Ποια είναι η κατάσταση μέχρι σήμερα; Ο δανειολήπτης που έχει "κόκκινο δάνειο" για την κύρια κατοικία του ή έχει συσσωρεύσει μεγάλες οφειλές, προσπαθεί να βρει μια λύση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, Όμως, όταν κάνει την αίτηση, συνειδητοποιεί ότι επειδή διαθέτει και άλλα περιουσιακά στοιχεία (π.χ χωράφια ή ένα εξοχικό), η ρύθμιση που βγάζει ο εξωδικαστικός προβλέπει τεράστια δόση η οποία δεν είναι δυνατόν να καταβάλλεται σε συστηματική βάση.
Είναι εκατοντάδες τα παραδείγματα ανθρώπων σε αυτή την κατάσταση που έβγαιναν στην αγορά για να πουλήσουν τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία τους για να σώσουν μόνο την κύρια κατοικία αλλά δεν μπορούσαν να βρουν αγοραστή. Ακριβώς σε αυτό το πρόβλημα έρχεται να προτείνει λύση η νέα νομοθετική ρύθμιση που κατατέθηκε για δημόσια διαβούλευση. Πρακτικά, αυτό που αλλάζει είναι ότι αν κάποιος θέλει να κρατήσει μόνο την κύρια κατοικία, θα μπορεί να ζητήσει από τους δανειστές του να πουλήσουν άλλα περιουσιακά στοιχεία μέσω της πλατφόρμας e-auction και με συνοπτικές διαδικασίες.
Τι θα κερδίζει; Ότι ο εξωδικαστικός θα του βγάζει μια ρύθμιση με πολύ χαμηλότερη μηνιαία δόση και ότι θα μπορεί να κρατά στην κατοχή του την κύρια κατοικία του. Στην πράξη, ο νέος μηχανισμός αναμένεται να ξεκινήσει το φθινόπωρο.
Για να γίνει ποιο κατανοητή η διαδικασία, συντάχθηκε και ο ακόλουθος κατάλογος ερωτήσεων – απαντήσεων.
- Ερώτηση: Έχω χρέη, θέλω να σώσω την κύρια κατοικία μου (το σπίτι που μένω), αλλά έχω και άλλα περιουσιακά στοιχεία (π.χ. ένα εξοχικό, ένα οικόπεδο). Τι αλλάζει για μένα;
Απάντηση: Μέχρι τώρα, ο εξωδικαστικός μηχανισμός υπολόγιζε τη δόση σου με βάση όλη την περιουσία σου, πράγμα που συχνά έβγαζε πολύ υψηλές δόσεις. Με το Άρθρο 13, δίνεται πλέον η δυνατότητα στους πιστωτές (τράπεζες, funds) να σου υποβάλουν μια αντιπρόταση με έναν πολύ συγκεκριμένο όρο: Να πουληθούν (ρευστοποιηθούν) τα υπόλοιπα ακίνητά σου, ώστε να σωθεί αποκλειστικά και μόνο η κύρια κατοικία σου.
- Ερώτηση: Αν δεχτώ να πουληθούν τα υπόλοιπα ακίνητά μου, τι κερδίζω για το σπίτι μου;
Απάντηση: Κερδίζεις χαμηλότερη δόση και μεγαλύτερο "κούρεμα". Το νομοσχέδιο ορίζει ότι για τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων της ρύθμισης, θα ληφθεί υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας σου και όχι των υπόλοιπων ακινήτων που θα βγουν προς πώληση. Έτσι, το εναπομείναν χρέος που θα καλείσαι να πληρώνεις κάθε μήνα θα είναι προσαρμοσμένο στα μέτρα του σπιτιού σου για να μπορείς να το αντέξεις οικονομικά.
- Ερώτηση: Μπορούν να με αναγκάσουν να τα πουλήσω;
Απάντηση: Όχι αυτόματα, αλλά είναι ο μόνος τρόπος για να πάρεις αυτή τη συγκεκριμένη ευνοϊκή ρύθμιση. Οι πιστωτές έχουν το δικαίωμα να βάλουν την εκποίηση των λοιπών ακινήτων ως όρο στη σύμβαση. Εσύ, ως οφειλέτης, έχεις πάντα το δικαίωμα είτε να αποδεχθείς είτε να απορρίψεις την αντιπρόταση αυτή. Αν την απορρίψεις, απλώς δεν προχωράει η συγκεκριμένη σύμβαση.
- Ερώτηση: Αν δεχτώ τον όρο και υπογράψω τη σύμβαση, κινδυνεύει η πρώτη κατοικία μου;
Απάντηση: Όχι, προστατεύεται απόλυτα, υπό τον όρο ότι είσαι συνεπής στη ρύθμιση. Από τη στιγμή που υπογραφεί η σύμβαση, απαγορεύεται στους πιστωτές που συμμετέχουν να κάνουν πλειστηριασμό, να κατασχέσουν ή να βάλουν νέα βάρη στην κύρια κατοικία σου.
- Ερώτηση: Ποια είναι η διαδικασία για να πουληθούν τα άλλα περιουσιακά στοιχεία;
Απάντηση: Η διαδικασία είναι πλήρως αυτοματοποιημένη και εξωδικαστική, χωρίς να χρειάζεται δικαστική απόφαση:
Τίτλος εκτέλεσης: Η ίδια η σύμβαση που θα υπογράψεις στην πλατφόρμα αποτελεί το "πράσινο φως" (εκτελεστό τίτλο) για να ξεκινήσει η πώληση.
Ποιος το αναλαμβάνει: Ο χρηματοδοτικός φορέας με τη μεγαλύτερη απαίτηση ορίζει έναν δικαστικό επιμελητή.
Τιμή εκκίνησης: Η τιμή για την οποία θα πουληθούν τα ακίνητα ορίζεται με βάση την εμπορική τους αξία, όπως αυτή έχει καταγραφεί στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Ηλεκτρονικά: Η εκποίηση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω πιστοποιημένου συμβολαιογράφου (e-auction στυλ) μέσα σε 40 έως 60 ημέρες από την έκθεση του επιμελητή.
- Ερώτηση: Το σπίτι (ή το δάνειο) έχει και εγγυητή ή συνιδιοκτήτη. Μπορώ να κάνω την αίτηση μόνος μου;
Απάντηση: Όχι. Αν η κύρια κατοικία ανήκει μερίδιο-μερίδιο και σε άλλον συνοφειλέτη ή υπάρχει εγγυητής, είναι υποχρεωτικό να κάνετε μαζί την αίτηση και να συνυπογράψει και αυτός τη σύμβαση για να ισχύσει η διάσωση του σπιτιού.
- Ερώτηση: Άκουσα ότι άλλαξαν και τα όρια των οφειλών. Ισχύει;
Απάντηση: Ναι, με το Άρθρο 12, το ελάχιστο όριο συνολικών οφειλών (σε τράπεζες, εφορία, ταμεία) για να μπορείς να υποβάλεις αίτηση στον εξωδικαστικό μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ. Έτσι, το εργαλείο ανοίγει και για μικρότερους οφειλέτες.
- Ερώτηση: Είχα παλιότερα μια ρύθμιση, αλλά δεν κατάφερα να την πληρώσω και τη "χάλασα". Μπορώ να εκμεταλλευτώ τον νέο νόμο;
Απάντηση: Ναι, σου δίνεται μια τελευταία ευκαιρία. Το νομοσχέδιο προβλέπει μια αποκλειστική προθεσμία 6 μηνών από την ημέρα που θα ψηφιστεί ο νόμος, μέσα στην οποία μπορείς να υποβάλεις νέα αίτηση, κατ' εξαίρεση, ακόμη και αν είχες αθετήσει παλαιότερη ρύθμιση του εξωδικαστικού ή αν είχες υπαχθεί στο παρελθόν στον Νόμο Κατσέλη (ν. 3869/2010).
- Ερώτηση: Τι θα συμβεί αν υπογράψω τη νέα ρύθμιση και μετά σταματήσω να πληρώνω τις δόσεις;
Απάντηση: Με βάση το Άρθρο 14, αν καθυστερήσεις να πληρώσεις ποσό που ισούται με 3 δόσεις (ή το 3% του συνολικού χρέους της ρύθμισης), ο πιστωτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση. Αν συμβεί αυτό:
Χάνεις οριστικά τη ρύθμιση.
Το χρέος σου επιστρέφει στο αρχικό του ύψος (αφαιρουμένων των δόσεων που έδωσες).
Παύει η προστασία της κύριας κατοικίας σου και οι τράπεζες μπορούν πλέον να χρησιμοποιήσουν τη σύμβαση ως έτοιμο τίτλο για να σου κάνουν κατάσχεση ή πλειστηριασμό, χωρίς να χρειάζεται να βγάλουν άλλη δικαστική απόφαση.
- Ερώτηση: Μπορώ να έχω ένα παράδειγμα για το πώς θα λειτουργήσει η νέα διαδικασία;
Απάντηση: Έστω ότι ο δανειολήπτης έχει μια κύρια κατοικία 100.000 ευρώ και άλλο ένα ακίνητο 80.000 ευρώ. Χρωστάει 200.000 ευρώ. Αν επιδιώξει να κρατήσει και τα δύο ακίνητα, η δόση θα υπολογιστεί με βάση χρέος τουλάχιστον 180.000 ευρώ άρα θα είναι μεγαλύτερη. Αν δανειολήπτης πει ότι θα ρευστοποιήσει το δεύτερο ακίνητο, θα γίνει "κούρεμα" του χρέους και η δόση θα βγει επί της οφειλής των 100.000 ευρώ όση και η αξία του ακινήτου. Προφανώς με μικρότερο χρέος είναι και πολύ χαμηλότερη η δόση.