Την παραλαβή των επιστολών του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, με τις οποίες ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στην άνοδο του ενεργειακού κόστους, επιβεβαίωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα οικονομίας, Μπάλας Ουζβάρι.
Ο Μπάλας Ουζβάρι ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προτείνει από τις αρχές του καλοκαιριού την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής και στον τομέα της ενέργειας. Η ρήτρα, που αρχικά αφορούσε τις αμυντικές δαπάνες, έχει στόχο να προσφέρει στα κράτη-μέλη πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης.
Η ευελιξία για τις ενεργειακές επενδύσεις μπορεί να φτάσει έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως, ενώ το συνολικό όριο για την περίοδο 2026-2028 ανέρχεται σε 0,6% του ΑΕΠ.
Η δυνατότητα αφορά μέτρα που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026 και συμβάλλουν στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα των κρατών-μελών.
Μέχρι στιγμής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει λάβει αιτήματα ενεργοποίησης της συγκεκριμένης ευελιξίας από δύο κράτη-μέλη, την Ελλάδα και την Ιταλία.
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η χρήση της δημοσιονομικής ευελιξίας δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. "Έχουμε ένα δημοσιονομικό πλαίσιο εδώ. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλίζεται η δημοσιονομική βιωσιμότητα" και να τηρούνται οι στόχοι που έχουν συμφωνηθεί στα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια, σημείωσε.
"Η πόρτα είναι ανοιχτή για τα κράτη-μέλη να υποβάλουν αίτημα για την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, είτε για την άμυνα είτε για την ενέργεια", δήλωσε ο Μπάλας Ουζβάρι, διευκρινίζοντας ότι αυτό "δεν μπορεί να γίνει εις βάρος μιας συνολικής δέσμευσης στη δημοσιονομική πειθαρχία".
Το ελληνικό αίτημα
Η ελληνική κυβέρνηση είχε υποβάλει από τις 6 Αυγούστου αίτημα για την επέκταση της ρήτρας διαφυγής στην ενεργειακή ανθεκτικότητα. Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι νέες επενδύσεις που σχεδιάζονται στην Ελλάδα αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028.
Οι σχετικές δαπάνες μπορούν να εξαιρεθούν από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, εντός των ορίων που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στην επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στις υψηλές τιμές ενέργειας.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ενεργειακή κρίση διαρκεί περισσότερο από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, ενώ οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή αυξάνουν τον κίνδυνο νέων πιέσεων στις τιμές.
Η ελληνική πλευρά έχει ζητήσει επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα να λαμβάνονται υπόψη τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που προκύπτουν λόγω υψηλότερου πληθωρισμού και αυξημένων ενεργειακών τιμών, ώστε να δημιουργείται πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος για μέτρα στήριξης.
Αντίστοιχο αίτημα από την Ιταλία
Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η Ιταλία. Η Τζόρτζια Μελόνι έχει ζητήσει πρόσθετη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις από την άνοδο του ενεργειακού κόστους και του πληθωρισμού.
Σύμφωνα με το Reuters, η Ιταλία σχεδιάζει να διαθέσει περίπου 14 δισ. ευρώ σε διάστημα δύο ετών για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των επιχειρήσεων. Η Ρώμη έχει ήδη κάνει χρήση της εθνικής ρήτρας διαφυγής και ζητά μεγαλύτερο περιθώριο για τις ενεργειακές δαπάνες.
Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πάολα Πίνιο ανέφερε ότι, ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που θα πραγματοποιηθεί σε δύο εβδομάδες, η Επιτροπή αναμένει "συνεισφορές, ιδέες και προτάσεις" από τα κράτη-μέλη. Οι σχετικές συζητήσεις αναμένεται να συνεχιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει, πάντως, ότι η πρόσθετη ευελιξία είναι προσωρινή και περιορισμένη και ότι εξακολουθούν να ισχύουν οι δικλίδες για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.