Μια διεπιστημονική ομάδα ερευνητών του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (Εργαστήριο Αρχαίου DNA, ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), σε συνεργασία με ειδικούς από ποικίλα επιστημονικά πεδία, ρίχνει φως σε ένα από τα πιο συναρπαστικά κεφάλαια της αρχαιότητας: τον αρχαίο ελληνικό αποικισμό.
Ειδικότερα, η μελέτη τους με τίτλο "Γενετικές σχέσεις μεταξύ της αρχαίας ελληνικής αποικίας της Αμβρακίας και της μητρόπολής της", δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Genome Biology και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η ανθρώπινη κινητικότητα διαμόρφωσε τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης χιλιετίας π.Χ., η Κόρινθος αναδείχθηκε σε κυρίαρχη ναυτική και εμπορική δύναμη, ιδρύοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο αποικιών που συνέδεε τη νότια Ελλάδα με την Ήπειρο και εκτεινόταν έως τις ανατολικές ακτές της Αδριατικής.
Η Αμβρακία -η σημερινή Άρτα στην Ήπειρο- ιδρύθηκε στο δεύτερο μισό του 7ου αιώνα π.Χ. και σύντομα κατέλαβε εξέχουσα θέση ανάμεσα στις σημαντικότερες αποικίες της Κορίνθου, αποτελώντας μια πόλη άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μητρόπολή της, μέσω στενών πολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων. Κι όμως, ενώ η αρχαιολογική και η ιστορική έρευνα έχουν φωτίσει σε βάθος αυτές τις σχέσεις, οι βιολογικοί δεσμοί που συνέδεαν τους Κορινθίους με τους τοπικούς πληθυσμούς παρέμεναν έως πρόσφατα σε μεγάλο βαθμό αθέατοι.
Ο αρχαίος ελληνικός αποικισμός υπήρξε ένα σύνθετο ανθρώπινο φαινόμενο διαπραγμάτευσης, ενσωμάτωσης και αδιάκοπης προσαρμογής. Προκειμένου να αναδειχθεί η ανθρώπινη διάστασή του, οι ερευνητές στράφηκαν στη μελέτη αρχαίου DNA (aDNA) από ανθρώπινα κατάλοιπα, εφαρμόζοντας σύγχρονες μεθόδους πληθυσμιακής γονιδιωματικής για τη διαχρονική ανασύσταση της γενετικής ιστορίας της Αμβρακίας. Στόχος των ερευνητών ήταν να κατανοήσουν τους μηχανισμούς ίδρυσης της αποικίας και την περαιτέρω εξέλιξή της.
Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν ένα πλούσιο και σύνθετο γενετικό τοπίο. Η νεοϊδρυθείσα Αρχαϊκή Αμβρακία φαίνεται να αντλεί τη γενετική της καταγωγή κυρίως από μία βασική "γενετική δεξαμενή", η οποία συνδέεται με την περιοχή της Κορίνθου και αντανακλάται στον αρχαϊκό πληθυσμό της Τενέας. Το εύρημα αυτό ενισχύει την εικόνα μιας αποικίας που, κατά την ίδρυσή της, διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό από ανθρώπους προερχόμενους από τη μητρόπολη.
Αντίθετα, η συμβολή του προϋπάρχοντος τοπικού πληθυσμού της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (1350–1200 π.Χ.), ο οποίος εκπροσωπείται από τη γειτονική θέση του Αμμοτόπου, δεν ανιχνεύεται στα γενετικά δεδομένα της Αρχαϊκής περιόδου. Με άλλα λόγια, ο Αμμότοπος δεν φαίνεται να διαδραμάτισε ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της γενετικής φυσιογνωμίας της νέας πόλης στα πρώτα στάδια της ιστορίας της.
Στις περιόδους που ακολούθησαν, δηλαδή την Κλασική (479–323 π.Χ.) και την Ελληνιστική (323–31 π.Χ.), παρατηρούνται μόνο ήπιες γενετικές μεταβολές. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει αξιοσημείωτη τοπική γενετική συνέχεια μέσα στον χρόνο, με τον πληθυσμό να διατηρεί μια σταθερή ταυτότητα παρά τις ιστορικές εξελίξεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι ισχυρότεροι γενετικοί δεσμοί μεταξύ Αμβρακίας και Κορίνθου εντοπίζονται ακριβώς στην περίοδο της ίδρυσης της αποικίας, όταν η μετανάστευση από τη μητρόπολη είχε καθοριστικό ρόλο. Με την πάροδο του χρόνου, η άμεση αυτή επιρροή εξασθενεί σταδιακά, χωρίς όμως να χάνεται η διακριτή γενετική φυσιογνωμία της πόλης, η οποία παραμένει αναγνωρίσιμη έως και την Ελληνιστική εποχή.
Oι ανασκαφικές έρευνες στα νεκροταφεία της Αμβρακίας συμπληρώνουν ουσιαστικά την εικόνα αυτή, αποκαλύπτοντας στενές οικογενειακές σχέσεις μεταξύ γειτονικών τάφων. Τα δεδομένα αυτά προσφέρουν σπάνιες και πολύτιμες ενδείξεις για τους κοινωνικούς δεσμούς που συνέδεαν τους ανθρώπους της πόλης, όχι μόνο στον ίδιο χώρο αλλά και διαχρονικά.
Συνολικά, τα ευρήματα αυτά μετασχηματίζουν την κατανόησή μας για τον ελληνικό αποικισμό. Η μελέτη αυτή αναδεικνύει τον παράλληλο δρόμο της βιολογίας και του πολιτισμού, ταξιδεύοντας διαχρονικά, φωτίζοντας αθόρυβα την πλούσια, αλλά ανεξίτηλη ανθρώπινη ιστορία που υφαίνεται πίσω από ένα από τα σπουδαιότερα αποικιακά δίκτυα της αρχαίας Μεσογείου.
Διαβάστε Επίσης
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Ισχυροί άνεμοι ανατρέπουν νταλίκα που κινείται σε αυτοκινητόδρομο του Τέξας [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x344/0,1,608,342/crop/both/21/21f3ffb9c4074ad2a0984caca74f65f0.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Η τρομακτική στιγμή που χιονοστιβάδα παρασέρνει με ορμή σκιέρ στην Ιταλία - "Ήταν δύσκολο να αναπνεύσουμε" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/06/06c93c663c7a4eeab3b78e4130a33022.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Για πρώτη φορά η κάμερα "συλλαμβάνει" καρχαρία στα νερά της Ανταρκτικής [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x241/241,0,608,206/crop/both/0a/0a1ba4ccecf44a719d9c800b142b44cf.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Αρναούτη για Παντελίδη: Ο μπαμπάς μου έφυγε στην ίδια ηλικία από τον ίδιο λόγο- Θα θυμάμαι και τους δύο [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x405/0,20,608,361/crop/both/5b/5b3dbe368a874febb3a0be5da4c31488.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κόρινθος: Νεκρή μια ηλικιωμένη μετά από φωτιά στο σπίτι της [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/1a/1ab8675f05894c8d87faea70f16cae3f.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κόρινθος:Σοβαρό τροχαίο με έναν τραυματία [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/35/35c9419edadd477cbb507fc54f6129df.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κορινθία: Ένταση στο μπλόκο των αγροτών και κτηνοτρόφων [εικόνες - βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/97/9793e0a70a404bd69302a0eedf5990b3.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Σοκαριστικό τροχαίο με τραυματίες στο Ζευγολατιό Κορινθίας [εικόνες - βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/f7/f79a12ec06824ca49e3077559820447d.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Οδηγός στην Κόρινθο πήρε παραμάζωμα σταθμευμένα αυτοκίνητα - Τον εντόπισαν τυχαία αστυνομικοί [εικόνες, βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/de/dea26f53abc744a8835283b0c30e039a.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Σοκάρουν οι φωτογραφίες από το τροχαίο με τη νεκρή 25χρονη στο Κιάτο - Αμορφη μάζα το αυτοκίνητό της [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x413/0,50,608,391/crop/both/81/81f04e1aa9744ea7ab51ab81adaffea1.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κόρινθος: 60χρονος ανασύρθηκε νεκρός από την θάλασσα - Μετά από πτώση με το αυτοκίνητό του [εικόνες-βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x335/7,0,604,335/crop/both/70/705208efced94858a38519c92009afc9.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Βελτιωμένη η εικόνα της φωτιάς στον Φενεό Κορινθίας - Χωρίς ενεργό μέτωπο [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,47,608,388/crop/both/12/125f72532647418ebf92cb1b3b4abffa.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Περαχώρα Λουτρακίου: Οι πυροσβέστες έσωσαν τέσσερα μωρά γατάκια από φρεάτιο [video]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/12/127f2ebf0eae4c35a5c7c23e29ddc335.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Σοκαριστικό τροχαίο στην Κόρινθο: Αυτοκίνητο ανετράπη και τυλίχθηκε στις φλόγες [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x337/0,34,540,337/crop/both/f9/f9cd8eac78fb4be3a0ab68c94fc2aa71.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Σοκαριστικό τροχαίο στην Κορινθία- Αυτοκίνητο ανατράπηκε και τυλίχθηκε στις φλόγες [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/ef/efbace5e899d474eb4d298831c403183.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κόρινθος: Αυτοκίνητο κατέληξε στη θάλασσα [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x340/1,0,607,340/crop/both/f6/f683489c59784e98a2c3bc9e36053e7d.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Στο λιμάνι της Κορίνθου το υπερπολυτελές γιοτ του Μαρκ Ζάκερμπεγκ "Launchpad" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x292/43,0,563,292/crop/both/b8/b84e573fa6b04287b7a174ae066fac7d.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κακοκαιρία: Ισχυρή καταιγίδα σε Κόρινθο και Ιωάννινα , "χείμαρροι" οι δρόμοι - Μπλακάουτ στην Ύδρα [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x342/0,47,608,288/crop/both/42/42c6f709a532458b97c3eb780e4a42c4.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Το χαλάζι... σάρωσε τη Λαύκα Στυμφαλίας: Ζημιές σε κηπευτικά και αμπέλια [Βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/bc/bc1b670de1e1490f87f8b6e53e11f637.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κόρινθος: Τροχαίο στην εθνική οδό - Δίπλωσε νταλίκα - Ουρές χιλιομέτρων [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/34/34b52072c4cd46bebd85612076e67c13.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κόρινθος: Νεκρός 80χρονος σε τροχαίο στην Κόρινθο – Τραυματίες η σύζυγος και το ανήλικο εγγονάκι τους [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/a5/a5d45cb936014ff190f20a72770e3ec0.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κορινθία: Χελώνες καρέτα - καρέτα και πτηνά ξεβράστηκαν νεκρά στην παραλία Κεγχρεών [video – εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/da/dac85bebbf624630937f9a1ccf864a8c.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ο Πέτρος Φιλιππίδης μίλησε στην κάμερα σε βραδινή έξοδο: "Είμαι μια χαρά αυτή την περίοδο" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu565x324/0,3,527,299/crop/both/da/da9cd6d4a9b14e108fa6c5de14cca891.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Πρωτοφανές ξέσπασμα του Παναγιώτη Στάθη on air: "Επιασαν στο στόμα τους τη μάνα μου" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu601x358/50,13,558,298/crop/both/e7/e7ae9bed50e447d0b554c8d09541053f.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Σαρώνει η κακοκαιρία με πλημμύρες, ζημιές και κατολισθήσεις σε πολλές περιοχές - "Βενετία" η Πάρος [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x355/0,6,608,347/crop/both/51/51d3ba3149084edda5c4da8d5e134743.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![ΑΠΘ: 38 συλλήψεις μετά την επέμβαση της ΕΛ.ΑΣ. στην Πολυτεχνική Σχολή [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x290/45,0,562,290/crop/both/16/16792419094e44e1aa5aa8075b9781c4.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Μεγάλη αστυνομική επιχείρηση μετά τα μεσάνυχτα στο ΑΠΘ - Πάνω από 40 προσαγωγές [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x402/0,28,608,369/crop/both/66/6691cc858a05410890cb4686be04385f.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ράγισαν καρδιές στην Πάρο για τον 17χρονο που χτύπησε σε τροχαίο - "Εσβησε" στο νοσοκομείο της Σύρου [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x355/0,6,608,347/crop/both/81/81b3dbde87c64b608a163362e5ef3e86.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κακοκαιρία: Πλημμύρισε η παραλιακή της Πάτρας - Εκλεισαν και τα δύο ρεύματα [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x337/3,0,604,337/crop/both/7c/7cff56e7e68a44e1bb5a207bed3e893f.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ξεσπά ο πατέρας Αντώνιος: "Το δικαστήριο δεν αναζητά την αλήθεια - Εχω μείνει μόνος ενώ έχω χιλιάδες μάρτυρες" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x342/126,0,608,270/crop/both/6c/6ca6f18dddab4a80a36f3b7746430321.jpg?quality=60&404=default&v=2)
