Επικεφαλής του Bruegel: Συμφωνία με νέο πακέτο 30-40 δισ. & μείωση χρέους

Για να αποφευχθεί η πολιτική κρίση μετά τη συμφωνία, η καλύτερη επιλογή είναι ένα δημοψήφισμα, λέει ο επικεφαλής του Bruegel, Ζολτ Νταρβάς, αποκλειστικά στο TheTOC.

epikefalis-tou-bruegel-sumfwnia-me-neo-paketo-30-40-dis--meiwsi-xreous
|
SHARE THIS
0
SHARES

Ο οικονομολόγος και επικεφαλής του think-tank Bruegel, Ζολτ Νταρβάς, σε αποκλειστική συνέντευξη που έδωσε στο TheTOC και στην Ελευθερία Κούρταλη, προτείνει νέα ελάφρυνση του ελληνικού χρέους και ένα νέο πρόγραμμα βοήθειας για την Ελλάδα, το οποίο θα λέγεται debt swap. Όπως τονίζει, το Grexit είναι εξαιρετικά απίθανο ,ωστόσο η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να τα βγάλει πέρα χωρίς ένα τρίτο πρόγραμμα

Σε ότι αφορά για την κατάσταση που έχει φθάσει η χώρα μετά από πέντε και πλέον χρόνια λιτότητας, τονίζει ότι στην ένταξη της Ελλάδας στο Μνημόνιο το 2010 έγιναν σημαντικά και μοιραία λάθη. Όχι τόσο από την Ελλάδα, αλλά κυρίως από την Τρόικα…

- Kύριε Νταρβάς, η Ελλάδα πρέπει να συμφωνήσει άμεσα, «τώρα» με τους πιστωτές της σχετικά με τις απαιτήσεις για την αξιολόγηση του τρέχοντος προγράμματος. Θεωρείτε ότι υπάρχει πιθανότητα συμφωνίας; Τι είδους συμφωνία θα είναι αυτή;

Νομίζω ότι είναι πολύ πιθανό να επιτευχθεί άμεσα κάποιου είδους συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και των διεθνών πιστωτών της τελικά, παρ 'όλα τα αδιέξοδα που έχουν υπάρξει. Είναι προς το κοινό συμφέρον όλων των πλευρών. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, η Ελλάδα θα οδηγηθεί σε έξοδο από τη ζώνη του ευρώ, κάτι το οποίο θα είναι ιδιαίτερα οδυνηρό για την ίδια τη χώρα, αλλά θα βλάψει επίσης τους εταίρους της στην ευρωζώνη .

Η καλύτερη λύση είναι μια συμφωνία για ένα νέο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας, η οποία θα μπορούσε να έχει διαφορετικό όνομα, για παράδειγμα, «ανταλλαγή χρέους» (debt swap), όπου θα χρησιμοποιηθεί ένα δάνειο μακροπρόθεσμής λήξης από τον ESM για να αγοραστεί το ελληνικό χρέος (ομόλογα) που κατέχει η ΕΚΤ.

Πέραν της νέας χρηματοδότησης, το νέο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας θα πρέπει να επικεντρωθεί σε εκείνες της διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που λειτουργούν προς όφελος της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Αν και τα τελευταία πέντε χρόνια έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος, γεγονός που αντικατοπτρίζεται και στην βελτίωση της θέσης της Ελλάδας στην έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας που αφορά την παγκόσμια κατάταξη για την ευχέρεια της επιχειρηματικής δραστηριότητας (“ease of doing business”) - από 108ή στον κόσμο το 2008, 61η στον κόσμο το 2015 – πρέπει ακόμα να γίνουν πολλά περισσότερα.

Ο έλεγχος του κράτους συνεχίζει να είναι υπερβολικός, η διαφθορά είναι υψηλή, οι νομικές διαδικασίες είναι εξαιρετικά χρονοβόρες, οι κανονιστικές διαδικασίες είναι υπερβολικά πολύπλοκες και υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για τις άμεσες ξένες επενδύσεις.

Όσον αφορά τα βασικά σημεία της συζήτησης μεταξύ των επίσημων δανειστών και της Ελλάδας, όπως έχει αναφερθεί στα μέσα ενημέρωσης, η βιωσιμότητα του ελληνικού συνταξιοδοτικού συστήματος είναι αρκετά αδύναμη και έτσι μεγάλες μεταρρυθμίσεις είναι πραγματικά απαραίτητες σε αυτό το μέτωπο, και όχι μόνο το να δοθούν περισσότερα χρήματα στους πιο φτωχούς συνταξιούχους, κάτι το οποίο είναι σίγουρα μία λογική κοινωνική απαίτηση.

Το μέσο ποσοστό του φόρου κατανάλωσης στην Ελλάδα εξακολουθεί να είναι πολύ κάτω από το μέσο όρο της ΕΕ, έτσι καταλαβαίνω το αίτημα των πιστωτών που επιθυμούν να δουν κάποιες αυξήσεις. Οι φόροι κατανάλωσης είναι πιο δύσκολο να αποφευχθούν, και ως εκ τούτου είναι προτιμότερο να «φορολογηθεί» η εργασία. Οι δημοσιονομικοί στόχοι θα πρέπει να χαλαρώσουν κάπως και φαίνεται να υπάρχει μια αυξανόμενη σύγκλιση μεταξύ των απαιτήσεων των επίσημων δανειστών και της πρότασης της ελληνικής κυβέρνησης σε αυτό το κομμάτι.

 

- Υπάρχουν αυξανόμενες «φωνές» που λένε ότι η Ελλάδα οδεύει προς ένα τρίτο πακέτο διάσωσης. Πιστεύετε ότι η χώρα μπορεί να τα καταφέρει τα επόμενα 2 χρόνια, χωρίς περαιτέρω επίσημη χρηματοδότηση;

 

Κατά την άποψή μου, η Ελλάδα δεν θα είναι σε θέση να δανειστεί από τις αγορές με «λογικά» επιτόκια, ακόμη και μετά την επίτευξη συμφωνίας και, συνεπώς, ένα τρίτο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας είναι απαραίτητο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μου αυτό θα ανέλθει στα 30 με 40 δισεκατομμύρια ευρώ. Όπως κάθε πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης, το νέο πρόγραμμα θα έχει νέες προϋποθέσεις –μέτρα.

 

- Πιστεύετε ότι η ελληνική κρίση θα λυθεί κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και η Ελλάδα θα πάψει να είναι μια σημαντική αβεβαιότητα για την Ευρώπη και τις αγορές;

 

Αν θα επιτευχθεί μια συνολική συμφωνία, όπως περιέγραψα παραπάνω, τότε ναι. Αλλά ο φόβος μου είναι ότι η δυσπιστία μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των επίσημων δανειστών είναι τόσο μεγάλη που μόνο μια μερική συμφωνία θα επιτευχθεί, κάτι το οποίο θα βοηθήσει την Ελλάδα να επιβιώσει τους επόμενους δύσκολους δύο μήνες, αλλά δεν θα μειώσει την αβεβαιότητα επαρκώς. Και αυτό είναι πραγματικά κρίμα, καθώς η παρατεταμένη αβεβαιότητα θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία.

 

- Πιστεύετε ότι ένας συμβιβασμός ή το βήμα πίσω από τις κόκκινες γραμμές από πλευράς του Αλέξη Τσίπρα, θα έχει πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και θα μπορούσε να προκαλέσει μια πολιτική κρίση και πρόωρες εκλογές;

 

Η καλύτερη επιλογή είναι ένα δημοψήφισμα σχετικά με το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας, μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Οι Έλληνες ψηφοφόροι θα μπορούσαν έτσι να επιλέξουν μεταξύ της συνέχισης της χρηματοδοτικής βοήθειας υπό όρους, ή το Grexit. Αυτό θα ήταν πολύ καλύτερο από τις πρόωρες εκλογές.

 

- Η ελληνική κυβέρνηση θέλει μία συμφωνία που να περιέχει τουλάχιστον μία … υπόσχεση ότι η αναδιάρθρωση του χρέους θα μπει στο τραπέζι. Πιστεύετε ότι το ελληνικό χρέος χρειάζεται περαιτέρω αναδιάρθρωση; Αν ναι, πόσο εύκολο θα είναι για τους πιστωτές να συμφωνήσουν σε κάτι τέτοιο.

 

Κάθε επίπεδο του χρέους είναι βιώσιμο αν έχει ένα πολύ χαμηλό επιτόκιο. Η Ελλάδα είναι κοντά σε αυτή την κατάσταση και έχει επίσης ένα πολύ μικρότερο βάρος χρέους από ό, τι π.χ. Ιρλανδία, η Πορτογαλία ή η Ιταλία.

Επίσης, αν η αβεβαιότητα για την ελληνική συμμετοχή στην ευρωζώνη αφαιρεθεί, η χώρα θα μπορούσε να αναπτυχθεί αρκετά γρήγορα κατά την άποψή μου, αφού συνήθως οι βαθιές υφέσεις τείνουν να ακολουθούνται από ταχεία ανάκαμψη. Η Ελλάδα έχει εφαρμόσει πολλές μεταρρυθμίσεις και η τεράστια πτώση των ονομαστικών μισθών θα πρέπει επίσης να βοηθήσει στην ανταγωνιστικότητα. Η επιστροφή στην οικονομική ανάπτυξη βοηθά επίσης τη βιωσιμότητα του χρέους.

Όσον αφορά το χρέος, το κρίσιμο ζήτημα είναι το πώς θα εξοφληθεί το χρέος προς το ΔΝΤ και την ΕΚΤ. Κατά την άποψή μου, η Ελλάδα δεν θα είναι σε θέση να βγει στις αγορές σύντομα, ως εκ τούτου ένα τρίτο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας είναι απαραίτητο για να μπορέσει να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις της.

Η αναδιάρθρωση του χρέους δεν θα βοηθήσει στην αποπληρωμή του ΔΝΤ και της ΕΚΤ και έτσι δεν εκτιμώ πως θα υπάρξει αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους.

Αυτό που προτείνω είναι η περαιτέρω ελάφρυνση των όρων των δανείων προς την Ελλάδα, όπως η εξάλειψη των περιθωρίων των επιτοκίων για τα διμερή δάνεια, επέκταση των διαρκειών και περίοδος χάριτος.

 

- Πιστεύετε ότι η Ελλάδα θα κηρύξει στάση πληρωμών στα δάνεια του ΔΝΤ, ή στα ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ και τα οποία αναμένεται να αποπληρωθούν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία;

 

Όχι. Επειδή βλέπω μια υψηλή πιθανότατα για κάποιου είδους συμφωνία, η χρεοκοπία της Ελλάδας και το Grexit είναι πολύ απίθανο να συμβούν κατά τη γνώμη μου.

 

- Ποιες θα ήταν οι συνέπειες ενός Grexit είναι για την Ελλάδα και για την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση;

 

Ένα Grexit θα οδηγήσει σε περαιτέρω σημαντική μείωση του ελληνικού ΑΕΠ και αύξηση της ανεργίας. Η πτώση του ΑΕΠ θα οδηγήσει επίσης σε μείωση των φορολογικών εσόδων, έτσι ακόμη και αν η κυβέρνηση σταματήσει εντελώς την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, θα απαιτηθεί περαιτέρω δημοσιονομική λιτότητα, λόγω της μείωσης των φορολογικών εσόδων.

Για την ΕΕ και το ΔΝΤ, η ελληνική έξοδος θα οδηγήσει πιθανώς σε διαγραφή των επίσημων δανείων της Ελλάδας και του δανεισμού της ΕΚΤ προς τις ελληνικές τράπεζες.

Επίσης, ένα Grexit θα κάνει την υπόλοιπη ευρωζώνης πιο ευάλωτη, δημιουργώντας ένα πολύ άσχημο προηγούμενο: όταν τα δημόσια οικονομικά μίας άλλης κυβέρνησης βρεθούν υπό πίεση, οι αγορές θα στοιχηματίσουν ότι και αυτή η χώρα θα βγει επίσης από τη ζώνη του ευρώ.

 

- Οι ελληνικές τράπεζες είναι φερέγγυες; Για πόσο καιρό η ΕΚΤ θα συνεχίσει να τους παρέχει πρόσβαση στη χρηματοδότηση του ELA; Υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω «κουρέματος» των ενεχύρων τους;

 

Οι ελληνικές τράπεζες είναι φερέγγυες εάν η ελληνική κυβέρνηση είναι φερέγγυα. Κατά την άποψή μου, η ΕΚΤ θα συνεχίσει να παρέχει πρόσβαση στη χρηματοδότηση του ELA μέχρι να υπάρξει συμφωνία.

Εάν η συμφωνία είναι αξιόπιστη, οι καταθέσεις θα μπορούσαν να επιστρέψουν σταδιακά στις ελληνικές τράπεζες, κι έτσι η χρηματοδότηση μέσω ELA θα μειωθεί.

Αλλά αν δεν υπάρξει καμία συμφωνία και υπάρξει πολιτική συναίνεση μεταξύ άλλων ηγετών της ευρωζώνης ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα να κρατηθεί η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ, τότε η ΕΚΤ θα σταματήσει την παροχή ELA, κάτι το οποίο θα οδηγήσει σε μια βαθιά οικονομική κρίση και Grexit.

 

- Ηταν λάθος που η Ελλάδα, το 2010, μπήκε σε πρόγραμμα διάσωσης και μνημόνιο;

 

Όχι. Το ελληνικό αίτημα για ένα σχέδιο διάσωσης στις αρχές του 2010 ήταν μια σωστή επιλογή, όπως σωστή ήταν και έγκρισή του από τους εταίρους της ζώνης του ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με δεδομένες τις αβεβαιότητες που σχετίζονταν με χρεοκοπία εντός της ζώνης του ευρώ και τον φόβο μετάδοσης στην υπόλοιπη ευρω-περιφέρεια.

Πολλές άλλες χώρες (εκτός της ζώνης του ευρώ) επίσης ζήτησαν να μπουν σε προγράμματα διάσωσης υπό την αιγίδα του ΔΝΤ κατά τη διάρκεια του 2008-2010 και οι περισσότερες από αυτές τα πήγαν αρκετά καλά.

Ωστόσο, η ελληνική διάσωση είχε δύο μεγάλα λάθη.

Πρώτον, βασίστηκε σε υπερβολικά αισιόδοξες υποθέσεις. Οι δανειστές θεωρούσαν ότι το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί μόνο κατά 7,5% και ότι η ύφεση θα τελειώσει μετά από δύο χρόνια. Αλλά τα πράγματα εξελίχτηκαν πολύ χειρότερα: το ΑΕΠ κατέρρευσε κατά περίπου ένα τέταρτο. Το χαμηλότερο ΑΕΠ συνεπάγεται με χαμηλότερα φορολογικά έσοδα, αλλά εφόσον η επίσημη χρηματοδότηση είχε υπολογισθεί για ένα πολύ μικρότερο βαθμό συρρίκνωσης της παραγωγής, η Ελλάδα έπρεπε να κάνει περισσότερη δημοσιονομική προσαρμογή στην εποχή της βαθιάς ύφεσης, η οποία αποδυνάμωσε περαιτέρω το ΑΕΠ.

Το δεύτερο σημαντικό σφάλμα ήταν η καθυστέρηση της αναδιάρθρωσης του χρέους. Αν και, λόγω της βιασύνης να καταλήξουν σε συμφωνία τον Μάιο του 2010, ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί η βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους, λίγους μήνες αργότερα, θα έπρεπε να ήταν σαφές ότι το πρόγραμμα δεν θα λειτουργήσει χωρίς μια σημαντική αναδιάρθρωση του χρέους. Όμως, η απόφαση για το θέμα αυτό αναβλήθηκε.

Η αβεβαιότητα γύρω από τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους και η συνακόλουθη αβεβαιότητα γύρω από την παραμονή της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ το 2010-12 ήταν σημαντικοί αρνητικοί παράγοντες πίσω από την κατάρρευση του ελληνικού ΑΕΠ.

Ως εκ τούτου, ενώ η Ελλάδα ήταν ο κύριος υπεύθυνος για το δημοσιονομικό χάος που επέβαλε να ζητήσει το bailout το 2010 και δεν πληρούσε ορισμένες από τις προϋποθέσεις της διάσωσης, ωστόσο οι επίσημοι δανειστές είναι επίσης υπεύθυνοι για την αποτυχία της διάσωσης, αφού βάσισαν το αρχικό πρόγραμμα σε υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις και καθυστέρησαν πάρα πολύ να προχωρήσουν στην αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους.

 

- Σε γενικές γραμμές, θεωρείτε ότι η δημοσιονομική εξυγίανση της Ευρώπης ήταν μια καλή συνταγή;

 

Στις ευάλωτες χώρες με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και δημόσια χρέη, δεν υπήρχε εναλλακτική λύση από τη δημοσιονομική εξυγίανση. Αλλά στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκή Ένωσης και σε συνολικό επίπεδο στην ΕΕ, η δημοσιονομική προσαρμογή ήταν πρόωρη, όταν η κυκλική θέση της οικονομίας βρισκόταν σε τάση επιδείνωσης.

 

- Ποια είναι τα οφέλη και ποιοι οι κίνδυνοι της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ (πολύ χαμηλά επιτόκια, αγορές μεγάλης κλίμακας assets, φθηνά μακροπρόθεσμα δάνεια στις τράπεζες) για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τις τράπεζες;

 

Όταν ο πληθωρισμός και οι πληθωριστικές προσδοκίες είναι πολύ χαμηλές, η ΕΚΤ πρέπει να δράσει. Στην πραγματικότητα, η ΕΚΤ ήταν βρισκόταν πολύ πίσω από την καμπύλη και θα έπρεπε να είχε ενεργήσει νωρίτερα. Καλύτερα αργά παρά ποτέ, πάντως…

Έτσι τα διάφορα μέτρα που έχει λάβει θα πρέπει να συμβάλουν στην αύξηση του πληθωρισμού, την παραγωγή και τη μείωση της ανεργίας. Στο Ινστιτούτο Bruegel, έχουμε ετοιμάσει μια λεπτομερή μελέτη για την αξιολόγηση του κινδύνου στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα από τα μέτρα της ΕΚΤ και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ στη ζώνη του ευρώ είναι χαμηλοί.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook