Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, η πρόσβαση των γυναικών στα ανώτερα κλιμάκια της επιχειρηματικής ηγεσίας εξακολουθεί να συναντά σημαντικά εμπόδια. Η Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου, με πολυετή παρουσία στον επιχειρηματικό και θεσμικό χώρο, μιλά στο The TOC, στο πλαίσιο του αφιερώματος Women Leadership, για τις προκαταλήψεις που επιμένουν, τα "κλειστά κλαμπ" της διοίκησης και τις αλλαγές που χρειάζεται η ελληνική αγορά.
Η πρόεδρος του Οργανισμού Γυναικείας Επιχειρηματικότητας και Ηγεσίας αναδεικνύει τη σημασία της χρηματοδότησης, της καθοδήγησης και της ισότιμης πρόσβασης στα κέντρα αποφάσεων, παρουσιάζοντας παράλληλα τις πρωτοβουλίες που μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους για τις γυναίκες.
1. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει μια γυναίκα σε θέση ευθύνης και πώς διαχειρίζεται την αμφισβήτηση και τις δύσκολες αποφάσεις;
Σε μια θέση ευθύνης καλείσαι καθημερινά να δώσεις κατεύθυνση, να στηρίξεις την ομάδα σου και να πάρεις αποφάσεις που επηρεάζουν ανθρώπους. Για μια γυναίκα, υπάρχει συχνά και η πρόσθετη πρόκληση να βρει τον δικό της τρόπο να ηγείται, μέσα σε ένα περιβάλλον που εξακολουθεί να έχει συγκεκριμένες προσδοκίες για τη συμπεριφορά ενός ηγέτη. Η αποφασιστικότητά της μπορεί να εκληφθεί ως αυστηρότητα, ενώ η διάθεσή της να ακούσει ως δισταγμός. Αυτές οι αντιφατικές προσδοκίες δημιουργούν μια πρόσθετη πίεση, την οποία χρειάζεται να μάθει να διαχειρίζεται χωρίς να χάνει τον δικό της τρόπο άσκησης ηγεσίας.
Στη δική μου διαδρομή, έχω δώσει ιδιαίτερη αξία στην προετοιμασία, στη συνέπεια και στις σχέσεις εμπιστοσύνης. Η αμφισβήτηση αντιμετωπίζεται πιο ουσιαστικά όταν γνωρίζεις καλά το αντικείμενό σου, εξηγείς τις επιλογές σου και αφήνεις τη δουλειά σου να μιλήσει. Παράλληλα, προσπαθώ να ακούω την κριτική με ανοιχτό μυαλό και να έχω γύρω μου ανθρώπους που εκφράζουν τη γνώμη τους ελεύθερα ακόμα και όταν διαφωνούν.
Στις δύσκολες αποφάσεις, με βοηθά να ξεκαθαρίζω τι θέλουμε να πετύχουμε, ποιους επηρεάζει η επιλογή μας και ποιες θα είναι οι συνέπειές της σε βάθος χρόνου. Συζητώ με τους συνεργάτες μου και αναλαμβάνω την ευθύνη της τελικής απόφασης. Θεωρώ εξίσου σημαντικό να αναγνωρίζω ένα λάθος και να προχωρώ στη διόρθωσή του.
2. Τι χρειάζεται να αλλάξει στην Ελλάδα ώστε περισσότερες γυναίκες να τολμήσουν να επιχειρήσουν και να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση;
Χρειάζεται μια γυναίκα με μια καλή ιδέα να μπορεί να δει καθαρά τα επόμενα βήματα. Να γνωρίζει πού θα βρει χρηματοδότηση, ποιος θα τη βοηθήσει να οργανώσει το σχέδιό της και πώς θα προσεγγίσει τους πρώτους πελάτες της.
Η σημασία αυτής της στήριξης φαίνεται και στα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με έκθεσή της που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2026, οι γυναίκες αποτελούν το 33% των ιδιοκτητών επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Διευκολύνοντας περισσότερες γυναίκες να κάνουν την ιδέα τους επιχείρηση, μπορούμε να αξιοποιήσουμε γνώσεις και ταλέντο που θα δώσουν νέα ώθηση και στην ελληνική οικονομία.
Στην πράξη, χρειάζεται να συνδυάσουμε τη χρηματοδότηση με καθοδήγηση και πρακτικές γνώσεις στην οικονομική διαχείριση, στις πωλήσεις και στην τεχνολογία. Εξίσου χρήσιμη είναι η επαφή με ανθρώπους της αγοράς, που μπορεί να οδηγήσει σε μια συνεργασία, έναν πρώτο πελάτη ή μια πολύτιμη συμβουλή.
Ταυτόχρονα, μια γυναίκα χρειάζεται χρόνο και στήριξη για να δημιουργήσει τη δική της επιχείρηση. Η πρόσβαση σε παιδικούς σταθμούς και υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων, μαζί με το πιο ισότιμο μοίρασμα των υποχρεώσεων στο σπίτι, τη βοηθούν να αφιερωθεί και στα επαγγελματικά της σχέδια.
Θεωρώ επίσης σημαντικό να ακούμε περισσότερες ιστορίες γυναικών που επιχειρούν σε διαφορετικούς τόπους και κλάδους. Όταν μια γυναίκα βλέπει κάποια με παρόμοια αφετηρία να προχωρά, μπορεί πιο εύκολα να σκεφτεί "μπορώ κι εγώ" και να κάνει το πρώτο βήμα.
3. Ποια εμπόδια εξακολουθούν να περιορίζουν την παρουσία των γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις και πώς μπορούν να ξεπεραστούν;
Πιστεύω ότι χρειάζεται να ανοίξουν τα "κλειστά κλαμπ" της διοίκησης, όπου η ηγεσία εξακολουθεί να θεωρείται κυρίως ανδρική υπόθεση.
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν πόσο επίκαιρη είναι αυτή η συζήτηση. Σύμφωνα με την έρευνα "Women in Business 2026" της Grant Thornton, οι γυναίκες κατέχουν το 27,1% των ανώτερων διοικητικών θέσεων στην Ελλάδα, έναντι 30,7% το 2025. Χρειάζεται, επομένως, οι επιχειρήσεις να δώσουν σε περισσότερες γυναίκες ουσιαστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.
Οι προκαταλήψεις για τις ηγετικές ικανότητες των γυναικών, η πρόσβαση σε επαγγελματικά δίκτυα και η άνιση κατανομή των ευθυνών φροντίδας εξακολουθούν να επηρεάζουν την εξέλιξή τους. Οι επιχειρήσεις μπορούν να αλλάξουν αυτή την πραγματικότητα με σαφή κριτήρια προαγωγών, διαφάνεια στις αμοιβές και έγκαιρη προετοιμασία περισσότερων γυναικών για θέσεις ευθύνης.
Οι στόχοι εκπροσώπησης και οι ποσοστώσεις βοηθούν να διευρυνθεί ο κύκλος των υποψηφίων και να αναδειχθούν ικανές γυναίκες. Παράλληλα, η ευελιξία στην εργασία και η ενθάρρυνση των ανδρών να αξιοποιούν τις γονικές άδειες βοηθούν να μοιράζονται οι οικογενειακές ευθύνες πιο ισότιμα, δίνοντας και στις γυναίκες περισσότερο χώρο για επαγγελματική εξέλιξη.
4. Ποιος είναι ο ρόλος του Οργανισμού Γυναικείας Επιχειρηματικότητας και Ηγεσίας (ΟΓΕΗ) στην ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην επιχειρηματικότητα και στα κέντρα λήψης αποφάσεων;
Δημιουργήσαμε τον ΟΓΕΗ για να βοηθήσουμε περισσότερες γυναίκες να κάνουν το επόμενο βήμα στην επαγγελματική τους ζωή. Για κάποια μπορεί να είναι η υποστήριξη της δικής της επιχείρηση, για μια άλλη η επέκταση σε μια νέα αγορά ή η ανάληψη μιας θέσης διοίκησης. Η σύμπραξη του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών, της Ελληνικής Ένωσης Επιχειρηματιών, του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικής Πωλήσεως Ελλάδος και του Συνδέσμου Ανωνύμων Εταιρειών και Επιχειρηματικότητας μας δίνει τη δυνατότητα να φέρουμε αυτές τις γυναίκες κοντά σε ανθρώπους και επιχειρήσεις που μπορούν να στηρίξουν την προσπάθειά τους.
Θέλουμε να προσφέρουμε πρακτικές γνώσεις, καθοδήγηση από έμπειρα στελέχη και επαφή με πιθανούς συνεργάτες, επενδυτές και χρηματοδοτικούς φορείς. Ετοιμάζουμε επίσης ένα μητρώο γυναικών που ενδιαφέρονται και διαθέτουν τις δεξιότητες να αναλάβουν θέσεις σε διοικητικά συμβούλια, ώστε οι επιχειρήσεις να βρίσκουν πιο εύκολα κατάλληλες υποψήφιες. Επιπλέον, καταγράφουμε επιχειρήσεις που ανήκουν σε γυναίκες, με στόχο να τις συνδέσουμε με νέους πελάτες και συνεργάτες.
Παράλληλα, θέλουμε όσα μας μεταφέρουν οι ίδιες οι γυναίκες να γίνονται προτάσεις προς την Πολιτεία. Μέσα από μελέτες και τη συνεργασία μας με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, επιδιώκουμε να προτείνουμε λύσεις σε ζητήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους και την επαγγελματική τους πορεία.
Για μένα, η αξία αυτής της προσπάθειας θα φανεί στην πράξη. Θα φανεί στη γυναίκα που βρήκε τον πρώτο της πελάτη, που τόλμησε να μεγαλώσει την επιχείρησή της ή που ανέλαβε μια θέση ευθύνης. Και θα είναι ιδιαίτερη χαρά να δούμε αυτές τις γυναίκες να βοηθούν στη συνέχεια άλλες να προχωρήσουν.