Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Μνημεία 37 έργα του Θεόφιλου

«Κινητά μνημεία» χαρακτηρίστηκαν 37 έργα του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Ογδόντα δύο χρόνια μετά το θάνατό του, ο μεγάλος αδικημένος της ελληνικής τέχνης αποκαθίσταται.

Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Μνημεία 37 έργα του Θεόφιλου

«Που οδηγούμεθα; Ενας Κατακουζηνός να εκθέτει σπίτι του έναν κομμουνιστή μπογιατζή. Να τον επαινεί ο Σεφέρης και να κόπτεται υπέρ αυτού ένας Χατζηκυριάκος Γκίκας! Που οδηγούμεθα ύψιστε Θεέ;»

Ο «παλαβός μπογιατζής» αποκαθίσταται. Μνημεία 37 έργα του Θεόφιλου
Ο Θεόφιλος

Ο «παλαβός μπογιατζής» που υπονόμευε την καθαρότητα» του Ελληνισμού

Κάπως έτσι η εφημερίδα «Αθηναϊκή» υποδεχόταν το το 1964 την πρώτη έκθεση έργων του λαϊκού ζωγράφου, Θεόφιλου στην Αθήνα στο σαλόνι του μεγαλοαστού Αθηναΐου ψυχίατρου, Αγγελου Κατακουζηνού και της συζύγου του, Λητώς. Ο δεξιός τύπος της μετεμφυλιακής εποχής απαξίωνε ως το μεδούλι τον «παλαβό μπογιατζή», εκπρόσωπο μιας τέχνης που έμοιαζε να πήγαζε από τα κεντήματα της Κρήτης ή τα ξωκλήσια της Μάνης υπονομεύοντας την «καθαρότητα» του Ελληνισμού ενώ ο αριστερός απορούσε πως ένα παιδί του λαού μπορούσε να βρει στέγη σ' ένα τέτοιο σαλόνι.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

Ο ζωγράφος που έφτιαχνε Μεγαλέξανδρους στα καφενεία

Κι όμως, στο σαλόνι αυτό (που σήμερα στεγάζει το Ιδρυμα Κατακουζηνού) έγινε το πρώτο βήμα για την καταξίωση ενός ζωγράφου που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην περιφρόνηση και στην φτώχεια. Του ζωγράφου από τη Βαρειά της Λέσβου που έφτιαχνε Μεγαλέξανδρους και Γοργόνες στα καφενεία στις ταβέρνες και στα Χάνια για ένα κομμάτι ψωμί, του καλλιτέχνη που έγινε αντικείμενο χλεύης για την εμμονή του να φορά φουστανέλα όπως οι ήρωες που απεικόνιζε στα έργα του.

Κωνστατίνος Παλαιολόγος
Κωνστατίνος Παλαιολόγος

Το πρώτο από τα οκτώ παιδιά μιας φτωχής οικογένειας

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ ή Θεόφιλος Κεφαλάς ή Κεφάλας, ή απλά Θεόφιλος γεννήθηκε κάπου μεταξύ του 1968 και 1971, πρώτο από τα οκτώ παιδιά μιας φτωχής οικογένειας. Ογδόντα δύο χρόνια μετά το θάνατό του, 37 έργα του από το Μουσείο -Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη - Teriade χαρακτηρίζονται μνημεία από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

Η μονομαχία του Αχιλλέως
Η μονομαχία του Αχιλλέως

Πως ανακαλύφθηκε ο Θεόφιλος

Ο συλλέκτης έργων τέχνης Στρατής Ελευθεριάδης - Teriade ήταν από τους λίγους που πίστεψε στο ταλέντο και την «πνοή» των έργων του Θεόφιλου. Εργα του πρωτοείδε ο ζωγράφος Γιώργος Γουναρόπουλος και γύρω στα τέλη του 1920 ο Teriade στη Μυτιλήνη. Η γνωριμία του Θεόφιλου με τον Teriade συνέβαλλε αρχικά στη βελτίωση των συνθηκών επιβίωσής του και μετέπειτα στην σταδιακή αναγνώριση του έργου του η οποία έγινε δυστυχώς μετά θάνατον. Ο Θεόφιλος πέθανε στις 24 Μαρτίου του 1934, πιθανότατα από τροφική δηλητηρίαση.

Μέγα αρτοποιείον
Μέγα αρτοποιείον

«Ο Παπαδιαμάντης της ζωγραφικής»

Ως το Σεπτέμβριο του 1935, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του η μνεία στο έργο του ήταν ελάχιστη. Στις 20 Σεπτεμβρίου του χρόνου του θανάτου του Θεόφιλου δημοσιεύεται στα Αθηναϊκά Νέα μια συνέντευξη του Teriade με τίτλο: «Μια καλλιτεχνική ανακάλυψη. Ένας άγνωστος μεγάλος Έλληνας λαϊκός ζωγράφος, ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ» και την επόμενη χρονιά οργανώνεται από τον Teriade έκθεση έργων του στο Παρίσι. Ο Τάκης Μπαρλάς αποκαλεί τον Θεόφιλο «Παπαδιαμάντη της ζωγραφικής» κι ο Γιώργος Σεφέρης μιλά το 1947 μιλάει για τον καλλιτέχνη σε έκθεση έργων του στο Βρετανικό Συμβούλιο Αθηνών συσχετίζοντάς τον με τον Μακρυγιάννη.

΄Εργο του Θεόφιλου
΄Εργο του Θεόφιλου

«Το βρισίδι που φάγαμε στα χρόνια της έκθεσης Θεόφιλου το ξεχνάς;...»

Η υπόθεση - Θεόφιλου αρχίζει να γίνεται ολοένα και περισσότερο γνωστή και να απολαμβάνει τη στήριξη μιας μεγάλης μερίδας ανθρώπων της πνευματικής αφρόκρεμας της εποχής. «Το βρισίδι που φάγαμε στα χρόνια της έκθεσης Θεόφιλου το ξεχνάς. Καλά κάνεις», έγραφε σε επιστολή του προς το Γιώργο Σεφέρη ο Αγγελος Κατακουζηνός, ο οποίος δεν είχε σκοπό να παραιτηθεί από την προσπάθεια ανάδειξης του παρεξηγημένου ζωγράφου.

Εργα του Θεόφιλου
Εργα του Θεόφιλου

Το Μουσείο Θεόφιλου που διαμόρφωσε ο Γιάννης Τσαρούχης

Επειτα από παράκληση του Teriade, ο Κατακουζηνός προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για τη δημιουργία του Μουσείου Θεόφιλου, ενώ τη διαμόρφωσή του αναλαμβάνει ο Γιάννης Τσαρούχης. Τα εγκαίνια γίνονται σε πανηγυρικό χαρακτήρα το 1965 παρουσία σημαντικών εκπροσώπων της «γενιάς του '30» η οποία στήριξε το έργο του Θεόφιλου. Το 1976, το υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε σε χαρακτηρισμό των έργων του Θεόφιλου «οπουδήποτε και εάν ευρίσκονται» ως έργα «χρήζοντα ειδικής κρατικής προστασίας»

Εργα του Θεόφιλιου
Εργα του Θεόφιλιου

Ποια έργα του Θεόφιλου χαρακτηρίστηκαν ως «κινητά μνημεία»

Τα 37 έργα που χαρακτηρίστηκαν ως «κινητά μνημεία» είναι έργα που ζωγράφισε ο Θεόφιλος για τον Στρατή Ελευθεριάδη - Teriade, μετά τη γνωριμία τους. Τα έργα φιλοτεχνήθηκαν από το 1927 έως το 1933. Σημειώνεται ότι, μέσα στα έξι αυτά χρόνια, ο Θεόφιλος δημιούργησε πάνω από 120 πίνακες. Τα 37 από αυτά ο συλλέκτης τα δώρισε στο Μουσείο, που φέρει το όνομά του στη Βαρειά της Λέσβου, και τα υπόλοιπα τα στέγασε στο γειτονικό Μουσείο Θεόφιλου, που χτίστηκε με δικές του δαπάνες και, στη συνέχεια, το δώρισε στον δήμο Μυτιλήνης.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

Για την προστασία του έργου του ζωγράφου...

«Σημειώνεται ότι, η παραπάνω κήρυξη δεν αναιρεί τον γενικό χαρακτηρισμό του 1976 του συνόλου της καλλιτεχνικής παραγωγής του Θεόφιλου, αλλά εξατομικεύει τα έργα, με σκοπό την καλύτερη προστασία του έργου του ζωγράφου», σημειώνεται από την Πολιτεία.

Εργο του Θεόφιλου
Εργο του Θεόφιλου

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

21 Οκτ 2020 | 15:41

"Προς τη Λίμνη": Η ρωσική εμμονή του Netflix

Η ρωσική δυστοπική σειρά "Προς τη Λίμνη" κέντρισε ακόμη και το ενδιαφέρον του Stephen King, για όλους τους σωστούς λόγους.

21 Οκτ 2020 | 15:39

Το φιάσκο του Fyre Festival έγινε podcast

Ο Billy McFarland, ιδρυτής του φεστιβάλ, αφηγείται μέσα από τη φυλακή την ιστορία της διοργάνωσης.

20 Οκτ 2020 | 15:22

Τα κορυφαία best sellers όλων των εποχών

Εκατοντάδες εκατομμύρια πωλήσεις για τις πιο πολυδιαβασμένες σελίδες της ιστορίας.

20 Οκτ 2020 | 14:37

Τηλεργασία: Τι να προσέξεις αν δουλεύεις από το σπίτι

Φαίνεται πως η τηλεργασία ήρθε για να μείνει (τουλάχιστον, προς το παρόν). Μάθε πώς θα την κάνεις πιο αποδοτικά και πιο ευχάριστα.

19 Οκτ 2020 | 15:25

Οι πιο επικίνδυνες διαδρομές στον πλανήτη

Χιλιόμετρα, υψόμετρο και αναμετρήσεις με το θάνατο.

19 Οκτ 2020 | 15:25

Γιασίντα Άρντεν: Ποια είναι η γυναίκα που σάρωσε στις εκλογές στη Ν. Ζηλανδία

Χάρη κυρίως στον τρόπο που χειρίστηκε την πανδημία, η Πρωθυπουργός της Ν. Ζηλανδίας επανεξελέγη θριαμβευτικά στις χθεσινές εκλογές.

19 Οκτ 2020 | 15:11

Τα best sellers που οι περισσότεροι αναγνώστες αφήνουν στη μέση

Μία νέα επιστημονική (;) μέθοδος επιβεβαιώνει ένα καλά κρυμμένο μυστικό: πολλοί τα ξεκίνησαν, λίγοι τα τελείωσαν.

19 Οκτ 2020 | 15:11

Οι νόμοι που προστατεύουν τις σημαίες

Πόσο βαριά είναι τα πρόστιμα ανά τον κόσμο για τη βεβήλωσή τους; Σε ποια χώρα μπορεί κανείς να τις κάψει χωρίς πρόβλημα;

ΕΓΙΝΕ VIRAL 16 Οκτ 2020 | 21:11

Η φωτογραφία της χρονιάς: Νεογέννητο τραβά τη μάσκα του γιατρού μόλις ήρθε στη ζωή

Φοβερός συμβολισμός στη φωτογραφία - "Το είχαμε ανάγκη αυτό το σημάδι ότι θα βγάλουμε σύντομα τις μάσκες" αναφέρει ο γιατρός

16 Οκτ 2020 | 15:07

Οι πιο επιτυχημένοι Ευρωπαίοι σεφ αυτή τη στιγμή

Ο Massimo Bottura ξεχωρίζει και στο Celebrity chef credit report.

16 Οκτ 2020 | 14:57

Νέες εικόνες του σύμπαντος τόσο φαντασμαγορικές που μοιάζουν fake

Η μεγαλοπρεπής γοητεία του διαστήματος σε μερικά κλικ.

15 Οκτ 2020 | 15:11

Τα βιβλία με το πιο απογοητευτικό τέλος

Τουλάχιστον, αυτό υποστηρίζει σχετική έρευνα του OnBuy Books.