Μπορεί τις τελευταίες ημέρες να καταγράφεται υποχώρηση στη χρηματιστηριακή τιμή του φυσικού αερίου, όμως η ζημιά για τα νοικοκυριά από την εκτόξευση των προηγούμενων εβδομάδων έχει ήδη γίνει. Τα τιμολόγια ρεύματος, αλλά και του φυσικού αερίου, έχουν ήδη ανατιμηθεί, ενώ στα ύψη κρατιέται και η χρηματιστηριακή τιμή του ρεύματος.
Ο Νοέμβριος έχει ήδη "γράψει" πολύ υψηλή τιμή: η μέση τιμή εκκαθάρισης της αγοράς επόμενης ημέρας για το διάστημα 1-10 Νοεμβρίου διαμορφώνεται στα 284,46 ευρώ ανά μεγαβατώρα, περίπου 44% υψηλότερα από τον μέσο όρο του Οκτωβρίου (197 ευρώ/MWh). Και για σήμερα η τιμή κλείδωσε ακόμη υψηλότερα, στα 337,91 ευρώ/MWh.
Αν η εικόνα αυτή δεν διορθωθεί στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου, το λογαριασμό θα τον πληρώσουν και πάλι οι καταναλωτές, με νέες αυξήσεις στα πράσινα τιμολόγια του Δεκεμβρίου. Σε αυτά παραμένουν ακόμη πάνω από τρία εκατομμύρια νοικοκυριά, την ώρα που τα σταθερά μπλε τιμολόγια προσφέρουν σημαντικά χαμηλότερες χρεώσεις και, κυρίως, προστασία από τα "σκαμπανεβάσματα" της χονδρικής.
Πέντε λόγοι που κρατούν το ρεύμα ακριβό
Η υποχώρηση του φυσικού αερίου στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια δεν μεταφράστηκε σε φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια. Αντίθετα, η αγορά επόμενης ημέρας κινείται σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί ξανά φέτος. Πίσω από αυτή την "αναντιστοιχία" βρίσκονται πέντε παράγοντες που δρουν ταυτόχρονα.
Το αέριο του Νοεμβρίου αγοράστηκε ακριβά. Οι θερμικοί σταθμοί δεν προμηθεύονται το καύσιμό τους στην τιμή της ημέρας. Οι ποσότητες που καίνε αυτόν τον μήνα έχουν συμβολαιοποιηθεί με βάση τις τιμές "month ahead" του Οκτωβρίου, όταν η μεγαβατώρα αερίου κόστιζε 95 με 100 ευρώ. Έτσι, όσο κι αν υποχωρούν σήμερα οι τιμές spot, το κόστος μιας κιλοβατώρας από αέριο μένει υψηλό μέχρι το τέλος του μήνα.
Ήλιος και άνεμος σε "απεργία". Σχεδόν όλη η ηπειρωτική Ευρώπη βιώνει αυτές τις ημέρες αυτό που οι αγορές αποκαλούν "σκοτεινή άπνοια": πυκνή νέφωση που περιορίζει τα φωτοβολταϊκά και άπνοια που ακινητοποιεί τις ανεμογεννήτριες. Το φαινόμενο εκτείνεται από τη Γαλλία και τη Γερμανία έως την Αυστρία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και την Ελλάδα. Όταν λείπουν οι ΑΠΕ, το κενό καλύπτουν οι μονάδες αερίου, οι οποίες και διαμορφώνουν την τιμή. Αποτέλεσμα: η εβδομάδα άνοιξε με τη μέση ημερήσια τιμή στα 350 ευρώ/MWh, την υψηλότερη του 2026, και με βραδινές ώρες που έφτασαν τα 540 ευρώ.
Χάθηκε το "μαξιλάρι" του μεσημεριού. Στην ελληνική αγορά, οι μεσημεριανές ώρες με μηδενικές ή σχεδόν μηδενικές τιμές λειτουργούσαν ως αντίβαρο που χαμήλωνε τον ημερήσιο μέσο όρο. Με τα φωτοβολταϊκά να αποδίδουν ελάχιστα, το αντίβαρο αυτό εξαφανίστηκε. Τη Δευτέρα το αέριο κάλυψε το 60% της ηλεκτροπαραγωγής και οι ΑΠΕ μόλις το 24,23%, ενώ σήμερα οι αναλογίες είναι 53% και 34% αντίστοιχα. Η διαφορά φαίνεται καθαρά στις τιμές: η χαμηλότερη ωριαία τιμή της Δευτέρας ήταν 220 ευρώ/MWh, όταν την Κυριακή, με μικρότερη κατανάλωση και περισσότερο ήλιο, είχε πέσει στο 0,01 ευρώ. Η υψηλότερη άγγιξε τα 547,74 ευρώ.
Πυρηνικά και νερά δεν βοηθούν. Η Νοτιοανατολική Ευρώπη στερείται αυτή την περίοδο και δύο ακόμη πηγών φθηνής ενέργειας. Η υδροηλεκτρική παραγωγή είναι περιορισμένη, ενώ ο δεύτερος αντιδραστήρας του σταθμού Τσερναβόντα στη Ρουμανία βγήκε εκ νέου εκτός λειτουργίας και αναμένεται να επιστρέψει στις 15 Νοεμβρίου. Γι' αυτό οι γειτονικές αγορές βρίσκονται σε ακόμη χειρότερη θέση: τη Δευτέρα η μέση τιμή έφτασε τα 388,23 ευρώ/MWh στη Ρουμανία, τα 373 ευρώ στην Ουγγαρία και τα 371,5 ευρώ στη Βουλγαρία. Σε μια διασυνδεδεμένη αγορά, τα επίπεδα αυτά πιέζουν και την Ελλάδα.
Ένας χειμώνας με άδειες αποθήκες. Το φυσικό αέριο έχει μεν υποχωρήσει στα 80-81 ευρώ/MWh, περίπου 20% κάτω από το υψηλό των 100 ευρώ, καθώς οι αγορές ποντάρουν σε διπλωματική λύση στη Μέση Ανατολή. Η τιμή όμως παραμένει 167% πάνω από τα 30 ευρώ που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο. Η προσφορά LNG από τον Κόλπο, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας αγοράς, παραμένει διαταραγμένη, οι νορβηγικοί αγωγοί λειτουργούν κάτω από τη δυναμικότητά τους λόγω απρόβλεπτων βλαβών και η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να ανταγωνιστεί την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία.
Οι ευρωπαϊκές αποθήκες είναι γεμάτες κάτω από 73%, όταν ο μέσος όρος πενταετίας για την εποχή είναι 90%, και οι γερμανικές κάτω από 60%, ενώ το κρύο και η χαμηλή παραγωγή ΑΠΕ επιταχύνουν τις απολήψεις. Στο δυσμενές σενάριο του IEA, το απόθεμα μπορεί να πέσει κάτω από το 10% στα τέλη Μαρτίου, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ.
Γιατί κανείς δεν περιμένει γρήγορη αποκλιμάκωση
Οι αγορές παραγώγων προεξοφλούν ότι το αέριο θα μείνει ακριβό σε όλο τον χειμώνα: τα συμβόλαια Ιανουαρίου 2027 έκλεισαν τη Δευτέρα στα 81,6 ευρώ/MWh, του Φεβρουαρίου στα 81 ευρώ και η "δέσμη" Δεκεμβρίου-Μαρτίου στα 82,7 ευρώ. Με τα αποθέματα τόσο χαμηλά, κάθε νέα γεωπολιτική αναταραχή μπορεί να ανεβάσει ξανά τις τιμές.
Το πρόβλημα δεν κλείνει ούτε με την άνοιξη. Τότε η Ευρώπη θα πρέπει να ξαναγεμίσει αποθήκες που θα έχουν αδειάσει, πιθανότατα με ακριβό αέριο. Είναι το ίδιο σενάριο με φέτος: το καλοκαίρι, όταν το αέριο κόστιζε 50-60 ευρώ/MWh, οι αγοραστές ανέβαλαν τις αγορές περιμένοντας χαμηλότερες τιμές και τελικά αναγκάστηκαν να εφοδιαστούν το φθινόπωρο στα 94-100 ευρώ.
Τι σημαίνει αυτό για τα πράσινα τιμολόγια του Δεκεμβρίου
Οι χρεώσεις των πράσινων τιμολογίων ανακοινώνονται στην αρχή κάθε μήνα και ακολουθούν την πορεία της χονδρικής. Ήδη τον Νοέμβριο οι ανατιμήσεις έφτασαν έως και το 76%: η φθηνότερη πράσινη χρέωση ξεκινά από τα 16,9 λεπτά ανά κιλοβατώρα, αλλά μόνο για μηνιαία κατανάλωση έως 200 kWh, ενώ για μεγαλύτερες καταναλώσεις οι χρεώσεις κινούνται από τα 26 έως και τα 40 λεπτά/kWh. Στον αντίποδα, τα μπλε τιμολόγια κινούνται από 12,9 έως 17,7 λεπτά/kWh, με την τιμή κλειδωμένη για όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
Με τη χονδρική του Νοεμβρίου να τρέχει μέχρι στιγμής περίπου 44% υψηλότερα από τον Οκτώβριο, το περιθώριο για νέες αυξήσεις στα πράσινα τιμολόγια του Δεκεμβρίου είναι ορατό, εκτός αν το δεύτερο δεκαπενθήμερο φέρει σημαντική αποκλιμάκωση, κάτι που με τα σημερινά δεδομένα κανείς δεν προεξοφλεί.
Το καταφύγιο του μπλε τιμολογίου: Πόσα κερδίζετε
Με βάση τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, ένα νοικοκυριό με μηνιαία κατανάλωση 330 kWh πληρώνει τον Νοέμβριο, με όλες τις χρεώσεις, τους φόρους και τον ΦΠΑ, κατά μέσο όρο 120,80 ευρώ με πράσινο τιμολόγιο, 109,21 ευρώ με κίτρινο και μόλις 65,03 ευρώ με μπλε. Η διαφορά φτάνει τα 55,77 ευρώ τον μήνα, δηλαδή το μπλε τιμολόγιο βγαίνει φθηνότερο κατά 46%. Ακόμη και στα άκρα της αγοράς, τα μπλε τιμολόγια για την ίδια κατανάλωση κοστίζουν από 45,5 έως 72,5 ευρώ, ενώ τα πράσινα από 90,6 έως 127 ευρώ.
Ο παρακάτω πίνακας δείχνει, ενδεικτικά, τη χρέωση ενέργειας (χωρίς πάγιο, ρυθμιζόμενες χρεώσεις και φόρους) με τη φθηνότερη πράσινη και τη φθηνότερη μπλε τιμή του Νοεμβρίου, για διαφορετικά επίπεδα κατανάλωσης:
Με κατανάλωση 400 kWh, το όφελος από τη μετάβαση στο μπλε ξεπερνά τα 600 ευρώ σε βάθος έτους, εφόσον οι πράσινες τιμές παραμείνουν στα επίπεδα του Νοεμβρίου. Και αν οι πράσινες χρεώσεις αυξηθούν ξανά τον Δεκέμβριο, η απόσταση θα μεγαλώσει. Στη σύγκριση πρέπει να συνυπολογίζεται και το πάγιο, που στα μπλε τιμολόγια κυμαίνεται από 3,5 έως και πάνω από 10 ευρώ τον μήνα: για πολύ μικρές καταναλώσεις, ένα υψηλό πάγιο μπορεί να "φάει" μεγάλο μέρος του οφέλους.
Πώς θα περάσετε στο μπλε τιμολόγιο
Η μετάβαση σε μπλε τιμολόγιο είναι απλή, δεν απαιτεί διακοπή της ηλεκτροδότησης ούτε επίσκεψη τεχνικού και μπορεί να γίνει και ηλεκτρονικά.
Τα βήματα:
1. Βρείτε την πραγματική σας κατανάλωση. Στον τελευταίο λογαριασμό θα δείτε τις κιλοβατώρες της περιόδου· διαιρέστε τες με τους μήνες που καλύπτει ο λογαριασμός για να βγάλετε τη μηνιαία κατανάλωση, λαμβάνοντας υπόψη ότι τον χειμώνα, ειδικά αν θερμαίνεστε με ρεύμα, αυξάνεται.
2. Κάντε τη σύγκριση με τον δικό σας αριθμό. Με βάση τη μηνιαία κατανάλωσή σας, συγκρίνετε τον τελικό λογαριασμό με κάθε πράσινο, μπλε και κίτρινο τιμολόγιο, με τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, τον ΕΦΚ και τον ΦΠΑ.
3. Διαβάστε τους όρους πριν υπογράψετε. Ελέγξτε για πόσο κλειδώνει η τιμή (12 ή 24 μήνες), το ύψος του παγίου, αν η χαμηλή τιμή προϋποθέτει έκπτωση εμπρόθεσμης εξόφλησης, πάγια εντολή ή ηλεκτρονικό λογαριασμό, και αν υπάρχει ρήτρα ή χρέωση πρόωρης αποχώρησης.
4. Ζητήστε την αλλαγή. Μπορείτε να αλλάξετε τιμολόγιο στον ίδιο πάροχο ή να μεταφερθείτε σε άλλον. Θα χρειαστείτε ταυτότητα, ΑΦΜ, έναν πρόσφατο λογαριασμό με τον αριθμό παροχής και, κατά περίπτωση, IBAN για πάγια εντολή. Τη διακοπή της παλιάς σύμβασης την αναλαμβάνει ο νέος πάροχος.
5. Μην αφήσετε εκκρεμότητες. Αν έχετε ληξιπρόθεσμες οφειλές, η μεταφορά σε άλλον πάροχο μπορεί να καθυστερήσει. Οι δικαιούχοι του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου διατηρούν την έκπτωσή τους, αρκεί να το δηλώσουν στη νέα σύμβαση.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο χρόνος. Οι πάροχοι αναπροσαρμόζουν και τις τιμές των σταθερών τιμολογίων όταν η χονδρική παραμένει υψηλή για μεγάλο διάστημα. Όσο νωρίτερα κλειδώσει κανείς τιμή, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να εξασφαλίσει τις σημερινές χαμηλές μπλε χρεώσεις, πριν φτάσουν στα νοικοκυριά οι λογαριασμοί ενός ακόμη ακριβού χειμώνα.