Στη χώρα της αρνητικής αποταμίευσης, η κυβέρνηση επιχειρεί να "περάσει" στην κοινωνία την λογική της "επένδυσης για το μέλλον" ακολουθώντας τη γραμμή που έχει χαράξει προς αυτή την κατεύθυνση η Ευρώπη. Η αρχή έγινε με τα επαγγελματικά ταμεία τα οποία στοχεύουν στο να πειστεί ο εργαζόμενος να "χτίσει" μια συμπληρωματική σύνταξη αποταμιεύοντας για να ενισχύσει το εισόδημά του μετά τα 62 ή τα 67. Και τώρα, λανσάρεται ένα δεύτερο προϊόν που στοχεύει στις επόμενες γενιές. Ο "κουμπαράς" που εξαγγέλθηκε από τον πρωθυπουργό και εξειδικεύτηκε χθες από το οικονομικό επιτελείο έχει μια πολύ απλή λογική:
Ανοίγει ένας λογαριασμός στο όνομα του νεογέννητου πριν να συμπληρωθούν τα δύο του χρόνια. Σε αυτόν, μπορούν να βάζουν χρήματα ο πατέρας η μητέρα, ο παππούς και η γιαγιά, ο νονός, οποιοσδήποτε. Για κάθε ένα ευρώ που κατατίθεται, το κράτος προσθέτει άλλο ένα. Και έτσι, συσσωρεύεται σταδιακά ένα κεφάλαιο -το οποίο αυγατίζει με τους τόκους- το οποίο μπορεί να αποδεσμευτεί όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 του χρόνια.
Υπάρχει μόνο ένα όριο: Το κράτος θα συνδράμει το πολύ με 1200 ευρώ τον χρόνο ή 100 ευρώ τον μήνα. Προφανώς ο γονιός μπορεί να καταθέτει και περισσότερα όπως μπορεί να καταθέτει και λιγότερα. Το κράτος πάντοτε θα διπλασιάζει την επένδυση μέχρι του ύψους των 1200 ευρώ.
Πολλές οι απορίες που γέννησε η εξαγγελία. "Θα είναι εγγυημένο το κεφάλαιο"; "Ποιος θα πληρώνει τους τόκους"; "Μα δεν τα βγάζουμε πέρα, που θα βρίσκουμε κάθε μήνα τα 100 ευρώ"; "Μήπως το κράτος μας φορολογήσει γι’ αυτό τον λογαριασμό";
Οι απαντήσεις που δόθηκαν χθες έχουν ως εξής:
1. Τα χρήματα θα τοποθετούνται σε ένα αποταμιευτικό / επενδυτικό προϊόν το οποίο θα προσφέρεται από τράπεζες, επενδυτικές και ασφαλιστικές εταιρείες. Άρα ο γονιός θα έχει πολλές επιλογές. Θα μπορεί δηλαδή να διαλέξει ένα μετοχικό αμοιβαίο κεφάλαιο που μπορεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερες αποδόσεις αλλά έχει και αυξημένο ρίσκο ή θα μπορεί να διαλέξει ένα πιο συντηρητικό προϊόν διαχείρισης διαθεσίμων. Το σίγουρο είναι ότι κάθε τράπεζα και κάθε ασφαλιστική που θα μπει στον σχετικό κατάλογο θα πρέπει να προσφέρει τουλάχιστον ένα προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου. Δηλαδή, αυτό το προϊόν, μπορεί να μην έχει μεγάλη απόδοση σε ετήσια βάση, αλλά ο γονιός θα γνωρίζει ότι στη λήξη της 18ετίας το παιδί θα εισπράξει τουλάχιστον το άθροισμα των χρημάτων που έχει βάλει ο γονιός συν το ποσό που θα έχει βάλει το κράτος.
2. Ως προς το ποιος πληρώνει τους τόκους, η απάντηση προκύπτει εύκολα: οι τόκοι προκύπτουν από την απόδοση του προϊόντος που θα διαλέξει ο γονιός. Αν το ποσό θα είναι μεγάλο ή όχι, εξαρτάται από την πορεία των αγορών και το είδος του προϊόντος που θα επιλέξει κανείς. Ένα πιο ασφαλές Α/Κ διαχείρισης διαθεσίμων, μπορεί να "δώσει" γύρω στο 2-3% ετησίως χωρίς μεγάλο ρίσκο.
3. Κατέστη σαφές από χθες: Δεν είναι υποχρεωτικό να βάζει κάποιος 100 ευρώ τον μήνα στην άκρη για το παιδί του. Αν μπορεί να βάζει 10, θα βάζει 10. Αν δεν μπορεί να βάζει τίποτα, δεν θα βάζει τίποτα. Είναι προφανές όμως ότι για έναν γονιό που τώρα αποκτά το πρώτο του παιδί, αυτό το 100άρικο είναι πολύ καλό για την οικογένειά του να βρεθεί. Διότι άλλη επένδυση που να προσφέρει… 100% εγγυημένη απόδοση δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή.
Αυτό είναι και το νόημα του όλου μέτρου: με ένα πολύ ισχυρό κίνητρο να εκπαιδευτεί μια νέα οικογένεια και στην έννοια της αποταμίευσης και στην έννοια της επένδυσης. Το δίλημμα που θα μπει στα νέα ζευγάρια είναι αν το ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως (ή οποιοδήποτε ποσό αντέχει ο προϋπολογισμός του καθενός) θα πρέπει να μπαίνει κατά προτεραιότητα σε αυτόν τον κουμπαρά, για να διπλασιαστεί αυτομάτως και να χτίσει ένα κεφάλαιο το οποίο θα καλύψει μια μεγάλη μελλοντική ανάγκη. Με 100 ευρώ τον μήνα για 18 χρόνια και με τον διπλασιασμό και με τους τόκους, προκύπτει όντως ένα ποσό της τάξεως των 65.000 ευρώ ύστερα από 18 χρόνια. Και αυτό μπορεί να καλύψει και το ενοίκιο της φοιτητικής στέγης ή ακόμη και την προκαταβολή για να αγοράσει το παιδί το δικό του σπίτι με τη συμμετοχή και σε κάποιο μελλοντικό πρόγραμμα τύπου "ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ".
4. Η εμπιστοσύνη του πολίτη προς το κράτος αλλά και προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο. Σήμερα, η κυβέρνηση που θα νομοθετήσει το μέτρο λέει ότι θα βάζει τα 100 ευρώ τον μήνα και ότι το όποιο κεφάλαιο συγκεντρωθεί θα είναι αφορολόγητο. Προφανώς κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι θα γίνει σε βάθος τόσων ετών και η Ελλάδα δεν έχει αποδείξει τις προηγούμενες 10ετίες ότι το κράτος μπορεί να έχει συνέχεια. Άρα, είναι μια απόφαση αν θα εμπιστευτεί κανείς ή όχι. Από την άλλη, ισχύει ακριβώς το ίδιο και με την επαγγελματική ασφάλιση, και με την ίδια την ασφάλιση της εργασίας. Ποιος είναι σίγουρος για το πώς θα υπολογίζονται και θα αντιμετωπίζονται οι συντάξεις ύστερα από 20 και 30 χρόνια όταν θα έρθει η ώρα της συνταξιοδότησης;
Το ποσό που θα μείνει στο τέλος στον κουμπαρά είναι αποτέλεσμα του πόσα θα βάζει ο γονιός και ποια θα είναι η ετήσια απόδοση για καθένα από τα 18 έτη μέχρι την ενηλικίωση. Προφανώς και κάθε χρόνο η απόδοση θα είναι διαφορετική, σε κάποιες χρονιές μπορεί να είναι και αρνητική αν κάποιος διαλέξει ένα μετοχικό αμοιβαίο κεφάλαιο. Οι υπολογισμοί αυτή τη στιγμή μπορούν να γίνουν μόνο με μέσους όρους. Ιδού λοιπόν τα 100 ευρώ τον μήνα: Βάζω 100 ευρώ σταθερά για πέντε χρόνια και εκμεταλλεύομαι τη δυνατότητα που μου δίδεται ανεβάζοντας το ποσό στα 110 ευρώ τον μήνα μετά την 5ετία και μετά το αυξάνω κατά ακόμη 10% ανά 5ετία.
Αυτό σημαίνει ότι αποταμιεύω συνολικά 24652 ευρώ σε βάθος 18 ετών. Το κράτος σε αυτό το διάστημα θα μου προσθέσει ακόμη 24.652 ευρώ.
Και μετά ανοίγει η συζήτηση των τόκων:
1. Να υποθέσουμε ότι η μέση ετήσια απόδοση στη 18ετία θα είναι 3%; Το κεφάλαιο θα φτάσει στα 64136 ευρώ.
2. Να υποθέσουμε ότι η απόδοση θα είναι 6%; Ανεβαίνουμε στα 85710 ευρώ.
3. Να δούμε και ένα μετοχικό που μπορεί να δώσει 10% αν πάνε καλά οι αγορές τα επόμενα χρόνια; Εκεί ανεβαίνουμε στα 125.269 ευρώ καθώς έχει λειτουργήσει για τα καλά ο ανατοκισμός. Μιλάμε δηλαδή για 5πλασιασμό των χρημάτων που θα έχει βάλει η οικογένεια.
4. Να μιλήσουμε για μηδενική απόδοση; Και πάλι μένουν στο παιδί τα 24652 ευρώ του κράτους. Άρα ο γονιός βρίσκεται στο 100% απόδοση που σίγουρα καλύπτει τον πληθωρισμό της επόμενης 18ετίας.
5. Να μιλήσουμε και για αρνητική απόδοση; (πολύ δύσκολο να γίνει κάτι τέτοιο σε βάθος 18 ετών καθώς είναι συνθήκη παγκόσμιας κρίσης). Με το -2% και πάλι το παιδί βρίσκεται με ένα κεφάλαιο 41758 ευρώ και πάλι μεγαλύτερο από τα χρήματα που έχει δώσει.
Αυτό που προβληματίζει αρκετούς είναι το μακροχρόνιο της επένδυσης. Ναι, δεν θα υπάρχει πρόσβαση σε αυτό το ποσό που θα συσσωρεύεται χρόνο με τον χρόνο. Διότι το βασικό ζητούμενο είναι να βρεθεί με χρήματα το παιδί στην ενηλικίωσή του. Έχουν μπει κάποιες δικλείδες για σοβαρά περιστατικά (ανάγκη χειρουργικής επέμβασης, θάνατος γονέα κλπ) όμως το βασικό ζητούμενο είναι τα χρήματα να μην τα ακουμπήσει κανείς για να αυγατίσουν.
Κάθε χρόνο, γεννιούνται πλέον λιγότερα από 65.000 παιδιά. Το οικονομικό επιτελείο υπολόγισε ότι μόνο για το 2027 θα χρειαστούν 55 εκατομμύρια ευρώ για να καλυφθεί το "ματσάρισμα" των λογαριασμών που θα ανοίξουν από Γενάρη. Η εκτίμηση είναι ότι θα πειστεί το ένας στους τρεις. Από εκεί και πέρα, θα προστίθενται στο δημοσιονομικό κόστος επιπλέον 27 εκατ. ευρώ ανά έτος καθώς θα προστίθενται οι γεννήσεις του 2028, του 2029 κ.ο.κ.