Follow us

Ανισότητα: Η μεγάλη πρόκληση

Τα δύο πρόσωπα της ανισότητας και η απειλή για την κοινωνική σταθερότητα

Ανισότητα: Η μεγάλη πρόκληση

Το ζήτημα της ανισότητας παρουσιάζει δύο πρόσωπα. Από τη μια, η ανισότητα μεταξύ χωρών μειώνεται σταθερά καθώς όλο και περισσότερες χώρες εντάσσονται στο διεθνές οικονομικό σύστημα και αποκομίζουν τα σχετικά οφέλη. Η ανάπτυξη της Κίνας από μόνη της έχει ανεβάσει αισθητά το βιοτικό επίπεδο εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων. Έχει μειωθεί λοιπόν σημαντικά ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας.

Η ανάπτυξη της Κίνας από μόνη της έχει ανεβάσει αισθητά το βιοτικό επίπεδο εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων. Έχει μειωθεί λοιπόν σημαντικά ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας

Από την άλλη, παρατηρείται μια αύξηση της ανισότητας στο εσωτερικό των χωρών, τόσο ανεπτυγμένων όσο και αναπτυσσόμενων όπως η Κίνα. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου τα περισσότερα οφέλη από την ανάπτυξη της τελευταίας 40ετίας έχουν καταλήξει στο πλουσιότερο 1% του πληθυσμού ενώ για τη μάζα του πληθυσμού τα πραγματικά εισοδήματα έχουν μείνει ουσιαστικά στάσιμα. Η τάση αυτή ήρθε να αντιστρέψει τη λεγόμενη Μεγάλη Συμπίεση που παρατηρήθηκε την περίοδο από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι τη δεκαετία του 1970, όταν είχε παρατηρηθεί μια σημαντική μείωση της ανισότητας.

Η Μεγάλη Συμπίεση ήταν ο κύριος λόγος που η κατανομή του εισοδήματος δεν είχε απασχολήσει ιδιαίτερα τους οικονομολόγους για πολλές δεκαετίες. Τα πράγματα έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια καθώς η προσεκτική ανάλυση ιστορικών δεδομένων έχει αναδείξει φαινόμενα και τάσεις που ανατρέπουν τις μέχρι τώρα επικρατούσες απόψεις. Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα το μερίδιο του εθνικού εισοδήματος που αναλογούσε στην εργασία παρέμενε σταθερό. Είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι αυτή ήταν ίσως η φυσική έκβαση του συστήματος. Η πεποίθηση αυτή ανατρέπεται σήμερα καθώς τα στοιχεία καταγράφουν μια σημαντική μείωση του μεριδίου της εργασίας, η οποία παρατηρείται σε πολλές χώρες και πολλούς τομείς της οικονομίας.

Πέραν λοιπόν της αύξησης της ανισότητας υπέρ του κεφαλαίου, παρατηρείται και αυξημένη ανισότητα ανάμεσα στους ίδιους τους εργαζομένους

Ένας άλλος χρήσιμος δείκτης είναι ο λόγος του αποθέματος κεφαλαίου ως προς το εισόδημα μιας χώρας. Όσο πιο μεγάλος είναι ο λόγος, τόσο μεγαλύτερη και πιο παγιωμένη η ανισότητα. Ο δείκτης παρουσίασε μια σημαντική μείωση την περίοδο του μεσοπολέμου, παρουσιάζει όμως μια αυξητική πορεία τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι πλείστες εξηγήσεις αυτών των αλλαγών περιστρέφονται γύρω από δύο εξελίξεις: την τεχνολογική πρόοδο και την παγκοσμιοποίηση. Η βελτίωση της τεχνολογίας, κυρίως στην πληροφορική, μείωσε τις τιμές των επενδυτικών αγαθών και ώθησε τις επιχειρήσεις να υποκαταστήσουν την εργασία με κεφάλαιο. Από την πλευρά της, η παγκοσμιοποίηση προσέφερε μεγάλες επενδυτικές ευκαιρίες στο κεφάλαιο και πολλά οφέλη στους καλά καταρτισμένους εργαζόμενους, από την άλλη όμως ο αυξημένος ανταγωνισμός από τις αναπτυσσόμενες χώρες συμπίεσε τα εισοδήματα μεγάλων τάξεων εργαζομένων στις ανεπτυγμένες χώρες.

Η παιδεία είναι ο σημαντικότερος μηχανισμός κοινωνικής ανέλιξης και το μέσο που θα δώσει στους εργαζόμενους τα εφόδια και τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να διεκδικήσουν κάτι καλύτερο στη ανταγωνιστική οικονομία του 21ου αιώνα

Πέραν λοιπόν της αύξησης της ανισότητας υπέρ του κεφαλαίου, παρατηρείται και αυξημένη ανισότητα ανάμεσα στους ίδιους τους εργαζομένους. Η οικονομία των ανεπτυγμένων χωρών αμείβει σήμερα πλουσιοπάροχα τα σπάνια ταλέντα, τους «σούπερ σταρ» αθλητές, καλλιτέχνες και στελέχη επιχειρήσεων. Αμείβει επίσης πολύ καλά τους εργαζόμενους στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στις νέες τεχνολογίες της πληροφορικής, τομείς όπου οι χώρες αυτές υπερέχουν σημαντικά των αναπτυσσόμενων χωρών. Αντίθετα, εργαζόμενοι σε παραδοσιακούς τομείς της οικονομίας που αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό από τις αναπτυσσόμενες χώρες βλέπουν τα εισοδήματά τους να μένουν καθηλωμένα.

Η αυξημένη ανισότητα αποτελεί απειλή για την κοινωνική σταθερότητα. Ασφαλώς η λύση δεν μπορεί να είναι η αντιστροφή της τεχνολογικής προόδου και της παγκοσμιοποίησης. Η ανθρωπότητα έχει κερδίσει πολλά από αυτά τα δύο φαινόμενα. Πρέπει όμως να βρει τρόπους καλύτερης κατανομής των οφελών που προκύπτουν. Μια καλή αρχή θα ήταν να διασφαλιστεί ότι το κεφάλαιο συνεισφέρει στα δημόσια ταμεία το μερίδιο που του αναλογεί με βάση τα κέρδη που αποκομίζει. Όμως το Α και το Ω οποιασδήποτε προσπάθειας πρέπει να είναι η παιδεία. Η παιδεία είναι ο σημαντικότερος μηχανισμός κοινωνικής ανέλιξης και το μέσο που θα δώσει στους εργαζόμενους τα εφόδια και τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να διεκδικήσουν κάτι καλύτερο στη ανταγωνιστική οικονομία του 21ου αιώνα.

  • Ο Σωφρόνης Κληρίδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΓΑΛΛΙΑ 23 Απρ 2024 | 21:26

"Βόμβα" από την βραβευμένη με Νόμπελ, Εστέρ Ντιφλό- Οι πλούσιες χώρες χρωστούν 500$ δισ. τον χρόνο στις φτωχές χώρες

Η οικονομολόγος παραχώρησε συνέντευξη στους Financial Times, βασιζόμενη κυρίως στις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη στη θνησιμότητα στις φτωχές χώρες.

ΕΓΙΝΑΝ ΕΞΑΛΛΟΙ 23 Απρ 2024 | 17:02

Άλλη μία γκάφα Μπάιντεν: Το "κρύο" αστείο για τον θείο που τον έφαγαν οι... κανίβαλοι στην Παπούα-Νέα Γουινέα [βίντεο]

Πώς έγινε η γκάφα που έχει προκαλέσει σάλο στο νησιωτικό κράτος της Ωκεανίας - Τα σχόλια του Μπάιντεν για τους κανίβαλους

ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ 23 Απρ 2024 | 16:18

Κατάληψη στο πανεπιστήμιο Κολούμπια: Φοιτητές διαδηλώνουν υπέρ των Παλαιστινιών - Αποσύρονται οι μεγάλοι δωρητές

"Δεν νιώθω άνετα να στηρίζω το πανεπιστήμιο μέχρι να ληφθούν διορθωτικά μέτρα" λέει ο μεγαλύτερος δωρητής του Κολούμπια που εν μέσω εκρηκτικού κλίματος, αποσύρει τη δωρεά του.

ΚΥΡΩΣΕΙΣ 23 Απρ 2024 | 09:29

WSJ: Στο στόχαστρο των ΗΠΑ τράπεζες της Κίνας που υποστηρίζουν τη Ρωσία

Ο Μπλίνκεν επέκρινε την κινεζική υποστήριξη προς τη ρωσική αμυντική βιομηχανία, λέγοντας πως το Πεκίνο είναι αυτό που συμβάλλει περισσότερο στην πολεμική προσπάθεια της Μόσχας στην Ουκρανία.

ΗΠΑ 22 Απρ 2024 | 23:45

Κόλαφος ο εισαγγελέας για τον Ντόναλντ Τραμπ: "Πλήρωσε την Στόρμι Ντάνιελς και εξαπάτησε τους ψηφοφόρους του"

"Η υπόθεση αφορά μια συνωμοσία εξαπάτησης. Ο κατηγορούμενος ενορχήστρωσε ένα εγκληματικό σχέδιο για να αλλοιώσει τις προεδρικές εκλογές του 2016".

ΠΩΣ ΑΠΑΝΤΑ ΤΟ TIKTOK 22 Απρ 2024 | 17:02

TikTok: Γιατί οι Αμερικανοί θέλουν να απαγορεύσουν την κινέζικη πλατφόρμα που χρησιμοποιεί ακόμα και ο Τζο Μπάιντεν

Προωθήθηκε η νομοθετική πρωτοβουλία για απαγόρευση του TikTok - Τι φοβούνται στις ΗΠΑ

ΠΡΩΤΟΦΑΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 22 Απρ 2024 | 16:48

Ισραήλ: Tο τάγμα των ακραίων Υπερορθόδοξων Netzah Yehuda - Οι σοβαρές καταγγελίες και η απόφαση Μπλίνκεν

Ο Νετανιάχου αντιδρά με οργή και τονίζει ότι "θα το παλέψω με όλες μου τις δυνάμεις" για να μην επιβληθούν κυρώσεις

ΜΑΧΗ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ 22 Απρ 2024 | 14:27

Ανάλυση Ρόιτερς: Πόσο θα βοηθήσει την Ουκρανία το πακέτο των 61 δισεκ; Δίνει χρόνο αλλά το Κίεβο χρειάζεται στρατεύματα

Σανίδα σωτηρίας για το Κίεβο στον πόλεμο της Ουκρανίας φαίνεται να είναι η αμερικανική βοήθεια, αλλά αρκεί;

ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΥΡΙΑ 21 Απρ 2024 | 23:28

Τουλάχιστον πέντε ρουκέτες εκτοξεύθηκαν από ιρακινή πόλη προς αμερικανική στρατιωτική βάση στη Συρία

Πρόκειται για την πρώτη επίθεση εναντίον αμερικανικών δυνάμεων από τις αρχές Φεβρουαρίου.

ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 21 Απρ 2024 | 16:46

ΔΝΤ: Αυξητική η τάση του παγκόσμιου δημόσιου χρέους - Εκρηκτικά ελλείμματα σε ΗΠΑ και Κίνα, αποκλιμάκωση στην Ελλάδα

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας προβλέπεται να μειωθεί κατά 30 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2029, στο 138,8% του ΑΕΠ.

ΕΝΟΧΛΗΜΕΝΟ ΤΟ ΚΡΕΜΛΙΝΟ 21 Απρ 2024 | 16:30

Ρωσία: Οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να έχουν στην Ουκρανία την ίδια κατάληξη με τον πόλεμο στο Βιετνάμ

Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε πως είναι σαφές ότι οι ΗΠΑ θέλουν η Ουκρανία "να πολεμήσει μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό".

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΟΥΝ 21 Απρ 2024 | 12:32
ΤΕΛΕΣΙΓΡΑΦΟ 21 Απρ 2024 | 12:16

Ένα βήμα πριν την απαγόρευση του Tik Tok οι ΗΠΑ: Πέρασε από την Βουλή των Αντιπροσώπων το νομοσχέδιο

Για περιορισμό της ελευθερίας του λόγου μιλούν οι χρήστες της εφαρμογής.