Ρατσισμός στα ΜΜΕ: Υψηλά ποσοστά σε παραδοσιακά μέσα

Πρόκειται για μεμονωμένα κρούσματα ή για πάγιο χαρακτηριστικό των μέσων ενημέρωσης στη χώρα μας;

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Ρατσισμός στα ΜΜΕ: Υψηλά ποσοστά σε παραδοσιακά μέσα

Ήταν Ιανουάριος του 2014 όταν, με αφορμή την υπόθεση της 4χρονης Μαρίας που θεωρήθηκε αυθαίρετα ότι είχε απαχθεί από Ρομά, ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωνε ότι τα μέσα ενημέρωσης στη χώρα μας αναπαράγουν στερεότυπα και γεννούν φοβίες και ρατσισμό. Το ζήτημα επανήλθε πριν από μερικές ημέρες όταν από τηλεοπτική εκπομπή μεταδόθηκαν ρατσιστικοί χαρακτηρισμοί σε βάρος του μπασκετμπολίστα Θανάση Αντετοκούμπο.

Την υπόθεση θα εξετάσει την ερχόμενη Τρίτη το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο. Το ερώτημα ωστόσο παραμένει: Πρόκειται για μεμονωμένα κρούσματα ή για πάγιο χαρακτηριστικό των μέσων ενημέρωσης στη χώρα μας;

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο αναλυτής των ΜΜΕ Μάξιμος Αλιμπέρτης υπενθυμίζει ότι σύμφωνα με τις μετρήσεις του Ευρωβαρόμετρου, η Ελλάδα ανήκεις δυστυχώς στις χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά ρατσισμού στην Ευρώπη - ανάλογα ποσοστά εμφανίζουν η Κύπρος, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, οι Βαλτικές χώρες, καθώς επίσης η Τσεχία και η Σλοβακία. «Όπως είναι αναμενόμενο», προσθέτει, «η ρατσιστική ιδεολογία που κυκλοφορεί στην κοινωνία, τους θεσμούς και τις οργανώσεις της, διαπερνά και τα τείχη των ΜΜΕ, όπως και τα τείχη του σχολείου, της αστυνομίας, του στρατού, της εκκλησίας κοκ, ιδιαίτερα των πιο συντηρητικών θεσμών».

Τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι ερευνητές λένε ότι στόχος του ρατσιστικού δημοσιογραφικού λόγου γίνονται τελευταία οι πρόσφυγες από τη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία ΕΕ - Τουρκίας και τη διακοπή της μετακίνησής τους προς τις χώρες της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης. «Οι έρευνες κατέγραψαν υψηλά ποσοστά ρατσιστικού λόγου στις εφημερίδες, τους τηλεοπτικούς σταθμούς, και πλέον στο διαδίκτυο και ιδιαίτερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου δραστηριοποιούνται έντονα και με πολλά πρόσωπα ρατσιστικές και φασιστικές οργανώσεις όπως η Χρυσή Αυγή, αλλά και πολλές άλλες» εξηγεί ο Μάξιμος Αλιμπέρτης.

Ο ίδιος επισημαίνει πως ο ρατσιστικός λόγος διαχέεται από τα μμε με διάφορους τρόπους. Ένας τέτοιος τρόπος είναι η επιμονή στην εθνοτική ταυτότητα ενός ατόμου που έχει τελέσει κακουργηματικές πράξεις. Διακρίνεται όμως ακόμη κι όταν «οι δημοσιογράφοι απροβλημάτιστοι στέκονται απέναντι στο ρατσιστικό λόγο των καλεσμένων τους, αν δεν τον υποθάλπτουν κιόλας, ή όταν συγκαλύπτουν τις ρατσιστικές ενέργειες» - ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η δράση της Χρυσής Αυγής στον Αγιο Παντελεήμονα.

Υπάρχει όμως και μια φωτεινή πλευρά; Με άλλα λόγια, τα ΜΜΕ αναπαράγουν μόνο τα αρνητικά στερεότυπα ή μπορεί να τους πιστωθεί και η αναπαραγωγή ενός λόγου που «εκπαιδεύει» την κοινωνία αντιρατσιστικά; «Το πρόβλημα είναι σύνθετο» απαντά ο Μάξιμος Αλιμπέρτης. «Οσο πιο παραδοσιακή είναι μια κοινωνία τόσο πιο ρατσιστική είναι ή μπορεί να γίνει όταν έρθει σε επαφή, και μάλιστα ανταγωνιστική επαφή, όπως για παράδειγμα στην επαφή που έχουν εργοδότης - εργαζόμενος, ιδιοκτήτης - ενοικιαστής κ.λπ., με το διαφορετικό. Και η Ελλάδα είναι μια χώρα σε μεγάλο βαθμό ακόμα παραδοσιακή. Αυτό μεταξύ άλλων συνεπάγεται ότι η ρατσιστική νοοτροπία και ιδεολογία έχει αποτυπωθεί στη γλώσσα που μιλάμε, στα λεκτικά σχήματα που χρησιμοποιούμε, στις λέξεις που χρησιμοποιούμε, στις στερεότυπες ερμηνείες που χρησιμοποιούμε για να εξηγήσουμε κάποια περιστατικά».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «τα ΜΜΕ, ιδιαίτερα τα ιδιωτικά, εκμεταλλεύονται αυτήν την "έτοιμη" ύλη, δηλαδή τις αποδεκτές από το κοινό αντιλήψεις, προκειμένου να πουλήσουν φύλλα ή να αποκτήσουν κοινό και έτσι διαφημίσεις. Φυσικά με το πέρασμα του χρόνου η ρατσιστική στάση απέναντι στις συγκεκριμένες ομάδες που στοχοποίησαν για χρόνια υποχωρεί, όπως λ.χ. έγινε με τους Αλβανούς που εδώ και χρόνια ζουν στην Ελλάδα. Όμως ο ρατσισμός των ΜΜΕ όπως και της ελληνικής κοινωνίας δεν υποχώρησε. Τη θέση των Αλβανών, των Βουλγάρων, των Ρώσων, των Ρουμάνων κ.λπ. πήραν οι μετανάστες και πρόσφυγες».

Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο: «Επειδή το έργο τους είναι η παραγωγή πληροφοριών που χρειαζόμαστε στην καθημερινή ζωή, ιδιαίτερα με το σύγχρονο τρόπο ζωής που διάγουμε, μαζί με τις πληροφορίες "καταπίνουμε" ανώδυνα και το δηλητήριο του ρατσισμού με τον οποίο περιτυλίγονται. Έτσι ο ρατσισμός γίνεται δημόσια αξία, δημόσια αποδεκτός, αν δεν επιβάλλεται κιόλας μερικές φορές διαμέσου των σχέσεων εξουσίας στο περιβάλλον στο οποίο ζούμε, όπως το σπίτι, ο χώρος εργασίας, η εκκλησία κοκ» αναφέρει.

«Ο ρατσισμός κρύβεται πάντα στο νόημα των λέξεων ή των εικόνων» καταλήγει ο Μάξιμος Αλιμπέρτης. Τρόπος για να αντιμετωπιστεί πάντως το πρόβλημα υπάρχει: «Ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ, αν τηρηθεί, μπορεί να αποφευχθούν αρκετά "φάουλ" σκόπιμα ή μη στην πρακτική των δημοσιογράφων. Το ίδιο κι αν τηρηθούν οι αρχές της "Χάρτας της Ειδομένης" και οι κώδικες δεοντολογίες διεθνών δημοσιογραφικών οργανώσεων. Και μην ξεχνάμε ότι αυτό πρέπει να γίνεται από πολύ νωρίς, από τη στιγμή που ξεκινούν να σπουδάζουν στα πανεπιστήμια».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φωτογραφία: Αρχείο Eurokinissi

ΤΙ ΕΙΠΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΣΤΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΤΕΣ 03 Ιουν 2020 | 21:45

"Καμπανάκι" από Μαγιορκίνη: "Μπορεί ο κορονοϊός να εξαπλωθεί σε νησιά το καλοκαίρι" [Βίντεο]

Δεν αποκλείει την πιθανότητα αύξησης των κρουσμάτων κορονοϊού στην Ελλάδα μέσα στο καλοκαίρι

ΣΕ ΠΟΙΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ 03 Ιουν 2020 | 21:35

Επίθεση με βιτριόλι: Βίντεο με τη δράστρια να καλεί ταξί με τηλεκάρτα - Μίσθωσε όχημα για 3-4 μέρες

Πληρωμένο συμβόλαιο για λογαριασμού άλλου προσώπου εξετάζει η ΕΛΑΣ ότι εκτέλεσε η μυστηριώδης γυναίκα

ΜΟΛΙΣ ΕΠΙΑΣΕ ΥΠΗΡΕΣΙΑ 03 Ιουν 2020 | 21:07

Χειροπέδες σε σωφρονιστικό υπάλληλο: Eβαλε στις Φυλακές Χαλκίδας χάπια και κινητά!

Ο διευθυντής είχε πληροφορίες για τον συγκεκριμένο υπάλληλο

03 Ιουν 2020 | 20:55

Επεισόδια έξω από την Αμερικανική Πρεσβεία με μολότοφ και χημικά - Πορεία για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ [Βίντεο]

Διαδηλωτές πέταξαν μολότοφ, πέτρες και μπουκάλια κατά της διμοιρίας των ΜΑΤ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ 03 Ιουν 2020 | 20:28
ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ 03 Ιουν 2020 | 20:07

Κλείνει η Ποσειδώνος στο ύψος της Καλαμακίου λόγω εργασιών για την πεζογέφυρα

Διαβάστε αναλυτικά τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που θα τεθούν σε ισχύ.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 03 Ιουν 2020 | 19:18

Δίκη για βιασμό 19χρονης στη Ρόδο: Επαθε κρίση πανικού η κοπέλα - Αντιφάσεις από τους μάρτυρες υπεράσπισης

Στη σημερινή διαδικασία υπήρξαν ενστάσεις ως προς τις ερωτήσεις των συνηγόρων υπεράσπισης των δύο κατηγορουμένων

ΑΥΞΗΜΕΝΗ Η ΚΙΝΗΣΗ 03 Ιουν 2020 | 19:10

Καταιγίδα: Μποτιλιάρισμα στους δρόμους της Αθήνας - Διεκόπη για αρκετή ώρα η κυκλοφορία στην Πειραιώς

Προβλήματα στην κίνηση των οχημάτων στο λεκανοπέδιο προκάλεσε η έντονη βροχόπτωση

ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ 03 Ιουν 2020 | 18:14

Αλέξης Κούγιας: "Τώρα για την μαρίνα Βουλιαγμένης αναλαμβάνω εγώ!"

Ο κύριος Αλέξης Κούγιας ενημερώθηκε από τους κατοίκους και το #iloveVouliagmeni το οποίο εκπροσωπεί ο Παναγιώτης Κόνσουλας

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ 03 Ιουν 2020 | 18:13

Οργή για την 23χρονη που κατέληξε μετά από επέμβαση ρουτίνας: Η συγκλονιστική καταγγελία του πατέρα της

Σοκ και οργή έχει προκαλέσει στην Κόρινθο η είδηση του θανάτου της 23χρονης μετά από 10 ημέρες νοσηλείας στην εντατική

ΤΑ ΚΑΛΑ ΑΠΟ ΑΥΡΙΟ 03 Ιουν 2020 | 18:01

Ανοιξαν οι ουρανοί: Kαταιγίδα στην Αττική με κεραυνούς- Μαύρισε ο ουρανός [βίντεο]

Μέσα σε ελάχιστα λεπτά ο ήλιος χάθηκε με κεραυνούς και βροντές με τη βροχή να ακολουθεί των φαινομένων.

ΜΟΥΣΙΚΟΙ, ΧΟΡΕΥΤΕΣ, ΗΘΟΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΙ 03 Ιουν 2020 | 17:44

Καλλιτέχνες: Έβαλαν νότες στη διαμαρτυρία τους και συγκεντρώθηκαν στα Προπύλαια [Εικόνες]

Με κινούμενη ορχήστρα πραγματοποίησαν πορεία στο υπουργείο Πολιτισμού

ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ 03 Ιουν 2020 | 17:21

Μύκονος: Αστυνομικός σκύλος μύρισε 1,3 κιλά κοκαΐνη - Συνελήφθη 28χρονος

Την είχε κρύψει μέσα σε ηλεκτρονική κονσόλα παιχνιδιών.