Σαν σήμερα: Ο Γιωργος Σεφέρης εκφωνεί την ιστορική ομιλία του στα Νόμπελ - Ολη η Ελλάδα σε ένα λόγο

Στις 10 Δεκεμβρίου του 1963, ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης βραβεύεται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας και γίνεται έτσι ο πρώτος Έλληνας που κατακτά αυτήν την κορυφαία διεθνή διάκριση.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Σαν σήμερα: Η ιστορική δήλωση του Γιώργου Σεφέρη κατά της χούντας το 1969

Ο διπλωμάτης και ποιητής Γιώργος Σεφέρης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με Νόμπελ και συγκεκριμένα με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στις 10 Δεκεμβρίου 1963, στην τελετή απονομής που έγινε στη Στοκχόλμη, παρέλαβε το επίζηλο βραβείο από τον βασιλιά της Σουηδίας Γουσταύο.

Από τη δεκαετία του ‘50 η ποίηση του Σεφέρη ήταν γνωστή και αναγνωρισμένη στο εξωτερικό. Το 1955 και το 1961 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ. Δύο χρόνια αργότερα, οι φήμες έδιναν κι έπαιρναν στην Αθήνα ότι θα ήταν αυτός ο νικητής. Οι φήμες επιβεβαιώθηκαν το μεσημέρι της 24ης Οκτωβρίου, όταν έφθασε στην Αθήνα το τηλεγράφημα της Σουηδικής Ακαδημίας, που ανήγγειλε τη χαρμόσυνη είδηση. Ο Σεφέρης είχε κερδίσει το βραβείο "για το υπέροχο λυρικό ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από ένα βαθύ αίσθημα για το ελληνικό πολιτιστικό ιδεώδες". Η Σουηδική Ακαδημία είχε ξεπληρώσει ένα χρέος της προς την Ελλάδα, καθώς στο παρελθόν είχε παρακάμψει τις υποψηφιότητες του Νίκου Καζαντζάκη και του Άγγελου Σικελιανού.

Στις 10 Δεκεμβρίου έγινε η τελετή απονομής των βραβείων Νόμπελ και το ίδιο βράδυ ο Σεφέρης εκφώνησε ένα σύντομο λόγο στο δείπνο που παρατέθηκε για τους νομπελίστες στο Δημαρχείο της Στοκχόλμης, ενώ την επομένη έδωσε διάλεξη στη Σουηδική Ακαδημία. Στην ομιλία του συνόψισε τις πεποιθήσεις του για την άμεση και αδιάσπαστη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας από την αρχαιότητα ως τη σημερινή εποχή: " …Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα…".

Σαν σήμερα: Ο Γιωργος Σεφέρης εκφωνεί την ιστορική ομιλία του στα Νόμπελ - Ολη η Ελλάδα σε ένα λόγο

Η Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη

Τούτη την ώρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλώσσα μου, και να – εκφράζω τώρα τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλώσσα*. Σας παρακαλώ να μου δώσετε τη συγγνώμη που ζητώ πρώτα- πρώτα από τον εαυτό μου.

Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη.

Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. O ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμη πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: "Ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα" λέει ο Ηράκλειτος· "ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν"**.
Συλλογίζομαι πως δεν αποκλείεται ολωσδιόλου να ωφεληθεί ένας σύγχρονος επιστήμων, αν στοχαστεί τούτο το απόφθεγμα του Ίωνα φιλοσόφου. Όσο για μένα συγκινούμαι παρατηρώντας πως η συνείδηση της δικαιοσύνης είχε τόσο πολύ διαποτίσει την ελληνική ψυχή, ώστε να γίνει κανόνας και του φυσικού κόσμου. Και ένας από τους διδασκάλους μου, των αρχών του περασμένου αιώνα, γράφει: "…θα χαθούμε, γιατί αδικήσαμε…"***.

Αυτός ο άνθρωπος ήταν αγράμματος· είχε μάθει να γράφει στα τριάντα πέντε χρόνια της ηλικίας του. Αλλά στην Ελλάδα των ημερών μας, η προφορική παράδοση πηγαίνει μακριά στα περασμένα όσο και η γραπτή. Το ίδιο και η ποίηση. Είναι για μένα σημαντικό το γεγονός ότι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και όλη την ποίηση γενικά, ακόμη και όταν αναβρύζει ανάμεσα σ’ ένα λαό περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα – και τι θα γινόμασταν, αν η πνοή μας λιγόστευε; Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης – κι ένας Θεός το ξέρει αν τα δεινά μας δεν τα χρωστάμε στη στέρηση εμπιστοσύνης.
Παρατήρησαν, τον περασμένο χρόνο, γύρω από τούτο το τραπέζι, την πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης και στη λογοτεχνία· παρατήρησαν πως ανάμεσα σ’ ένα αρχαίο ελληνικό δράμα και ένα σημερινό η διαφορά είναι λίγη. Ναι, η συμπεριφορά του ανθρώπου δε μοιάζει να έχει αλλάξει βασικά. Και πρέπει να προσθέσω πως νιώθει πάντα την ανάγκη ν’ ακούει τούτη την ανθρώπινη φωνή που ονομάζουμε ποίηση. Αυτή τη φωνή που κινδυνεύει να σβήσει κάθε στιγμή από στέρηση αγάπης και ολοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει πού να ‘βρει καταφύγιο· απαρνημένη, έχει το ένστικτο να πάει να ριζώσει στους πιο απροσδόκητους τόπους. Γι’ αυτή δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά μέρη του κόσμου. Το βασίλειό της είναι στις καρδιές όλων των ανθρώπων της γης. Έχει τη χάρη ν’ αποφεύγει πάντα τη συνήθεια, αυτή τη βιομηχανία. Χρωστώ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία, που ένιωσε αυτά τα πράγματα· που ένιωσε πως οι γλώσσες, οι λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες, όπου πνίγεται ο παλμός της ανθρώπινης καρδιάς· που έγινε ένας Άρειος Πάγος ικανός:

να κρίνει με αλήθεια επίσημη την άδικη μοίρα της ζωής, για να θυμηθώ το Σέλλεϋ, τον εμπνευστή, καθώς μας λένε, του Αλφρέδου Νομπέλ, αυτού του ανθρώπου που μπόρεσε να εξαγοράσει την αναπόφευκτη βία με τη μεγαλοσύνη της καρδιάς του.

Σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται.

Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα.
* Η ομιλία γράφτηκε και δόθηκε στα γαλλικά.
** "δεν πρέπει ο Ήλιος να ξεπερνάει το μέτρο· διαφορετικά, οι ίδιες οι Ερινύες θα προσφερθούν ως βοηθοί της Δικαιοσύνης"
*** Ο Σεφέρης αναφέρεται στο Μακρυγιάννη, ο οποίος όμως αποδίδει τη συγκεκριμένη φράση σε έναν Τούρκο μπέη.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΝΕΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ 20 Ιαν 2021 | 19:59

Ιστορική ομιλία Μπάιντεν στην ορκωμοσία: Η δημοκρατία νίκησε - Όλη μου η ψυχή στο να ενώσω την χώρα

Ο Τραμπ έφυγε, ο Μπάιντεν ήρθε καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες σε μια καινούργια αρχή κατά την ορκωμοσία του

ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΕΡΕΥΝΑ 20 Ιαν 2021 | 10:07

Κορονοϊός: Η ομιλία σε κλειστό χώρο χωρίς μάσκα είναι εξίσου επικίνδυνη με το βήχα για τη μετάδοση

Η μεγάλη πλειονότητα των κρουσμάτων Covid-19 συμβαίνουν μέσω μετάδοσης σε κλειστούς χώρους, ιδίως τον χειμώνα τόσο με την ομιλία όσο και με το βήχα.

ΠΟΙΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΝ 25 Ιαν 2021 | 06:22

Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 25 Ιανουαρίου

Θυμηθείτε να ευχηθείτε χρόνια πολλά.

Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΗΜΕΡΑ 25 Ιαν 2021 | 06:21

Αλλάζει ο καιρός με βροχές και καταιγίδες - Πού θα χτυπήσει η κακοκαιρία

Τοπικά ισχυρές βροχές και καταιγίδες θα σημειωθούν σήμερα στα πεδινά της χώρας και πυκνές χιονοπτώσεις στα ορεινά.

ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ ΣΤΗ ΣΑΜΟ 24 Ιαν 2021 | 22:40

Υπόθεση βιασμού 11χρονης: Αυτός είναι ο 38χρονος κατηγορούμενος- Αποκάλυψε ο ίδιος την ταυτότητά του

Ποιος είναι ο κατηγορρούμενος για το βιασμό 20χρονης σήμερα αθλήτριας, όταν εκείνη ήταν 11 ετών

ΓΙΑ ΝΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΟΥΝ ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ 24 Ιαν 2021 | 22:37

Αργυρούπολη: Χειροπέδες σε δύο ανήλικους Αλβανούς για την άγρια επίθεση σε 15χρονο και 17χρονο

Οι δύο αλλοδαποί, που είναι ηλικίας 16 και 17 ετών, ταυτοποιήθηκαν και κρατούνται στο Τμήμα Ασφαλείας Ελληνικού - Αργυρούπολης.

24 Ιαν 2021 | 21:22

Χίος: "Ναι" της δημοτικής αρχής στη δημιουργία νέας κλειστής δομής για αιτούντες άσυλο

Όπως τόνισε ο Νότης Μηταράκης, θα δημιουργηθεί άμεσα κλειστή δομή, με όλες τις δυνατότητες ελέγχου και ασφαλείας για τον ντόπιο πληθυσμό.

ΑΝΑΣΚΕΥΑΣΕ ΤΙΣ ΠΡΩΙΝΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ 24 Ιαν 2021 | 21:13

Τα... μάζεψε η Ζέτα Μακρή: Δεν υπάρχει πρόβλεψη για πρόστιμα συγκεκριμένα σε μαθητές

"Σε συνέχεια της σημερινής συζήτησης, διευκρινίζω ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη για πρόστιμα συγκεκριμένα σε μαθητές" έσπευσε να δηλώσει η κα Μακρή.

ΤΡΑΓΙΚΟ ΦΙΝΑΛΕ ΕΙΧΕ Η ΒΟΛΤΑ ΓΙΑ ΨΑΡΕΜΑ 24 Ιαν 2021 | 20:54

Νεκρός ο Σήφης Βαλυράκης - Αγνοούνταν με το φουσκωτό σκάφος του στον Ευβοικό Κόλπο

Ο Σήφης Βαλυράκης είχε βγει ανοιχτά με το σκάφος του για ψάρεμα το μεσημέρι της Κυριακής, καθώς είχε εξοχικό σπίτι στην Ερέτρια.

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 24 Ιαν 2021 | 19:32

Αγωνία για τον Σήφη Βαλυράκη: Αγνοείται ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ στη θαλάσσια περιοχή της Εύβοιας

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες το φουσκωτό εντοπίστηκε από σκάφος του λιμενικού, χωρίς ωστόσο τον 77χρονο επιβαίνοντα.

ΣΕ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗ ΟΙ ΑΡΧΕΣ 24 Ιαν 2021 | 19:15

Κορονοϊός: Συναγερμός για τα 32 κρούσματα της μετάλλαξης στην Ελλάδα -Τα 17 στην Αττική

Τα 17 κρούσματα μετάλλαξης κορονοϊού εντοπίζονται στην Αττική, 8 στην Κρήτη, 3 στις πύλες εισόδου και 4 αφορούν σε στενές επαφές διαγνωσμένων μολύνσεων.

ΕΡΕΥΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΑΣ 24 Ιαν 2021 | 19:07

Εμπρηστικός μηχανισμός με γκαζάκια εξερράγη στη ΔΟΥ Κυψέλης

Από την έκρηξη προκλήθηκαν φθορές στην εφορία.