Εμφανής είναι η πρόθεση της κυβέρνησης να άρει σημαντικά εμπόδια που υπάρχουν για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας, μέσω του νέου σχεδίου νόμου που κατατέθηκε προς δημόσια διαβούλευση προχθές από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και Υπουργό Επικρατείας, Κωστή Χατζηδάκη.
Το νομοσχέδιο τιτλοφορείται "Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη" και μεταξύ των προφανών στόχων του, είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών στην αγορά, είτε προς πώληση, είτε προς ενοικίαση.
Για τον λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμη η υπό προϋποθέσεις αποχή του Δημοσίου από την διεκδίκηση ακινήτων πολιτών. Πρόκειται για ένα χρόνιο πρόβλημα, που έχει ταλαιπωρήσει χιλιάδες ιδιώτες επί δεκαετίες, ως αποτέλεσμα της υπερβολικής "σπουδής" δημοσίων λειτουργών, ακόμα και σε περιπτώσεις, που υποθέσεις έχουν τελεσιδικήσει υπέρ των ιδιωτών.
Όπως εξηγεί στο capital.gr, ο κ. Στράτος Παραδιάς, πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, "κατά το παρελθόν, το δημόσιο έσπευσε να δηλώσει στο Κτηματολόγιο, ή να αξιώσει ιδιοκτησία σε ολόκληρες περιοχές (π.χ. επειδή ήταν δημόσια γη επί Τουρκοκρατίας), π.χ. μεγάλο τμήμα του Χολαργού και της Αγίας Παρασκευής, όλο το Λαύριο, την πόλη της Σαρωνίδας, τη μισή Καρδίτσα, ακόμα και πολυκατοικίες στον Εύοσμο. Το αποτέλεσμα είναι χιλιάδες πολίτες, ιδιοκτήτες να κληθούν να αποδείξουν στα δικαστήρια την νόμιμη κατοχή των ακινήτων τους.
Ωστόσο, ακόμα και όταν κερδίζουν στα πρωτοδικεία, το δημόσιο εφεσιβάλλει τις αποφάσεις κι ενώ υπάρχουν και πολλές δικαιώσεις στα Εφετεία, γίνονται και ασκήσεις αναιρέσεως στον Άρειο Πάγο, με αποτέλεσμα τελικά η δικαίωση των ιδιοκτητών να έρχεται... μετά θάνατον, καθώς μεσολαβούν δεκαετίες".
Αυτό το πρόβλημα επιχειρεί να "θεραπεύσει" το νέο σχέδιο νόμου, όπου προβλέπεται ότι το Δημόσιο δεν θα προβάλλει δικαιώματα κυριότητας, ούτε θα ασκεί αγωγές, εφόσον ισχύουν οι εξής προϋποθέσεις:
- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν τίτλο από πώληση μεταγεγραμμένο μέχρι το 1993 ή τίτλο από άλλη αιτία -πλην της πώλησης- μεταγεγραμμένο μέχρι το 1975.
- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους έχουν εγκατασταθεί στο ακίνητο κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής (πρόσφυγες).
- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση.
- Αγροτικά ακίνητα που παραχωρήθηκαν από το κράτος και μέχρι σήμερα δεν έχουν εκδοθεί ή δεν έχουν καταχωρισθεί τίτλοι κυριότητας.
Έτσι, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, για πρώτη φορά, από το 1912 και τα διατάγματα για τα "δικαιοστάσια" ο Έλληνας πολίτης δεν ανατρέχει στην Τουρκοκρατία για να αναγνωριστεί κύριος ενός ακινήτου και μπορεί πλέον να αναγνωριστεί από τα δικαστήρια κύριος αυτού αν το νέμεται καλόπιστα και αδιατάρακτα για σαράντα έτη από το 1963 έως το 2003. Επίσης, όλες οι εκκρεµείς δίκες που αφορούν αµφισβήτηση κυριότητας για τέτοια ακίνητα καταργούνται.
Ακίνητα που εξαιρούνται είναι όσα ακίνητα είναι εκ του νόµου κοινόχρηστα, αιγιαλοί, αρχαιολογικοί χώροι κ.λπ. - δεν επηρεάζεται επίσης η εφαρµογή της δασικής νοµοθεσίας.
Σε σχετική του δήλωση, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, επισημαίνει ότι "με το σχέδιο νόμου για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη επιχειρούμε να δώσουμε πρακτικές λύσεις σε προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες κατά στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο. Προβλήματα που για χρόνια επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τους πολίτες και δυσκολεύουν τη ζωή όλων μας χωρίς κανένα όφελος για το δημόσιο συμφέρον. Βάζουμε τέλος σε ανορθολογισμούς και "ιστορίες καθημερινής τρέλας", γνωρίζοντας ότι η μάχη με το "βαθύ κράτος" δεν τελειώνει εδώ. Η προσπάθειά μας για ένα πιο σύγχρονο, αποτελεσματικό και δίκαιο κράτος θα συνεχιστεί με την ίδια και μεγαλύτερη ένταση".
Δυνατότητα πληρωμής του φόρου κληρονομιάς και κατά την μεταβίβαση του ακινήτου
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το άρθρο που προβλέπει, για πρώτη φορά, την δυνατότητα πληρωμής του φόρου κληρονομιάς κατά την μεταβίβαση του ακινήτου, ώστε να αποφευχθεί η επανάληψη ενός μαζικού κινήματος "Δεν Κληρονομώ", που παρατηρήθηκε την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Σήμερα, προκειμένου να μεταβιβάσει κανείς ένα ακίνητο, οφείλει να έχει ήδη πληρώσει τον φόρο κληρονομιάς. Αυτό σημαίνει ότι όσοι δεν διαθέτουν ρευστότητα, δεν μπορούν να εκποιήσουν το ακίνητό τους.
Με βάση την προτεινόμενη παρέμβαση, ο φόρος θα καλύπτεται από το τίμημα της μεταβίβασης, δηλαδή το συµβόλαιο θα µπορεί να συντάσσεται, χωρίς το πιστοποιητικό της πληρωµής του φόρου και ταυτοχρόνως ο συµβολαιογράφος θα παρακρατεί το ποσό του φόρου κληρονοµίας και θα το αποδίδει, υποβάλλοντας τη φορολογική δήλωση µαζί µε την υπογραφή του συµβολαίου. Πρόκειται για μια σημαντική παρέμβαση, που θα απελευθερώσει χιλιάδες κληρονόμους σε όλη την χώρα και θα αυξήσει την διάθεση ακινήτων στην αγορά, τονώντας και την προσφορά.
Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη µεταβίβαση κατασχεµένου ακινήτου
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η διάταξη που θα δώσει την δυνατότητα στην ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά την μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου. Σήμερα, η µεταβίβαση κατασχεµένου ακινήτου µπορεί ανά πάσα στιγµή να ανατραπεί από την ΑΑΔΕ. Με την ρύθμιση του νομοσχεδίου, η ΑΑΔΕ θα µπορεί να απελευθερώνει οριστικά τη µεταβίβαση κατασχεµένου ακινήτου, όταν ένα ποσοστό του τιµήµατος (που ορίζει η ΑΑΔΕ µε βάση το ποσό της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη µεταβίβαση) παρακρατείται από τον Συµβολαιογράφο και αποδίδεται στην ΑΑΔΕ. Πάντως, το ελάχιστο ποσοστό ορίζεται σε 25% επί του συνόλου του τρέχοντος υπολοίπου της επιβληθείσας κατάσχεσης.
Στην επεξηγηματική έκθεση επισημαίνεται ότι "με την πρόβλεψη αυτή επιτυγχάνεται η τόνωση της αγοράς των ακινήτων, καθώς και η ασφάλεια των συναλλαγών, γιατί αίρεται η κατάσχεση επί του ακινήτου που μεταβιβάζεται, δεν θίγεται αλλά αντίθετα εξυπηρετείται το δημοσιονομικό συμφέρον, διότι μέρος ή και το σύνολο του τιμήματος αποδίδεται στη Φορολογική Διοίκηση, ταυτόχρονα όμως και κυρίως ευνοείται και ο φορολογούμενος, σε βάρος του οποίου είχε επιβληθεί η κατάσχεση, αφού αποδεσμεύεται το ακίνητο και μειώνεται η οφειλή του".
Σε ό,τι αφορά την μείωση της γραφειοκρατίας που συνεχίζει να ταλαιπωρεί τους πολίτες κατά την μεταβίβαση ακινήτων, προβλέπονται τα εξής:
- Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους ως υπηρεσία μίας στάσης (one-stop shop). Οι συμβολαιογράφοι, που ήδη διεκπεραιώνουν μια σειρά από ενέργειες σχετικές με τη μεταβίβαση ακινήτων, αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και χρησιμοποιούν την ψηφιακή πλατφόρμα της ΑΑΔΕ για την περιπτώσεις απαλλαγής φόρου. Τα διάφορα έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές. Για τις νέες υπηρεσίες που θα παρέχουν, θα αμείβονται αντίστοιχα.
- Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης.
Εφόσον το ακίνητο είναι σε περιοχή με κυρωμένη και μεταγεγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργούν κτηματολόγιο, είναι περιττό να συνταχθεί τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό.
Σημαντικές είναι και οι διατάξεις για την μείωση της γραφειοκρατίας και του διοικητικού κόστους, την ενίσχυση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της ασφάλειας δικαίου.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται τα εξής:
- Αντικατάσταση με υπεύθυνη δήλωση των δικαιολογητικών που ήδη κατέχει το Δημόσιο (π.χ. για προσωπικές πληροφορίες ή ειδική προσωπική κατάσταση). Ο πολίτης θα μπορεί να αντικαθιστά μια σειρά από δικαιολογητικά τα οποία βρίσκονται ήδη στη διάθεση του Δημοσίου με μία υπεύθυνη δήλωση. Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται αμέσως, και εντός τριών μηνών θα ελέγχεται η ακρίβεια ή μη της υπεύθυνης δήλωσης. Σε περίπτωση που προκύπτει δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου, η διοικητική πράξη θα εκδίδεται εντός τριών μηνών. Για τις περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων, προβλέπονται ειδικές και αυστηρές κυρώσεις, διοικητικές και ποινικές.
- Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του. Ο πολίτης θα ενημερώνεται ψηφιακά για μια σειρά από πληροφορίες, όπως: α) ότι κατατέθηκε ο φάκελός του µε πλήρη δικαιολογητικά, β) η αρμόδια υπηρεσιακή μονάδα, γ) το διαδικαστικό στάδιο που βρίσκεται, δ) ο εκτιμώμενος χρόνος διεκπεραίωσης. Παράλληλα, για τυχόν περιπτώσεις μη εφαρμογής της ρύθμισης αυτής, εισάγονται κυρώσεις για τους αρμόδιους υπαλλήλους.
- Υποβολή καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας. Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας, ο οποίος σήμερα υποστηρίζει τους υπαλλήλους για ζητήματα δεοντολογίας και διακρίσεων, αναλαμβάνει πλέον και τη συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών των πολιτών και ενημερώνει τακτικά τον αρμόδιο Υπουργό. Οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλουν στον Σύμβουλο Ακεραιότητας καταγγελίες για υπερβολικές καθυστερήσεις, κακή εξυπηρέτηση ή διαφθορά και θα παρακολουθούν µε μοναδικό κωδικό την πορεία της καταγγελίας τους, ενώ οι καταγγελλόμενοι θα γνωρίζουν ποιοι έχουν υποβάλει την καταγγελία εις βάρος τους.
- Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία. Θα αφορά αποζημιώσεις για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, όχι όμως αποζημιώσεις για υλικές ζημιές. Σήμερα οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται κατά περίπτωση. Με τη νέα ρύθμιση, η διαδικασία θα ενεργοποιείται, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, για περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών, δυστυχημάτων, κλπ.
- Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις. Σήμερα στις περιπτώσεις που οι αποφάσεις δεν εφαρμόζονται από τη Διοίκηση, οι πολίτες αναγκάζονται να προσφεύγουν εκ νέου στα δικαστήρια, ζητώντας την εφαρμογή τους. Στο εξής όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία θα μεριμνά για τη συμμόρφωση του φορέα.
- Υποχρέωση ανάρτησης των εγκυκλίων. Εκτός από τη Διαύγεια, οι εγκύκλιοι θα αναρτώνται πλέον υποχρεωτικά και στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών ανά θεματική ενότητα. Αν δεν αναρτώνται, δεν θα ισχύουν. Επιπλέον, θα υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης όλων των εν ισχύι εγκυκλίων. Η υποχρέωση θα τεθεί σε εφαρμογή εντός έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου.
- Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών στην ιστοσελίδα του Υπουργείου – Οργανισμού. Συχνά οι πολίτες δεν γνωρίζουν το ωράριο της υπηρεσίας στην οποία θέλουν να απευθυνθούν, ενώ ενίοτε οι πληροφορίες που είναι αναρτημένες είναι λανθασμένες. Με το σχέδιο νόμου θεσπίζεται υποχρέωση για ανάρτηση του ωραρίου όλων των δημόσιων υπηρεσιών, εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Διαφορετικά, θα επιβάλλονται κυρώσεις.
- Ενιαίο όργανο εξέτασης ενστάσεων των πολιτών. Παρατηρείται το φαινόμενο, κατά τόπους όργανα να ερμηνεύουν διαφορετικά τον νόμο, όταν εξετάζουν ενδικοφανείς προσφυγές των πολιτών. Στο εξής θα δημιουργηθεί κεντρικό όργανο ανά φορέα για να εξασφαλίζεται η ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας.
- Πιστοποιημένοι επαγγελματίες στις συναλλαγές με το Δημόσιο. Το μοντέλο με τους πιστοποιημένους επαγγελματίες εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε μια σειρά από διαδικασίες του Δημοσίου: στον ΕΦΚΑ, στο Κτηματολόγιο, στις πολεοδομίες. Με το νομοσχέδιο, προβλέπεται η δυνατότητα επέκτασης του μοντέλου αυτού σε περισσότερους τομείς όπως π.χ. στην υποβολή αιτήσεων για αγροτικές επιδοτήσεις.
Πηγή: capital