Μείζων δε τούτων η Ευρώπη

Αναμφίβολα η ίδια η Ευρώπη φέρει ευθύνη -την κύρια ίσως ευθύνη- για τη σημερινή της παρακμή.

Χρηστος Χωμενιδης

Ποιο ήταν για μένα το γεγονός της εβδομάδας; Ότι ξαναείδα την "Μπλε Ταινία" του Κριστόφ Κισλόφκσι. Μη με κοιτάζετε καχύποπτα. Προφανώς με απασχόλησε η πορεία της πανδημίας και της οικονομίας, προφανώς διαθέτω άποψη -και προσωπικό ενδιαφέρον- για το αν πρέπει να ξανανοίξουν τα δημοτικά σχολεία, προφανώς έχω ζόρια και χαρές προσωπικού χαρακτήρα… Η "Μπλε Ταινία" ωστόσο με συντάραξε. Και όχι μονάχα ως έργο τέχνης.

Εάν δεν την έχετε δει, θα ξέρετε σίγουρα τη μουσική της. Εκεί ακούστηκε πρώτη φορά, συντεθειμένος από τον Ζμπίγνιεφ Πράισνερ, ο "Ύμνος της Αγάπης". Με φράσεις του Απόστολου Παύλου από την Α΄Προς Κορινθίους Επιστολή Του. "… Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπη δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον. Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί… Η αγάπη πάντα στέγει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει… Νυνί δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα. Μείζων δε τούτων η αγάπη."

Σύμφωνα με το σενάριο της "Μπλε Ταινίας" επρόκειτο για μια παραγγελία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς έναν σπουδαίο μουσικοσυνθέτη. Για τον Ύμνο της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, ο οποίος θα αντικαθιστούσε το φινάλε από την 9η Συμφωνία του Μπετόβεν που ανακρούεται σε κάθε επίσημη περίσταση, στις Βρυξέλλες ή στο Στρασβούργο, ακόμα και στο Φεστιβάλ της Γιουροβίζιον… Το 1993 που γυρίστηκε η "Μπλε Ταινία", η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε 12 μόνο χώρες-μέλη. Η προοπτική ωστόσο της διεύρυνσης της σε ολόκληρη την ήπειρο και της ανάδειξής της σε κυρίαρχο πόλο διεθνώς φάνταζε ρεαλιστική και άκρως επιθυμητή. Ήταν το επόμενο βήμα. Πώς θα μπορούσε ο κινηματογράφος να μην εμπνευστεί;

Το 1996, ο Κριστόφ Κισλόφσκι πέθανε στα πενηνταπέντε του από έμφραγμα στη γενέτειρα Πολωνία. Το 2002, το ευρώ καθιερώθηκε ως ευρωπαϊκό νόμισμα. Το 2004, προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση δέκα νέες χώρες – οι οκτώ από το πρώην Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Το 2012, τής απενεμήθη το Νόμπελ Ειρήνης. Το όραμά της όμως είχε αρχίσει να ξεφτίζει, στις συνειδήσεις τουλάχιστον των λαών της. Η κρίση που είχε φέρει αντιμέτωπους τον φτωχό "και τεμπέλη" Νότο και τον πλούσιο "και εργατικό" Βορρά τήν είχε βαριά τραυματίσει.

Παρά την πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Μακρόν και Μέρκελ για τη στήριξη των ευρωπαϊκών οικονομιών μετά την επέλαση του κορονοϊου, αυτό που -από συνήθεια ή και σαρκαστικά ακόμα- αποκαλούμε "κοινό ευρωπαϊκό μας σπίτι" φαίνεται να μπάζει από παντού νερά. Στην Ουγγαρία του Όρμπαν, ο κοινοβουλευτισμός έχει πρακτικά καταργηθεί. Ο Αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς έχει σηκώσει μπαϊράκι εξ’ονόματος των Βόρειων. Το προσφυγικό-μεταναστευτικό δείχνει να βαίνει προς αναζωπύρωση και είναι αμφίβολο εάν η ευρωπαϊκή ηγεσία θα ξαναπετάξει με ελικόπτερο πάνω από τον Έβρο όπως πριν από τρεις σχεδόν μήνες για να εγγυηθεί συμβολικά τα σύνορα της Ε.Ε.

Εκείνο -αλοίμονο- που έχει κυρίως ξεθωριάσει είναι ο "ευρωπαϊκός χαρακτήρας", το "ευρωπαϊκό πνεύμα" που επάνω του βασίστηκε το όραμα της ενοποίησης. Η "Μπλε Ταινία" μάς το υπενθυμίζει κατά τρόπο νοσταλγικό και οδυνηρό.

Γυρισμένη στο Παρίσι, μάς δίνει εικόνες που θα μπορούσαν να προέρχονται από κάθε πόλη της Ευρώπης. Βλέπουμε τους ανθρώπους να συγχρωτίζονται, να φλερτάρουν, ακόμα και να δουλεύουν στα μπαρ και στα εστιατόρια. Να οικειοποιούνται τον δημόσιο χώρο, να τον προτιμούν από τον ιδιωτικό τους. Αντικρύζουμε έναν πολύχρωμο βιότοπο, όπου οι κοινωνικές τάξεις, οι εθνικότητες, οι θρησκείες, οι κάθε λογής ταυτότητες συνυπάρχουν και συνομιλούν. Όχι ακυρώνοντας τις αντιθέσεις. Όχι αποφεύγοντας τις συγκρούσεις. Αλλά εκτιμώντας και προτάσσοντας την ιστορική κατάκτηση της συμβίωσης.

Αυτή ήταν η Ευρώπη όπως συγκροτήθηκε ύστερα από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και το τραύμα του Ολοκαυτώματος, ενώ η αποαποικιοποίηση την απήλλασε από τον αυτοκρατορικό της χαρακτήρα. Μία, μισή έστω, ήπειρος βαθιά δημοκρατική. Με στέρεο κοινωνικό κράτος, άσχετα εάν ακολουθούσε πότε τη σοσιαλδημοκρατική και πότε τη χριστιανοδημοκρατική συνταγή. Μια ανοιχτή κοινωνία που τη χαρακτήριζε η ανεκτικότητα. Μετά τη σεξουαλική επανάσταση και πριν να ανατείλει ο νεοπουριτανισμός που αποκαλείται "πολιτική ορθότητα", η Ευρώπη ερωτευόταν και συνευρισκόταν ελεύθερα. Έμοιαζε να έχει οριστικά ξεριζώσει τον ρατσισμό, να αποβάλλει σταδιακά κάθε είδους προκατάληψη.

Η κατάρρευση του "Υπαρκτού Σοσιαλισμού", της μετασταλινικής δηλαδή δεσποτείας, βιώθηκε ως επιστροφή του ευρωπαϊκού πνεύματος στις ιστορικές του κοίτες. Ο Μίλαν Κούντερα το διεκήρυσσε θριαμβευτικά: "Καρδιά της Ευρώπης είναι η Τσεχοσλοβακία, αίμα της οι βοημικοί" -άλλως μποέμικοι- "χυμοί!". Οι Ευρωπαίοι ηγέτες της εποχής, έχοντας βιώσει τη φρίκη του ναζισμού, συντάσσονταν. Ο Μιτεράν, ο Κολ, ακόμα και ο αμφιλεγόμενος Τζούλιο Αντρεότι.

Πώς από την ελπίδα του Κούντερα φτάσαμε στον ζόφο που εκφράζει στα βιβλία του ο Μισέλ Ουελμπέκ; Πώς τόσο γκρίζαρε ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής; Πώς έφτασε να ασφυκτιά πιεζόμενος από τις αυταρχικές δημοκρατίες τού Πούτιν και του Ερντογάν, με την θυγατρική Αμερική να υφίσταται τον θρίαμβο της ασημαντότητας, να κυβερνάται από τον Ντόναλντ Τραμπ; "Θα καταντήσουμε το μουσείο του πλανήτη" είχε προβλέψει ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ. "Μιλιούνια Κινέζοι θα μάς κατακλύζουν, θα πίνουν τα κρασιά μας, θα καταβροχθίζουν τα τυριά και τις μπαγκέτες μας, θα μας φωτογραφίζουν σαν αξιοθέατα, σαν απολιθώματα σχεδόν!" Μετά τον Covid 19, δεν έρχονται -προσωρινά- ούτε Κινέζοι…

Ασφαλώς υπάρχουν εξηγήσεις. Αναμφίβολα η ίδια η Ευρώπη φέρει ευθύνη -την κύρια ίσως ευθύνη- για τη σημερινή της παρακμή. Δεν τής αξίζει εντούτοις να καταλήξει μια ανάμνηση που θα διηγούμαστε στα έκπληκτα παιδιά μας.

"Κάποτε υπήρχε μια ήπειρος δίχως φανατισμούς και μισαλλοδοξία… Μπορούσες να τη γυρίσεις με ωτοστόπ… Οι καλλιτέχνες ζούσαν απολαυστικότερα από τους πλούσιους… Η εργασιακή ανασφάλεια δεν βύθιζε τον κόσμο στην κατάθλιψη…"

Ο Πολωνός Κριστόφ Κισλόφσκι γύρισε το αριστουργηματικό του τρίπτυχο εμπνεόμενος από τα χρώματα της γαλλικής σημαίας. "Μπλε, Άσπρο, Κόκκινο… Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα." Τα τρία ιδανικά του 1789. Που ξαναείναι σήμερα απολύτως επείγοντα.

Πηγή: Capital.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΛΟΥΙΣ ΝΤΕ ΓΚΙΝΤΟΣ 01 Ιουλ 2020 | 12:54

ΕΚΤ: Μειωμένος ο αντίκτυπος στα "κόκκινα" δάνεια για τις τράπεζες της Ευρωζώνης λόγω του κορονοϊού

Το πιο ανησυχητικό πράγμα είναι ότι φαίνεται να προβάλλει μία ανάκαμψη δύο ταχυτήτων.

ΛΟΓΩ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ 28 Ιουν 2020 | 19:29

Ζημιά 1,8 δισ. ευρώ θα υποστεί η Ιταλία από την έλλειψη Αμερικανών τουριστών αυτό το καλοκαίρι

Στη ζημία αυτή προστίθενται οι απώλειες από τους ταξιδιώτες από τη Ρωσία, τη Γερμανία και τη Βόρεια Ευρώπη.

ΤΡΟΜΑΖΟΥΝ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ 26 Ιουν 2020 | 22:47

Στη "δίνη" του κορονοϊού ξανά Ευρώπη και ΗΠΑ - Ανησυχία από την αναζωπύρωση, χιλιάδες τα κρούσματα καθημερινά

Ο ιός Covid-19 δεν έχει εγκαταλείψει τον πλανήτη και ειδικά τις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης

25 Ιουν 2020 | 14:40

ΠΟΥ: Συναγερμός για Ευρώπη - Καθημερινά 700 θάνατοι και 20 χιλ. κρούσματα κορονοϊού

Ραγδαία αύξηση - Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τα συστήματα υγείας των χωρών της Ευρώπης.

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΝΑSA 25 Ιουν 2020 | 09:04

Τεράστιος ωκεανός βρέθηκε στον δορυφόρο του Δία, την Ευρώπη

Θα μπορούσε να είναι φιλόξενος για την ανάπτυξη ζωής.

ΕΚΤΙΜΑ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ 24 Ιουν 2020 | 18:42

Το Παρίσι "ξαναχτυπά": Ζητά συζήτηση χωρίς ταμπού στην ΕΕ για τις σχέσεις με την Τουρκία

Τι δήλωσε ενώπιον του σώματος της Γερουσίας ο Γάλλος ΥΠΕΞ Ζαν-Υβ Λε Ντριάν

22 Ιουν 2020 | 09:47

Να δημιουργείς γεγονότα....

Η σκιά του Κωνσταντίνου Καραμανλή ως εμβληματικού "doer" πέφτει βαριά στους πολιτικούς των επόμενων γενεών.

8.680.649 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ 20 Ιουν 2020 | 15:09

Απολογισμός σοκ: Περισσότερα από 2.5 εκατομμύρια τα κρούσματα κορονοϊού στην Ευρώπη

Η ήπειρος που έχει πληγεί περισσότερο από τον κορονοϊό.

ΤΙ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 19 Ιουν 2020 | 10:08

Κίνα: Από την Ευρώπη έρχεται η νέα έξαρση των κρουσμάτων του κορονοίού

Οι τρόποι με τους οποίους ο ιός έφτασε στην Κίνα μπορεί να είναι πολλοί.

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΜΑΧΟ ΖΗΤΗΜΑ 19 Ιουν 2020 | 07:21

Εκρηκτικό το κλίμα στη Μεσόγειο – Ο Μητσοτάκης θέτει στη Σύνοδο Κορυφής τις τουρκικές προκλήσεις

Θα καλέσει τους ομολόγους τους να σταλεί ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την Άγκυρα, ενώ δεν αποκλείεται να ζητήσει και κυρώσεις εναντίον της γειτονικής χώρας.

ΔΗΛΩΣΗ ΕΝΟΨΕΙ ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΚΟΡΥΦΗΣ 18 Ιουν 2020 | 12:54

Το μήνυμα της Μέρκελ: Καμία χώρα μόνη της, να ξεπεράσουμε την οικονομική κρίση ενωμένοι

Η κυρία Μέρκελ περιέγραψε την πανδημία του κορονοϊού ως "την σοβαρότερη πρόκληση στην ιστορία της Ε.Ε."

ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 18 Ιουν 2020 | 11:00

Η Ελλάδα είναι από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες που μείωσαν τον αριθμό των θανάτων από τροχαία

Η χώρα μας μαζί με τα κράτη της Βαλτικής και την Πορτογαλία σημείωσε τις καλύτερες επιδόσεις στην ΕΕ. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία παραμένουν οι χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις.

ΣΥΝΟΔΟ ΤΩΝ ΥΠΑΜ ΤΗΣ ΕΕ 16 Ιουν 2020 | 17:42

Στεφανής σε Ευρωπαίους Υπ. Αμυνας: Κατήγγειλε την τουρκική προκλητικότητα - Στο τραπέζι η επιχείρηση "IRINI"

Ενίσχυση της επιχείρησης "IRINI" με ναυτικά μέσα ζήτησε ο ΥΦΕΘΑ Αλκ. Στεφανής στην άτυπη σύνοδο των ΥΠΑΜ της ΕΕ