Πολλές εργατοώρες πάνω στα στατιστικά δεδομένα των φορολογικών δηλώσεων που υποβάλλουν ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι έχει αφιερώσει το οικονομικό επιτελείο για να καταλήξει στο σχέδιο ελαφρύνσεων μέσα από τη "διόρθωση" του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Η "άσκηση" -πολιτικά και οικονομικά- δεν είναι καθόλου απλή. Ουσιαστική ελάφρυνση μπορεί να προκύψει για τους επαγγελματίες μόνο αν η κυβέρνηση ανατρέψει στην πράξη την πολιτική που υπερασπίστηκε σθεναρά στην αρχή της κυβερνητικής της θητείας. Ακόμη και η νέα φορολογική κλίμακα που θα ισχύσει για τους αυτοαπασχολούμενους από το 2027, φέρνει ουσιαστικά οφέλη σε λίγους και σίγουρα όχι σε αυτούς που επλήγησαν από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα.
Οι αυτοαπασχολούμενοι βρέθηκαν στο επίκεντρο της προσοχής σε όλες τις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Το 2019 ψήφισαν υπό το βάρος των ασφαλιστικών εισφορών που είχαν συνδεθεί με το δηλωθέν εισόδημα με αποτέλεσμα να εκτοξευτούν ενώ και το 2023, αρκούσε μια δήλωση Κατρούγκαλου για το ίδιο θέμα για να βάλει φωτιά στο πολιτικό σκηνικό λίγες ημέρες πριν από την κάλπη.
Στις εκλογές του 2027, θα είναι η πρώτη φορά που θα κριθεί πολιτικά από τους ελεύθερους επαγγελματίες το μέτρο του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Ήδη από την πρώτη χρονιά εφαρμογής του, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:
1. Το δηλωθέν εισόδημα υπερδιπλασιάστηκε και από τα 5,13 δις. ευρώ που ήταν το 2022 (τελευταία χρονιά χωρίς ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα) έφτασαν στα 10,4 δις. ευρώ ήδη από το 2023 (σ.σ οι φετινές δηλώσεις αναμένεται να γράψουν πάνω από 12 δις. ευρώ)
2. Ο αριθμός των αυτοαπασχολουμένων με δηλωθέντα κέρδη κάτω από τα 10.000 ευρώ, περιορίστηκαν κάτω από το 35% του συνόλου όταν πριν από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, ο δείκτης έφτανε στο 64,15%. Αντίστοιχα, εκτοξεύτηκε το ποσοστό αυτών που δήλωσαν κέρδη από 10.000 έως 15.000 ευρώ: από το 11,99% σε πάνω από 40% σήμερα.
3. Η προκαταβολή φόρου, από τα 318 εκατ. ευρώ το 2022 έφτασε στα 550 εκατ. ευρώ το 2023 και φέτος είναι πάνω από 600 εκατ. ευρώ.
Ιδού λοιπόν η εικόνα με την οποία έχει βρεθεί αντιμέτωπο το οικονομικό επιτελείο:
Από τους περίπου 700.000 αυτοαπασχολούμενους, περισσότεροι από τους μισούς -εξαιρετικά υπολογίσιμος αριθμός ενόψει κάλπης- έχουν πληγεί άμεσα από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα. Εκεί που δήλωναν κέρδη της τάξεως των 3000-4000 ευρώ ετησίως, υποχρεώθηκαν να φορολογηθούν για κέρδη 10.000-12.000 ευρώ ή και παραπάνω με αποτέλεσμα ο ετήσιος φόρος, να εκτοξευτεί από τα 270 και τα 360 ευρώ ετησίως, στα 900 ή και στα 1300-1500 ευρώ.
Η νέα φορολογική κλίμακα που ενεργοποιείται από τις αρχές του 2027 και για τους αυτοαπασχολούμενους, ουσιαστικά δεν αφορά σε αυτούς που έχουν φορολογηθεί βάσει τεκμαρτού εισοδήματος. Και αυτό γιατί τα φορολογικά οφέλη των 400 εκατ. ευρώ που "μοιράζει" η νέα κλίμακα διοχετεύονται σε αυτούς που δηλώνουν τα περισσότερα και ταυτόχρονα έχουν παιδιά (όσο περισσότερα, τόσο μεγαλύτερο το όφελος).
Τι χρειάζεται λοιπόν για να δει όφελος στο επόμενο εκκαθαριστικό η πλειοψηφία των αυτοαπασχολουμένων; Παρέμβαση στην συνταγή του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος και μείωση του συντελεστή υπολογισμού της προκαταβολής φόρου. Και μάλιστα αναδρομικά, να ισχύσει δηλαδή για τα κέρδη του 2026 ώστε το κέρδος να αποτυπωθεί στο εκκαθαριστικό του 2027.
Ο τεχνικός τρόπος με τον οποίο θα επιτευχθεί αυτό, θα ανακοινωθεί από τον πρωθυπουργό και θα εξειδικευτεί με νόμο εντός του έτους. Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση θα υπερασπιστεί την ανατροπή του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος με το επιχείρημα ότι τώρα υπάρχουν τα "όπλα" στην ΑΑΔΕ για να εντοπιστεί η φοροδιαφυγή (MyDATA, σύνδεση ταμειακών μηχανών κλπ). Η ουσία πάντως είναι ότι χωρίς επέμβαση στον μαθηματικό τύπο που βγάζει το φορολογητέο εισόδημα, όχι μόνο δεν θα προκύψει ελάφρυνση για τους επαγγελματίες αλλά αντίθετα, θα προκύψει και νέα επιβάρυνση. Και αυτό διότι εξ’ ορισμού, το ελάχιστο εισόδημα συνδέεται με την μεταβολή του κατώτατου μισθού ο οποίος ήδη αυξήθηκε από τα 880 στα 920 ευρώ και πρόκειται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο στα 950 ευρώ.