Ντανιελ ΓκροΣ
Ντανιελ ΓκροΣ

Η Ρωσία είναι το βενζινάδικο της Ευρώπης

Η ικανότητα και προθυμία της Ευρώπης να τιμωρήσει τη Ρωσία είναι αμφισβητήσιμη.

SHARE THIS
0
SHARES

Μετά την κατάρριψη της Πτήσης 317 της Malaysia Airlines, πολλοί Ευρωπαίοι αδημονούν οι κυβερνήσεις τους να κάνουν κάτι, οτιδήποτε, να τιμωρήσουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν για την υποδαύλιση της αστάθειας στην Ουκρανία.

Αλλά η συζήτηση επί των οικονομικών κυρώσεων ρίχνει ένα αμήχανο προβολέα πάνω στις μεγάλες και σημαντικές εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και της Ευρώπης. Όπως φαίνεται από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο πιο σημαντικός ξένος επενδυτής στη Ρωσία, παρέχοντας έως και τα τρία τέταρτα των άμεσων ξένων επενδύσεων. Η Γαλλία προχωρεί με την πώληση ακριβών πλοίων στις ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας. Στη Σουηδία, στη Στοκχόλμη, νωρίτερα αυτό το μήνα, παρατήρησα μεγάλες ομάδες Ρώσων τουριστών (ήταν αυτοί, δυστυχώς, οι οποίοι έσπρωχναν στις ουρές των τουαλτών των μουσείων). Ακριβά ακίνηταστο Λονδίνο και άλλα κεφάλαια τρόπαια (όπως η Τσέλσι) συνεχίζουν να δρουν ως θυρίδες ασφαλείας-χρηματοκιβώτια για τα ρωσικά χρήματα. Το 2013, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε εμπορεύματα αξίας € 206.500.000.000, από τη Ρωσία.

 Όπως φαίνεται από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο πιο σημαντικός ξένος επενδυτής στη Ρωσία

Εάν η Ευρώπη αρνείτο να συναλλαγεί με τη Ρωσία, αρνούμενη να στεγάσει το ρευστό της χώρας, να επενδύει στα εργοστάσιά της, και να αγοράσει τις εξαγωγές της, θα μπορούσε πραγματικά να προκαλέσει κάποια ζημιά, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη δική της έκθεση. Εν τέλει, οι Ρώσοι καταναλωτές δεν μπορούν πραγματικά να αντέξουν οικονομικά να αγοράσουν ένα μεγάλο μέρος των προϊόντων της Ευρώπης. Το 2013, η Ρωσία εισήγαγε μόλις 120 δισ. ευρώ σε αγαθά από την ΕΕ.

Αλλά μια ματιά στο ενδότερα των ψηφίων του εμπορικού ισοζυγίου αποκαλύπτει ότι η ικανότητα και η προθυμία της Ευρώπης να τιμωρήσει τη Ρωσία οικονομικά είναι σε σοβαρό κίνδυνο. Με απλά λόγια, η Ρωσία είναι το βενζινάδικο της Ευρώπηςι. Εάν αρνηθεί να πατρονάρει το βενζινάδικο, θα προκαλέσει σίγουρα κάποιο πόνο για τον ιδιοκτήτη. Αλλά τότε δεν θα είναι σε θέση να πάει στη δουλειά ή το οδηγήσει μέχρι το εμπορικό κέντρο ή να πάρει τα παιδιά του απ' το σχολείο.

Σαν οικονομία, η Ρωσία είναι σχετικά φτωχή και ηλίθια. Δηλαδή, συντηρείται σε μεγάλο βαθμό από την εξόρυξη, γεώτρηση, το σκάψιμο, και τη συγκομιδή των φυσικών πόρων και την πώληση σε αλλοδαπούς χωρίς να τα διαμορφώνει σε τελικά προϊόντα ή να δίνει άλλως προστιθέμενη αξία. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι από τους πιο πολύτιμους τέτοιους πόρους. Σύμφωνα με την Διοίκηση Ενεργειακών Πληροφοριών (Energy Information Administration), το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν το 70 τοις εκατό των εσόδων από τις εξαγωγές της Ρωσίας το 2012.

Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που εξάγει η Ρωσία πηγαίνει σε πλούσιες χώρες της Δυτικής Ευρώπης

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις της Δυτικής Ευρώπης εμπλέκονται στο ρωσικό ενεργειακό εμπόριο. Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που εξάγει η Ρωσία πηγαίνει σε πλούσιες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπου η παραγωγή ενέργειας είναι προβληματική. Τα αποθέματα πετρελαίου, κυρίως στη Βόρεια Θάλασσα, φθίνουν. Η Ευρώπη έχει ακόμη να αγκαλιάσει την εξόρυξη από διάσπαση σχιστολιθικών πετρωμάτων (fracking) για την παραγωγή φυσικού αερίου σε μεγάλες ποσότητες. Και κάποιες πολιτικές, όπως η επιθυμία να ξεφύγουμε από τον άνθρακα, ή ο σταδιακός παροπλισμός των πυρηνικών σταθμών της Γερμανίας. Οδηγούν σε τόνωση της ζήτησης του φυσικού αερίου στον τομέα του ηλεκτρισμού. Όπως επισημαίνει το BBC, οι ευρωπαϊκές χώρες ευθύνονται για το 84 τοις εκατό των εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας, και για περίπου τριών τετάρτων των εξαγωγών φυσικού αερίου της. Η Ευρώπη εξαρτάται από τη Ρωσία για το 30 τοις εκατό του φυσικού αερίου της.

Στην πραγματικότητα, το εμπόριο μεταξύ της Ευρώπης και της Ρωσίας αποτελείται σε μεγάλο μέρος από καύσιμα. Το 2013, η ΕΕ εισήγαγε € 166.300.000.000 καυσίμων από τη Ρωσία, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 80 τοις εκατό του συνόλου των εξαγωγών της Ρωσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2011, η Ολλανδία, που έχει τον σημαντικότερο λόγο να είναι θυμωμένη με τη Ρωσία, εισήγαγε σχεδόν το σύνολο του πετρελαίου που χρησιμοποιεί, και περίπου το ένα τρίτο του πετρελαίου προέρχεται από τη Ρωσία. Η Ολλανδία επίσης, έχει το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα με τη Ρωσία οποιασδήποτε χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη ότι πολλές από τις μεγαλύτερες εταιρικές οντότητες της Ευρώπης εμπλέκονται άμεσα στην εισαγωγή καυσίμων από τη Ρωσία

Δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη ότι πολλές από τις μεγαλύτερες εταιρικές οντότητες της Ευρώπης εμπλέκονται άμεσα στην εισαγωγή καυσίμων από τη Ρωσία, και ότι το υπόλοιπο των μεγαλυτέρων οικονομικών οντοτήτων στην Ευρώπη, όπως πάροχοι υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, διψασμένοι για ενέργεια κατασκευαστές, αυτοκινητοβιομηχανίες, συστήματα μεταφοράς, όποιος χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια, -εμπλέκονται με την αγορά ρωσικών καυσίμων. Αφότου, ο Γερμανός Καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ (Gerhard Schroder) έχασε τις εκλογές του 2005 από την Angela Merkel, εντάχθηκε στην ενεργειακή εταιρεία Nord Stream ως πρόεδρος της επιτροπής μετόχων. Η Nord Stream, που ανήκει στον ρωσικό κρατικό ενεργειακό γίγαντα Gazprom και έναν όμιλο ευρωπαϊκών εταιρειών, κατασκευάζει και λειτουργεί αγωγούς που διοχετεύουν ενέργεια από τη Ρωσία προς τη Δυτική Ευρώπη. Τον Απρίλιο, ο Σρέντερ αγόρασε ένα εξοχικό στην Κριμαία. Όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες δραστηριοποιούνται στη Ρωσία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, και οι κυβερνήσεις της Δυτικής Ευρώπης εμπλέκονται στο ρωσικό ενεργειακό εμπόριο. Οι New York Times ανέφεραν, σχετικά με τις δυσκολίες της OMV, “η μεγαλύτερη βιομηχανική εταιρεία της Αυστρίας, η οποία έχει μια μακρά, μπερδεμένη ιστορία με την Γκάζπρομ (Gazprom)." (Η αυστριακή κυβέρνηση κατέχει περίπου το ένα τρίτο της OMV.) "Προς το παρόν, περίπου το 60 τοις εκατό των προμηθειών φυσικού αερίου της Αυστρίας προέρχεται από τη Ρωσία, και το δίκτυο αγωγών της OMV χρησιμεύει ως σημαντικός διαμετακομιστικός σταθμός για το ένα τρίτο περίπου του ρωσικού φυσικού αερίου που πωλείται στην Ευρώπη”. Είναι, λοιπόν, να απορεί κανείς γιατί η Αυστρία δεν έχει ηγείιται μια επέλασης για επιθετικές κυρώσεις;

Η λήψη σοβαρων μέτρων για την μείωση αγοράς ρωσικών ενεργειακών πόρων θα απαιτούσε από τους Ευρωπαίους ηγέτες να δείξουν ηθικό σθένος

Εάν η ΕΕ ξαφνικά έκλεινε όλους τους αγωγούς φυσικού αερίου και διέταζε τα πετρελαιοφόρα της Ρωσίας να γυρίσουν γύρω, θα προκαλούσε σίγουρα κάποιο βραχυπρόθεσμο πλήγμα στη Ρωσία. Αλλά υπάρχουν πολλοί άλλοι πελάτες εκεί έξω για το πετρέλαιο της Ρωσίας, το οποίο είναι αρκετά εμπορεύσιμο. Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η τεράστια νέα συμφωνία προμήθειας που ο Πούτιν υπέγραψε με την Κίνα σημαίνει ότι ένας μεγάλος πελάτης θα αναδυθεί στα ανατολικά της Ρωσίας. Και ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να κάνουν πρόκριμα την αγορά πετρελαίου από μη ρωσικές πηγές, δεν έχουν έτοιμη εναλλακτική λύση για το φυσικό αέριο της Ρωσίας.

Η λήψη σοβαρων μέτρων για την μείωση αγοράς ρωσικών ενεργειακών πόρων θα απαιτούσε από τους Ευρωπαίους ηγέτες να δείξουν τόσο ηθικό σθένος, όσο και μια έκδηλη προθυμία να προκαλούν οικονομική πόνο σε μεγάλες και καλά συνδεδεμένε εταιρείες. Αλλά και τα δύο αυτά σπανίζουν, ακριβώς όπως το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο.

* Ο Ντάνιελ Γκρος είναι Διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS) που εδρεύει στις Βρυξέλλες. Εχει δουλέψει για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και υπηρέτησε ως οικονομικός σύμβουλος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο Ευρωκοινοβούλιο. Είναι ο αρχισυντάκτης του Economie Internationale και International Finance και αρθρογράφος του Slate.com

ΠΗΓΗ: Slate.com

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook