"Επιβεβαιώθηκε το ένα από τα δύο σενάρια που επικράτησαν τις πρώτες ημέρες μετά την τραγωδία στη Βιολάντα", όπως ανέφερε ο Αντιστράτηγος εν αποστρατεία Πυροσβεστικού Σώματος, Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Μιχάλης Χάλαρης στο ΕΡΤnews Radio 105,8, δηλαδή υπήρξε διαρροή προπανίου στο υπόγειο δίκτυο που συνέδεε τις εξωτερικές δεξαμενές με την βιομηχανική εγκατάσταση, σε μια απόσταση χονδρικά κοντά στα 10 μέτρα.
Για τις προδιαγραφές του εργοστασίου, τις αιτίες που οδήγησαν στο τραγικό δυστύχημα και το αν και πώς θα μπορούσε να είχε αποτραπεί, μίλησε ο κ. Χάλαρης, περιγράφοντας αρχικά την εγκατάσταση.
"Οι δεξαμενές, από τον χώρο που έρχεται από το εξωτερικό τοιχίο ήταν περίπου στα 10 μέτρα και το δίκτυο αυτό ήταν υπογειοποιημένο περίπου στο μισό μέτρο, 50 εκατοστά κάτω από το έδαφος. Εκεί πέρα, προφανώς με αστοχία υλικού, γιατί δεν μπορεί να υπάρξει κάτι άλλο, ξεκίνησε μία διαρροή. Ήταν τόσο ανεπαίσθητη η αστοχία υλικού για να σας το περιγράψω, είχε μία οπή όσο είναι το μάτι μιας καρφίτσας, το λέω έτσι για να γίνει αντιληπτό ότι είχαμε πολύ μικρή διαρροή που δεν γινόταν αισθητό και προχώραγε με τον χρόνο. Άρα, αυτό που διαπιστώθηκε ότι ήταν πολύμηνη διαρροή, ήταν πολύμηνη και ήταν κάτω από τα ραντάρ της πτώσης πίεσης της δεξαμενής για να ενεργοποιηθεί η ανακουφιστική βαλβίδα και να σταματήσει να σταματήσει η παροχή του προπανίου".
Απαντώντας στο αν τελικά δεν θα μπορούσε να εντοπιστεί, είπε χαρακτηριστικά "αυτό καταλήγουμε. Επειδή ήταν πολύμηνη, δεν ήταν σε μεγάλη ένταση, εννοώ και ήταν στο έδαφος. Και η αρνητική συγκυρία για να οδηγηθούμε σε δυστύχημα είναι ότι βρήκε δίοδο διαφυγής. Ας το πω, σαν να βρήκε υπόγειο ρυάκι και μετακινήθηκε και δεν φθάνει ότι βρήκε υπόγειο ρυάκι να μετακινηθεί το προπάνιο, βρήκε δίοδο μέσα στον υπόγειο κλειστό χώρο" συνέχισε.
Ως προς το αν θα μπορούσε να διαπιστωθεί αυτή η μικρή διαρροή, ανέφερε "επειδή σύμφωνα με τις πληροφορίες είχαν συνεχείς πληρώσεις κάθε εβδομάδα και γέμιζαν τις δεξαμενές τους η συγκεκριμένη εταιρεία, άρα δεν μπορούσε να διαπιστωθεί. Δεν μπορούσε να διαπιστωθεί από την ασφαλιστική δικλείδα που έχουν οι δεξαμενές".
Ερωτηθείς αν υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί για την ανίχνευση διαρροής, σημείωσε ότι υπάρχουν αλλά "μπαίνουν στις δεξαμενές, δηλαδή στο σημείο που είναι οι εγκαταστάσεις των δεξαμενών και στο τελικό σημείο που καταλήγει η χρήση του προπανίου, δηλαδή, γι’ αυτό θα δείτε ότι υπήρχαν ανιχνευτές εκρηκτικών αερίων και στη δεξαμενή και στον χώρο, στον φούρνο, μέσα στην εγκατάσταση".
"Οι ανιχνευτές λειτουργούσαν και δεν μπορούσαν να είναι ανιχνευτές στο έδαφος, στον εξωτερικό χώρο. Δηλαδή, η διαρροή γινόταν στον εξωτερικό χώρο 50 εκατοστά κάτω από το έδαφος και γινόταν με πάρα πολύ αργό ρυθμό. Γιατί εγώ να σας πω χονδρικά με τις πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει στο διαδίκτυο κτλ και έναν πολύ σύντομο υπολογισμό για να δω ποια ήταν η ελάχιστη ποσότητα που θα χρειαζόταν για να δώσει εκρηκτικό μίγμα στον υπόγειο χώρο., αυτό είναι για να φτάσουμε στα 35 με 40 κιλά πρέπει να μπήκαν στον χώρο αυτό, αυτό είναι τουλάχιστον ένα πεντάμηνο, εξάμηνο".
Με την ιδιότητα του ειδικού γραμματέα Επιθεώρησης Εργασίας για τρία χρόνια το 2009, ο κ. Χάλαρης έριξε φως σε πολλά ερωτήματα που έχουν προκύψει αυτές τις ημέρες, πριν και μετά την επιβεβαίωση της διαρροής.
Ερωτηθείς εάν η αιτία του δυστυχήματος μπορεί να οφείλεται στην κατασκευή της εγκατάστασης, είπε "έχει γίνει από αδειοδοτημένο μελετητή εγκαταστάτη, πληροί τις προδιαγραφές και η δεξαμενή, ό,τι έχω δει, ό,τι έχω ενημερωθεί, η δεξαμενή πληροί, έχει γίνει στην κατάλληλη απόσταση απ’ τη βιομηχανική μονάδα, έχει το τοιχίο που προβλέπεται σε περίπτωση που ο μη γένοιτο, γινόταν έκρηξη στις δεξαμενές να προστατεύσει την εγκατάσταση. Έχουμε το τραγικό γεγονός, το οποίο έγινε και πολύ μακριά από την εγκατάσταση. Αυτό είναι το άλλο. Άρα η εγκατάσταση έτσι όπως έχει γίνει, πληροί τις προδιαγραφές. Ο εξωτερικός χώρος ήταν σε θαμμένο, προσβάσιμο μεν, αλλά σε εξωτερικό χώρο κάτω από τα 50 εκατοστά. Με τις φωτογραφίες που είδα, είχαν χρησιμοποιήσει το προστατευτικό υλικό πάνω κάτω, δηλαδή εννοώ σαν χαλί να είναι ή να λειτουργεί σαν απορροφητικό, σαν σφουγγάρι. Για μένα είναι ξεκάθαρη αστοχία υλικού στη σωλήνωση που συνέδεε τη δεξαμενή. Έχουμε μια ρωγμή. Αυτή η ρωγμή δεν μπορεί να προκληθεί στα 50 εκατοστά από κάτι άλλο, για να είμαστε ειλικρινείς. Δηλαδή 50 εκατοστά δεν είναι ούτε δολιοφθορά".
"Οι σωληνώσεις πρέπει να είναι προσβάσιμες, έτσι λέει η νομοθεσία. Στον εξωτερικό χώρο πρέπει να είναι υπογειοποιημένες γιατί δεν μπορείς να την αφήσεις να είναι εκτεθειμένη στις καιρικές συνθήκες, στους κεραυνούς, να είναι επιρρεπείς σε οποιοδήποτε ατύχημα περνάει, περνάει ένας εργαζόμενος, δεν προσέχει, την κλοτσάει, τη σπάει. Είναι συνήθη αυτά που σας λέω, έτσι; Περνάει κάποιο μηχάνημα, κάποιο κλαρκ που είναι στη βιομηχανία κτλ. πάλι δημιουργεί προβλήματα. Άρα ήταν τόσο όσο αυτά τα 50 εκατοστά που προβλέπει η κοινή λογική, η κοινή πρακτική" συμπλήρωσε.
Σε ό,τι αφορά το τι επιδέχεται βελτίωσης, ανέφερε "είναι ξεκάθαρο ότι θα έπρεπε να εφαρμόζουμε πρότυπα ποιότητας ακόμα και για την εγκατάσταση και να κάνουμε περιοδικούς ελέγχους. Νομίζω με τους περιοδικούς ελέγχους ίσως να το πιάνανε λίγο καλύτερα" ενώ στη συνέχεια ρωτήθηκε εάν οι ελεγκτές σε περίπτωση που γίνονταν πιο συστηματικοί έλεγχοι μπορούσαν να έχουν διαπιστώσει το πρόβλημα.
"Είναι δύο διακριτά. Δύο είναι οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να ελέγξουν τις εγκαταστάσεις. Αφενός είναι αν τηρεί τα μέτρα πυροπροστασίας, που έτσι όπως εξελίχθηκε θα έβαζαν να δουλέψει η ασφαλιστική βαλβίδα, θα έβλεπαν ότι δουλεύει άρα δεν θα το πιάνανε. Και οι Επιθεωρητές Εργασίας, προσέξτε τώρα γιατί υπάρχει και μια παραπλάνηση, έχουμε δυο κατηγορίες Επιθεωρητές Εργασίας. Είναι οι Επιθεωρητές Εργασίας Εργασιακών Σχέσεων που δεν έχουν αρμοδιότητα και είναι Επιθεωρητές Εργασίας, που είναι οι επιθεωρητές της Υγείας και Ασφάλειας Εργασίας που αυτοί είναι που ελέγχουν τις εγκαταστάσεις. Τώρα, αυτή η συγκεκριμένη κατηγορία επιθεωρητών έχει την εμπειρία, αλλά για να κάνεις έλεγχο σε μια τέτοια βιομηχανική εγκατάσταση προφανώς δεν φτάνει μία μέρα, θα πρέπει να αφιερώσουν 2 και 3 μέρες. Άρα, έτσι όπως έχει εξελιχθεί με την έλλειψη προσωπικού κτλ." ανέφερε ο κ. Χάλαρης, ωστόσο προσέθεσε "δεν θεωρώ ότι θα το πιάνανε ούτε αυτοί γιατί θα κοιτάζανε, τηρεί τις προδιαγραφές…".
Αναφορικά με τις καταγγελίες που υπήρξαν από εργαζόμενους για δυσοσμία η οποία υπήρχε στο εργοστάσιο, εξήγησε ότι σε όλα αυτά τα υλικά βάζουν μια οργανική ουσία που έχει θείο και μυρίζει λίγο άσχημα. Δύο είναι οι τεχνικές που χρησιμοποιούν. Ενίοτε, όχι τόσο πολύ στην Ευρώπη χρησιμοποιούν και χρώμα μέσα. Βάζουν χρώματα, κυρίως κόκκινο ώστε να φαίνεται ο ατμός, το υγροποιημένο αέριο δηλαδή.
Σίγουρα από ένα σημείο και ύστερα θα πρέπει να έχει φτάσει στο κρίσιμο σημείο να βγαίνει οσμή, σημείωσε πάντως ο κ. Χάλαρης. Απαντώντας στο κατά πόσο αν είχε δοθεί η απαραίτητη σημασία στις καταγγελίες των εργαζόμενων ίσως να είχε προληφθεί το δυστύχημα, είπε χαρακτηριστικά
"Ενημερώθηκα ότι έκαναν πληρώσεις κάθε εβδομάδα γιατί είχαν κατανάλωση, η συγκεκριμένη επιχείρηση σε προπάνιο. Άρα σκεφτείτε, όταν πηγαίνετε στο βενζινάδικο δεν σας μυρίζει; Σας μυρίζει. Αν είχε πλήρωση κάθε εβδομάδα την ημέρα της πλήρωσης και την επομένη, χονδρικά σας, ψυχολογικά θα έλεγαν οκέυ, μας λένε ότι μυρίζει, αλλά ήταν από την πλήρωση. Σας λέω, πέσαμε σε αλληλουχία πραγμάτων έξω από το ραντάρ. Δηλαδή το να γίνει αστοχία υλικού είναι κάτι το οποίο είναι ένα από τα σημεία τα οποία γίνονται λάθη. Συμβαίνουν. Τα ατυχήματα συνήθως από αυτά οφείλονται. Αλλά να μην δουλέψει η ασφαλιστική βαλβίδα της δεξαμενής σημαίνει να είναι τόσο μικρή η διαφορά που να μην πιάνει την πτώση πίεσης και να βρει, για μένα αυτό ήταν, να βρει δίοδο το υγροποιημένο αέριο μέσα στο έδαφος και να μετακινηθεί 30 μέτρα, αυτό δεν είναι εύκολο, δηλαδή να βρει δίοδο όχι μόνο να μετακινηθεί 30 μέτρα προς το υπόγειο και να βρει και εκεί δίοδο να μπει μέσα. Είχαμε τρία γεγονότα που τώρα γίνανε, θα πρέπει να δούμε, να πάρουμε τα μαθήματά μας και να αλλάξουν τα πρότυπα, να αλλάξουν οι συνθήκες, να δούμε τι τροποποιούμε πλέον γιατί ουαί και αλίμονο, έγινε. Να μην ξαναγίνει".