Υπόγεια "ωρολογιακή" βόμβα στις εγκαταστάσεις των ΕΑΣ στο Λαύριο - Τα πορίσματα του ΕΜΠ

Σοβαρό ζήτημα δημόσιας ασφάλειας εγείρεται για το Λαύριο και την ευρύτερη περιοχή λόγω των βιομηχανικών εγκαταστάσεων των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (ΕΑΣ) καθώς σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που περιήλθαν σε γνώση του Capital.gr, περισσότεροι από 220 τόνοι ισχυρών εκρηκτικών βρίσκονται σε ελεύθερη μορφή μέσα στο έδαφος εντός των εγκαταστάσεων της εταιρείας λόγω, όπως προκύπτει από τα στοιχεία, εσφαλμένης διαδικασίας απενεργοποίησης εκατοντάδων χιλιάδων ναρκών.

Ειδικότερα, περίπου 186 τόνοι εξαιρετικά επικίνδυνων υλών βρίσκονται σε διάφορα βάθη, ακόμη και κάτω από τα 8 μέτρα, σε μια περιοχή 17.000 τ.μ., εκ των οποίων τα 3.000 τ.μ. εμφανίζουν συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ, όπως αναφέρεται σε σχετικά έγγραφα, το όριο κινδύνου για έκρηξη. Επιπλέον, 38,6 τόνοι εκρηκτικών υλών έχουν εντοπιστεί σε δεξαμενές γύρω από τη μολυσμένη ζώνη.

Η τεράστια αυτή ποσότητα προέρχεται από μια –σύμφωνα πάντα με τα σχετικά έγγραφα- εσφαλμένη από την ανάδοχο εταιρεία διαδικασία εξουδετέρωσης 300.000 ναρκών κατά προσωπικού, οι οποίες μπήκαν σε διαδικασία αχρήστευσης σε εφαρμογή των σχετικών διεθνών συνθηκών που έχει υπογράψει η Ελλάδα.

Οι μελέτες από επίσημους φορείς, τα συμπεράσματα των οποίων αποκαλύπτει το capital.gr προειδοποιούν ότι σε περίπτωση ατυχήματος η καταστροφή θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις σε ακτίνα έως και 3,9 χιλιομέτρων!

Παρά τον ξεκάθαρο και άμεσο κίνδυνο, η διαδικασία εξουδετέρωσης των εκρηκτικών παραμένει σε εκκρεμότητα, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα προς όλες τις κατευθύνσεις όπως:

- γιατί, παρά τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων, δεν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα;

- υπάρχουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την προστασία των κατοίκων σε περίπτωση ατυχήματος και ποια είναι αυτά;

- Και τελικά, τι μέτρα προτίθεται να λάβει η Πολιτεία για να αποτραπεί ο κίνδυνος καταστροφής;

Το ιστορικό της υπόθεσης

Το 2017, η τότε Διοίκηση των ΕΑΣ ανέθεσε απευθείας, χωρίς διαγωνισμό, στην εταιρεία Soukos Robots την καταστροφή μη χρησιμοποιούμενων Ναρκών Κατά Προσωπικού (Κ/Π). Η καταστροφή των ναρκών αποτελούσε συμβατική υποχρέωση της χώρας μας έναντι των προβλέψεων της συνθήκης της Οτάβα, την οποία είχε προσυπογράψει η Ελλάδα, αλλά καθυστερούσε την εφαρμογή της. Η Soukos φέρεται, σύμφωνα με τις πληροφορίες, να προσέφερε για την εκτέλεση της εργολαβίας ποσό σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με τις πραγματικές απαιτήσεις και το εύρος του έργου. Ενδεικτικό είναι ότι στη σύμβαση μεταξύ των ΕΑΣ και της Soukos, η ανώτατη τιμή καταστροφής ανά νάρκη, ανάλογα με τον τύπο, δεν ξεπερνά το 1 ευρώ.

Για την υλοποίηση του έργου, ο εργολάβος εγκατέστησε εντός του Συγκροτήματος Εργοστασίων Λαυρίου (ΣΕΛ) των ΕΑΣ μια κινητή Μονάδα Καταστροφής Ναρκών (ΜΚΝ). Η εταιρεία ξεκίνησε τη διαδικασία τον Δεκέμβριο του 2017, ωστόσο τον Μάρτιο του 2019, μετά από καταγγελίες εργαζομένων για ανεξέλεγκτη διάθεση των αποβλήτων, η λειτουργία της διεκόπη.

Σύμφωνα με τη σχετική σύμβαση, η εταιρεία όφειλε να προχωρήσει στην αποστρατικοποίηση των ναρκών χωρίς να απορρίπτει οποιοδήποτε απόβλητο εντός του εργοστασίου. Επιπλέον, προβλεπόταν ότι ο εργολάβος ήταν υπεύθυνος για τη διαχείριση των αποβλήτων της διεργασίας και για την προσκόμιση πιστοποιητικού περιβαλλοντικής διαχείρισης από εξειδικευμένη προς τούτο εταιρεία, ενώ η μεθοδολογία που θα εφαρμόζονταν έπρεπε να συμμορφώνεται πλήρως με τις διατάξεις περιβαλλοντικής προστασίας και ασφάλειας της ισχύουσας νομοθεσίας της ΕΕ.

Υπόγεια "ωρολογιακή" βόμβα στις εγκαταστάσεις των ΕΑΣ στο Λαύριο- Τα πορίσματα του ΕΜΠ

Καταγγελίες εργαζομένων

Τον Μάρτιο του 2019, μετά από καταγγελίες εργαζομένων, η Διοίκηση του εργοστασίου αναστέλλει τη λειτουργία της μονάδας για να ελεγχθεί εάν τηρούνται οι όροι της σύμβασης. Σημειωτέον ότι μέχρι τις 7 Μαρτίου είχαν αποστρατικοποιηθεί 299.852 Νάρκες Κ/Π.

Τον Μάιο του 2019, πραγματοποιείται δοκιμαστική λειτουργία της μονάδας, ενώ αμέσως μετά, η διοίκηση των ΕΑΣ, σε συνεργασία με το εργαστήριο του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, λαμβάνει δείγματα εδάφους και υγρών. Στην έκθεση αποτελεσμάτων του εργαστηρίου αποδείχθηκε ότι τόσο στα αντιπροσωπευτικά εδαφικά όσο και στα υγρά δείγματα υπήρχαν υψηλές συγκεντρώσεις του εκρηκτικού ΤΝΤ.

Σύμφωνα με τις ειδικές μελέτες, "η δοκιμαστική λειτουργία απέδειξε ότι υπήρξε συσσώρευση υγρών αποβλήτων τα οποία αφού παρέμεναν σε δεξαμενές που είχαν διατεθεί στον εργολάβο από τα ΕΑΣ, όταν αυτές πληρούντο από την εκρηκτική λάσπη, γινόταν η δίχως έλεγχο ρίψη των αποβλήτων στο χώμα στους ευρύτερους χώρους γύρω από την κινητή μονάδα δίχως να γίνεται η περιβαλλοντική διαχείρισή των, όπως ρητά προβλεπόταν στους όρους της σύμβασης”.

Ακολούθησε τον Νοέμβριο του 2020 εξώδικη καταγγελία σύμβασης από τα ΕΑΣ προς την εταιρεία Soukos.

Διαβάστε Επίσης

Η άρρωστη δράση του 32χρονου εμπρηστή στο Αιγάλεω: Σεξουαλικές επιθέσεις, απόπειρα ανθρωποκτονίας, εμπλοκή σε πυρκαγιές

Καμπανάκι από το ΕΜΠ

Μετά από ενδελεχή υπηρεσιακή και νομική έρευνα, η νέα Διοίκηση των ΕΑΣ αναθέτει, τον Δεκέμβριο του 2021, στο αρμόδιο τμήμα του ΕΜΠ, την αξιολόγηση της εδαφικής ρύπανσης σε ό,τι αφορά τα επίπεδα συγκεντρώσεων, τη χωρική διασπορά και το βάθος διείσδυσης των εκρηκτικών ουσιών, τον εντοπισμό ενδεχόμενης ρύπανσης των υπόγειων νερών και τον προκαταρκτικό σχεδιασμό των αναγκαίων δράσεων αποκατάστασης.

Η πολύμηνη μελέτη που διεξήχθη με την υποστήριξη του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος ανέδειξε την εκτεταμένη ρύπανση των εδαφών και υπόγειων νερών από την ανεξέλεγκτη διάθεση εκρηκτικής λάσπης και υγρών αποβλήτων κατά τη λειτουργία της Μονάδας Καταστροφής Ναρκών (ΜΚΝ).

Συγκεκριμένα:

- Διαπιστώθηκε ότι έχουν ρυπανθεί τουλάχιστον 1.000 m3 εδάφους, με περιεκτικότητα σε εκρηκτικές ύλες που υπερβαίνουν μέχρι και 4.000 φορές τα όρια ποιότητας για την προστασία της ανθρώπινης υγείας. Οι συγκεντρώσεις εκρηκτικών που εντοπίστηκαν στα επιφανειακά εδάφη, και μέχρι του βάθος των 3 μέτρων που διερευνήθηκε, αντιστοιχούν σε περίπου 40 τόνους ΤΝΤ και 10 τόνους άλλων εκρηκτικών ουσιών και προϊόντων αποδόμησης – διάσπασης του ΤΝΤ (συνολικά 50 τόνοι εκρηκτικών υλών).

Όπως τονίζεται στη μελέτη του ΕΜΠ, "εντοπίστηκαν 4 κύριες εστίες υψηλότατης ρύπανσης, οι οποίες καλύπτουν συνολική έκταση περίπου 800 m2. Η μέση συγκέντρωση του ΤΝΤ στις περιοχές αυτές κυμαίνεται από 130 μέχρι 120.000 mg/kg (12% κ.β.), δηλαδή υπερβαίνουν από 2.5 έως 2400 φορές το όριο των 51 mg/kg, για την προστασία της ανθρώπινης υγείας σε περιοχές βιομηχανικής χρήσης. Σε 2 από τις 4 θέσεις, οι συγκεντρώσεις ΤΝΤ στα επιφανειακά εδαφικά στρώματα υπερβαίνουν το όριο κινδύνου έκρηξης (10% ή 100000 mg/kg), γεγονός το οποίο υποδεικνύει ότι υφίσταται άμεσος κίνδυνος για τους εργαζόμενους στην περιοχή”.

- Εντοπίστηκε υψηλότατη ρύπανση των νερών πλησίον του χώρου ανεξέλεγκτης διάθεσης της εκρηκτικής λάσπης, με υπέρβαση των ορίων ποιότητας μέχρι 670 φορές.

Με συμπληρωματικό υπόμνημα του ΕΜΠ προς το Διοικητικό Συμβούλιο των ΕΑΣ τον Σεπτέμβριο του 2022, διαπιστωνόταν ότι παρότι η μελέτη του ΕΜΠ ανέδειξε την εκτεταμένη ρύπανση, "παραμένουν εντούτοις σημαντικές αβεβαιότητες” και τονιζόταν η ανάγκη για συμπληρωματική διερεύνηση με βάση εκτιμήσεις ότι η ανεξέλεγκτη διάθεση εκρηκτικής λάσπης από τη μονάδα καταστροφής ναρκών ανερχόταν σε 150 τόνους τουλάχιστον.

Η συμπληρωματική μελέτη της ΒΕΛΤΙΩΝ

Μετά από έγγραφη παρότρυνση του ΕΜΠ, εξαιτίας περιορισμένου δυναμικού, τα ΕΑΣ ανέθεσαν τον Ιούλιο του 2023 στην εταιρεία Συμβούλων - Μελετητών ΒΕΛΤΙΩΝ Α.Ε. την εκπόνηση Συμπληρωματικής Τεχνικοοικονομικής Μελέτης Απορρύπανσης του χώρου καταστροφής ναρκών του Συγκροτήματος Εργοστασίων Λαυρίου (ΣΕΛ) των ΕΑΣ. Η μελέτη παραδόθηκε τον Οκτώβριο του 2023, με τα βασικά ευρήματα να είναι αποκαλυπτικά:

- Υπάρχουν περίπου 186 τόνοι, ευρέως φάσματος ασταθών και εξαιρετικά επικίνδυνων εκρηκτικών (πρωτογενών και δευτερογενών) υλών σε διάφορα βάθη από την επιφάνεια, φτάνοντας μέχρι και κάτω από τα 8 μ., σε μια έκταση που υπολογίζεται περί τα 17.000 τ.μ., εκ των οποίων τα 3.000 τ.μ. εμφανίζουν περιοχές με συγκεντρώσεις των εκρηκτικών που υπερβαίνουν κατά πολύ το κατώφλι κινδύνου για έκρηξη, καθώς και το όριο για την προστασία της ανθρώπινης υγείας σε περιοχές βιομηχανικής χρήσης.

- 38,6 τόνοι εκρηκτικών υλών εντοπίστηκαν μέσα σε 8 δεξαμενές.

- Εντοπίστηκαν περί τους 2 τόνους εξαιρετικά ασταθών και επικίνδυνων εκρηκτικών υλών, αποθηκευμένων ακατάλληλα για αρκετά χρόνια (από το 2019), καθώς και μεγάλες ποσότητες τυποποιημένων πυρομαχικών σε εμπορευματοκιβώτιο του αναδόχου.

- Αποδείχθηκε ότι, εκτός των ναρκών, έχει πραγματοποιηθεί καταστροφή και άλλων πυρομαχικών, αυξάνοντας έτσι το φάσμα και τις ποσότητες των προς απορρύπανση εκρηκτικών υλών.

- Επιπλέον, σοβαρό εύρημα αποτελεί και η παρουσία σημαντικών συγκεντρώσεων ιδιαίτερα επικίνδυνων πρωτογενών εκρηκτικών υλικών (Στρυφνικός μόλυβδος) μέσα σε μεγάλες ποσότητες δευτερογενών εκρηκτικών υλών.

- Επίσης, εντοπίστηκε η παρουσία σημαντικών συγκεντρώσεων Ερυθρού Φωσφόρου, που μπορεί υπό προϋποθέσεις να δημιουργήσει συνθήκες διέγερσης των συσσωρευμένων εκρηκτικών υλών.

Στη μελέτη της ΒΕΛΤΙΩΝ διαπιστώνεται ότι υπήρξε ανεξέλεγκτη διάθεση των υγρών και στερεών αποβλήτων της ΜΚΝ στο έδαφος της περιοχής του ΣΕΛ σε εξαιρετικά υψηλές ποσότητες. Παράλληλα, προκύπτει ότι η ΜΚΝ δεν λειτουργούσε σε κλειστό κύκλο όπως θα ήταν αναμενόμενο για τη διαχείριση των υγρών της αποβλήτων. Αντίθετα, τα απόβλητα είτε παρέμεναν προσωρινά στις δεξαμενές που είχαν διατεθεί προς τούτο στον εργολάβο, είτε απευθείας αμέσως μετά τον κατατεμαχισμό των ναρκών διατίθεντο ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον.

Επίσης, αρκετά από τα μεταλλικά κομμάτια που παραμένουν σε παλετοκιβώτια εντός του χώρου της εγκατάστασης φέρουν εμφανή σημάδια υπολειμμάτων εκρηκτικών υλών ενώ σε κάποια παραμένουν άθικτα τα καψύλλια κρούσης, κάτι που αποδεικνύει ότι η διαδικασία ήταν ατελής.

Αδιαμφισβήτητος κίνδυνος

Όπως αναφέρεται στη μελέτη της ΒΕΛΤΙΩΝ, προκύπτει "ως αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα η εκτεταμένη ποιοτικά, ποσοτικά και χωρικά ύπαρξη εκρηκτικών υλών, η οποία δημιουργεί κινδύνους για την ασφάλεια όχι μόνο του χώρου και των εργαζομένων του ΣΕΛ, αλλά και της ευρύτερης περιοχής του Λαυρίου”.

Οι πιθανοί κίνδυνοι αφορούν:

- Ατυχήματα εκρήξεων: Η ταυτόχρονη παρουσία ασταθών πρωτογενούς και δευτερογενούς εκρήξεως εκρηκτικών υλών, οι οποίες λόγω ποσότητας και διασποράς μπορούν υπό συνθήκες διέγερσης να οδηγήσουν σε έκρηξη, μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες για την ίδια την εγκατάσταση του ΣΕΛ αλλά και για την ευρύτερη περιοχή σε μεγάλη ακτίνα. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η πιθανότητα θανατηφόρων τραυματισμών και σοβαρότατων υλικών ζημιών είναι σχεδόν βέβαιη.

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, με βάση προηγμένα προγράμματα λογισμικού, "σε ένα υποθετικό σενάριο, στο οποίο έδαφος με περιεκτικότητα σε εκρηκτικά άνω του ορίου εκρηξιμότητας 10% κ.β. (ήτοι σε αναλογία καθαρής εκρηκτικής ύλης 20 τόνων ΤΝΤ) διεγείρετο προς έκρηξη, τα αποτελέσματα θα ήταν άκρως καταστροφικά. Ειδικότερα, αναμένεται ότι περιμετρικά από το κέντρο της έκρηξης θα δημιουργηθεί μια ακτίνα 300-500 μέτρων όπου κανένας ανθρώπινος οργανισμός δεν θα επιζήσει (kill radius ακτίνα) ανάλογα με τις παραμέτρους που επηρεάζουν και αφορούν την ποσότητα της εκρηκτικής ύλης, το ανάγλυφο του εδάφους και τον περιβάλλοντα χώρο”. Μέσα σε αυτήν τη θανατηφόρα ακτίνα, οι επιπτώσεις μιας τόσο μεγάλης έκρηξης, "θα είναι τόσο έντονες που οι πιθανότητες επιβίωσης για τα άτομα που εκτίθενται σε αυτές θα είναι εξαιρετικά χαμηλές”.

- Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία: Η έκθεση σε ρυπασμένο με τις συγκεκριμένες εκρηκτικές, οι οποίες είναι ταυτόχρονα και τοξικές, ύλες έδαφος μπορεί να προκαλέσει άμεσους και μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία, επηρεάζοντας το αναπνευστικό, νευρικό και καρδιαγγειακό σύστημα. Οι τοξικές ουσίες μπορούν να εισχωρήσουν στην αλυσίδα τροφής, να μολύνουν το υπόγειο νερό και να προκαλέσουν ασθένειες και προβλήματα υγείας, όπως αναπνευστικά προβλήματα, δερματικές αντιδράσεις και καρκίνο.

- Απειλές για το περιβάλλον: Η ρύπανση μπορεί επίσης να επηρεάσει την παρακείμενη βλάστηση, την άγρια ζωή και τους εδαφικούς μικροοργανισμούς, διαταράσσοντας την οικολογική ισορροπία.

Τι πρέπει να γίνει

Τόσο η μελέτη του ΕΜΠ όσο και της ΒΕΛΤΙΩΝ προχωρούν παράλληλα σε παρουσίαση των διαθέσιμων μεθόδων για την απορρύπανση και αποκατάσταση ρυπασμένων εδαφών, παραθέτοντας τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της κάθε μεθόδου. Όπως αναφέρεται στη μελέτη της ΒΕΛΤΙΩΝ, "είναι ζωτικής σημασίας ο ανάδοχος να κατανοήσει τους σημαντικούς κινδύνους που θα αντιμετωπίσει από την υλοποίηση του παρόντος έργου, καθόσον πέραν της πιθανότητας καταστροφής μιας ζωτικής εγκατάστασης για την εθνική άμυνα, μπορεί πιθανά να οδηγήσει στην απώλεια ανθρώπινων ζωών”.

Τον Δεκέμβριο του 2023 η ΒΕΛΤΙΩΝ Α.Ε. παρέδωσε, μετά από απαίτηση των ΕΑΣ, μια νέα Μελέτη Σταδιακής Υλοποίησης του Έργου Απορρύπανσης του ΣΕΛ, προσδιορίζοντας αναλυτικά τις φάσεις του εν λόγω έργου, μαζί με όλα τα χαρακτηριστικά τους (χρόνο, αναγκαίοι πόροι, κόστος).

Το Δεκέμβριο του 2023 η TÜV Austria προέβη σε θετική αξιολόγηση και πιστοποίηση της Συμπληρωματικής Τεχνικοοικονομικής Μελέτης, ενώ, τον Φεβρουάριο του 2024, ακολούθησε πρόσθετη αξιολόγηση από το Πολυτεχνείο Κρήτης.

Έχοντας κλείσει ο κύκλος των μελετών που πιστοποιούσαν το μέγεθος του προβλήματος, η διοίκηση της εταιρίας ενημερώνει επίσημα τον Μέτοχο (Υπουργείο Οικονομικών) και το ΤΑΙΠΕΔ, εν όψει της εμπλοκής του στα έργα μετεγκατάστασης της εταιρείας και στο Λαύριο.

Διαβάστε Επίσης

Μελέτη - Τουμασάτου: Κόντρα και αιχμές για δήλωση της ηθοποιού - "Θα κρίνω την κυβέρνηση όσο συνεχίζει..."

Νέα μελέτη το 2024

Τον Οκτώβριο του 2024, η εταιρεία ΒΕΛΤΙΩΝ Α.Ε. σε συνεργασία με το ΕΜΠ κατέθεσε πρόσθετη Μελέτη για την Εκτέλεση Παράλληλων Εργασιών Απορρύπανσης- Αναβάθμισης της Μονάδος ΤΝΤ του ΣΕΛ. Ήταν τότε που πήρε μορφή η διαδικασία συνεργασίας των ΕΑΣ με την MSM Export. Υπενθυμίζεται ότι τα ΕΑΣ έχουν συστήσει κοινοπραξία με τη σλοβάκικη MSM, θυγατρική του τσεχικού ομίλου CSG, για την παραγωγή πυρομαχικών πυροβολικού 155 mm και TNT.

Στην εν λόγω μελέτη επισημαίνονται ότι τα ατυχήματα που προκύπτουν από ακούσιες εκρήξεις ακατάλληλα αποθηκευμένων εκρηκτικών και πυρομαχικών θεωρούνται ως τα μεγαλύτερα που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως. Ενδεικτικά, η έκρηξη σε αποθήκη πυρομαχικών στη ναυτική βάση "Ευάγγελος Φλωράκης” στην Κύπρο το 2011 που προκλήθηκε από αυτανάφλεξη ακατάλληλα αποθηκευμένων εκρηκτικών, προκάλεσε τον θάνατο 13 ατόμων. Επίσης, η έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού το 2020 από την αποθήκευση εκρηκτικών χημικών είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο περισσότερων από 200 ατόμων, τον τραυματισμό χιλιάδων και την καταστροφή μεγάλου μέρους της πόλης.

Επιπτώσεις από ενδεχόμενη έκρηξη – Τα τρία σενάρια

Στη συμπληρωματική μελέτη της ΒΕΛΤΙΩΝ αναφέρεται ότι η συνολική υπολογιζόμενη ποσότητα των εκρηκτικών υλών που βρίσκεται πάνω από τα όρια εκρηξιμότητας υπολογίζεται στα 205.015 kg.

Λαμβάνοντας υπόψη το φαινόμενο Domino, αξιολογήθηκαν τρία βασικά σενάρια προσομοίωσης:

1. Έκρηξη του συνόλου των εκρηκτικών υλών (205 τόνοι) και των πυρομαχικών ως έχουν.

2. Έκρηξη των υπολειπόμενων εκρηκτικών υλών στο έδαφος, συνολικού βάρους 162 τόνων, μετά από προηγούμενη απομάκρυνση των εκρηκτικών και πυρομαχικών που βρίσκονται στην αυλή των οξέων και στα εμπορευματοκιβώτια.

3. Έκρηξη των υπολειπόμενων εκρηκτικών υλών στο έδαφος, συνολικού βάρους 162 τόνων, αφού προηγηθεί απομείωσή τους (ήτοι περίπου 32,5 τόνοι) μετά από επεξεργασία τους στα επιφανειακά στρώματα με ειδικά χημικά διαλύματα και εφαρμογή φυτο-σταθεροποίησης.

Στο πρώτο σενάριο, που είναι και το δυσμενέστερο, οι επιπτώσεις θα είναι εξαιρετικά δυσμενείς και θα επηρεαστεί το μεγαλύτερο μέρος των παραγωγικών εγκαταστάσεων του ΣΕΛ, καθώς και οι γειτνιάζουσες περιοχές και μέρος της πόλης του Λαυρίου. Σε απόσταση περίπου 270 μέτρων από το κέντρο της έκρηξης όλα τα κτίρια αναμένονται να κατεδαφιστούν πλήρως, ενώ τα κτίρια που βρίσκονται σε αποστάσεις έως 614 μέτρα από το κέντρο της έκρηξης αναμένεται να υποστούν εξαιρετικά σημαντικές ζημιές. Η διασπορά των επικίνδυνων θραυσμάτων υπολογίζεται ότι θα φτάσει στα 3.891 μέτρα.

Στο δεύτερο σενάριο, οι επιπτώσεις θα είναι δυσμενείς και θα επηρεαστεί μεγάλο μέρος των κτιριακών αλλά και παραγωγικών εγκαταστάσεων του ΣΕΛ. Σε απόσταση περίπου 238 μέτρων από το κέντρο της έκρηξης όλα τα κτίρια αναμένεται να κατεδαφιστούν πλήρως, ενώ τα κτίρια που βρίσκονται σε αποστάσεις έως 568 μέτρα από το κέντρο της έκρηξης αναμένεται να υποστούν σημαντικές ζημιές. Η διασπορά των επικίνδυνων θραυσμάτων υπολογίζεται ότι θα φτάσει στα 3.540 μ.

Στο τρίτο σενάριο, αναμένονται σημαντικές μεν, ωστόσο λιγότερες, βλάβες στα κτίρια του ΣΕΛ και ειδικότερα αναμένεται να προκληθεί πλήρης καταστροφή του εγκαταλελειμμένου συγκροτήματος της νιτροκυτταρίνης, ενώ θα επηρεαστούν τα γειτονικά κτίρια και μερικά από αυτά της παραγωγής ΤΝΤ.

Υπενθυμίζεται ότι τον Αύγουστο του 2020, η Διοίκηση των ΕΑΣ κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια εξίσου σοβαρή κρίσιμη κατάσταση στις εγκαταστάσεις του πρώην εργοστασίου Ελευσίνας, όπου σημειώθηκε έκρηξη με τραγικό απολογισμό έναν νεκρό και δύο τραυματίες.

Επιδείνωση της κατάστασης

Στο πλαίσιο της συμπληρωματικής μελέτης, πραγματοποιήθηκε νέα αυτοψία στους χώρους της ΜΚΝ με στόχο την επικαιροποίηση της κατάστασης σε σχέση με το 2023. Τα ευρήματα κατέδειξαν, δυστυχώς, περαιτέρω επιδείνωση.

Συγκεκριμένα, ενώ κατά την προηγούμενη επιθεώρηση οι εκρηκτικές ύλες στις παλετοδεξαμενές βρίσκονταν σε μορφή μαλακής λάσπης, στη νεότερη επίσκεψη το νερό είχε εξατμιστεί πλήρως και τα εκρηκτικά είχαν στερεοποιηθεί. Όπως επισημαίνεται, η στερεά ιλύς δεν εγκυμονεί μόνο ιδιαίτερα υψηλούς κινδύνους έκρηξης αλλά είναι και εξαιρετικά τοξική.

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι στον λάκκο εξουδετέρωσης των οξέων αλλά και στον ευρύτερο χώρο γύρω από τη μονάδα, διαπιστώθηκε ότι το προσωπικό του ΣΕΛ χρησιμοποιεί το πυροσβεστικό όχημα της εγκατάστασης για τη συστηματική διαβροχή της περιοχής, προκειμένου να περιορίζεται η ευαισθησία των εκρηκτικών υλών.

Προκήρυξη διαγωνισμού για την απορρύπανση

Την ίδια περίοδο, η TUV AUSTRIA, με εντολή των ΕΑΣ, διενεργεί διεθνή έρευνα για την πιστοποίηση του κόστους πρώτων υλών για την απενεργοποίηση των υπολειμμάτων εκρηκτικών υλών που, σύμφωνα με τη μελέτη, αποτελούν το ήμισυ του συνολικού προϋπολογισμού του έργου. Η έρευνα κατέδειξε ταύτιση της διεθνούς αγοράς με την πρόβλεψη της μελέτης.

Τον Νοέμβριο του 2024, τα ΕΑΣ προχωρούν σε δημοσίευση ανοιχτής, διεθνούς διαγωνιστικής διαδικασίας για την απορρύπανση του Λαυρίου από τα υπολείμματα εκρηκτικών μετά από σχετική απόφαση του ΔΣ της εταιρείας, η οποία στηρίχθηκε σε τεύχη δημοπράτησης που εκπονήθηκαν, σε συνέχεια των παραπάνω, από δύο μεγάλες νομικές εταιρείες, και πιστοποιήθηκαν από το σύνολο της Νομικής Υπηρεσίας των ΕΑΣ.

Όπως αναφέρεται στο απόσπασμα του πρακτικού της συνεδρίασης, το Δ.Σ αποφάσισε ομόφωνα "την έγκριση διενέργειας Ανοικτού Ηλεκτρονικού διαγωνισμού άνω των ορίων (μέσω ΕΣΗΔΗΣ) για την ανάδειξη αναδόχου για την σύναψη Συμφωνίας - Πλαίσιο για την Παροχή Υπηρεσιών Απορρύπανσης και Εξυγίανσης του Χώρου Καταστροφής Ναρκών του Συγκροτήματος Εργοστασίου Λαυρίου της εταιρείας Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα ΑΒΕΕ, με εκτιμώμενη συνολική προϋπολογιστική αξία ποσού 43.919.523 ευρώ (προϋπολογισμός συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ: 54.460.208,52 ευρώ)”.

Σύμφωνα με τη σχετική προκήρυξη, κριτήριο ανάθεσης της Σύμβασης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει βέλτιστης σχέσης ποιότητας – τιμής. Ως καταληκτική ημερομηνία παραλαβής των προσφορών είχε οριστεί η 16η/01/2025.

Ακύρωση διαγωνισμού από τη νέα διοίκηση

Ωστόσο, με την αλλαγή διοίκησης τον Δεκέμβριο του 2024, η νέα ηγεσία των ΕΑΣ προχώρησε στην ακύρωση του διαγωνισμού για την απορρύπανση του Λαυρίου, χωρίς το ζήτημα να περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη.

Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάιο του 2025, η νέα διοίκηση προχωρά σε ανάθεση μελέτης για την απορρύπανση του ΣΕΛ Λαυρίου σε απλό περιβαλλοντολόγο χωρίς καμία εξειδίκευση και εμπειρία στη διαχείριση εκρηκτικών υλών. Η μελέτη αυτή είχε ανατεθεί από την προηγούμενη διοίκηση στο ΕΜΠ και ολοκληρώθηκε με συγκεκριμένα αποτελέσματα που οδήγησαν σε διαγωνισμό που όπως προαναφέρθηκε, ματαιώθηκε.

Μάλιστα, προβληματισμό προκαλεί και το γεγονός ότι ενώ, μετά την αυτανάφλεξη άκαπνης πυρίτιδας στην αποθήκη των Δερβενοχωρίων, υπάρχει έκθεση και αλληλογραφία του κατά Νόμο υπεύθυνου (Μεσεγγυούχος) χημικού μηχανικού για κατασχεμένα εμπορικά παλαιά εκρηκτικά, για την άμεση διαχείρισή τους λόγω χημικής τους αποσύνθεσης που τα καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνα (τα οποία βρίσκονται συναποθηκευμένα με πολεμικό υλικό στις αποθήκες των ΕΑΣ στα Δερβενοχώρια), η νυν διοίκηση απολύει τον έμπειρο και υπεύθυνο με δικαστική εντολή μηχανικό.

Την ίδια ώρα, νέα ερωτήματα προκαλεί και η πρόσφατη "βροχή” παραιτήσεων τεσσάρων μελών του Δ.Σ. των ΕΑΣ, γεγονός που δημιουργεί εύλογες απορίες για το κατά πόσο οι εξελίξεις αυτές συνδέονται με το ζήτημα του Λαυρίου.

Η αλληλουχία αυτών των γεγονότων εγείρει κρίσιμα ερωτήματα: γιατί η νέα διοίκηση προχώρησε στην ακύρωση ενός διεθνούς διαγωνισμού που θα έθετε σε τροχιά λύσης το πρόβλημα; Και κυρίως, πόσο ακόμη μπορεί να παραμένει σε εκκρεμότητα η απορρύπανση και η ασφαλής διαχείριση εκρηκτικών υλών που απειλούν όχι μόνο τις εγκαταστάσεις αλλά και τη δημόσια ασφάλεια και εκατοντάδες ως χιλιάδες ανθρώπινες ζωές σε ολόκληρη την περιοχή;

Τι ισχυρίζεται η Soukos σε αγωγή της

Η ανάδοχος για την απενεργοποίηση των ναρκών Soukos έχει καταθέσει αγωγή κατά των ΕΑΣ με την οποία ζητά την καταβολή οφειλόμενων αμοιβών και επικαλείται πρωτόκολλα καταστροφής ναρκών, υπογεγραμμένα από επιτροπή των ΕΑΣ, από τα οποία, όπως ανέφερε, προέκυπτε ότι "εκτέλεσε προσηκόντως το έργο”.

Ειδικότερα, η εταιρεία παραθέτει στην αγωγή της τα εν λόγω πρωτόκολλα τα οποία αναφέρουν ότι η αρμόδια επιτροπή "επιβεβαιώνει και πιστοποιεί την επιτυχή αποστρατικοποίηση ναρκών του Ελληνικού Στρατού (…). Επιπλέον η επιτροπή δηλώνει ότι οι νάρκες έχουν αποστρατικοποιηθεί κατά ΣΤΥΠ 4518 (STANAG 4518), ISO 14001, OHSAS 18001 με το σύστημα "Castalla” της εταιρείας Soukos Robots ABEE και σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς (…). Επίσης, η εταιρεία αναφέρει στην αγωγή της ότι το έργο "εκτελέσθηκε προσηκόντως με κάθε προσήκουσα επιμέλεια από την ενάγουσα, καθ’ όλο το χρονικό διάστημα λειτουργίας της ειδικής συμβάσεως και παραλήφθηκε από τον αρμόδιο φορέα, χωρίς καμία ένσταση επί της ποσότητας ή ποιότητας του παρεχόμενου έργου”.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital.gr, δύο από τα μέλη της συγκεκριμένης τριμελούς επιτροπής που υπέγραφαν τα πρωτόκολλα έχουν απολυθεί από τα ΕΑΣ, ενώ ο τρίτος παραμένει ακόμα στην εταιρεία.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr