Στο επίκεντρο της έρευνας για τη μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε από τη Βοιωτία και επεκτάθηκε προς τη Δυτική Αττική βρίσκεται το δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέεται με το αιολικό πάρκο στη θέση "Μαύρο Σπιθάρι", κοντά στον Άγιο Βασίλειο.
Το αιολικό πάρκο ανήκει στην "Αιολική Σπιθάρι Α.Ε.", εταιρεία του ομίλου Interphoton. Πρόκειται για έργο ισχύος 21 MW, με εγκατεστημένη ισχύ 22,5 MW, το οποίο αποτελείται από πέντε ανεμογεννήτριες Vestas, ισχύος 4,5 MW η καθεμία, στην περιοχή των Πλαταιών του Δήμου Θηβαίων.
Ιδιαίτερη σημασία εμφανίζει το γεγονός ότι στο ίδιο σημείο είχε προκληθεί πυρκαγιά προ ημερών η οποία δεν επεκτάθηκε, δηλαδή το συγκεκριμένο σημείο είχε "στείλει σήμα" ότι υπάρχει πρόβλημα με την εγκατάσταση του δικτύου, το οποίο όμως όπως δείχνει η τραγική εξέλιξη της πυρκαγιάς δεν… ελήφθη.
Το δίκτυο που κατά τα ευρήματα της πυροσβεστικής φαίνεται να ευθύνεται για την πυρκαγιά, είναι ιδιωτικό και έχει κατασκευαστεί για να εξυπηρετήσει την αιολική εγκατάσταση. Με βάση τα όσα ισχύουν στην αγορά, το δίκτυο κατασκευάζεται με συγκεκριμένες προδιαγραφές και τελεί υπό την ευθύνη του κατασκευαστή του αιολικού εκτός εάν υπάρξει ειδική συμφωνία να μεταφερθεί στο διαχειριστή του δικτύου.
Τι αναφέρει η Πυροσβεστική
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής ευρήματα της Πυροσβεστικής, η φωτιά εκδηλώθηκε στις 9 το πρωί της Παρασκευής 31 Ιουλίου στη θέση "Μαύρο Σπιθάρι".
Η εστία της πυρκαγιάς αποδίδεται, με βάση την έρευνα των αρμόδιων υπηρεσιών, σε σπινθήρα που προκλήθηκε από ταλαντώσεις καλωδίων ιδιωτικού δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο συνδέεται με το αιολικό πάρκο των πέντε ανεμογεννητριών.
Στο συμπέρασμα αυτό φέρεται να κατέληξε η Πυροσβεστική έπειτα από την εξέταση βιντεοληπτικού υλικού, μαρτυριών και τεχνικών πραγματογνωμοσυνών.
Για την υπόθεση συνελήφθησαν ο ιδιοκτήτης της τεχνικής εταιρείας που είχε αναλάβει τη μελέτη και την επίβλεψη της κατασκευής του δικτύου, καθώς και εργολάβος που είχε συμμετάσχει στην κατασκευή του. Σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία για εμπρησμό με ενδεχόμενο δόλο, χωρίς αυτό να προδικάζει την τελική ποινική αξιολόγηση της υπόθεσης.
Οι έρευνες καλούνται πλέον να απαντήσουν σε μια σειρά κρίσιμων τεχνικών και νομικών ερωτημάτων: εάν το δίκτυο είχε κατασκευαστεί σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές, εάν είχε ελεγχθεί και συντηρηθεί επαρκώς, ποιος είχε την ευθύνη λειτουργίας του και εάν είχαν ληφθεί υπόψη προειδοποιητικά περιστατικά που είχαν προηγηθεί.
Η προηγούμενη φωτιά στο ίδιο δίκτυο
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το γεγονός ότι η περιοχή είχε βρεθεί ξανά στο επίκεντρο παρόμοιου περιστατικού λίγες εβδομάδες νωρίτερα.
Στις 7 Ιουνίου είχε εκδηλωθεί φωτιά περίπου 100 μέτρα από το σημείο έναρξης της νέας πυρκαγιάς, η οποία, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, προκλήθηκε επίσης από σπινθήρα στο ίδιο ηλεκτρικό δίκτυο.
Η πρώτη εκείνη φωτιά είχε κάψει περίπου 60 στρέμματα, πριν τεθεί υπό έλεγχο από τις πυροσβεστικές δυνάμεις. Μετά το περιστατικό, πυροσβέστες φέρεται να είχαν προχωρήσει στην κοπή των καλωδίων, ενώ στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης.
Το γεγονός ότι εκδηλώθηκε νέα πυρκαγιά στο ίδιο ή σε πολύ κοντινό σημείο δημιουργεί πλέον ερωτήματα για το εύρος και την επάρκεια των παρεμβάσεων που έγιναν μετά το περιστατικό του Ιουνίου, καθώς και για το εάν είχε αντιμετωπιστεί η αιτία του προβλήματος ή είχε αποκατασταθεί μόνο η εμφανής βλάβη.
Το κρίσιμο ζήτημα της ιδιοκτησίας του δικτύου
Πηγές της ενεργειακής αγοράς επισημαίνουν ότι το βασικό ζήτημα για τον καταλογισμό των ευθυνών δεν είναι μόνο ποιο έργο εξυπηρετούσε η γραμμή, αλλά κυρίως σε ποιον ανήκε το συγκεκριμένο δίκτυο και ποιος είχε τη συμβατική ευθύνη για τη λειτουργία και τη συντήρησή του.
Στα περισσότερα έργα ΑΠΕ, οι απαραίτητες γραμμές σύνδεσης κατασκευάζονται με δαπάνη του παραγωγού, βάσει τεχνικών προδιαγραφών του αρμόδιου διαχειριστή. Αφού ολοκληρωθούν, ελεγχθούν και παραληφθούν, είναι δυνατόν να μεταβιβαστούν στον διαχειριστή του δικτύου, ο οποίος αναλαμβάνει έκτοτε την ιδιοκτησία, τη λειτουργία και τη συντήρησή τους.
Υπάρχουν, ωστόσο, και περιπτώσεις αποκλειστικών ή ιδιωτικών δικτύων, τα οποία εξυπηρετούν συγκεκριμένα ενεργειακά έργα και παραμένουν στην ιδιοκτησία και την ευθύνη του παραγωγού ή της εταιρείας του έργου.
"Το κρίσιμο είναι εάν πρόκειται για ιδιωτικό δίκτυο του παραγωγού ή για δίκτυο που έχει παραληφθεί από τον ΔΕΔΔΗΕ. Αυτό προκύπτει από τις συμβάσεις σύνδεσης και τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής", αναφέρουν χαρακτηριστικά πηγές της αγοράς.
Όπως εξηγούν, εφόσον το δίκτυο είχε παραδοθεί στον διαχειριστή, τότε η ευθύνη για τη λειτουργία και τη συντήρησή του δεν θα μπορούσε αυτομάτως να αποδοθεί στον ιδιοκτήτη του αιολικού πάρκου μόνο και μόνο επειδή η γραμμή είχε αρχικά κατασκευαστεί για τη σύνδεση του έργου.
Αντιθέτως, εάν πρόκειται για ιδιωτική γραμμή που παρέμεινε στην ιδιοκτησία και υπό τη λειτουργική ευθύνη του παραγωγού, τότε η έρευνα θα επικεντρωθεί στις προδιαγραφές κατασκευής, στους ελέγχους, στις αποστάσεις ασφαλείας, στη συντήρηση και στις ενέργειες που έγιναν μετά την προηγούμενη φωτιά.
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι δεν πρέπει να εξαχθούν πρόωρα συμπεράσματα προτού εξεταστούν οι συμβάσεις σύνδεσης και τα τεχνικά έγγραφα. Όπως σημειώνουν, ακόμη και εάν μια γραμμή κατασκευάστηκε αρχικά από τον παραγωγό, αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι εξακολουθεί να βρίσκεται στην ιδιοκτησία ή υπό την ευθύνη του.
Παράλληλα, στην αγορά αποφεύγουν να υιοθετήσουν ανεπιβεβαίωτες καταγγελίες σχετικά με την ποιότητα της κατασκευής ή το επίπεδο συντήρησης του δικτύου, υπογραμμίζοντας ότι οι συνθήκες κατά την εκδήλωση της πυρκαγιάς ήταν ακραίες, με υψηλές θερμοκρασίες, ισχυρούς ανέμους και ιδιαίτερα ξηρή βλάστηση.
Η ύπαρξη, ωστόσο, προηγούμενου συμβάντος στο ίδιο δίκτυο θεωρείται στοιχείο που θα πρέπει να αξιολογηθεί αναλυτικά από τις αρμόδιες αρχές.
Ποια είναι η Interphoton
Η Interphoton δεν συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους καθετοποιημένους ενεργειακούς ομίλους της χώρας. Πρόκειται για έναν μικρότερο, οικογενειακού χαρακτήρα επενδυτικό και κατασκευαστικό όμιλο, ο οποίος ξεκίνησε τη δραστηριότητά του από τον χώρο των οικοδομικών και βιομηχανικών κατασκευών και στη συνέχεια επεκτάθηκε στην ενέργεια.
Ο όμιλος, με επικεφαλής τον πολιτικό μηχανικό Σάββα Ζαφειράτο, τοποθετεί την έναρξη της επιχειρηματικής του δραστηριότητας στο 1976, με έργα κατασκευών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μεταξύ άλλων, αναφέρει τη μελέτη και επίβλεψη της κατασκευής του εργοστασίου της Lowenbrau στην Πάτρα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, καθώς και βιομηχανικά και οικοδομικά έργα στη Νιγηρία και την Ελλάδα.
Η είσοδός του στον ενεργειακό κλάδο έγινε το 2008, αρχικά με φωτοβολταϊκά έργα. Ο όμιλος αναφέρει ότι επένδυσε και κατασκεύασε έντεκα φωτοβολταϊκά πάρκα και στη συνέχεια δύο αιολικά πάρκα.
Σήμερα δηλώνει ότι διαθέτει χαρτοφυλάκιο 71 MW φωτοβολταϊκών και αιολικών σταθμών σε λειτουργία, ενώ το υπό ανάπτυξη χαρτοφυλάκιό του φθάνει τα 700 MW. Από αυτά, τα 240 MW αφορούν φωτοβολταϊκά, τα 86 MW υβριδικά έργα φωτοβολταϊκών με αποθήκευση, τα 92 MW χερσαία αιολικά και τα 280 MW συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες.
Στα αιολικά έργα που έχει αναπτύξει στη Βοιωτία περιλαμβάνονται το Νταλαμάκι, ισχύος 10,8 MW, η Αχλαδίτσα, ισχύος 18 MW, και το Μαύρο Σπιθάρι, ισχύος 21 MW. Τα δύο πρώτα συνδέθηκαν στο δίκτυο το 2020, ενώ η κατασκευή του Μαύρου Σπιθαριού πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2023-2024.
Πηγές της αγοράς περιγράφουν την Interphoton ως έναν μικρό και σχετικά χαμηλού προφίλ developer, με προέλευση από τον κατασκευαστικό κλάδο και μεγαλύτερη αρχικά παρουσία στα φωτοβολταϊκά.
Όπως αναφέρουν, δεν είχε μέχρι σήμερα αρνητική εικόνα στην ενεργειακή αγορά και θεωρούνταν ένας αξιοπρεπής μικρός επενδυτής και κατασκευαστής έργων ΑΠΕ, χωρίς όμως το μέγεθος, τη θεσμική παρουσία και τις εσωτερικές δομές των μεγάλων ενεργειακών ομίλων.
Οι απαντήσεις που αναμένονται
Η δικαστική και τεχνική διερεύνηση της υπόθεσης αναμένεται να επικεντρωθεί σε τέσσερα βασικά σημεία: στο ιδιοκτησιακό και συμβατικό καθεστώς του δικτύου, στις τεχνικές προδιαγραφές βάσει των οποίων κατασκευάστηκε, στο πρόγραμμα συντήρησης και επιθεώρησής του και στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν μετά τη φωτιά της 7ης Ιουνίου.
Κρίσιμο θα είναι επίσης να αποσαφηνιστεί εάν η γραμμή βρισκόταν ακόμη στο στάδιο κατασκευής και δοκιμαστικής λειτουργίας, εάν είχε ηλεκτριστεί και τεθεί σε κανονική λειτουργία και ποιος φορέας είχε την ευθύνη εποπτείας της κατά τον χρόνο εκδήλωσης της πυρκαγιάς.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι πραγματογνωμοσύνες και να εξεταστούν οι συμβάσεις σύνδεσης, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη η ευθύνη ούτε της εταιρείας του αιολικού πάρκου ούτε του διαχειριστή του δικτύου.
Το βέβαιο είναι ότι το προηγούμενο συμβάν, η νέα ανάφλεξη και οι ενδείξεις για σπινθήρες από τα καλώδια καθιστούν αναγκαία την πλήρη διερεύνηση όχι μόνο της αρχικής κατασκευής, αλλά και όλων των ενεργειών ελέγχου και αποκατάστασης που μεσολάβησαν.
ΠΗΓΗ Capital.gr