Follow us

Σάββατο του Λαζάρου: Έθιμα από όλη την Ελλάδα, Κάλαντα, Λαζαρίνες και "λαζαράκια"

Το Σάββατο του Λαζάρου κάλαντα τραγουδούν μόνο κορίτσια, οι λεγόμενες "Λαζαρίνες". Από την προηγούμενη ημέρα έχουν μαζέψει λουλούδια και με αυτά έχουν στολίσει καλαθάκια με τα οποία γυρνούν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
σαββατο του Λαζαρου

Το Σάββατο του Λαζάρου θεωρείται μέρα του θανάτου και της ζωής. Σε κάποια χωριά μάλιστα οι αγρότες δεν μαζεύουν τη σοδιά τους γιατί φοβούνται ότι οι καρποί της γης φέρουν τον θάνατο μέσα τους. O Λάζαρος είναι μια μορφή που εμπνέει σεβασμό στον ελληνικό λαό.

Παλιότερα οι εκδηλώσεις εορτασμού ήταν πολλές και ποικίλες, ωστόσο σήμερα έχουν λησμονηθεί ως επί το πλείστον.

Για παράδειγμα τα κάλαντα για το Σάββατο του Λαζάρου τραγουδιούνται σε ελάχιστες περιοχές, ενώ παλιότερα ήταν από τα πιο ζωντανά έθιμα και έδιναν ιδιαίτερο τόνο στις μικρές κοινωνίες.

Διαβάστε Επίσης

Τα κάλαντα του Λαζάρου ήταν αποκλειστικά σχεδόν γυναικεία και τα τραγουδούσαν κοπέλες διαφόρων ηλικιών ακόμα και κορίτσια τις παντρειάς που ονομάζονταν "Λαζαρίνες".

Την παραμονή της γιορτής, σύμφωνα με το vimaorthodoxias.gr οι Λαζαρίνες ξεχύνονταν στα χωράφια έξω από τα χωριά για να μαζέψουν λουλούδια που με αυτά θα στόλιζαν το καλαθάκι τους την άλλη μέρα ντυμένες με τοπικές ενδυμασίες φορώντας ειδική στολή.

Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το Λάζαρο και εισέπρατταν μικρό φιλοδώρημα, χρήματα, αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα.

Σε πολύ λίγες περιοχές της χώρας τραγουδιούνται σήμερα τα Λαζαριάτικα κάλαντα. Τα λόγια του τραγουδιού άλλοτε αναφέρονται στην ανάσταση του Λαζάρου και είναι συνήθως μέτρια στιχουργήματα και άλλοτε πάλι αποτελούν παινέματα προσώπων που αγγίζουν τα όρια υψηλής ποιητικής δημιουργίας.

Τα έθιμα του Λαζάρου στα χρόνια της σκλαβιάς είχαν κοινωνική σκοπιμότητα.

Στις γυναίκες και ιδίως στα νέα κορίτσια που δεν έβγαιναν συχνά έξω από το σπίτι επειδή τα ήθη της εποχής και ο φόβος της αρπαγής τους από τους Τούρκους τις περιόριζαν, δίνονταν κάποιες ελευθερίες: γίνονταν αλληλογνωριμίες και νυφοδιαλέγματα και σε λίγο καιρό ακολουθούσαν τα προξενιά, τα αρραβωνιάσματα και οι γάμοι.

Διαβάστε Επίσης

Έθιμα από διαφορετικά μέρη της Ελλάδας

Ο λαός γιορτάζει την πρώτη Λαμπρή, την "Έγερση" του φίλου του Χριστού, του "αγέλαστου" Λάζαρου.

Ο φόβος και ο τρόμος για όσα γνώρισε στον άλλο κόσμο άφησαν τόσο βαθιά σημάδια στην ψυχή του Λάζαρου που, λέει η παράδοση, μετά την Ανάσταση του δε γέλασε παρά μόνο μια φορά.

Είδε κάποιον χωρικό στο παζάρι να κλέβει μια στάμνα και να φεύγει κρυφά.

"Βρε τον ταλαίπωρο, είπε. Για ιδές τον πώς φεύγει με το κλεμμένο σταμνί.

Ξεχνάει ότι κι αυτός είναι ένα κομμάτι χώμα, όπως και το σταμνί. Το ‘να χώμα κλέβει τ’ άλλο. Μα δεν είναι να γελούν οι πικραμένοι;" και χαμογέλασε.
Στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας για να απεικονίσουν την Ανάσταση του Λάζαρου, να συμβολίσουν δηλαδή τη Νίκη του Χριστού απέναντι στο θάνατο, αλλά παράλληλα και για να υποδηλώσουν την ανάσταση της φύσης, έφτιαχναν ένα ομοίωμα του Λάζαρου. Την παραμονή της γιορτής ή, σε πολλά μέρη, ανήμερα την "πρώτη Λαμπρή", τα παιδιά, κρατώντας το "Λάζαρο", έκαναν τους αγερμούς τους. Γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν τα "λαζαρικά", για να διηγηθούν την ιστορία του αναστημένου φίλου του Χριστού και να πουν παινέματα στους νοικοκυραίους. Στην Ήπειρο μάλιστα, στις κτηνοτροφικές περιοχές, χτύπαγαν ταυτόχρονα και μεγαλοκούδουνα.

σαββατο Λαζαρου

Σήμερον έρχεται ο Χριστός
ο επουράνιος θεός.
Εν τη πόλει Βηθανία
Μάρθα κλάει και Μαρία.
Λάζαρο τον αδελφό της
τον γλυκύ και καρδιακόν της.
Τον μοιρολογούν και λένε
τον μοιρολογούν και κλαίνε.
Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν
και τον εμοιρολογούσαν
Και τη μέρα την Τετάρτη
κίνησε ο Χριστός για να ‘ρθει.
Τότε εβγήκε η Μαρία
έξω από τη Βηθανία
και εμπρός του γονατίζει
και τα πόδια του φιλεί.
-Αν εδώ ήσουν, Χριστέ μου
δεν θα πέθαιν’ ο αδελφός μου.
Μα και πάλιν εγώ πιστεύω
και καλότατα ηξεύρω
ότι δύνασαι αν θελήσεις
και νεκρούς να αναστήσεις.
Τότε ο Χριστός δακρύζει
και τον Άδη φοβερίζει.!
Δεύρο έξω Λάζαρέ μου
φίλε και αγαπητέ μου.
Παρευθύς επελυτρώθη
ανεστήθη κι εσηκώθη
Τότε τον Θεόν δοξάζουν
και τον Λάζαρο εξετάζουν.
Πες μας, Λάζαρε, τι είδες
εις τον Άδην απού πήγες;
Είδα φόβους, είδα τρόμους,
είδα βάσανα και πόνους,
Δώστε μου νερό λιγάκι
να ξεπλύνω το φαρμάκι
της καρδιάς και των χειλέων
και μην μ’ ερωτάτε πλέον.
Του χρόνου πάλι να ‘ρθουμε,
με υγεία να σας βρούμε,
και ο νοικοκύρης του σπιτιού
χρόνια πολλά να ζήσει,
να ζήσει χρόνια εκατό
και να τα ξεπεράσει.

Αυτό είναι τα κάλαντα-τραγούδι του Λάζαρου, που θα θυμούνται σίγουρα οι πιο μεγάλοι και οι πιο νέοι δεν θα έχουν ξανακούσει ποτέ….ξεχασμένο και αυτό με πολλά άλλα δυστυχώς…

Τα "λαζαρικά" από τόπο σε τόπο έχουν πολλές παραλλαγές.

Στη Στερεά Ελλάδα, τη Μακεδονία και τη Θράκη στο έθιμο έπαιρναν μέρος μόνο κορίτσια, οι "Λαζαρίνες" ή "Λαζαρίτσες", έτσι έβρισκαν την ευκαιρία να γίνουν γνωστές και σαν υποψήφιες νύφες.

λαζαρακια

Για "Λάζαρο" βαστούσαν έναν ξύλινο κόπανο για τα ρούχα, τυλιγμένο με παρδαλά κομμάτια από πανιά, ίδιο μωρό. Σε άλλα μέρη πάλι έντυναν με χτυπητά πολύχρωμα υφάσματα μια ρόκα, μια κούκλα, έναν καλαμένιο σταυρό και τα στόλιζαν με κορδέλες και λουλούδια. Στη Σκύρο έπαιρναν την τρυπητή κουτάλα, "τη σιδεροχουλιάρα". Έβαζαν σε κάθε τρύπα και από ένα άσπροπούλι -άσπρη μαργαρίτα- ένα κόκκινο γαρίφαλο για στόμα και σχημάτιζαν το πρόσωπο. Έδεναν σταυρωτά πάνω στην κουτάλα ένα ξύλο, για να κάνουν τα χέρια, της φορούσαν και ένα πουκαμισάκι ή ένα μωρουδίστικο ρούχο και ο "Λάζαρος" ήταν έτοιμος.

Γύριζαν τα παιδιά από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας και οι νοικοκυρές τους έδιναν αυγά, λεφτά ή ό,τι άλλο είχαν. Πάντα όλοι κάτι έβρισκαν να δώσουν. Κι όταν θέλαν για κάποιον να πούνε πως ήταν τσιγκούνης έλεγαν: "Ποτέ του αυγό δεν έδωσε, ούτε τ’ αγίου Λαζάρου!" Στα Τρίκαλα τα αυγά που συγκέντρωναν οι Λαζαρίνες, οι μητέρες τους τα έβαφαν κόκκινα και τα κρατούσαν σε ξεχωριστό μέρος. Όταν ήθελαν να περιποιηθούν έναν επισκέπτη από αυτά τα αυγά του έδιναν, του Λαζάρου.

σαββατο λαζαρου

Σε μερικά μέρη τη θέση του "Λάζαρου" έπαιρνε ένα καλάθι στολισμένο με λουλούδια και με πολύχρωμες κορδέλες. Στην Κρήτη έκαναν έναν ξύλινο σταυρό και τον στόλιζαν με ορμαθούς από λεμονανθούς και αγριόχορτα με κόκκινα λουλούδια, τις μαχαιρίτσες. Στην Κύπρο συναντάμε το έθιμο της αναπαράστασης, στην αρχαιότερη μορφή του. Ο θεός πεθαίνει στην ακμή της νιότης του και αμέσως ανασταίνεται, όπως ο Άδωνης στους αρχαίους Έλληνες. Έντυναν ένα παιδί με κίτρινα λουλούδια, έτσι ώστε ούτε το πρόσωπο του δε φαινόταν. Σε κάθε σπίτι που πήγαιναν, όταν άρχιζαν τα άλλα παιδιά να τραγουδούν, ξάπλωνε και υποκρινόταν το νεκρό, όταν όμως έλεγαν το "Λάζαρε δεύρο έξω" σηκωνόταν.

Το ίδιο έθιμο συναντάμε και στην Κω. Το παιδί που αναπαριστούσε το Λάζαρο, τυλιγμένο σε ένα σεντόνι, ήταν και αυτό στολισμένο με κίτρινα λουλούδια. Αμοιβή της παρέας για την αναπαράσταση τα αυγά για το δάσκαλο. Τα πιο μεγάλα παιδιά, οι "πρωτόσχολοι", έπαιρναν την εικόνα του Λάζαρου, την έβαζαν πάνω σε μια ειδική κατασκευή που στόλιζαν με δεντρολίβανο -ήταν, λέει, η Βηθανία, η πατρίδα του- και γύριζαν στις στάνες. Οι βοσκοί τους φίλευαν αυγά, τυριά και μυζήθρες για τις λαμπρόπιτες.

Για την ψυχή του Λάζαρου οι γυναίκες ζύμωναν ανήμερα το πρωί ειδικά κουλούρια, τους "λαζάρηδες", τα "λαζαρούδια" ή και "λαζαράκια". "Λάζαρο αν δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις" έλεγαν, μια και ο αναστημένος φίλος του Χριστού πίστευαν πως είχε παραγγείλει: "Όποιος ζυμώσει και δε με πλάσει, το φαρμάκι μου να πάρει…"

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΞΕΙ ΤΟ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ 10ΗΜΕΡΟ 17 Αυγ 2022 | 15:27

Σάκης Αρναούτογλου: Μετά τη ζέστη του τριημέρου, έρχεται έντονη αστάθεια - Πτώση της θερμοκρασίας 9 -10 βαθμών

Το Σάββατο θα νιώσουμε την περισσότερη ζέστη, όμως έρχεται έντονη αστάθεια από την ερχόμενη εβδομάδα

ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΜΕΝΗ Η ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 17 Αυγ 2022 | 15:03

Τραγωδία στη Σπάρτη: Πέθανε 5χρονο αγοράκι- Ξύπνησε με πονοκέφαλο, ξεψύχησε στο νοσοκομείο

Ενα παιδάκι μόλις πέντε ετών κατέληξε μέσα στο νοσοκομείο της Σπάρτης, σκορπίζοντας τη θλίψη σε όλη την τοπική κοινωνία.

ΔΙΑΣΩΛΗΝΩΜΕΝΟ ΣΤΗ ΜΕΘ ΤΟ ΠΑΙΔΙ 17 Αυγ 2022 | 14:45

Συγκίνηση: Αστυνομικοί της ομάδας ΔΙΑΣ ανοίγουν δρόμο για ασθενοφόρο με παιδάκι που κινδυνεύει [Βίντεο]

Το 6χρονο αγοράκι υπέστη εγκεφαλική αιμορραγία και χρειάστηκε να μεταφερθεί από τη Βέροια στο Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης, συνοδεία αστυνομικών.

ΤΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΟΥΝ ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ 17 Αυγ 2022 | 13:57

Χαμός στη "Μαλαματίνα": Συνέλαβαν on camera τον πρόεδρο του σωματείου εργαζομένων [βίντεο]

Συνελήφθη και οδηγήθηκε στο τμήμα ο πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στη "Μαλαματίνα", Γιάννης Φραγγίδης.

Η ΠΡΩΤΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ 17 Αυγ 2022 | 13:36

Δολοφονία στην Άρτα: Ο Κούγιας ανέλαβε την υπεράσπιση του 29χρονου δράστη που σκότωσε τον πρώην πεθερό του

Ενώπιον του ανακριτή θα βρεθεί σήμερα ο 29χρονος που φέρεται να σκότωσε τον πεθερό του στο Αστροχώρι Άρτας και να πυροβόλησε εναντίον της πρώην συζύγου του.

ΤΟΝ ΚΑΤΗΓΓΕΙΛΕ ΜΙΑ 15ΧΡΟΝΗ 17 Αυγ 2022 | 13:19

Γρεβενά: Σύλληψη 28χρονου για βιασμό ανήλικης τον Δεκαπενταύγουστο

Ενας 25χρονος συνελήφθη μετά την καταγγελία 15χρονης για τον βιασμό της.

ΤΙ ΕΙΠΕ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ 17 Αυγ 2022 | 13:04

Πλέυρης: Θα έχουμε νέα κύματα κορονοϊού από το φθινόπωρο - Αν χρειαστούν μέτρα, θα είναι ήπια

Ο κ. Πλεύρης είπε οτι από το φθινόπωρο θα υπάρχει ισχυρή σύσταση χρήσης της μάσκας και ειδικά για τον ευάλωτο πληθυσμό.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 17 Αυγ 2022 | 13:00

Πώς έφθασαν οι 38 μετανάστες στην Ελλάδα: "Οι Τούρκοι τους πότιζαν, τους τάιζαν και μετά τους μετακινούσαν με τη βία στα σύνορα"

Στη νησίδα στον Έβρο όπου ήταν εγκλωβισμένοι οι μετανάστες, το νερό ήταν μόλις 10 εκατοστα- Πώς ήταν εγκλωβισμένοι, λέει ο υπουργός Μετανάστευσης Νότης Μηταρακης.

ΛΥΘΗΚΕ ΤΟ ΧΕΙΡΟΦΡΕΝΟ 17 Αυγ 2022 | 12:50

Πήγαν για μπάνιο στη Βραυρώνα και είδαν το αυτοκίνητό τους να πέφτει στη θάλασσα [εικόνες]

Οι ιδιοκτήτες που έκαναν μπάνιο είδαν το παρκαρισμένο αμάξι τους να έχει βουτήξει στη θάλασσα από μεγάλο ύψος.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ 17 Αυγ 2022 | 12:42

Εκτακτο δελτίο της ΕΜΥ: Τριήμερος καύσωνας με θερμοκρασίες έως 41 βαθμούς - Πού θα είναι πιο έντονη η ζέστη

Τριήμερος καύσωνας θα πλήξει τη χώρα τα επόμενα 24ωρα - Υψηλό το θερμικό φορτίο στην πόλη της Αθήνας.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ ΗΘΟΠΟΙΩΝ 17 Αυγ 2022 | 12:28

Σπύρος Μπιμπίλας για τη μήνυση από εκκλησιαστικό σάιτ: Εγώ διαφημίζω την αγάπη όπως έκανε και ο Χριστός

Ο Σπύρος Μπιμπίλας απαντά στο ενδεχόμενο μήνυσης από σάιτ της εκκλησίας για την ανάρτησή του ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο.

ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ 17 Αυγ 2022 | 11:33

Συγχαρητήρια Μητσοτάκη στους Έλληνες αθλητές για τα μετάλλια: "Αντιγόνη, Μίλτο, Αντώνη, σας ευχαριστούμε"

"Θερμά συγχαρητήρια στους αθλητές μας που υψώνουν τη γαλανόλευκη", αναφέρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τους Έλληνες πρωταθλητές.

ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΕΡΕΥΝΑ 17 Αυγ 2022 | 11:32

Ρόδος: Πατέρας κατηγορείται για απόπειρα βιασμού της 16χρονης κόρης του

Περίεργη υπόθεση κακοποίησης και απόπειρας βιασμού στη Ρόδο. Ποινικές διώξεις σε πατέρα για αιμομιξία εις βάρος της κόρης του.