Δεν είναι όλοι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι το ίδιο. Δεν είναι ανάλογα τα οφέλη από το πακέτο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης τόσο το φετινό όσο και το περυσινό το οποίο τους αφορά τα μέγιστα. Θα υπάρξουν κερδισμένοι, πολύ κερδισμένοι αλλά και αρκετοί οι οποίοι θα μείνουν στην… απέξω.
Ο συνολικός πληθυσμός -εξαιρετικά κρίσιμος και εκλογικά και οικονομικά- ανέρχεται σε 755.000 άτομα. Θα πρέπει όμως να τους κατατάξουμε σε επιμέρους ομάδες με βάση κριτήρια: δηλώνουν πολλά ή λίγα κέρδη στην εφορία κάθε χρόνο. Παίζει ρόλο διότι αυτοί που δηλώνουν τα πολλά θα έχουν και μεγαλύτερο όφελος καθώς ενεργοποιείται η νέα φορολογική κλίμακα.
Έχουν παιδιά ή όχι; Όσο περισσότερα τα παιδιά, τόσο μεγαλύτερο και το φορολογικό όφελος. Υπόκεινται ή όχι στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα; Αν δεν υπόκεινται, περιμένουν όφελος από τη φορολογική κλίμακα. Αν δεν υπόκεινται, περιμένουν να διαπιστώσουν αν τους αφορούν οι ελαφρύνσεις που εξαγγέλθηκαν.
Πράγματι, επαγγελματίες με τεκμαρτό εισόδημα που δεν έχουν προσωπικό ή αυξημένο τζίρο -και είναι πολλοί- μπορεί να κερδίσουν από… τίποτα έως ελάχιστα. Και αυτό εξηγεί το γιατί μετά τις εξαγγελίες του Σαββάτου από τον πρωθυπουργό αλλά και τις εξειδικεύσεις της Δευτέρας από το οικονομικό επιτελείο, υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες δυσαρεστημένες φωνές.
Πάμε να δούμε μία – μία τις ομάδες:
1. Ένας μεγάλος διαχωρισμός γίνεται στο αν ένας επαγγελματίας υπόκειται ή όχι στο τεκμαρτό εισόδημα. Από τους 755.000 που έχουν ατομική επιχείρηση ή ασκούν ελεύθερο επάγγελμα, φορολογούνται με το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος οι 427.000. Οι υπόλοιποι 328.000 δηλώνουν ούτως ή άλλως μεγαλύτερα ποσά οπότε δεν ενδιαφέρονται για την εξαγγελία περί μείωσης του τεκμαρτού εισοδήματος. Ακόμη όμως και από τους 427.000 που υπόκεινται στα τεκμήρια, η κατάργηση της ρήτρας τζίρου και προσωπικού επηρεάζει τους 156.000.
Τους υπόλοιπους 271.000 δεν τους αφορά το μέτρο καθώς δεν υπόκεινται ούτε στο ένα ούτε στο άλλο κριτήριο. Φτάσαμε λοιπόν να περιορίσουμε την περίμετρο των εξαγγελιών για τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος, από τα 755.000 άτομα, στα 156.000. Και στην πράξη, θα αποδειχθεί ότι θα είναι ακόμη μικρότερη αυτή η περίμετρος καθώς για να ενεργοποιηθούν τα οφέλη πρέπει να πληρούνται κριτήρια: να μην έχουν επιβληθεί πρόστιμα την τελευταία 5ετία, να έχουν υποβληθεί όλες οι φορολογικές δηλώσεις την τελευταία 5ετία και να λειτουργούν σωστά τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και τα POS. Άρα, από τους 156.000, θα πέσουμε ακόμη χαμηλότερα, στον αριθμό αυτών που θα αποδειχθεί του χρόνου όταν και θα γίνει η τελική εκκαθάριση για τα εισοδήματα του 2026 ότι εκπληρώνουν τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Συμπέρασμα πρώτο: το όφελος για τα τεκμήρια, αφορά το 20% του συνόλου των αυτοαπασχολουμένων ή -κατά μέγιστο- τον έναν στους τρεις που φορολογούνται με βάση τα τεκμήρια. Γι’ αυτή την "υπο-ομάδα" προκύπτει πράγματι όφελος και τα παραδείγματα που έδωσε το υπουργείο Οικονομικών:
Παράδειγμα 1: Ατομική επιχείρηση εστίασης (καφέ) που λειτουργεί 15 έτη, με 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ. Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 10.500 ευρώ (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), σύνολο 27.244 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 2.534 ευρώ.
Παράδειγμα 2: Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων που λειτουργεί 4 έτη, με 2 εργαζόμενους, ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 21.000 ευρώ και κύκλο εργασιών 120.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 48.564 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 12.880 ευρώ, πλέον 2.100 (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), πλέον 3.572 (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 18.552 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.610 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 12.880 με αναλογούν φόρο 1.476 ευρώ, δηλαδή όφελος 1.134 ευρώ.
Παράδειγμα 3: Λογιστής που έχει ατομική επιχείρηση 20 έτη χωρίς εργαζόμενους και κύκλο εργασιών 90.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 28.479 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) πλέον 3.076 ευρώ (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 19.820 ευρώ. Ο αναλογούν φόρος ανέρχεται σε 2.864 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούν φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 615 ευρώ.
Τα παραδείγματα του υπουργείου Οικονομικών αφορούν πάντως σε μια μειοψηφία ακόμη και στο υποσύνολο των 155.000 αυτοαπασχολουμένων. Η "σκληρή πραγματικότητα" είναι ότι και από αυτούς που θα μείνουν στον κατάλογο με τα οφέλη, η μεγάλη πλειοψηφία θα κερδίσει από ένα λεπτό μέχρι 600 ευρώ ετησίως δηλαδή μέχρι 50 ευρώ τον μήνα.
Ο παρακάτω πίνακας κατατάσσει την μειοψηφία των κερδισμένων με βάση το ετήσιο όφελος που θα έχουν λόγω της αλλαγής στο τεκμαρτό εισόδημα:
2. Ένας δεύτερος διαχωρισμός γίνεται με βάση το ύψος των δηλωθέντων κερδών. Η μεγάλη πλειοψηφία των αυτοαπασχολουμένων, δηλώνει κέρδη κάτω από 10.000 ευρώ ή στα όρια των 10.000 ευρώ. Άρα, δεν προκύπτει όφελος από την ενεργοποίηση της νέας φορολογικής κλίμακας η οποία αφορά πρωτίστως αυτούς που δηλώνουν τα μεγαλύτερα εισοδήματα. Οι τελευταίοι, ειδικά αν έχουν παιδιά, θα δουν πολύ μεγάλο όφελος στο εκκαθαριστικό του 2027. Όμως, αυτοί που δεν έχουν παιδιά ή δηλώνουν κέρδη κοντά στο όριο των 10.000 ευρώ, δεν θα δουν μεγάλη διαφορά. Ιδού και τα παραδείγματα:
· Ελεύθερος επαγγελματίας άνω των 30 ετών χωρίς παιδιά και κέρδη 10.000 ευρώ, θα εξακολουθήσει να πληρώνει 900 ευρώ και δεν θα έχει κανένα όφελος. Αν τα κέρδη του είναι 20.000 ευρώ, θα κερδίσει 200 ευρώ συνολικά. Αυτός με τα 30.000 ευρώ, θα κερδίσει 400 ευρώ αλλά και πάλι ο αριθμός που δηλώνουν τόσα κέρδη είναι ελάχιστος.
· Ελεύθερος επαγγελματίας με δύο παιδιά επίσης δεν έχει όφελος αν δηλώνει 10.000 ευρώ. Στα 20.000 ευρώ κερδίζει 600 ευρώ και στα 30.000 ευρώ έχει πράγματι σημαντικό κέρδος 1200 ευρώ.
Προσοχή και σε κάτι ακόμη: μέτρα που εξήγγειλε η κυβέρνηση όπως το αφορολόγητο των 20.000 ευρώ για τους τρίτεκνους ή τη μείωση της προκαταβολής φόρου από το 55% στο 50%, οι αυτοαπασχολούμενοι θα το δούν να αποτυπώνεται στα εκκαθαριστικά από το 2028 και όχι νωρίτερα (προφανώς μετά τις εκλογές). Αυτό όμως που σίγουρα θα επωμισθούν είναι τη νέα αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών από 1/1/2027 η οποία μάλιστα θα είναι "γενναία" καθώς η αναπροσαρμογή γίνεται με τον πληθωρισμό και αυτός αναμένεται να διαμορφωθεί φέτος κοντά στο 3,8-4%.