Φορολογικές αλλαγές για περισσότερους από 155.000 ελεύθερους επαγγελματίες φέρνει το νέο πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε, με τρεις βασικές παρεμβάσεις που αναμένεται να αυξήσουν το διαθέσιμο εισόδημά τους τα επόμενα χρόνια.
Οι αλλαγές αφορούν τη μείωση του φόρου εισοδήματος μέσω της νέας φορολογικής κλίμακας, το "κούρεμα" των τεκμηρίων για όσους είναι συνεπείς στις φορολογικές τους υποχρεώσεις και τη μείωση της προκαταβολής φόρου.
Η νέα φορολογική κλίμακα θα εφαρμοστεί στα εισοδήματα που αποκτώνται μέσα στο 2026 και θα φορολογηθούν το 2027, με χαμηλότερους συντελεστές για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Την ίδια χρονιά θα τεθεί σε ισχύ και η κατάργηση του μεγαλύτερου μέρους του τεκμαρτού εισοδήματος για όσους πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια φορολογικής συνέπειας.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική ρύθμιση για τους ιδιοκτήτες ταξί, καθώς το τεκμήριο του οχήματος θα υπολογίζεται πλέον με βάση το πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας, διορθώνοντας στρεβλώσεις που επιβάρυναν άδικα πολλούς επαγγελματίες του κλάδου.
Η τρίτη αλλαγή αφορά στην προκαταβολή φόρου, η οποία μειώνεται από 55% στο 50% για τα εισοδήματα του 2027, τα οποία θα φορολογηθούν το 2028.
"Κούρεμα" στα τεκμήρια και λιγότερος φόρος
Με το νέο σύστημα περιορίζονται σημαντικά οι προσαυξήσεις που προέκυπταν από τον ετήσιο τζίρο και τη μισθοδοσία κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Σύμφωνα με την επεξεργασία των στοιχείων από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, οι συγκεκριμένοι παράγοντες οδηγούσαν σε δυσανάλογες φορολογικές επιβαρύνσεις, ακόμη και για επιχειρήσεις που διατηρούν προσωπικό και είναι απόλυτα συνεπείς απέναντι στις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Αναλυτικά οι τρεις ελαφρύνσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Ειδικότερα, οι παρεμβάσεις ελάφρυνσης είναι:
1.Η μείωση του φόρου εισοδήματος.
Eνεργοποιείται η νέα φορολογική κλίμακα που φέρνει μειώσεις για όσους εμφανίζουν καθαρά κέρδη άνω των 10.000 ευρώ. Οι μειώσεις θα αποτυπωθούν στα εκκαθαριστικά του 2027 και θα αφορούν τα εισοδήματα του 2026. Η συνδυασμένη αλλαγή κλίμακας και τεκμηρίων μπορεί να αποφέρει αισθητή ελάφρυνση σε μεγάλο μέρος των επαγγελματιών.
Ιδιαίτερα ωφελημένοι θα είναι οι επαγγελματίες ηλικίας έως 30 ετών, οι φορολογούμενοι με παιδιά και όσοι δηλώνουν εισόδημα άνω των 40.000 ευρώ. Για τους αυτοαπασχολουμένους άνω των 30 ετών, χωρίς τέκνα ή με έως τρία εξαρτώμενα τέκνα, η ετήσια ελάφρυνση υπολογίζεται από 20 έως 3.300 ευρώ, εφόσον το εισόδημά τους υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ. Στους πολύτεκνους της ίδιας ηλικιακής κατηγορίας η μείωση του φόρου θα κυμαίνεται από 240 έως 5.300 ευρώ τον χρόνο.
Συγκεκριμένα, ο αρχικός συντελεστής της νέας κλίμακας παραμένει αμετάβλητος στο 9% για εισοδήματα μέχρι 10.000 ευρώ.
Για το τμήμα του εισοδήματος 10.000 – 20.000 ευρώ μειώθηκε από 22% σε 20%.
Για το τμήμα του εισοδήματος 20.000 – 30.000 ευρώ μειώθηκε από 28% σε 26%.
Για το τμήμα του εισοδήματος 30.000 – 40.000 ευρώ μειώθηκε από 36% σε 34%.
Για το τμήμα του εισοδήματος 40.000 – 60.000 ευρώ μειώθηκε από 44% σε 39%.
Για το υπερβάλλον ποσό ο συντελεστής παρέμεινε αμετάβλητο στο 44%.
Οι συντελεστές της κλίμακας μειώνονται περαιτέρω για τους έχοντες παιδιά που τους βαρύνουν φορολογικά, κατά 2 ή 4 μονάδες για τους έχοντες ένα ή δύο τέκνα, ενώ δραστικά μειώνονται για τους τρίτεκνους και τους πολύτεκνους.
Επίσης, εάν οι επαγγελματίες είναι νέοι έως 25 ετών, απολαμβάνουν αφορολόγητο ποσό 20.000 ευρώ και τα επιπλέον ποσά φορολογούνται με τους συντελεστές της βασικής κλίμακας.
Για τους αυτοαπασχολούμενους ηλικίας από 26 μέχρι 30 ετών, ο συντελεστής φόρου 22% για το εισοδήματος από τα 10.000,01 έως τα 20.000 ευρώ θα μειωθεί στο 9%, και τα επιπλέον ποσά φορολογούνται με τους συντελεστές της βασικής κλίμακας.
2. Το "κoύρεμα" τεκμηρίων
Από το φορολογικό έτος 2026 καταργείται στην πράξη το μεγαλύτερο μέρος του τεκμαρτού εισοδήματος για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια. Συγκεκριμένα, καταργούνται οι δύο προσαυξήσεις που μπορούσαν να αυξήσουν ασύμμετρα το τεκμαρτό, ήτοι το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας και το 5% της διαφοράς του τζίρου από τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ
To "κούρεμα" των κριτηρίων θα γίνεται με βάση τρία κριτήρια:
-Εφόσον οι επαγγελματίες έχουν αποστείλει τα απαραίτητα αποδεικτικά στο My Data.
-Τηρούν πλήρως τη διασύνδεση των ταμειακών με τα POS
-Δεν έχουν κάνει φορολογική ή εργατική παράβαση την τελευταία 5ετία.
Τα προβλεπόμενα κριτήρια, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, καλύπτουν πάνω από το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών. Αφορά έως 155.000 φυσικά πρόσωπα με προσωπικές εταιρείες, σε σύνολο περίπου 390.000 επιτηδευματιών που πιάστηκαν στην "τσιμπίδα" των τεκμηρίων.
Μένει μόνο ως ελάχιστη βάση ο κατώτατος μισθός με τις τριετίες. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια επηρεάζεται ανοδικά, καθώς συνδέεται με τις αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, ο οποίος το 2028, σύμφωνα με τις εξαγγελίες, θα φθάσει τα 1.000 ευρώ.
Όπως αναφέρουν παράγοντες του ΥΠΕΘΟ, η λογική είναι ότι κάποιος που ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα δεν μπορεί να εμφανίζει ως ελάχιστο εισόδημα λιγότερα από έναν εργαζόμενο που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό.
Έτσι, ένας συνεπής επαγγελματίας δεν θα επιβαρύνεται πλέον τεκμαρτά επειδή απασχολεί εργαζομένους ή επειδή έχει μεγαλύτερο τζίρο από τον μέσο όρο του κλάδου του.
Για παράδειγμα, ένα Καφέ 15 ετών με 5 εργαζομένους και μισθοδοσία 105.000 ευρώ είχε τεκμαρτό εισόδημα 27.244 ευρώ και φόρο 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση η βάση πέφτει στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ. Το όφελος εκτιμάται σε 2.534 ευρώ, δηλαδή μείωση φόρου περίπου 53%.
Επιπλέον, τα τεκμήρια μειώνονται κατά 50% για ελεύθερους επαγγελματίες σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων (2.200 στη Δυτική Μακεδονία). Υπενθυμίζεται ότι ισχύει ήδη το "κούρεμα" σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους και αυτό διευρύνεται στους 2.000.
Έξτρα ρύθμιση για ιδιοκτήτες ταξί
Για τους εκμεταλλευτές ταξί προβλέπεται ειδική διόρθωση του τεκμηρίου, ώστε να αντανακλά το πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος.
Το τεκμήριο μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό συνιδιοκτησίας. Εάν, για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας έχει το 50% ενός ταξί, το τεκμήριο μειώνεται κατά 50%.
Με αυτόν τον τρόπο, κάποιος που κατέχει μέρος ενός ταξί δεν φορολογείται πλέον σαν να εκμεταλλεύεται το σύνολο του οχήματος.
Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμήριο τα ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί, περιπτώσεις που συνήθως προκύπτουν λόγω κληρονομικής διαδοχής μετά τον θάνατο γονέα.
3. Η μείωση της προκαταβολής φόρου
Η προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων μειώνεται από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027. Αυτό σημαίνει ότι τα εισοδήματα που θα αποκτήσει ο ελεύθερος επαγγελματίας μέσα στο 2027 θα φορολογηθούν με προκαταβολή φόρου 50% αντί 55%. Στα εισοδήματα του 2026 διατηρείται προκαταβολή 55%. Έτσι θα ενισχυθεί περισσότερο η ρευστότητά τους.