"Τυφλές" απέναντι στο κόστος των ιατρικών υλικών που χρεώνουν οι ιδιωτικές κλινικές έχουν μείνει μικρές και μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες, μετά την εγκατάλειψη του Παρατηρητηρίου Τιμών Προμηθειών Υγείας. Σύμφωνα με πηγές της ασφαλιστικής αγοράς, η απώλεια μιας δημόσια προσβάσιμης και ενημερωμένης βάσης δεδομένων έχει ενισχύσει την αδιαφάνεια στις χρεώσεις των ιδιωτικών κλινικών. Οι ασφαλιστικές δυσκολεύονται πλέον όχι μόνο να συγκρίνουν τις χρεώσεις που καλούνται να αποζημιώσουν, αλλά και να εντοπίσουν στοιχεία για τις τιμές προμήθειας αντίστοιχων υλικών από τα δημόσια νοσοκομεία.
Η ουσιαστική απουσία ενός αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης των τιμών των υλικών στον κλάδο της ιδιωτικής Υγείας δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για αδιαφανείς πρακτικές και τεχνητή διόγκωση του κόστους νοσηλείας. Πρόκειται για πρακτικές όπως οι ενδοομιλικές υπερτιμολογήσεις ιατρικών υλικών μέσω εταιρειών που συνδέονται με τις ίδιες τις κλινικές.
Οι υπέρογκες ή αδικαιολόγητες χρεώσεις των ιδιωτικών κλινικών επιβαρύνουν άμεσα τις ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες καλούνται να αποζημιώσουν υψηλότερα ποσά για νοσηλείες και ιατρικά υλικά. Το αυξημένο κόστος αποζημιώσεων μεταφέρεται στη συνέχεια, μεταξύ άλλων, στα ασφάλιστρα υγείας που πληρώνουν οι κάτοχοι ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Έτσι, η έλλειψη διαφάνειας στις χρεώσεις της ιδιωτικής Υγείας δεν αφορά μόνο τις ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά και τους ίδιους τους ασφαλισμένους.
Την ώρα που η ακρίβεια και η διαφθορά συγκαταλέγονται στις βασικές ανησυχίες των πολιτών, ένας σημαντικός κλάδος της οικονομίας, όπως αυτός των ιδιωτικών κλινικών, βρίσκεται στο επίκεντρο καταγγελιών για αδιαφάνεια στον τρόπο διαμόρφωσης των χρεώσεών του.
Τι ήταν το Παρατηρητήριο Τιμών Προμηθειών Υγείας
Το Παρατηρητήριο Τιμών Προμηθειών Υγείας είχε ως αποστολή τη συγκέντρωση των χαμηλότερων τιμών συμβάσεων των δημόσιων φορέων υγείας για προϊόντα και υπηρεσίες. Στην ηλεκτρονική βάση καταχωρίζονταν υγειονομικά υλικά και ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός, ενώ υπήρχε και αρχείο τιμών υπηρεσιών.
Επρόκειτο για μια βάση δεδομένων με τιμές προμηθειών και όχι για σύστημα κοστολόγησης μιας ολόκληρης χειρουργικής επέμβασης ή νοσηλείας. Προβλεπόταν καθημερινή ενημέρωση από τους αρμόδιους φορείς, καθώς και δυνατότητα αναζήτησης υλικών από απλούς επισκέπτες.
Για τις ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά και για τις ιδιωτικές κλινικές, το Παρατηρητήριο αποτελούσε επί χρόνια ένα κοινό σημείο αναφοράς, όπως εξηγούν πηγές της αγοράς. Έδινε τη δυνατότητα ενός πρώτου ελέγχου των χρεώσεων για ιατρικά υλικά, με βάση τις τιμές των δημόσιων προμηθειών. Δεν αποκάλυπτε βέβαια το πραγματικό κόστος αγοράς κάθε ιδιωτικής κλινικής, αλλά προσέφερε ένα χρήσιμο μέτρο σύγκρισης.
Με την πάροδο των ετών, ωστόσο, η ενημέρωση της βάσης γινόταν όλο και πιο αραιή και η χρησιμότητά της περιορίστηκε, μέχρι που εγκαταλείφθηκε στην πράξη. Η παλαιά ηλεκτρονική διεύθυνση δεν ήταν προσβάσιμη κατά τη διάρκεια του ρεπορτάζ.
Η εγκατάλειψη του Παρατηρητηρίου καταγράφηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο
Η πορεία υπολειτουργίας και εγκατάλειψης του Παρατηρητηρίου αποτυπώνεται και σε επίσημες εκθέσεις. Τον Ιούνιο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις σελίδες 32–33 της έκθεσης ενισχυμένης εποπτείας, κατέγραφε ότι το Παρατηρητήριο είχε επανενεργοποιηθεί και ότι είχαν εκδοθεί αποφάσεις αλλαγής τιμών για 260 προϊόντα.
Παράλληλα, περιέγραφε τον σχεδιασμό ενός νέου Παρατηρητηρίου Εύρους Τιμών, με κριτήρια όπως οι ποσότητες, η απόσταση και τα χαρακτηριστικά των προϊόντων. Η αναφορά στην επανενεργοποίηση υποδηλώνει ότι είχε προηγηθεί περίοδος αδράνειας, χωρίς η έκθεση να προσδιορίζει τα αίτιά της.
Η αντικατάσταση του παλαιού Παρατηρητηρίου από το Αρχείο Εύρους Αποδεκτών Τιμών προβλέφθηκε με το άρθρο 10 του ν. 4865/2021. Ωστόσο, η ενεργοποίηση των επιμέρους εφαρμογών του νέου συστήματος προχώρησε σταδιακά, ενώ η πρόσβαση στα σχετικά δεδομένα δεν παρέχεται με τους ίδιους όρους που ίσχυαν για το παλαιό Παρατηρητήριο.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην έκθεση 8/2023 (σελ. 17, παρ. 67), διαπίστωνε ότι το παλαιό Παρατηρητήριο Τιμών δεν είχε ακόμη αντικατασταθεί από το Αρχείο Εύρους Αποδεκτών Τιμών. Παράλληλα, η λειτουργία του Παρατηρητηρίου είχε ουσιαστικά διακοπεί. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: "Στην πράξη η λειτουργία του Παρατηρητηρίου Τιμών έχει εγκαταλειφθεί από την ΕΚΑΠΥ".
Στις σελίδες 17–18 της ίδιας έκθεσης επισημαινόταν ότι οι τελευταίες καταχωρίσεις είχαν γίνει περίπου μία δεκαετία νωρίτερα και ότι δεν είχε λειτουργήσει άλλος μηχανισμός ελέγχου των τιμών στη θέση του.
Η Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας επικαλούνταν το παρωχημένο πληροφοριακό σύστημα, την έλλειψη τεχνικής υποστήριξης και την ανάγκη ενιαίας κωδικοποίησης των ειδών. Ως αποτέλεσμα, συχνά δεν ήταν δυνατή η αντιστοίχιση των υπό προμήθεια υλικών με τις καταχωρίσεις της βάσης, ενώ αιτήματα νοσοκομείων για αναπροσαρμογή τιμών είχαν μείνει αναπάντητα.
Νέες ελλείψεις στην καταγραφή των τιμών και το 2024
Τα προβλήματα στην κάλυψη των προμηθειών από το Παρατηρητήριο αποτυπώνονται και σε νεότερα ευρήματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η έκθεση 4/2024, η οποία αφορά τους προσυμβατικούς ελέγχους της περιόδου 1 Ιουλίου 2023 έως 31 Δεκεμβρίου 2024, καταγράφει στη σελίδα 13 (παρ. 39) προμήθεια υλικών που "δεν είχαν αντίστοιχο στο Παρατηρητήριο Τιμών Προμηθειών Υγείας".
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η τεκμηρίωση της δαπάνης κρίθηκε ελλιπής, ενώ οι τιμές της διακήρυξης για ορισμένα είδη προσέγγιζαν ή υπερέβαιναν τη μεγαλύτερη ενδεικτική τιμή της έρευνας αγοράς.
Η νέα πλατφόρμα της ΕΚΑΠΥ αφορά τις δημόσιες προμήθειες
Στο μεταξύ, η ενεργοποίηση του νέου συστήματος της ΕΚΑΠΥ προχώρησε σταδιακά. Το Μητρώο Προμηθευτών άνοιξε για εγγραφές στις 4 Δεκεμβρίου 2025, στις 4 Μαρτίου 2026 εκδόθηκαν οδηγίες ενιαίας κωδικοποίησης και στις 21 Μαΐου ξεκίνησε το Αρχείο Προϊόντων και Εξοπλισμού.
Οι ημερομηνίες αυτές αφορούν επιμέρους στάδια καταγραφής προμηθευτών και προϊόντων και δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη πλήρους λειτουργίας όλων των εφαρμογών του νέου συστήματος.
Για την ασφαλιστική αγορά, ωστόσο, το βασικό πρόβλημα παραμένει: το νέο σύστημα εξυπηρετεί τις ανάγκες των δημόσιων προμηθειών υγείας και δεν παρέχει στις ασφαλιστικές εταιρείες αντίστοιχη δυνατότητα αναζήτησης και σύγκρισης τιμών. Σύμφωνα με τις πηγές της αγοράς, η πρόσβαση στο αρχείο προϊόντων προβλέπεται για εγκεκριμένους προμηθευτές, ενώ η εγγραφή και ενεργοποίηση λογαριασμού πραγματοποιείται μέσω Taxis.
Ασφαλιστικές εταιρείες αναζητούν τιμές στη Διαύγεια
Το αποτέλεσμα είναι ότι το Παρατηρητήριο Τιμών, το οποίο αποτελούσε ένα κοινό σημείο αναφοράς για την αγορά, έχει πάψει να λειτουργεί, έπειτα από μακρά περίοδο υπολειτουργίας. Οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν διαθέτουν πλέον μια αντίστοιχη, επικαιροποιημένη και εύκολα προσβάσιμη βάση δεδομένων για να συγκρίνουν τις χρεώσεις των ιδιωτικών κλινικών με τις τιμές προμήθειας των δημόσιων νοσοκομείων.
Έτσι, είναι υποχρεωμένες να αναζητούν στοιχεία μέσα από τη Διαύγεια, εντοπίζοντας επιμέρους αποφάσεις και συμβάσεις προμηθειών δημόσιων νοσοκομείων, προκειμένου να σχηματίσουν μια εικόνα για το κόστος των υλικών και να αξιολογήσουν αν οι χρεώσεις που τους υποβάλλονται από τις ιδιωτικές κλινικές είναι εύλογες ή υπερβολικά υψηλές.
Για τις μικρότερες ασφαλιστικές εταιρείες, που δεν διαθέτουν τους πόρους για εξειδικευμένους μηχανισμούς ελέγχου των χρεώσεων, η απουσία ενός κεντρικού και δημόσια προσβάσιμου Παρατηρητηρίου δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες.
Το κενό στην πληροφόρηση δεν αφορά, επομένως, μόνο τη λειτουργία της ασφαλιστικής αγοράς. Αφορά τελικά και τους ασφαλισμένους, καθώς το κόστος των νοσηλειών και των αποζημιώσεων αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση των ασφαλίστρων υγείας.
Πηγή: capital.gr