Καιρός της ρήξης, καιρός της σύνθεσης

Η εγχώρια αριστερά έχει εγκλωβιστεί στην αρχή του ηθικού δογματισμού

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Καιρός της ρήξης, καιρός της σύνθεσης

Όταν η ανθρωπότητα ξεγλίστρησε από τα λεπίδια αυτόκλητων σωτήρων «ιερών τάξεων» και «εκλεκτών εθνών», βρέθηκε δέσμια στη γαλέρα της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης.

Μα βρίσκονται συγκλίσεις μεταξύ σοσιαλιστικής και φιλελεύθερης σκέψης; Ασφαλώς, μάλιστα τα πιο γόνιμα ρεύματα των δύο αυτών σχολών έχουν την ίδια κοιτίδα.

Υπάρχει διέξοδος από το αυτοκαταστροφικό ταξίδι, που να μην περιλαμβάνει επιστροφή στον αυταρχισμό; Ναι, μόνο που αυτή δεν θα έρθει με την καθολική ρήξη· απεναντίας: ο καιρός της σύνθεσης ανοίγεται μπροστά μας. Μα βρίσκονται συγκλίσεις μεταξύ σοσιαλιστικής και φιλελεύθερης σκέψης; Ασφαλώς, μάλιστα τα πιο γόνιμα ρεύματα των δύο αυτών σχολών έχουν την ίδια κοιτίδα.

Το πιο γόνιμο φιλελεύθερο ρεύμα εκπηγάζει από τον Λοκ και την ανάδειξη του δικαιώματος των λαών για αυτοδιάθεση. Από εκεί αρδεύει ο Θορώ την πολιτική ανυπακοή και την αρμονική συνύπαρξη με τη φύση, ο Μιλλ την ανεκτικότητα, οι Γκάντι και Κίνγκ τον σεβασμό των πολιτικών δικαιωμάτων, ο Ρωλς το ξαναμοίρασμα της κοινωνικής τράπουλας με πιο δίκαιο και βιώσιμο τρόπο.

Το πιο γόνιμο σοσιαλιστικό ρεύμα έχει τις καταβολές του στον Μπακούνιν και την αταλάντευτη υπεράσπιση της ελευθερίας. Η ίδια αντίληψη διακρίνεται στη σκέψη του Καστοριάδη και τον οδηγεί στη θεωρία της αυτονομίας, τον Μπούκτσιν στην κοινωνική οικολογία, τον Τσόμσκυ στην αμετάκλητη κριτική του Κράτους και των εξουσιαστικών θεσμών.

Αυτές οι δύο θεωρητικές προσεγγίσεις, παρά τις πολλές επί μέρους αποκλίσεις, μοιράζονται την ίδια ρίζα: τον ηθικό πλουραλισμό, τη μεγάλη αρχή που εγκαινιάστηκε στην αρχαία Αθήνα και επανέκαμψε με την ευρωπαϊκή Αναγέννηση. Έκτοτε, οι δρόμοι τους χωρίστηκαν. Τώρα, ήρθε ο καιρός να συναντηθούν και πάλι. Κι αν η ανάγκη της σύνθεσης αφορά στο σύνολο του κόσμου, στον πληγωμένο τόπο μας είναι ακόμη πιο επείγουσα.

Η εγχώρια αριστερά έχει εγκλωβιστεί στην αρχή του ηθικού δογματισμού

Η συνθετική πρωτοβουλία θα μπορούσε να έρθει από την αριστερά, αφού, κατά παράδοση, αυτή είναι πιο «διαβασμένη». Ωστόσο, η εγχώρια αριστερά έχει εγκλωβιστεί στην αρχή του ηθικού δογματισμού, που διέπει τον πιο προβληματικό από τους σοσιαλιστικούς δρόμους: αυτόν που εκκινεί με τον Μαρξ και την αυταπάτη της ιστορικής νομοτέλειας, οδηγεί στον αυταρχισμό του Λένιν, στα αδιέξοδα του Αλτουσέρ, στους διάτρητους ισχυρισμούς του Μπαντιού, στους παραλογισμούς του Ζίζεκ. Μόνον αν εγκαταλείψει τον δογματισμό –το παράλογο έργο της προκρούστειας προσαρμογής της πραγματικότητας στις απαιτήσεις της θεωρίας– θα έβρισκε τη δύναμη να στρέψει το βλέμμα προς τη σύνθεση.

Μια τέτοια σύνθεση, θα μπορούσε να συνδράμει στον εξορθολογισμό του κοινωνικού μας βίου, την αναγκαία συνθήκη, για να αλλάξει τόσο το πλοίο, όσο και η ρότα του ταξιδιού.

*Ο Γιώργος Ν. Πολίτης είναι Επίκουρος καθηγητής κοινωνικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας του βιβλίου, «Να σηκωθούμε όρθιοι – η επανάσταση της κοινής λογικής».

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

22 Οκτ 2021 | 07:53

Ποιος ποντάρει στον Γιώργο...

Η υποψηφιότητα του κ. Γιώργου Παπανδρέου για την Προεδρία του ΚΙΝΑΛ αρχικά προκάλεσε θυμηδία, μετά ενδεχομένως λύπη αλλά στο τέλος μάλλον επικράτησε η αμηχανία.

21 Οκτ 2021 | 10:51

Τελικά το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ

Πολλοί εκτιμούν ότι ανεξαρτήτως του πόσοι υποψήφιοι θα παραμείνουν τελικά, οι εκλογές θα είναι μια σκληρή μονομαχία μεταξύ Γιώργου Παπανδρέου και Νίκου Ανδρουλάκη.

21 Οκτ 2021 | 07:28

Το πρόβλημα με τις δημοσκοπήσεις...

Είναι προφανές πως κάθε κυβέρνηση προσπαθεί να εξαγοράζει "φιλική" μεταχείριση από τα Μέσα Ενημέρωσης και να παρουσιάζει τις δημοσκοπήσεις όπως τη βολεύουν.

20 Οκτ 2021 | 06:57

Η επιστροφή του Γιώργου Παπανδρέου

Ακόμα και η "ανακοίνωση" της υποψηφιότητάς του είχε το γνωστό στιλ του Παπανδρέου.

20 Οκτ 2021 | 06:50

Συμφωνίες με Γαλλία και ΗΠΑ: Ασφαλείς ή αφελείς...

Αρκετοί αναρωτιούνται αν οι συμφωνίες αυτές μπορούν να εγγυηθούν την εδαφική ακεραιότητα αλλά και την αποτροπή των τουρκικών σχεδίων σε αμφισβητούμενες περιοχές μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας...

19 Οκτ 2021 | 07:36

Γιατί τόση αισιοδοξία;

Κάποιος θα μπορούσε να είναι αισιόδοξος αν λαός και πολιτική ηγεσία είχαν καταλάβει εγκαίρως τι και γιατί συνέβη το 2010 και στη χειρότερη περίπτωση μετά από 2-3 χρόνια η χώρα είχε βγει από τα μνημόνια, είχε εφαρμόσει ριζικές μεταρρυθμίσεις και είχε υπερκαλύψει τις απώλειες.

18 Οκτ 2021 | 07:10

Γιατί να είναι καλύτερο το 2022;

Το έλλειμμα στο 9μηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου του 2021 περιορίστηκε στα 10,1 δισ. ευρώ έναντι προβλέψεων για 13 δισ. και 12,5 δισ. ευρώ στο 7μηνο.

18 Οκτ 2021 | 07:04

Μιχάλης Κακογιάννης εναντίον Bachelor

Το ομολογώ. Σπανίως βλέπω τηλεόραση. Για την ενημέρωσή μου προτιμώ τις εφημερίδες και τους έγκυρους ιστότοπους. Για την -μέσα στο σπίτι- οπτικοακουστική ψυχαγωγία μου τις ψηφιακές πλατφόρμες.

ΣΩΣΤΟ Η ΛΑΘΟΣ; 17 Οκτ 2021 | 16:43

Καλώς διεγράφη από την ΕΣΗΕΑ ο Άρης Πορτοσάλτε;

Γιατί ο Άρης Πορτοσάλτε διεγράφη οριστικά, ενώ άλλοι συνάδελφοι, που επίσης αρνήθηκαν να απεργήσουν, διεγράφησαν προσωρινά;

15 Οκτ 2021 | 06:14

Το ενεργειακό Βατερλό Νο 2...

"Η ενεργειακή κρίση που ζούμε είναι η πρώτη εκ των πολλών που θα ακολουθήσουν στο μέλλον", τόνισε πρόσφατα ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, μιλώντας στο Συνέδριο "Η Ελλάδα μετά" που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών.

14 Οκτ 2021 | 06:59

Καλά Χριστούγεννα ή καλή Ανάσταση...

Αν έχετε καταλήξει στα δώρα που θα κάνετε τα Χριστούγεννα στα παιδιά ή τα βαφτιστήρια σας, τότε καλό θα είναι να προσπαθήσετε να τα προμηθευτείτε από τώρα, γιατί ακόμη και να τα βρείτε στα ράφια τον ερχόμενο Δεκέμβρη ίσως τα πληρώσετε ακριβότερα.

13 Οκτ 2021 | 10:21

Αρχισυντάκτης: Το όνειρο κάθε πολιτικάντη

Ο κάθε πολιτικός, ειδικά των δύο μεγαλύτερων κομμάτων, έχει το κρυφό όνειρο ενός οιονεί αρχισυντάκτη: Να διαμορφώνει την επικαιρότητα, πιστεύοντας ότι έτσι διαμορφώνει και την πραγματικότητα.

13 Οκτ 2021 | 06:59

Η μυστική δημοσκόπηση της πρεσβείας

Και μόνο η αφορμή, για την εξεταστική που ζήτησε ο ΣΥΡΙΖΑ, έπρεπε να μας βάλει σε σκέψεις.