Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για 14 χρόνια φορολογικών δηλώσεων νομικών προσώπων (2011–2024) αποτυπώνουν μια επιχειρηματική πυραμίδα με πολύ φαρδιά βάση και πολύ στενή κορυφή. 386 εταιρείες – μία στις χίλιες – δηλώνουν πάνω από το ένα τρίτο των κερδών όλης της χώρας. Η εικόνα του ελληνικού επιχειρείν, όπως προκύπτει από τις φορολογικές δηλώσεις των νομικών προσώπων, είναι μια εικόνα δύο ταχυτήτων.
Στη μία άκρη, μια πολυπληθής "βάση" εταιρειών που δηλώνουν ζημιές, μηδενικό αποτέλεσμα ή κέρδη λίγων χιλιάδων ευρώ. Στην άλλη, μια χούφτα επιχειρήσεων – κατά κανόνα μεγάλες ανώνυμες εταιρείες με έδρα την Αττική – που συγκεντρώνουν τη μερίδα του λέοντος των φορολογητέων κερδών.
Δύο στους τρεις: Ζημιές, μηδέν ή κέρδη κάτω από τον κατώτατο μισθό
Στις δηλώσεις του φορολογικού έτους 2024 (υποβολή 2025), από τα 382.325 νομικά πρόσωπα:
• 141.198 (36,9%) δήλωσαν ζημιές,
• 79.288 (20,7%) δήλωσαν μηδενικά κέρδη,
• 40.035 (10,5%) δήλωσαν κέρδη από 1 έως 10.000 ευρώ – κατά μέσο όρο περίπου 4.100 ευρώ για ολόκληρη τη χρονιά.
Συνολικά, 260.521 νομικά πρόσωπα, δηλαδή το 68,1%, βρίσκονται κάτω από το όριο των 10.000 ευρώ. Για σύγκριση, ο ετήσιος κατώτατος μισθός (14 μισθοί) ανήλθε το 2024 σε περίπου 11.620 ευρώ μικτά (830 € από τον Απρίλιο). Με άλλα λόγια, δύο στις τρεις επιχειρήσεις δηλώνουν ετήσιο αποτέλεσμα χαμηλότερο από όσα κερδίζει μέσα σε έναν χρόνο ένας εργαζόμενος με τον κατώτατο μισθό.
Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι η διάρκεια του φαινομένου. Σε καμία χρονιά από το 2011 έως το 2024 το ποσοστό αυτό δεν έπεσε κάτω από τα δύο τρίτα. Κινήθηκε μεταξύ 68,1% και 79,4%, ενώ στην περίοδο 2016–2020 άγγιζε σχεδόν τις τέσσερις στις πέντε επιχειρήσεις, με κορύφωση το 79,4% της πανδημικής χρονιάς 2020. Το όριο των 10.000 ευρώ – το χαμηλότερο κλιμάκιο που δημοσιεύει η ΑΑΔΕ – κινείται διαχρονικά στο επίπεδο του ετήσιου κατώτατου μισθού: ήταν περίπου ίσο με το κόστος ενός εργαζομένου με κατώτατο μισθό για τον εργοδότη τα χρόνια των 586 ευρώ (2012–2018), και πλέον βρίσκεται κάτω από τον ετήσιο μικτό κατώτατο μισθό (περίπου 10.900 € το 2023 και 11.600 € το 2024).
Ακόμη και αν αφαιρεθούν τα περίπου 57.000 μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα (σύλλογοι, σωματεία, ιδρύματα), που λογικά δηλώνουν μηδενικό αποτέλεσμα, η εικόνα δεν αλλάζει ουσιαστικά: περίπου το 63% των επιχειρήσεων του 2024 παραμένει κάτω από τις 10.000 ευρώ, έναντι περίπου 75% το 2016.
Υπάρχει και η απόλυτη διάσταση: το πλήθος των νομικών προσώπων στη "βάση" της πυραμίδας όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά αυξήθηκε από περίπου 186.600 το 2014 σε 260.500 το 2024. Η ποσοστιαία βελτίωση των τελευταίων ετών οφείλεται στο ότι το σύνολο των επιχειρήσεων αυξήθηκε ταχύτερα, όχι στο ότι συρρικνώθηκε η ομάδα των ζημιογόνων και οριακών.
Το βάρος αυτής της ομάδας στο σύνολο των κερδών είναι αμελητέο: τα δύο τρίτα των επιχειρήσεων δηλώνουν συνολικά μόλις 164 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 0,5% των φορολογητέων κερδών της χώρας (32,6 δισ. ευρώ το 2024).
Ταυτόχρονα, οι δηλωθείσες ζημίες εξακολουθούν να ξεπερνούν τα κέρδη: 39,8 δισ. ευρώ ζημιές έναντι 32,6 δισ. ευρώ κερδών το 2024. Η αναλογία έχει βελτιωθεί θεαματικά (το 2015 οι ζημιές ήταν 5,3 φορές τα κέρδη), αλλά ακόμη και σήμερα το επιχειρείν στο σύνολό του δηλώνει περισσότερες ζημιές από κέρδη.
Η κορυφή: 386 εταιρείες, το 35% των κερδών
Στον αντίποδα, 386 νομικά πρόσωπα με κέρδη άνω των 7,5 εκατ. ευρώ – το 0,1% του συνόλου – δήλωσαν το 2024 κέρδη 11,56 δισ. ευρώ, δηλαδή το 35,4% όλων των φορολογητέων κερδών.
Κατά μέσο όρο, κάθε μία από αυτές δήλωσε περίπου 30 εκατ. ευρώ κέρδη – όσο περίπου 7.300 επιχειρήσεις της "βάσης" μαζί.
Αν η "κορυφή" διευρυνθεί στις επιχειρήσεις με κέρδη άνω των 1,2 εκατ. ευρώ, τότε 3.360 εταιρείες (λιγότερο από 1% του συνόλου) συγκεντρώνουν το 59,1% των κερδών. Το κορυφαίο 1% των κερδοφόρων επιχειρήσεων (περίπου 1.600 εταιρείες) δηλώνει το 50,3% των κερδών.
Η συγκέντρωση είναι ακόμη πιο έντονη σε συγκεκριμένους κλάδους: στις τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές ΑΕ, 46 εταιρείες με κέρδη άνω των 7,5 εκατ. ευρώ συγκεντρώνουν το 86,5% των κερδών του κλάδου, στις ασφαλιστικές το 74,7%, στη βιομηχανία το 58,6% και στις εμπορικές/υπηρεσιών ΑΕ το 52,1%.