Σε μια περίοδο που η τεχνολογική εξέλιξη τρέχει με ρυθμούς που συχνά ξεπερνούν την ανθρώπινη φαντασία, η συζήτηση για την τεχνολογία έχει μετατοπιστεί από την ψηφιοποίηση στο μεγάλο διακύβευμα της τεχνητής νοημοσύνης. Η γενική διευθύντρια της Google για τη ΝΑ Ευρώπη, Πέγκυ Αντωνάκου, τοποθετείται με σαφήνεια ως προς το τι διακυβεύεται για μια χώρα σαν την Ελλάδα.
Η συζήτηση που είχαμε μαζί της, ξεκίνησε από τη μεγάλη εικόνα του τι σηματοδοτεί η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, πέρασε από την πραγματική οικονομία, άγγιξε τους φόβους που γεννά η ραγδαία είσοδος της νέας τεχνολογίας στην καθημερινότητα, και κατέληξε στο φλέγον ζήτημα που απασχολεί αυτές τις ημέρες γονείς και παιδιά: την προστασία των ανηλίκων στα social media.
Το "Ελντοράντο" της παραγωγικότητας για την Ελλάδα
Η κυρία Αντωνάκου είναι σαφής, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μια μελλοντική υπόθεση, αλλά μια πραγματικότητα που ήδη διευκολύνει τη δράση του πολίτη σε ατομικό επίπεδο. Για την ίδια, "η τεχνητή νοημοσύνη είναι πραγματικά η μεγαλύτερη ευκαιρία παραγωγικότητας για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας". Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμα ψηφιακό βήμα, αλλά για το "πιο προηγμένο εργαλείο τεχνολογίας, το οποίο έχουμε χρησιμοποιήσει ποτέ και η υιοθέτηση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, αυτό που λέμε generative AI, μπορεί να αυξήσει το ελληνικό ΑΕΠ".
Τα οικονομικά μεγέθη που συνοδεύουν αυτή την επανάσταση προκαλούν ίλιγγο, σύμφωνα με έρευνες που επικαλέστηκε η γενική διευθύντρια της Google: "Η υιοθέτηση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (Generative AI) μπορεί να αυξήσει το ελληνικό ΑΕΠ κατά 10 με 12 δισεκατομμύρια ευρώ την επόμενη δεκαετία, δηλαδή περίπου ένα 6%. Η αύξηση αυτή θα προέλθει κυρίως από τη βελτίωση της παραγωγικότητας στο επιχειρείν, με επίκεντρο τη 'ραχοκοκαλιά' της ελληνικής οικονομίας, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ήδη πάνω από το 90% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων διεθνώς έχουν δηλώσει ότι έχουν επιτυχία στο να ανεβάζουν τον τζίρο τους, να έχουν καλύτερη σχέση με τους πελάτες τους, να αυξάνουν την παραγωγικότητά τους και να μειώνουν τα κόστη τους, όταν χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη".
Το ελληνικό παράδοξο και η "χρονική ευαισθησία"
Παρά τις θετικές ενδείξεις, η κυρία Αντωνάκου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για ένα παράδοξο που παρατηρείται στην ελληνική αγορά: "Ενώ οι νέοι στην Ελλάδα βρίσκονται ανάμεσα στις τρεις χώρες που χρησιμοποιούν περισσότερο το AI, οι ελληνικές επιχειρήσεις κατατάσσονται στις τρεις χαμηλότερες θέσεις στην Ευρώπη". Το συγκεκριμένο χάσμα πρέπει να γεφυρωθεί άμεσα, όπως λέει, καθώς "αυτά τα νούμερα έχουν ευαισθησία χρονική. Αν αυτό καθυστερήσει, τα 10-12 δισεκατομμύρια ευρώ στο ΑΕΠ μπορεί να πέσουν κοντά στο 1%".
Η ταχύτητα της εξέλιξης όμως είναι τέτοια που απαιτεί μια διαρκή "επιστροφή στα θρανία". Η ίδια μοιράστηκε μια συνομιλία με έναν CEO, ο οποίος της εξομολογήθηκε: "Αισθάνομαι ότι πρέπει, κατά κάποιο τρόπο, να ξαναπάω στο σχολείο για να καταλάβω τι σημαίνουν όλα αυτά και τι έχουν να προσφέρουν, προκειμένου να διευθύνω σωστά την εταιρεία μου. Αλλιώς, δεν είμαι σε θέση να ζητήσω κάτι που δεν καταλαβαίνω. Αυτή η ανάγκη για επανεκπαίδευση (reskilling) αφορά στο σύνολο της κοινωνίας, από τα ηγετικά στελέχη μέχρι τους μαθητές".
Η Google ήδη συνεργάζεται με το ελληνικό δημόσιο σε προγράμματα όπως το Experience AI, το οποίο έχει σχεδιαστεί από το Raspberry Pi Foundation και την Google DeepMind, που εισάγουν τις βασικές αρχές του AI στα γυμνάσια, ενώ παράλληλα υλοποιεί σεμινάρια για την ασφάλεια στο διαδίκτυο που αφορούν μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.
Εργασία: Από τον φόβο στην "Ανθρωποκεντρική Κοινωνία"
Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα που έθεσα στην κυρία Αντωνάκου, αφορούσε στον φόβο της αντικατάστασης των ανθρώπων από τις μηχανές. Η απάντησή της βασίστηκε σε δεδομένα και έρευνα: "Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πώς θα είναι τα πράγματα σε πέντε χρόνια - αυτό που σίγουρα φαίνεται όμως, βάσει της μελέτης 'The Economic Opportunity of AI in Greece' της Implement Consulting Group, είναι ότι, μόνο το 6% των επαγγελμάτων στην Ελλάδα θα αντιμετωπίσει μερική ή πλήρη αναδιαμόρφωση λόγω αυτοματοποίησης. Το 62% των εργαζομένων θα δει θετική επίδραση, ενώ το 32% θα παραμείνει ανεπηρέαστο. Η τεχνητή νοημοσύνη έρχεται να μας απαλλάξει από εργασίες επαναλαμβανόμενες και χρονοβόρες που στερούνται κριτικής σκέψης. Θέλουμε να αφιερώνουμε τον χρόνο μας σε αυτό που μας ικανοποιεί και μας αναπτύσσει ως εργαζόμενους και ως ανθρώπους".
Αυτή η μετατόπιση μπορεί να οδηγήσει σε μια ανατίμηση επαγγελμάτων που βασίζονται στην ανθρώπινη επαφή, όπως αναφέρει η κυρία Αντωνάκου: "Επαγγέλματα όπως το να είσαι νοσηλευτής ή θεραπευτής, στο μέλλον μπορεί να πληρώνονται πολύ καλύτερα απ' ότι πληρώνονται σήμερα. Αυτό σημαίνει τη δημιουργία μιας πιο ανθρωποκεντρικής κοινωνίας".
Ακόμη και το ζήτημα που κατά καιρούς συζητείται για την τετραήμερη εργασία -και το οποίο προϋποθέτει τις κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις- συνδέεται άμεσα με την παραγωγικότητα. "Προκειμένου να γίνει αυτό χρειάζεται αυξημένη παραγωγικότητα και η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα βασικό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση".
Η αντικατάσταση του φόβου από την ευθύνη
Στο κρίσιμο ερώτημα για τους κινδύνους της τεχνολογίας, και την παραπληροφόρηση, η γενική διευθύντρια της Google πρότεινε μια αλλαγή παραδείγματος: "Προσπαθούμε να αντικαθιστούμε κάπως τη λέξη φόβο με τη λέξη ευθύνη".
Η τεχνολογία είναι ένα εργαλείο που δημιουργήθηκε από την ανθρώπινη νοημοσύνη και ως εκ τούτου, η ορθή χρήση του εξαρτάται από τον ανθρώπινο παράγοντα. "Η τεχνητή νοημοσύνη είναι το πιο προηγμένο εργαλείο το οποίο έχουμε φτιάξει ποτέ και όπως όλα τα εργαλεία χρειάζονται γνώση και χρειάζονται ευθύνη και καλή πρόθεση στη χρήση. Άρα, είναι σημαντικό πρώτον η εκπαίδευση, και δεύτερον η ευθύνη -τόσο των μεγάλων πλατφορμών και εταιρειών τεχνολογίας, όπως η Google, όσο και η δική μας, ως δημιουργών και χρηστών της τεχνολογίας".
Ο Χρυσός Αιώνας της Επιστήμης
Μια από τις πιο αισιόδοξες στιγμές της συζήτησης ήταν η αναφορά στην ιατρική. Στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, η Πέγκυ Αντωνάκου συνομίλησε με τον ομότιμο καθηγητή Παιδιατρικής & Ενδοκρινολογίας του ΕΚΠΑ, Γιώργο Χρούσο, και περιέγραψε πώς η τεχνολογία μπορεί να προβλέψει τη μελλοντική υγεία χιλιάδων ανθρώπων με απόλυτη ακρίβεια:
"Ο κ. Χρούσος αναφέρθηκε σε μία μελέτη, στο πλαίσιο της οποίας παρακολουθήθηκαν 15.000 άτομα με βάση τα πραγματικά δεδομένα της υγείας τους, ενώ για άλλα 15.000 άτομα επιχειρήθηκε να προβλεφθεί η μελλοντική τους υγεία αποκλειστικά μέσω τεχνολογίας. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: το μοντέλο κατάφερε να προβλέψει για τη δεύτερη ομάδα ακριβώς τα ίδια δεδομένα που είχαμε για την πρώτη κατόπιν κλινικών εξετάσεων. Και το πιο εκπληκτικό; Η εξέταση αυτή πραγματοποιείται ήδη σήμερα στην Ενδοκρινολογική Μονάδα του ΕΚΠΑ -ένα πλήρες ψηφιακό check up χωρίς να ληφθεί ούτε μία σταγόνα αίματος. Μπαίνουμε στο χρυσό αιώνα της επιστήμης και της ιατρικής, όπου ασθένειες που κάποτε φάνταζαν ανίκητες, θα αντιμετωπιστούν ριζικά".
Προστατεύοντας τους "Ψηφιακούς Αυτόχθονες" (Digital Natives)
Κλείνοντας τη συζήτησή μας η γενική διευθύντρια της Google ΝΑ Ευρώπης τοποθετήθηκε στο θέμα της ρύθμισης των social media και της προστασίας των ανηλίκων: "Η Google δεν διαθέτει μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την παραδοσιακή έννοια, μόνο το YouTube, για το οποίο έχει θέσει αυστηρούς περιορισμούς και παρέχει στους γονείς πλήρη έλεγχο του περιεχομένου που βλέπουν τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους.
Υπάρχει μάλιστα και ειδική πλατφόρμα για τα παιδιά, το YouTube Kids.Το διακύβευμα είναι σαφές, να κρατάμε τα παιδιά μας ασφαλή μέσα στον ψηφιακό κόσμο στον οποίο μεγαλώνουν και όχι έξω από αυτόν τον κόσμο. Οι νέες γενιές, οι Gen Z και Gen Alpha, είναι 'Digital Natives' και ο ψηφιακός κόσμος είναι ο φυσικός τους χώρος επικοινωνίας. Θα ήταν λάθος να τους στερήσουμε αυτή την ευκαιρία -ο ψηφιακός κόσμος είναι ο χώρος όπου ζουν, επικοινωνούν και θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Σε κάθε περίπτωση η ευθύνη των πλατφορμών, των γονέων και της πολιτείας σε αυτές τις ευαίσθητες ηλικίες παραμένει κορυφαία προτεραιότητα".
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με ένα μήνυμα εγρήγορσης, αλλά και βαθιάς αισιοδοξίας. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μια απειλή που πρέπει να αποφύγουμε, αλλά μια ιστορική ευκαιρία που πρέπει να διαχειριστούμε με σοβαρότητα, γνώση και, πάνω από όλα, ευθύνη.