Θόδωρος Σκυλακάκης: Μπορούμε να γίνουμε χώρα εξαγωγός πράσινης ενέργειας

Η συνέντευξη του Θόδωρου Σκυλακάκη, υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο TheTOC:

Ερ: Η κλιματική κρίση είναι για πολλούς το νούμερο ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Παραδόξως όμως, στον πολιτικό διάλογο, το θέμα έχει περιθωριακή θέση, αν συζητείται καθόλου. Πώς εξηγείται το φαινόμενο;

Απ: Εκτιμώ πως η συνθήκη που περιγράφετε, ίσχυε περισσότερο στο παρελθόν. Και αυτό, καθώς οι κακοκαιρίες των τελευταίων ετών (π.χ. Ιανός, Daniel και Elias) έχουν θέσει, πλέον, την κλιματική κρίση στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου. Οι επιπτώσεις τους κατέστησαν σαφές πως η κλιματική κρίση είναι εδώ. Μας αφορά όλους και πρέπει να προετοιμαστούμε, κατάλληλα, για να δράσουμε συντονισμένα, με σκοπό να ανταπεξέλθουμε στα νέα δεδομένα (π.χ. ακραίες θερμοκρασίες, πρωτοφανείς κακοκαιρίες κ.λπ.), με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο. Και μπορεί το τελευταίο χρονικό διάστημα να μονοπωλεί το ενδιαφέρον η μεταρρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τα νέα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος, παράλληλα, όμως, τρέχουμε και τις πρωτοβουλίες αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.

Ερ: Υποθέτω ένα από τα προβλήματα είναι η αδυναμία μας να προβλέψουμε με ακρίβεια τις επιπτώσεις. Αλλά στην Ελλάδα είδαμε τί σημαίνει κλιματική κρίση τα τελευταία χρόνια. Είδαμε τις φωτιές στα δάση να πολλαπλασιάζονται και να μην σβήνουν. Είδαμε και πρωτοφανείς για τα ελληνικά δεδομένα πλημμύρες. Είδαμε παρατεταμένους καύσωνες που κάνουν τη ζωή εξαιρετικά δύσκολη το καλοκαίρι, ειδικά στα αστικά κέντρα… Αυτή θα είναι η κανονικότητα πλέον τα επόμενα χρόνια;

Απ: Πιθανότατα ναι. Παρότι βρισκόμαστε στην πρώτη φάση της κλιματικής κρίσης, ήδη, έχουμε έρθει αντιμέτωποι με φαινόμενα τεράστιας έντασης, όπως οι ακραίες θερμοκρασίες και οι κακοκαιρίες στις οποίες αναφερθήκατε. Αυτομάτως, λοιπόν, συμπεραίνει κανείς, πως ο χρόνος προσαρμογής που έχουμε -βάσει των νέων, κλιματικών συνθηκών- είναι μηδενικός και πως η ανάγκη να κινηθούμε με μεγάλη ταχύτητα είναι επιτακτική.

Ερ: Το κόστος για τις πλημμύρες στη Θεσσαλία υπολογίζεται στα 3 δισ. ευρώ. Υπάρχει μελέτη για το πόσο μας κοστίζουν οι πυρκαγιές στα δάση;

Απ: Όχι για την ώρα. Ωστόσο, αν και οικονομολόγος, ειδικά για γεγονότα, με δυσμενείς συνέπειες, όπως αυτές που προέκυψαν από τις πρόσφατες πλημμύρες και πυρκαγιές που έπληξαν τη χώρα μας, θεωρώ πως τα οικονομικά μεγέθη είναι μέρος μόνο του προβλήματος. Σε κάθε περίπτωση, προέχει για εμάς να κινηθούμε με αποφασιστικότητα, λαμβάνοντας πρωτοβουλίες για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της ιδιωτικής και δημόσιας περιουσίας και του περιβάλλοντος.

Ερ: Τί είδους δημόσιες επενδύσεις πρέπει να κάνει η Ελλάδα όσον αφορά στις υποδομές; Πρέπει να φτιάξουμε έργα που θα αντέχουν φαινόμενα που καταγράφονται μια φορά στα 50 χρόνια ή στα 100 χρόνια; Διότι όσο μεγαλύτερη η αντοχή, τόσο μεγαλύτερο και το κόστος, έτσι δεν είναι;

Απ: Το μόνο σίγουρο είναι πως θα πρέπει να εισαχθεί, εμφατικά, στο σχεδιασμό μας η έννοια της ανθεκτικότητας και να υποστηριχθεί με πολύ σημαντικούς πόρους. Να σημειώσω πως η ανθεκτικότητα αφορά τόσο στο χρονικό διάστημα, που χρειάζεται για να ανέβει το επίπεδο αντιπλημμυρικής προστασίας (τουλάχιστον 5 με 10 χρόνια χρειάστηκαν στην Ολλανδία, όταν το αποφάσισε), όσο και στη διαχείριση φαινόμενων που μπορεί να είναι μεγαλύτερα από τον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό, καθώς έχουμε εισέλθει σε περιβάλλον αβεβαιότητας. Η έννοια της ανθεκτικότητας είναι εγγενής στη νέα Ευρωπαϊκή στρατηγική για την κλιματική κρίση (Πράσινο Βιβλίο για το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Προστασίας των Υποδομών Ζωτικής Σημασίας και Οδηγία 2022/2557) και περιλαμβάνει ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών, που μπορεί να πρέπει να έχουν πολύ μεγαλύτερο επίπεδο ανθεκτικότητας, από το επίπεδο αντιπλημμυρικής ανθεκτικότητας, που γενικά θα επιλέξουμε (π.χ. φράγματα).

Θόδωρος Σκυλακάκης: Οι υποδομές πρέπει να αντέχουν σε πλημμύρες 1.000 ετών

Στην πράξη, οι υποδομές αυτές θα πρέπει να αντέχουν σε πλημμύρες για παράδειγμα 1.000 ετών, ακόμα και αν το γενικό επίπεδο του αντιπλημμυρικού σχεδιασμού είναι χαμηλότερο. Ακόμη, ο σχεδιασμός πρέπει να αφορά και σε παραγωγικές υποδομές και δραστηριότητες του ιδιωτικού τομέα. Και ασφαλώς, η αύξηση της ανθεκτικότητας των κρίσιμων υποδομών, αλλά και όλων των κατασκευών περιλαμβάνει και βελτίωση της διαχείρισης, π.χ. των πλημμυρικών φαινομένων με ήπια μέτρα, όπως η διασφάλιση φυσικών πλημμυρικών πεδίων για την έγκαιρη και ελεγχόμενη εκτόνωσή τους.

Ερ: Μήπως χρειάζεται μια δραματική αναπροσαρμογή των δαπανών του προϋπολογισμού, ώστε να μετριαστούν τουλάχιστον οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης; Όχι απλώς να ενισχυθεί το ταμείο για τις αποζημιώσεις, αλλά να γίνουν επενδύσεις που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της Ελλάδας στην κρίση;

Απ: Για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης θα αξιοποιηθεί κάθε πρόσφορη πηγή χρηματοδότησης, εθνικοί και μη πόροι (π.χ. ΠΔΕ, ΤΑΑ, ΕΣΠΑ κ.λπ.). Και σαφέστατα, επενδύουμε όλο και περισσότερο στην πρόληψη, η οποία εκτιμούμε πως είναι το "κλειδί" για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης. Να σας υπενθυμίζω πως σε αυτή την κατεύθυνση, εκτός από τα προγράμματα (π.χ. Antinero), που είναι σε εξέλιξη και αφορούν σε καθαρισμούς δασών και δασικών εκτάσεων, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων, αντιπυρικές ζώνες κ.λπ., έχουμε καταρτίσει -όπως θα γνωρίζετε, καθώς το έχουμε παρουσιάσει δημοσίως- ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης των δασών.

Παράλληλα, μέσα από την ενσωμάτωση της διάστασης της ανθεκτικότητας στις προδιαγραφές όλων των δημόσιων και ιδιωτικών έργων, καθώς και στις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα ενεργοποιηθούν και τα απαραίτητα ιδιωτικά κεφάλαια, προκειμένου να πετύχουμε τον ουσιαστικό μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής μεσοπρόθεσμα.

Ερ: Ποιες είναι οι επενδύσεις στις υποδομές που είναι άμεσης προτεραιότητας; Αντέχουν τα οικονομικά της Ελλάδας για μια τέτοια μεγάλη επένδυση (για την κλιματική κρίση); Πόσο μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη;

Απ: Από τη θητεία μου στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, στη θέση του επικεφαλής, μπορώ να πω, μετά βεβαιότητας, ότι αυτή η κυβέρνηση ξέρει πολύ καλά πώς πρέπει να κινείται για να διασφαλίσει ότι δεν θα τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα και η αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Το αποδείξαμε, άλλωστε, και με την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, εν μέσω πολύ δύσκολων οικονομικών συνθηκών, εξαιτίας των διεθνών εξελίξεων (πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, πληθωριστικές πιέσεις κ.λπ.).

Ειδικότερα όσον αφορά στην κλιματική κρίση, διεκδικούμε και στόχος μας είναι να αξιοποιήσουμε, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, περισσότερους ευρωπαϊκούς πόρους για το περιβάλλον και για την πράσινη μετάβαση, για έργα πρόληψης και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσα από κρίσιμες υποδομές, προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις των νέων κλιματικών δεδομένων. Προωθούμε έναν ολοκαίνουριο, αντιπλημμυρικό σχεδιασμό, που θα βάλει τέλος σε πρακτικές του παρελθόντος, σπίτια μέσα στα ρέματα, αλλά και ρέματα που γίνονται δρόμοι. Σκοπεύουμε να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα -στο βαθμό που μπορούμε- καθώς η Ελλάδα είναι γεμάτη με ρέματα, που έχουν δόμηση είτε αυθαίρετη είτε μη αυθαίρετη, αλλά σε κάθε περίπτωση, μη συμβατή με πλημμύρες 1.000 ετών.

Πάμε σε νέες προδιαγραφές στις περιοχές πλημμύρας και σε άμεση εξέταση και ενίσχυση των κρίσιμων υποδομών, ώστε να αντέχουν πολύ μεγαλύτερες πλημμύρες, από ότι προβλέπεται σήμερα.

Θόδωρος Σκυλακάκης: Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι παγκόσμια υπόθεση

Ερ: Σε κάθε περίπτωση είναι σαφές υποθέτω ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι υπόθεση συνολικά της Ευρώπης. Υπάρχει συναντίληψη μεταξύ των εταίρων για την κρισιμότητα της υπόθεσης; Τα συμπεράσματα των G20 άφησαν όλο τον κόσμο απογοητευμένο…

Απ: Θα σας έλεγα πως η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι παγκόσμια υπόθεση. Στην πρόσφατη COP28 (30/11-12/12) η Ελλάδα προσήλθε με τη θέση πως οι δημόσιες και οι ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις (100 δισ. δολάρια ετησίως) προς τις αναπτυσσόμενες χώρες για δράσεις αντιμετώπισης και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, θα πρέπει να εστιάζονται στις χώρες που είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα των μικρών, νησιωτικών χωρών και των λιγότερο αναπτυγμένων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουν να αναπτύξουν οικονομίες κλιματικά ανθεκτικές, για να αποτρέψουν, να μειώσουν και να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Θα πρέπει, ταυτόχρονα, να καταστεί σαφές πως ο ρόλος της ιδιωτικής χρηματοδότησης είναι πολύ σημαντικός και χρειάζεται να ενισχυθεί, μέσω και της διευκόλυνσης της δανειοδότησης των πιο φτωχών και ευάλωτων χωρών από μεγάλους, διεθνείς, χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, με ευνοϊκούς όρους. Θα πρέπει όμως και οι θεσμοί των χωρών υποδοχής να βελτιωθούν, ώστε και η επενδυτική τους αξιοπιστία να βελτιωθεί και οι πόροι να δαπανώνται με κάποια εχέγγυα αποτελεσματικότητας.

Ερ: Μήπως χρειάζεται και μια σοβαρή συζήτηση και ενημέρωση της κοινής γνώμης; Στην Ελλάδα ακόμα υπάρχουν αντιδράσεις στη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας…

Απ: Από πλευράς Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας το κάνουμε, όλα τα στελέχη της πολιτικής ηγεσίας, σε κάθε ευκαιρία, μέσω συνεντεύξεων τύπου, συνεντεύξεων εν γένει, μιλώντας σε Συνέδρια, Ημερίδες, κ.λπ., όπου και προβάλουμε τη σημασία των ΑΠΕ και επισημαίνουμε ότι η άποψη πως θα απολαμβάνει κάποιος φθηνή ενέργεια που θα παράγουν αλλού δεν είναι ρεαλιστική. Γιατί αν όλοι θέλουν να παράγεται η πράσινη ενέργεια κάπου αλλού, τελικά δεν θα παράγεται πουθενά. Προσωπικά, σαν πολίτης, θέλω το ρεύμα που καταναλώνω να παράγεται εδώ, στην Ελλάδα, με δικές μας πηγές. Να ξέρω ότι βρήκαν δουλειά Έλληνες εργαζόμενοι, ότι στηρίζουμε μια δραστηριότητα που επιστρέφει κάτι στην οικονομία μας και βελτιώνει τη ζωή μας. Είναι μια σημαντική διάσταση του θέματος που πρέπει να αναδεικνύουμε.

Επίσης, έχω επισημάνει επανειλημμένως -και δεν θα κουραστώ να το κάνω- πως η στόχευση της ενεργειακής ασφάλειας για την Ελλάδα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την πράσινη ανάπτυξη. Οι κίνδυνοι στην ενεργειακή ασφάλεια, που έκαναν αισθητά την εμφάνισή τους μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, κατέστησαν σαφές πως η Ευρώπη δεν είχε συνειδητοποιήσει, πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι η ενεργειακή εξάρτηση εν μέσω μεγάλης γεωπολιτικής αστάθειας. Για την Ελλάδα, οι ευκαιρίες να συνεισφέρει στην καινούρια πολιτική που έχει χαράξει η Ευρώπη είναι πολύ μεγάλες, διότι διαθέτουμε σημαντικούς, φυσικούς πόρους (ήλιος, άνεμος κ.ά.), που μας επιτρέπουν να γίνουμε μία χώρα εξαγωγική στην πράσινη ενέργεια. Ήδη έχουμε λάβει σημαντικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας, αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς τα φωτοβολταϊκά, η ηλιακή ενέργεια, για την οποία υπάρχει πολύ μεγάλη "ουρά" επενδύσεων προς ένταξη. Υλοποιούμε μεγάλες επενδύσεις στην αποθήκευση (π.χ. αντλησιοταμίευση και διαγωνισμοί για μπαταρίες) και παράλληλα δρομολογούμε ενέργειες για την αξιοποίηση του πολύ σημαντικού υπεράκτιου, αιολικού δυναμικού μας.

Αξίζει να επισημανθεί πως κατά την πρώτη τετραετία διακυβέρνησης της ΝΔ συνδέθηκαν 5GW νέες ΑΠΕ, δηλαδή περίπου όσες είχαν συνδεθεί όλες τις προηγούμενες δεκαετίες. Το 2023 εκτιμούμε πως θα υπερβούμε την καλύτερη επίδοσή μας (αυτή του 2022, με 1,6 GW νέες συνδέσεις). Προωθώντας την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό δυναμικό μας -καθώς αναγνωρίζουμε τα σημαντικά τους οφέλη- καταγράφουμε υψηλό ενδιαφέρον από εγχώριους και διεθνείς επενδυτές, με τα έργα που ωριμάζουν και θέλουν να συνδεθούν να υπερκαλύπτουν τους εθνικούς στόχους, κατά 10 φορές περίπου.

Η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα

Ερ: Πότε μπορεί η Ελλάδα να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα; Η ακόμα το σχέδιο είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας;

Απ: Εργαζόμαστε πάνω σε πρωτοβουλίες που θέτουν ως στόχο ο ενεργειακός τομέας να δει δραστική μείωση της συμμετοχής των ορυκτών καυσίμων αρκετά έτη πριν το 2050 και οι εκπομπές να φτάσουν στο υψηλότερο επίπεδο το 2025. Ήδη, με τη θεαματική αύξηση των ΑΠΕ τα τελευταία χρόνια, έχουμε πετύχει τη δραστική μείωση του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή με αντίστοιχη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Οι στόχοι που θέτει το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ είναι από τους πλέον φιλόδοξους πανευρωπαϊκά, άρα η απεξάρτηση όχι μόνο δεν είναι φαντασία, αλλά είναι μια πραγματικότητα ήδη παρούσα στις πολιτικές μας. Άλλωστε, φαντασία θεωρούσαμε κάποτε ότι θα ξυπνούσαμε ένα πρωί και για πολλές ώρες θα είχαμε 80% πράσινο ρεύμα με σχεδόν μηδενικό κόστος. Κι όμως, συμβαίνει ήδη ορισμένες ημέρες, γιατί αυτές είναι οι δυνατότητες που μας προσφέρουν οι ΑΠΕ: Εγχώρια, άφθονη, καθαρή και φθηνή ενέργεια. Μπορεί οι πράσινες τεχνολογίες να χρειάζονται ακόμα τη στήριξη των ορυκτών καυσίμων, αλλά ήδη από τα τέλη της δεκαετίας που διανύουμε αυτή η ανάγκη θα περιοριστεί σημαντικά μέσα από την αποθήκευση ενέργειας και τα σύγχρονα δίκτυα.

Πιο δύσκολη και σταδιακή θα είναι η απεξάρτηση στους υπόλοιπους τομείς πλην του ηλεκτρισμού, αλλά και εκεί υπάρχουν υποσχόμενες λύσεις όπως το υδρογόνο, τα εναλλακτικά καύσιμα και το CCS, τις οποίες και προωθούμε. Ως εκ τούτου, είμαι πολύ αισιόδοξος ότι όντως θα πετύχουμε το στόχο μας.

Ερ: Μείζον ζήτημα είναι ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών. Είστε ικανοποιημένοι από την ανταπόκριση στα προγράμματα επιδότησης για την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ηλεκτροκίνητων ταξί κ.λπ.; Προχωράει με ικανοποιητικούς ρυθμούς η μείωση των ρύπων στα μέσα μεταφοράς;

|Απ: Μόνο το τρίτο τρίμηνο του 2023, το ποσοστό ταξινόμησης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων έφτασε στο 12,2%, ενώ συνολικά από την αρχή του έτους διαμορφώνεται στο 10,7%. Και αυτά, ενώ το 2020 το αντίστοιχο ποσοστό ταξινόμησης δεν ξεπερνούσε το 1%. Παράλληλα, οι δημόσια προσβάσιμες υποδομές φόρτισης από 70 που ήταν το 2020 έχουν, ήδη, ξεπεράσει τις 3.500 και αναμένεται πριν το τέλος του 2023 να υπερβούν τις 4.000.

Ακόμη, ο δεύτερος κύκλος του προγράμματος "Κινούμαι Ηλεκτρικά" έχει εξαντλήσει -σε συνολικά 23.400 αιτήσεις έως σήμερα- τον προϋπολογισμό των 65 εκατ. ευρώ, με το 30% των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί να αφορά σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα και μικρο-αυτοκίνητα, όταν στον πρώτο κύκλο το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 9%. Οπότε, ναι, είμαστε ικανοποιημένοι με το ενδιαφέρον για τα ηλεκτρικά οχήματα και με το γεγονός ότι κερδίζει έδαφος η μικροκινητικότητα που είναι μια άκρως φιλική προς το περιβάλλον μορφή μετακινήσεων.

Επιπρόσθετα, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναλάβαμε την πρωτοβουλία, περίπου πριν 3 μήνες, και σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών, πετύχαμε τη μείωση του συντελεστή ΦΠΑ για τη δημόσια φόρτιση από 24% σε 6%, μειώνοντας -κατ’ επέκταση- σημαντικά και το κόστος φόρτισης. Σε ό,τι αφορά στη μείωση των ρύπων, έχουμε ακόμα αρκετή δουλειά και είμαστε αποφασισμένοι να καταβάλλουμε σημαντική προσπάθεια. Σε αυτή την κατεύθυνση, έχουμε ήδη αναπροσαρμόσει -προς τα πάνω- τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Για πρώτη φορά, μάλιστα, έχουμε θέσει -μέσω του ΕΣΕΚ- και στόχους για τα ελαφρά φορτηγά, επιδιώκοντας να εξηλεκτρίσουμε τις μεταφορές αγαθών και προϊόντων. Επιπλέον, μέσω του Εθνικού Κλιματικού Νόμου, από την 1η Ιανουαρίου του 2024 θα πρέπει οι εταιρικοί στόλοι να τηρούν την αναλογία 1 προς 4, δηλαδή για κάθε τέσσερα νέα οχήματα το ένα τουλάχιστον να είναι ηλεκτρικό.

Τέλος, μέσω της πρωτοβουλίας GR-eco Islands, που αφορά στην ενεργειακή μετάβαση των νησιών, επιδιώκουμε να κάνουμε τα Ελληνικά νησιά πιο πράσινα, από ενεργειακής απόψεως, πετυχαίνοντας, ταυτόχρονα, σημαντική μείωση των ρύπων. Προσφάτως, στην COP28 -ακολουθώντας τα επιτυχημένα παραδείγματα της Αστυπάλαιας και της Χάλκης- παρουσία του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, συνυπογράψαμε μνημόνιο συνεργασίας με την κρατική εταιρεία Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Masdar, για τον εξηλεκτρισμό του Πόρου.

Ερ: Πολιτικές του τύπου "ο ρυπαίνων πληρώνει" εφαρμόζονται με επάρκεια στην Ελλάδα; Θα δούμε σύντομα αλλαγές στην φορολογική πολιτική με "πράσινα" χαρακτηριστικά;

Απ: Προς το παρόν, η πολιτική "ο ρυπαίνων πληρώνει" τυγχάνει εφαρμογής: στη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, με τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, στις περιβαλλοντικές παραβάσεις (π.χ. σε επιχειρήσεις που ρυπαίνουν και αυτό πιστοποιείται) και στη διαχείριση των αστικών λυμάτων. Στόχος μας είναι -μέχρι το τέλος της τετραετίας- να εφαρμόζεται στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων το λεγόμενο: "πληρώνω όσο πετάω", τουλάχιστον στους μεγάλους παραγωγούς αποβλήτων και στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ερ: Θα βλέπατε μια αλλαγή στο καθεστώς φορολόγησης των ακινήτων που θα επιβραβεύει τα λιγότερο ενεργοβόρα και θα επιβαρύνει αυτά που ρυπαίνουν, ώστε το σύστημα να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης για την ενεργειακή αναβάθμιση; Μήπως είναι προτιμότερο να συνεχιστεί πολιτική κινήτρων; Και αν ναι, υπάρχουν τα απαιτούμενα κονδύλια;

Η επιδίωξη να καταστούν όσο το δυνατό περισσότερα κτίρια ενεργειακά πιο αποδοτικά, αποτελεί, σίγουρα, μεγάλο "στοίχημα" και σημαντικό "κομμάτι" της ευρύτερης πολιτικής μας για την πράσινη μετάβαση. Για το σκοπό αυτό -και όσο περνάει ο καιρός, αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης (εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι, επενδυτές τρίτων χωρών, κ.λπ.), θα υλοποιούμε περισσότερες δράσεις επιβράβευσης όλων όσοι στρέφονται σε ενεργειακές επιλογές που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον.

Ερ: Βασικό πρόβλημα της Ελλάδας ο πολύ μεγάλος αριθμός παλαιών ενεργοβόρων ακινήτων. Οι επενδύσεις που απαιτούνται για την ενεργειακή τους θωράκιση είναι τεράστιες. Αρκούν τα προγράμματα τύπου "εξοικονομώ" για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα ακόμη και τον κίνδυνο της λεγόμενης "ενεργειακής φτώχειας";

Απ: Τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας, που υλοποιούνται μέσω του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σίγουρα βοηθούν προς αυτή την κατεύθυνση και σίγουρα δεν αποτελούν το μοναδικό "όπλο" στη φαρέτρα μας. Το ενδιαφέρον των πολιτών για συμμετοχή σε αυτά είναι υψηλό, χάρη στις ενισχύσεις που προβλέπουν για ενεργειακή αναβάθμιση. Γι’ αυτό το λόγο εμπλουτίζουμε, διαρκώς, τόσο τα είδη αυτών των προγραμμάτων όσο και των αποδεκτών (π.χ. νοικοκυριά, επιχειρήσεις κ.λπ.).

Ερ: Θα δούμε στην Ελλάδα έναν "πράσινο φόρο" προκειμένου να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τη χρήση των ορυκτών καυσίμων; Το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ωθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Υπάρχουν στην Ελλάδα σχετικά χρονοδιαγράμματα;

Απ: Το Ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν ωθεί σε αυτήν την κατεύθυνση. Απεναντίας, στην ΕΕ υπάρχει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Δικαιωμάτων Εκπομπών (γνωστό ως ETS), αντί δηλαδή για έναν πράσινο φόρο. Αυτό, θέτει, ουσιαστικά, υψηλό φόρο (σήμερα η τιμή είναι περίπου 80 ευρώ, ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα), ο οποίος, όμως, είναι κυμαινόμενος. Αφορά όλες τις βιομηχανίες από κάποιο μέγεθος και πάνω, την αεροπορία και τη ναυτιλία και έχει αποφασιστεί η επέκτασή του, από το 2027, στις μεταφορές και στα κτίρια.

Ερ: Είναι θωρακισμένα, κατά τη γνώμη σας τα ελληνικά νοικοκυριά απέναντι στον κίνδυνο αναθέρμανσης της ενεργειακής κρίσης;

Απ: Η "θωράκιση" των ελληνικών νοικοκυριών απέναντι σε οποιαδήποτε είδος κρίσης (υγειονομική, περιβαλλοντική, ενεργειακή, κ.λπ.) ήταν, είναι και θα παραμείνει δομικό χαρακτηριστικό της πολιτική μας. Στην ενέργεια η θωράκιση αυτή γίνεται μέσα από τα μεγάλα προγράμματα εξοικονόμησης και αυτοπαραγωγής που είναι σε εξέλιξη ή τώρα ξεκινούν. Ταυτόχρονα, προκύπτει και μέσα από τα μέτρα που λαμβάνουμε -τόσο κατά την προηγούμενη θητεία μας όσο και στην τρέχουσα, όταν προκύπτουν συνθήκες κρίσης. Έτσι θα συνεχίσουμε να πορευόμαστε, δηλαδή εφόσον το απαιτήσουν οι συγκυρίες θα παρέμβουμε, άμεσα, λαμβάνοντας ειδική μέριμνα για τους πλέον ευάλωτους συμπολίτες μας. Από εκεί και πέρα, ανεξαρτήτως των διεθνών εξελίξεων που επηρεάζουν τις τιμές της ενέργειας, το 2024 θα συνεχιστούν οι στοχευμένες επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των δικαιούχων του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου. Μάλιστα στο Κοινωνικό Τιμολόγιο ΚΟΤ Γ (πολυτέκνων) προβλέπονται διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια ένταξης, ενώ παράλληλα δεν θα λαμβάνονται υπόψη περιουσιακά κριτήρια.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr