Η πρώτη αύξηση επιτοκίου από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μετά το καλοκαίρι του 2023- όταν για τελευταία φορά ελήφθη σχετική απόφαση - θα είναι γεγονός από σήμερα.
Η προσθήκη ενός τετάρτου της μονάδας στο κόστος δανεισμού, θα επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βαρύνονται με δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου και θα εντείνει την αβεβαιότητα στην αγορά η οποία δεν είναι διόλου… πεπεισμένη για την αναγκαιότητα αύξησης του κόστους του χρήματος. Καθώς λοιπόν εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά θα βλέπουν τις δόσεις να ανεβαίνουν κατά αρκετά ευρώ – η επιβάρυνση εξαρτάται από το ύψος του δανεισμού- η σύγκρουση των επιχειρημάτων για το αν αυτός ο πληθωρισμός που βιώνουμε μπορεί να αντιμετωπιστεί με αύξηση επιτοκίων ή όχι, θα γίνει και εντονότερος.
Οι οικονομολόγοι διακρίνουν τον πληθωρισμό σε δύο κατηγορίες. Αυτόν που τροφοδοτείται από την αύξηση της ζήτησης -η οποία με τη σειρά της τροφοδοτείται από την ενίσχυση των εισοδημάτων- και αυτόν που προκαλείται από μείωση της προσφοράς λόγω διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, απότομες αυξήσεις σε πρώτες ύλες κλπ. Είναι προφανές ότι αυτό το πληθωριστικό κύμα που πλήττει την Ευρώπη αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη, τρέφεται από την ανατίμηση του πετρελαίου. Έτσι, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν το ακριβότερο χρήμα θα δώσει λύση. Απλώς, θα μειώσει τη ζήτηση κάτι που ναι μεν μπορεί να ρίξει τον πληθωρισμό αλλά μαζί με αυτή την εξέλιξη θα επηρεάσει αρνητικά και την πορεία της οικονομίας.
Για τους δανειολήπτες, αυτή η … θεωρία ενδεχομένως να μην τους αγγίζει. Διότι αυτό που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν είναι η άμεση αναπροσαρμογή της δόσης των δανείων τους προς τα πάνω. Διακρίνουμε τέσσερις κατηγορίες δανειοληπτών:
1. Αυτοί που έχουν σταθερό επιτόκιο. Δεν επηρεάζονται και είναι οι "τυχεροί" της υπόθεσης.
2. Αυτοί που έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο συνδεδεμένο με αυτό της ΕΚΤ. Αυτομάτως, στο κόστος δανεισμού θα προστεθεί 0,25% και η δόση θα ανέβει. Για υπόλοιπο δανείου 85.000 ευρώ με άλλα 15 χρόνια μέχρι την πλήρη εξόφληση, αν το επιτόκιο είναι σήμερα στο 3,5% θα ανέβει στο 3,75%. Και η μηνιαία δόση, από τα 612,67 ευρώ, θα φτάσει στα 623,21 ευρώ. Δηλαδή, θα προκύψει πρόσθετη επιβάρυνση 10,54 ευρώ τον μήνα.
3. Υπάρχουν τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, τα οποία είναι συνδεδεμένα με το επιτόκιο Euribor. Εκεί οι αυξήσεις θα φανούν πιο γρήγορα (θα είναι ανάλογες με αυτές που προαναφέρθηκαν) καθώς το Euribor προεξοφλεί τις αποφάσεις της ΕΚΤ και κινείται πιο γρήγορα προς την κατεύθυνση που δείχνουν οι εξελίξεις. Έτσι, το Euribor τριών μηνών, ήταν χθες στο 2,397% από 2,24% που ήταν στις αρχές του μήνα και 2,02% που ήταν τον Μάρτιο. Αντίστοιχα, το Euribor μηνός ήταν κάτω από το 1,95% μέχρι το τέλος Μαίου και χθες πλησίασε στο 2,09%.
4. Τα δάνεια του προγράμματος Σπίτι μου 2 είναι συνδεδεμένα με το επιτόκιο Euribor και πάνω σε αυτό προστίθεται και το περιθώριο της τράπεζας (ανάλογα με το τι έχει επιλέξει ο καθένας "παίζει" από 0,8% έως 2,4%). Άνοδος των επιτοκίων της ΕΚΤ ανεβάζει και τα επιτόκια του Euribor όπως προαναφέρθηκε. Όμως, από αυτή την αύξηση, στον τελικό δανειολήπτη θα φτάσει το 50% της επιβάρυνσης ή το 25% (αν είναι τρίτεκνος ή πολύτεκνος) καθώς η επιδότηση που δίνει το κράτος και μάλιστα για όλη τη διάρκεια του δανείου, υπολογίζεται με ποσοστό επί του τελικού επιτοκίου. Άρα, στο δάνειο του Σπίτι μου 2, o δανειολήπτης που σήμερα τοκίζεται με επιτόκιο 2,08% μετά την επιδότηση (επειδή το Euribor είναι στο 1,96%) επιβαρύνεται με δόση 429 ευρώ. Αν το Euribor ανέβει κατά 0,5% μέχρι το τέλος του χρόνου (σ.σ υπάρχουν ενδείξεις ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε ακόμη μια αύξηση επιτοκίου) η δόση θα φτάσει στα 444 ευρώ, δηλαδή θα ανέβει κατά 15 ευρώ τον μήνα μέχρι το τέλος του μήνα. Για οποιοδήποτε άλλο δάνειο, η αύξηση θα ήταν διπλάσια.