Αυλαία για το πρόγραμμα ανακαινίζω το οποίο θα σπρώξει 500 εκατ. ευρώ στην αγορά για την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση κλειστών ακινήτων (με στόχο την ενοικίαση ή την ιδιοκατοίκησή τους) ή ακόμη και ιδιοκατοικούμενων διαμερισμάτων.
Με ποσοστά επιδότησης που κυμαίνονται από 70% και φτάνουν εώς και το 95%, το σχέδιο αποσκοπεί στο να βελτιωθούν οι συνθήκες ακόμη και σε 20.000 διαμερίσματα. Η διαδικασία ξεκινά άμεσα με την υποβολή αίτησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος και από τη στιγμή που εντάχθηκαν και τα ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, στην κυβέρνηση αισιοδοξούν ότι ο προϋπολογισμός του έργου θα εξαντληθεί με γρήγορες διαδικασίες. Όλες οι προϋποθέσεις, τα ποσοστά επιδότησης και η διαδικασία υποβολής της αίτησης περιγράφονται στο ακόλουθο κείμενο ερωτήσεων και απαντήσεων:
Ποιος είναι ο βασικός στόχος του προγράμματος;
Στόχος είναι η επιχορήγηση νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών. Επιδιώκεται η αύξηση της προσφοράς ποιοτικών ακινήτων για ιδιοκατοίκηση ή μακροχρόνια μίσθωση, η αποκλιμάκωση του κόστους στέγασης και η επαναφορά κλειστών/ανενεργών ακινήτων στην αγορά.
Ποιοι φορείς τρέχουν τη διαχείριση και την υλοποίηση;
-Συντονισμός & Διαχείριση Πόρων: Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του Προγράμματος "Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή" (ΕΥΔ ΠΕΚΑ 2021-2027), λειτουργώντας και ως Ενδιάμεσος Φορέας για τους πόρους που εκχωρούνται από τα 13 Περιφερειακά Προγράμματα (ΠεΠ) του ΕΣΠΑ.
-Φορέας Υλοποίησης: Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ). Είναι αρμόδιο για την υποδοχή, τον έλεγχο των αιτήσεων, την έκδοση αποφάσεων υπαγωγής, τη διενέργεια ελέγχων και την έκδοση εντολών πληρωμής.
-Φορέας Πληρωμών: Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ), η οποία εκτελεί τις πληρωμές προς τους ωφελούμενους κατόπιν εντολής του ΤΕΕ.
Ποιες κατηγορίες κατοικιών εντάσσονται στο πρόγραμμα;
Το πρόγραμμα διαχωρίζει τα ακίνητα σε δύο κατηγορίες:
-Κλειστή Κατοικία: Ακίνητο που αποδεδειγμένα δεν χρησιμοποιούνταν κατά τα έτη 2024 και 2025 (έως την έκδοση της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας).
-Ανοικτή Κατοικία: Ακίνητο που χρησιμοποιείται ήδη ως κύρια κατοικία από τον δυνητικό ωφελούμενο (βάσει Ε1 του φορολογικού έτους 2025 και εφεξής), αλλά λόγω παλαιότητας χρειάζεται ανακαίνιση/αναβάθμιση.
Πώς αποδεικνύεται ότι μια κατοικία είναι "Κλειστή";
Η τεκμηρίωση γίνεται συνδυαστικά από τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ και το έντυπο Ε2 του φορολογικού έτους 2025 (όπου πρέπει να φαίνεται ως "κενή" για όλους τους μήνες που ο αιτών είχε εμπράγματο δικαίωμα).
Για τον ΔΕΔΔΗΕ πρέπει να ισχύει μία από τις δύο προϋποθέσεις:
-Διακοπή ρεύματος: Αδιάλειπτα μη ηλεκτροδοτούμενη κατά την αίτηση, με αίτημα διακοπής προ της 1/1/2024.
-Μηδενική/Ελάχιστη κατανάλωση: Εάν το ρεύμα δεν είχε κοπεί, η συνολική κατανάλωση για τα έτη 2024 και 2025 πρέπει να είναι μικρότερη από 50 kWh. Για το διάστημα από 1/1/2026 έως την αίτηση, η κατανάλωση δεν πρέπει να ξεπερνά το όριο αυτό αναλογικά.
Σημείωση για ανυπαρξία μετρητικών δεδομένων: Αν ο ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει πλήρη στοιχεία για το 2024-2025, απαιτείται έκτακτη λήψη ένδειξης. Σε αυτή την περίπτωση, ο ωφελούμενος υποχρεούται να επιτρέψει στον ΔΕΔΔΗΕ την εγκατάσταση "έξυπνου μετρητή" εντός 6 μηνών από την έκδοση της βεβαίωσης επιλεξιμότητας.
Ποια είναι τα τεχνικά κριτήρια που πρέπει να πληροί το ίδιο το ακίνητο;
Η κατοικία πρέπει να πληροί σωρευτικά τα εξής:
- Να υφίσταται νόμιμα και να μην έχει κριθεί κατεδαφιστέα.
- Να διαθέτει οικοδομική άδεια που εκδόθηκε έως την 31η Δεκεμβρίου 1990 (ή προϋφιστάμενο του 1955).
- Η επιφάνεια κυρίων χώρων να είναι έως 120 τ.μ. (Εξαίρεση: έως 150 τ.μ. για τρίτεκνους/πολύτεκνους, αλλά τα επιπλέον 30 τ.μ. δεν επιδοτούνται).
- Να κατατάσσεται βάσει του Α' Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη.
- Αποκλεισμός: Δεν πρέπει να είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης της ΑΑΔΕ, ούτε να έχει υπαχθεί σε άλλα προγράμματα εξοικονόμησης/ανακαίνισης με ημερομηνία υπαγωγής μετά την 01.01.2020.
Ποια εμπράγματα δικαιώματα δίνουν δικαίωμα συμμετοχής;
Για κλειστή κατοικία: Πλήρης κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό $\ge$ 50%.
Για ανοικτή κατοικία: Οποιοδήποτε εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα, επικαρπία, ψιλή κυριότητα), αρκεί να αποτελεί την κύρια κατοικία του αιτούντος. Αν ο αιτών έχει ψιλή κυριότητα, απαιτείται η συναίνεση του επικαρπωτή.
Πόσες αιτήσεις μπορεί να υποβάλει κάθε νοικοκυριό;
Επιτρέπεται μόνο μία αίτηση ανά κατοικία. Ωστόσο, κάθε νοικοκυριό (αιτών, σύζυγος/ΜΣΣ και εξαρτώμενα μέλη) μπορεί να υποβάλει έως δύο αιτήσεις συνολικά: μία για κλειστή κατοικία και μία για ανοικτή κατοικία, εφόσον πληρούνται αυτοτελώς τα κριτήρια.
Ποια είναι τα εισοδηματικά κριτήρια;
Τα κριτήρια βασίζονται στο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα (πραγματικό ή τεκμαρτό) του φορολογικού έτους 2025.
Παράθυρο 3ετίας: Αν το εισόδημα του 2025 ξεπερνά τα όρια, ο αιτών παραμένει επιλέξιμος εάν ο μέσος όρος των εισοδημάτων των ετών 2023, 2024 και 2025 βρίσκεται εντός των ορίων.
Ποια είναι τα βασικά ποσοστά επιχορήγησης και πώς προσαυξάνονται;
Η βασική επιδότηση ορίζεται ως εξής:
-Εισοδηματική Κατηγορία Ι: 80%
-Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ: 70%
Κοινωνικές & Γεωγραφικές Προσαυξήσεις (+5% ανά κριτήριο, σωρευτικά):
- Ακίνητα σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές (βάσει ΕΛΣΤΑΤ).
- Μονογονεϊκές οικογένειες (με αποκλειστική επιμέλεια), τρίτεκνοι ή πολύτεκνοι.
- Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) — είτε ο αιτών, είτε σύζυγος, είτε εξαρτώμενο μέλος (ισχύει αποκλειστικά αν το ακίνητο προορίζεται για ιδιοκατοίκηση).
Ανώτατα Όρια Επιχορήγησης (ταβάνι): Το τελικό ποσοστό μετά τις προσαυξήσεις δεν μπορεί να ξεπερνά το 95% για την Κατηγορία Ι και το 85% για την Κατηγορία ΙΙ.
Τι είδους δαπάνες καλύπτει το πρόγραμμα;
- Εργασίες ανακαίνισης και επισκευής.
- Εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης.
- Αγορά απαραίτητων προϊόντων και υλικών.
Ο ΦΠΑ είναι επιλέξιμος και συμπεριλαμβάνεται στις δαπάνες.
Υπάρχουν υποχρεωτικοί περιορισμοί στο μείγμα των εργασιών;
Ναι, η συνύπαρξη ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης είναι υποχρεωτική και πρέπει να πληροί τα εξής:
Ενεργειακός Στόχος: Οι εργασίες πρέπει να αναβαθμίζουν το ακίνητο κατά τουλάχιστον μία (1) ενεργειακή κατηγορία (σε σχέση με το Α' ΠΕΑ).
Ποσοστό Δαπανών: Οι δαπάνες ενεργειακής αναβάθμισης πρέπει να αποτελούν κατ' ελάχιστον το 20% και κατά μέγιστο το 40% του συνολικού επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων.
Ποιο είναι το μέγιστο ποσό που μπορώ να λάβω;
-Το ανώτατο όριο επιχορήγησης παρεμβάσεων είναι 300 € ανά τ.μ. κυρίων χώρων (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
-Για μια κατοικία 120 τ.μ., η μέγιστη επιχορήγηση για εργασίες/υλικά αγγίζει τις 36.000 €.
Καλύπτονται τα έξοδα μηχανικών και αδειών;
Ναι, το πρόγραμμα καλύπτει τις λεγόμενες "Λοιπές Δαπάνες" σε ποσοστό 100%, με ανώτατο όριο τα 2.500 € (με ΦΠΑ). Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- Αμοιβές μηχανικών/τεχνικών συμβούλων για το σχέδιο παρεμβάσεων.
- Έκδοση αδειών και Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου (ΗΤΚ).
- Ενεργειακές επιθεωρήσεις (Α' και Β' ΠΕΑ).
- Έλεγχος από Ελεγκτή Δόμησης.
Ποια είναι η διαδικασία υποβολής;
Η διαδικασία γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά και χωρίζεται σε δύο στάδια:
Στάδιο 1: Έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας
Ο πολίτης συνδέεται με κωδικούς Taxisnet στην ειδική Ψηφιακή Πλατφόρμα στο gov.gr.
Απαιτείται επικαιροποιημένη εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (ΕΜΕπ).
Παρέχεται συναίνεση για αυτόματες διασταυρώσεις (ΑΑΔΕ, ΔΕΔΔΗΕ).
Ελέγχονται τα εισοδηματικά κριτήρια και τα βασικά στοιχεία του ακινήτου.
Εκδίδεται η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας, η οποία αναρτάται στη θυρίδα του πολίτη. Προσοχή: Η βεβαίωση αυτή δεν αποτελεί έγκριση χρηματοδότησης, έχει προσωρινό χαρακτήρα.
Στάδιο 2: Υποβολή Αίτησης Χρηματοδότησης
Η αίτηση υποβάλλεται στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ.
Συνυποβάλλεται το Σχέδιο Παρεμβάσεων (αιτούμενο ποσό) και Υπεύθυνη Δήλωση.
Χρονική Προτεραιότητα: Καταγράφεται η ακριβής χρονική σφραγίδα (Timestamp). Η υποβολή θα γίνει σε φάσεις: πρώτα τα κλειστά ακίνητα και σε δεύτερο χρόνο τα ανοικτά.
Οι αιτήσεις κατατάσσονται βάσει χρόνου υποβολής και χαρακτηρίζονται ως "Αρχικά Επιλέξιμες" μέχρι την εξάντληση του προϋπολογισμού.
Προθεσμία 3 μηνών: Οι αρχικά επιλέξιμοι οφείλουν εντός 3 μηνών να προσκομίσουν το Α' ΠΕΑ και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου (ΗΤΚ) για να οριστικοποιηθεί το τελικό ποσό επιχορήγησης και να εκδοθεί η Απόφαση Υπαγωγής.
Πώς εκταμιεύονται τα χρήματα της επιδότησης;
Τα ποσά κατατίθενται σε ειδικό, δεσμευμένο και ακατάσχετο τραπεζικό λογαριασμό του ωφελούμενου και διατίθενται μέσω του συστήματος απευθείας στους αναδόχους/προμηθευτές.
-1η Δόση (Προκαταβολή 60%): Κατατίθεται μετά την απόφαση υπαγωγής. Για να "ξεκλειδώσει" και να χρησιμοποιηθεί, ο ωφελούμενος πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι κίνησε μέσω τραπεζικού συστήματος το 40% των ιδίων κεφαλαίων του (ιδιωτική συμμετοχή) προς τους προμηθευτές.
-2η Δόση (Εξόφληση έως 40%): Κατατίθεται μετά την ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, την έκδοση Β' ΠΕΑ και την πιστοποίηση των εργασιών από Ελεγκτή Δόμησης.
Ποιο είναι το χρονικό περιθώριο για την ολοκλήρωση των έργων;
Ο ωφελούμενος πρέπει να ολοκληρώσει το έργο και να υποβάλει αίτημα ολοκλήρωσης εντός 18 μηνών από την έκδοση της απόφασης υπαγωγής, και το αργότερο έως τις 31.12.2028.
Ποιες υποχρεώσεις έχω μετά την ολοκλήρωση του έργου;
Για τουλάχιστον πέντε (5) έτη από την ολοκλήρωση, οφείλετε να διατηρήσετε τη χρήση του ακινήτου σύμφωνα με τον σκοπό που επιδοτήθηκε:
- Ανοικτή κατοικία: Αποκλειστικά για ιδιοκατοίκηση.
- Κλειστή κατοικία: Είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.
- Σε περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου εντός της 5ετίας, επιστρέφεται το σύνολο της επιχορήγησης.
Τι ισχύει ειδικά αν επιλέξω τη Μακροχρόνια Μίσθωση;
Αν το κλειστό ακίνητο διατεθεί για ενοικίαση, ισχύουν σωρευτικά τα εξής:
- Πρέπει να δηλωθεί στην ΑΑΔΕ ως κύρια κατοικία του ενοικιαστή για 5 έτη. Η μίσθωση πρέπει να ξεκινήσει εντός 8 μηνών από την ολοκλήρωση του έργου.
- Επιτρέπονται διαδοχικά συμβόλαια, αλλά το συνολικό κενό διάστημα μεταξύ τους δεν μπορεί να ξεπερνά τους 11 μήνες στην 5ετία (διαφορετικά παρατείνεται αντίστοιχα η περίοδος δέσμευσης).
- Σταθερό ενοίκιο: Προβλέπεται υποχρεωτικά σταθερό (ή μειούμενο) μίσθωμα για τα πρώτα 3 έτη.
- Απαγορεύσεις: Απαγορεύεται ρητά η βραχυχρόνια μίσθωση (τύπου Airbnb), η υπεκμίσθωση, η δωρεάν παραχώρηση και η ενοικίαση σε νομικά πρόσωπα ή για επαγγελματική στέγη.
Πώς ελέγχεται η τήρηση των δεσμεύσεων και τι συμβαίνει σε περίπτωση παράβασης;
Το ΤΕΕ πραγματοποιεί αυτοματοποιημένους και διασταυρωτικούς ελέγχους μέσω των πληροφοριακών συστημάτων (ΑΑΔΕ κ.λπ.).
Αν διαπιστωθεί παράβαση, εκκινεί διαδικασία δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης (επιστροφής) της καταβληθείσας επιχορήγησης, αναλογικά με το χρονικό διάστημα της μη συμμόρφωσης. Σε περίπτωση υπόνοιας απάτης, ο φάκελος διαβιβάζεται άμεσα στις εισαγγελικές αρχές μέσω της AFCOS.