Προκλήσεις και ευκαιρίες από τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στις υπηρεσίες συμβουλευτικής

Από την Ελένη Βούσουρα, PhD, κλινική ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια - Yπεύθυνη του MS in Counseling Psychology & Psychotherapy στο Deree - The American College of Greece.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
ταμπλετ

Η πανδημία του κορονοϊού έχει προκαλέσει μία αιφνίδια κορύφωση του άγχους και του
φόβου στον κόσμο.

Αυτή η χωρίς προηγούμενο κρίση πυροδότησε το άγχος σε τέτοιο βαθμό, που τα Ηνωμένα Έθνη εξέφρασαν ανησυχίες για την εκδήλωση μίας παράλληλης "παγκόσμιας κρίσης ψυχικής υγείας".

Σε όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι ανησυχούν για την υγεία τους και την υγεία των δικών τους, αγωνιούν για τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, παλεύουν με τη μοναξιά και την απομόνωση – συνέπειες του lockdown και της κοινωνικής αποστασιοποίησης.

Ορισμένοι υποφέρουν από την τραυματική απώλεια αγαπημένων τους προσώπων, ενώ όσοι εργάζονται στην πρώτη γραμμή, πάσχουν από στρες, burnout, και τραύμα, ενώ πολλές φορές είναι υποχρεωμένοι να πάρουν δύσκολες αποφάσεις που προκαλούν ηθικές βλάβες.

Η γενικευμένη ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη σε αυτήν τη δύσκολη εποχή έρχεται σε
ρήξη με τη μη διαθεσιμότητα παραδοσιακών υπηρεσιών φυσικής παρουσίας υπό το φως των
μέτρων κοινωνικής απόστασης για λόγους ασφάλειας. Μία "νέα κανονικότητα" ψηφιακά
προσφερόμενων υπηρεσιών ψυχικής υγείας έχει πλέον αναδυθεί, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για τον χώρο της πρακτικής της ψυχικής υγείας. Άλλαξε οριστικά λοιπόν το τοπίο της
ψυχοθεραπείας;

Ποια είναι τα οφέλη αυτής της αλλαγής και ποιες προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπίσουμε, ώστε να οικοδομήσουμε αποδοτικές και ηθικά ορθές ψηφιακές υπηρεσίες στη μετα-κορονοϊό εποχή;

Η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία δεν είναι κάτι νέο. Έχει
χρησιμοποιηθεί επιτυχώς στο να προσφέρει αποτελεσματικές θεραπείες μέσω ίντερνετ, καθώς
και να διατηρεί web-based συστήματα διαχείρισης αρχείων. Η τηλεθεραπεία έχει σημαντικά
πλεονεκτήματα σε σχέση με την παραδοσιακή, διαπροσωπική θεραπεία.

Αφενός, η τηλεθεραπεία είναι προσβάσιμη απ’ όλους. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας παρουσιάζουν μεγάλη εξάπλωση και μπορεί να αποδυναμώσουν σημαντικά το άτομο, με αποτέλεσμα να είναι μία από τις βασικές αιτίες αναπηρίας παγκοσμίως, καθώς συνδέονται με πλημμελή κοινωνική και επαγγελματική προσαρμογή, κακή ποιότητα ζωής και επιβαρυμένη σωματική υγεία.

Κι όμως, λιγότεροι από τους μισούς χρειάζεται να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα. Η ηλεκτρονική υγεία αποσκοπεί να γεφυρώσει αυτό το κρίσιμο κενό στην ψυχική υγεία –ανάμεσα σε αυτούς που χρειάζονται και σε αυτούς που λαμβάνουν υπηρεσίες– επιτρέποντας απομακρυσμένη πρόσβαση στην περίθαλψη όταν αυτή η επιλογή δεν είναι εφικτή.

Δεύτερον, υπάρχει πληθώρα στοιχείων που καταδεικνύει ότι, κάτω από τις κατάλληλες
προϋποθέσεις, μπορεί να είναι αποτελεσματική. Μάλιστα, για ορισμένα ψυχολογικά προβλήματα μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τη διαπροσωπική θεραπεία με φυσική
παρουσία. Τρίτον, η διαδικτυακή θεραπεία μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος να ξεπεραστεί το στίγμα της ψυχικής νόσου, το οποίο πλέον γνωρίζουμε ότι είναι το μόνο ισχυρό εμπόδιο στο
να ζητήσει κανείς βοήθεια.

Ωστόσο, προτού σπεύσουμε να μεταφερθούμε σε ένα διαδικτυακό περιβάλλον, ας αναλογιστούμε τις ουκ ολίγες προκλήσεις που προκύπτουν από την κατάσταση. Από νομική
σκοπιά, οι ψυχοθεραπευτές πρέπει να πλοηγηθούν στο ναρκοπέδιο της αδειοδότησης μεταξύ
διαφορετικών χωρών και πολιτειών αναφορικά με την ψυχοθεραπευτική πρακτική.

Κοντολογίς, οι νομικές υποχρεώσεις και οι πολιτικές ποικίλλουν από χώρα σε χώρα, και από
πολιτεία σε πολιτεία, παρ’ όλ’ αυτά δεν υπάρχει κοινό νομικό έδαφος για την πρακτική τής
online ψυχοθεραπείας σε διεθνές επίπεδο. Δεύτερον, η online θεραπεία φέρνει στο προσκήνιο
θέματα εμπιστευτικότητας, ιδιωτικότητας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Οι θεραπευτές πρέπει να είναι εξοικειωμένοι, και αυτές τις νομικές και ηθικές προκλήσεις και θα έπρεπε να προσφέρουν υπηρεσίες που πληρούν τα κριτήρια προστασίας δεδομένων σύμφωνα με τον Νόμο περί Φορητότητας και Υπευθυνότητας Ασφάλισης Υγείας (HIPAA) 2020 και τον Νέο Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR).

Το άδυτο της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας εξακολουθεί να είναι εκτεθειμένο στον κυβερνοχώρο, καθώς οι πελάτες μπορεί να δυσκολεύονται να βρουν ιδιωτικό χώρο για τη θεραπεία τους. Η παρούσα περίοδος βρίθει διασκεδαστικών ιστοριών με αντικείμενο ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες που διεξάγονται σε αυτοκίνητα, ντουλάπες, ακόμα και στο μπάνιο, με την απρόσμενη παρουσία μελών της οικογένειας των πελατών και των κατοικιδίων τους.

Το σημαντικό είναι ότι οι θεραπευτές χρειάζονται εκπαίδευση για να αναπτύξουν ικανότητες
και δεξιότητες ώστε να εργαστούν online. Η απουσία φυσικής παρουσίας δημιουργεί την
ανάγκη για μία γκάμα θεραπευτικών δεξιοτήτων που θα χτίσουν και θα βαθύνουν την
ψυχοθεραπευτική σχέση και θα διαητρήσουν τη δέσμευση του πελάτη.

Στη διάρκεια της πανδημίας, αναφέρθηκε ανεκδοτολογικά ότι πολλοί θεραπευτές ανέπτυξαν την "κόπωση του Zoom", ένα φαινόμενο που μπορεί να κατανοηθεί ως συναισθηματική εξάντληση που βιώνουν οι θεραπευτές στην προσπάθειά τους να υπεραναπληρώσουν την έλλειψη της φυσικής εγγύτητας.

Καθώς όλο και περισσότερες ψηφιακές υπηρεσίες συμμετέχουν στην ψυχοθεραπεία, οι θεραπευτές πρέπει να λάβουν υπόψη όλες τις προαναφερθείσες νομικές, ηθικές και κλινικές επιπτώσεις.

Αναμφίβολα, η πανδημία του κορονοϊού μετέβαλε θεαματικά τον τρόπο που προσφέρονται οι
υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Ενώ η κλασική, διαπροσωπική ψυχοθεραπεία δεν καθίσταται σε
καμία περίπτωση παρωχημένη, οι δυνατότητες της διαδικτυακής θεραπείας, ως εναλλακτικού
μέσου ψυχοθεραπείας, ολοένα αυξάνουν. Και παρόλο που η τηλε-ψυχοθεραπεία αποτελεί μία
ελκυστική αγορά, περισσότερη έρευνα αιχμής και διδάγματα από την κλινική πρακτική είναι
απαραίτητα, ώστε να γίνει κατανοητό πώς θα αξιοποιηθεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Ελένη Βούσουρα, PhD, κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, Yπεύθυνη του MS in Counseling
Psychology & Psychotherapy στο Deree – The American College of Greece

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΝΕΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ 22 Ιαν 2021 | 20:44

ΑΠΘ: Νέα καταγγελία για παρενόχληση από καθηγητή - "Δυστυχώς κλείδωνε και αυτόματα την πόρτα" [Βίντεο]

Μία πρώην φοιτήτρια μιλώντας στον ΑΝΤ1 περιέγραψε τι συνέβαινε, με πρωταγωνιστή γνωστό, ομότιμο σήμερα, Καθηγητή του ΑΠΘ.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ 22 Ιαν 2021 | 20:30

Κορονοϊός-Μαγιορκίνης: Τι δείχνουν οι διαγνώσεις στην Αττική - Η κατάσταση στις ΜΕΘ

Κοινωνική απόσταση, ατομική υγιεινή και χρήση της μάσκας είναι τα όπλα μας, τόνισε ο κ. Μαγιορκίνης

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ 22 Ιαν 2021 | 20:00

Διευκρινίσεις Μαγιορκίνη για μετάλλαξη κορονοϊού: Χειρουργικές ή υφασμάτινες μάσκες προστατεύουν περισσότερο;

Ο κ. Μαγιορκίνης εστίασε στην ποιότητα των μασκών, εν μέσω της μετάλλαξης του ιού αλλά και την άρση των περιορισμών.

Ο ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΗΣ ΔΕΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ΤΟΝ ΞΥΛΟΔΑΡΜΟ 22 Ιαν 2021 | 19:36

Κατήγγειλε τη μάνα της για ξυλοδαρμό – "Με χτύπησε γιατί δεν διάβαζα", λέει η 12χρονη

Κατήγγειλε τη μάνα της για ξυλοδαρμό - Η 43χρονη μητέρα συνελήφθη, από αστυνομικούς που έφτασαν στο σπίτι της οικογένειας

ΟΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 22 Ιαν 2021 | 19:22

Κορονοϊός: Αυτές είναι οι "κόκκινες" περιοχές στη χώρα - Πού παρατείνονται τα πρόσθετα μέτρα

Καμπανάκι κινδύνου από τον Νίκο Χαρδαλιά, που ανακοίνωσε παράταση μέτρων - Σε ποιες περιοχές παύουν να ισχύουν

«ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΤΙΜΗ» 22 Ιαν 2021 | 19:04

Στην καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας Κατερίνα Χαρβάτη το κορυφαίο γερμανικό βραβείο έρευνας Leibniz

Με τις έρευνές της η παλαιοανθρωπολόγος Κατερίνα Χαρβάτη ξαναγράφει την ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης.

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ 22 Ιαν 2021 | 18:55

Παρατείνεται μια εβδομάδα το lockdown - Τι ισχύει για κυνήγι, ψάρεμα, ταξί και πρακτορεία ΟΠΑΠ

Παράταση μιας εβδομάδας των μέτρων του lockdown ανακοίνωσε πριν από λίγο ο Νίκος Χαρδαλιάς

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ 22 Ιαν 2021 | 18:39

Πώς θα ανοίξουν Γυμνάσια και Λύκεια: Υποχρεωτική μάσκα και διαφορετικά διαλείμματα - Ολα τα μέτρα πρόληψης

Μετά τα νηπιαγωγεία και τα δημοτικά σχολεία που άνοιξαν στις 11 Ιανουάριου, επιστρέφουν στις τάξεις και οι μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων.

EMVOLIO.GOV.GR 22 Ιαν 2021 | 18:35

Κορονοϊός: Άνοιξε η πλατφόρμα των ραντεβού για τους εμβολιασμούς σε ηλικιωμένους 80 έως 84 ετών

Βήμα βήμα η διαδικασία για να κάνουν το εμβόλιο κατά του κορονοϊού οι ενδιαφερόμενοι - Ραντεβού και μέσω φαρμακείων και ΚΕΠ.

ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 22 Ιαν 2021 | 18:00

Κορονοϊός: Ανοίγουν γυμνάσια και λύκεια την 1η Φεβρουαρίου - Οι εξαιρέσεις για τις "κόκκινες" περιοχές

Πώς θα ανοίξουν γυμνάσια και λύκεια - Παράταση του lockdown και απαγόρευσης για κυνήγι και ψάρεμα - Αλλάζει το όριο επιβατών στα ταξί

Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ 22 Ιαν 2021 | 17:55

Κορονοϊός: "Βράζει" το κέντρο της Αθήνας - Ανησυχία για την Αττική με 248 νέα κρούσματα - Στα 64 η Θεσσαλονίκη

Η εξάπλωση της πανδημίας παρουσιάζει μεν μια σταθεροποίηση, αλλά υπάρχουν περισσότερα από 5.000 ενεργά κρούσματα ανά την Ελλάδα, τα μισά στην Αττική

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΑΝΑΚΡΙΤΗ 22 Ιαν 2021 | 17:47

Βόλος: Ελεύθερος υπό όρους ο 30χρονος που κατηγορείται για βιασμό 15χρονης ΑμεΑ

Τι ισχυρίστηκε στην απολογία του ο 30χρονος που κατηγορείται για βιασμό 15χρονης ΑμεΑ