Μην κοιτάς τα μαύρα χέρια, κοιτά τα άσπρα στα κεμέρια

Το να σε αποκαλούν "μάστορα" λογιζόταν κάποτε η μεγαλύτερη φιλοφρόνηση. Είθε να ξαναγίνει.

Χρηστος Χωμενιδης

Τι σημαίνει το γνωμικό - τι εννοούσαν οι παλιοί μάστορες; Συμβουλευόμενος το λεξικό μαθαίνεις πως "κεμέρι" είναι το πουγκί. Και "άσπρα" είναι τα χρήματα. Απευθυνόταν ο ξυλουργός ή ο χτίστης σε όποιον τολμούσε να τον κοιτάξει αφ’υψηλού.

"Αξίζει η μουτζούρα στα χέρια μου και με το παραπάνω" του έλεγε "όταν το πορτοφόλι μου φουσκώνει! Η αμοιβή από τη δουλειά μου με καταξιώνει υπαρξιακά, κάνει το βάδισμά μου περήφανο, τη φωνή μου να ακούγεται." "Έχεις γρόσια; Έχεις γλώσσα!" διαπιστώνει μια -παρεμφερούς νοήματος- ηπειρώτικη παροιμία.

Το παραπάνω εργασιακό ήθος είναι που σταδιακά εξέλιπε στην Ελλάδα.

Πρέπει να ανατρέξω στην παιδική, στην εφηβική μου έστω ηλικία, για να θυμηθώ τεχνίτες και έμπορους οι οποίοι ανενδοίαστα χαίρονταν και καυχιούνταν για τα όσα τους απέφερε το επάγγελμά τους. Που με το σχόλασμα κατέβαιναν στην αγορά, έβγαζαν απ’ την τσέπη τα χιλιάρικα (τα έπιαναν με μεγάλους συνδετήρες και μπορούσαν να τα μετράνε σε χρόνο μηδέν) και ψώνιζαν ό,τι χρειαζόταν το νοικοκυριό, επιτρέποντας κάποτε στον εαυτό τους και μικρές μερακλίδικες πολυτέλειες.

Που έβγαιναν Σάββατο και Κυριακή στην περαντζάδα και καμάρωναν μες στα κοστούμια, μέσα στα αστραφτερά σκαρπίνια τους. Οι άνθρωποι τού μόχθου τότε είχαν την κομψότητα πολύ ψηλά στον αξιακό τους κώδικα. Μπορεί στα συνεργεία και στα γιαπιά να φορούσαν φθαρμένες φόρμες, φανέλες και καπέλα καμωμένα από εφημερίδες. Στη σχόλη τους όμως εννοούσαν να’ ναι φιγουρίνια.

Οι εικόνες είναι τόσο μακρινές που φαντάζουν γραφικές. Ο μάστορας απαξιώθηκε στη συλλογική συνείδηση. Το 1971, ο Γιάννης Πάριος καμάρωνε σε μουσική Γιώργου Μητσάκη ότι σπούδασε μηχανικός στον "Προμηθέα", την περίφημη τεχνική σχολή του Πειραιά. Οι συνομήλικοί του ωστόσο μηχανικοί δεν κληροδότησαν στα παιδιά τους την τέχνη τους. Με χαρτί πανεπιστημίου τα ονειρεύονταν, διορισμένα -με τη βοήθεια, προ ΑΣΕΠ, του βουλευτή- σε κάποια θέση στο ευρύτερο δημόσιο. Το να μην είσαι "blue” αλλά "white collar” θεωρούνταν ιδεώδες. Ακόμα και αν ο "blue collar” έβγαζε περισσότερα λεφτά και κουμαντάριζε καλύτερα τον εαυτό του, καθώς το προϊόν τού μόχθου του το εκτιμούσε η πελατεία και το αφεντικό και όχι κάποιος γραφειοκράτης προϊστάμενος.

Η συνέχεια είναι γνωστή. Με την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ αφίχθησαν, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στη χώρα μας μυριάδες μάστορες που στις αρχές δεν έλπιζαν παρά να επιβιώνουν. Τα μεροκάματα κατρακύλησαν, τα τεχνικά επαγγέλματα έγιναν "δουλειές για τους ξένους". Σχετικά πρόσφατα μού έλεγε ένας φίλος ότι ανακάλυψε έναν πρώτης τάξεως Πακιστανό ράφτη στο Αιγάλεω. Αν πεις για τους οικονομικούς μετανάστες πρώτης γενεάς, τους εξ’Αλβανίας, αυτοί έχουν αφήσει από καιρό πίσω τους σε προκοπή και σε τραπεζικές καταθέσεις πολλούς Έλληνες.

Το λιανεμπόριο εξελίχθηκε ακόμα μελαγχολικότερα για τους κάποτε κυρίαρχους του. Οι αλυσίδες επέδραμαν και οδήγησαν σε ασφυξία τον μικρό και τον μεσαίο καταστηματάρχη, ο οποίος έφερε πλέον και τη ρετσινιά τού "κυρ-Παντελή". Του ανθρώπου που αδιαφορεί για τα κοινά, ο οποίος νοιάζεται αποκλειστικά για τη βολή και το ταμείο του. Το εξωφρενικό είναι ότι στους "κυρ-Παντελήδες" σφοδρότερα επιτίθενται τα ίδια τους τα παιδιά που –ακούγοντας τα κελεύσματα της καθ’ημάς ριζοσπαστικής Αριστεράς, αρνούμενα να υποταχθούν στους κανόνες της αγοράς- εξαρτώνται από το χαρτζιλίκι των γονιών ώσπου να γκριζάρουν.

Μένουν στο πατρικό τους μέχρι τα τριανταπέντε. Δήμιος εν πάση περιπτώσει τού παιχνιδοπώλη της γειτονιάς μου δεν είναι η κόρη του ή ο γιός του. Αλλά ο φραντσάιζ ανταγωνιστής, ο οποίος διαθέτει μεγαλύτερη ποικιλία, σε πιο ελκυστική συσκευασία και σε συμφερότερες για τον καταναλωτή τιμές. Ο μόνος τρόπος να αμυνθεί; Να προσφέρει κάτι το διαφορετικό, κάτι που δεν παράγεται και δεν προσφέρεται μαζικά. Να γίνει αυτό που ονομάζαμε κάποτε "μπουτίκ".

Η παρακμή, η ουσιαστική έκλειψη των μικρών επιχειρήσεων και των αυτοαπασχολούμενων επαγγελματιών αποτελεί μάλλον νομοτέλεια. Το υπογραμμίζει η έκθεση Πισσαρίδη στο διαπιστωτικό της σκέλος. Το φανερώνει και η ίδια η ζωή που αλλάζει ραγδαία κατά τους τελευταίους μήνες εξαιτίας τού κορονοϊού. Όποιο εμπορικό δεν διαθέτει σελίδα στο διαδίκτυο, δεν μπορεί να διεκπεραιώσει το e-shopping, έχει ήδη σκάψει τον λάκκο του.

Προφανώς οδηγούμαστε σε μια καινούργια πραγματικότητα που κανένα εμβόλιο δεν θα μπορέσει να αναστρέψει. Πώς μού’ρθε λοιπόν και ανασύρω παμπάλαια γνωμικά με μαύρα χέρια και κεμέρια; Σε τι μπορεί να χρησιμεύσει σήμερα μια τέτοια νοσταλγικότητα;

Κι όμως… Ανάγκη είναι -εφόσον φιλοδοξούμε, μετά την πανδημία, να επανεκκινήσουμε ως κοινωνία και ως οικονομία-, ανάγκη είναι να ξαναποκτήσουμε το παλιό εργασιακό μας ήθος.

Να θυμηθούμε ότι καθένας μας προσέρχεται στην παραγωγή με τα προσωπικά του όπλα, τις ιδιαίτερές του δεξιότητες, που οφείλει να τις μεταφράζει σε αντίστοιχες αποδοχές. Πως το κοινωνικό κράτος δεν αποτελεί ομπρέλα ούτε ζεστή φωλιά. Αλλά δίχτυ ασφαλείας. Ότι κοινωνική δικαιοσύνη σημαίνει ίση αμοιβή για ίσης αξίας εργασία. Και όχι υπερβάλλουσα στοργή σε κάποιες ευνοούμενες συντεχνίες. Ότι εκείνοι που αποδίδουν στη δουλειά τους προσβλέπουν στην αξιολόγηση, ιδίως όταν εκείνη συνοδεύεται και από υλικό πέραν του ηθικού επαίνου. Πως το να κερδίζει κανείς από τη σύννομη δραστηριότητά του δεν τον καθιστά ύποπτο, αντιπαθή ή έστω πρόσφορο θύμα υπερφορολόγησης. Αλλά πρότυπο.

Πως δεν υπάρχουν πρώτης και δεύτερης κατηγορίας, παρακατιανά, επαγγέλματα. Ότι η νέα βαθμίδα τεχνικής εκπαίδευσης που εξήγγειλε το υπουργείο Παιδείας είναι ευχής έργο σε μια χώρα αδιόριστων πτυχιούχων, αποφοίτων ανώτατων σχολών χωρίς επαγγελματική προοπτική. Θα λείψει από τους πολίτες τής αύριον η θεωρητική παιδεία; Ας ενταχθούν τα κλασσικά, τα εμβληματικά κείμενα στην ύλη κάθε σχολείου, κάθε κατεύθυνσης. Δεν χρειάζεται να είσαι -ή να προσδοκάς να γίνεις- φιλόλογος για να μελετάς τον "Επιτάφιο" του Θουκυδίδη και τον "Προμηθέα Δεσμώτη".

Το να σε αποκαλούν "μάστορα" λογιζόταν κάποτε η μεγαλύτερη φιλοφρόνηση. Είθε να ξαναγίνει.

* Ο κ. Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας

Πηγή: capital.gr

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕ Η ΝΟΡΒΗΓΙΑ 18 Ιαν 2021 | 18:44

Θεοδωρίδου για θανάτους στη Νορβηγία: Δεν υπάρχει συσχέτιση με τα εμβόλια κορονοϊού - Στους 33 οι νεκροί

Οι αρχικές αναφορές από τη Νορβηγία προκάλεσαν ανησυχία καθώς ο κόσμος αναζητά πρώιμα σημάδια πιθανών παρενεργειών από τα εμβόλια.

ΟΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 18 Ιαν 2021 | 18:01

Κορονοϊός: Έχουν κλειστεί 372.243 ραντεβού για εμβόλιο - Σε ποια νησιά θα εμβολιαστούν όλοι οι κάτοικοι ταυτόχρονα

Μέχρι σήμερα έχουν εμβολιαστεί 84.831 πολίτες στη χώρα - Η ενημέρωση του Υπουργείου Υγείας για το Εθνικό Σχέδιο εμβολιαστικής κάλυψης για τον κορονοϊό

ΔΕΙΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ 18 Ιαν 2021 | 17:56

Κορονοϊός: 138 νέα κρούσματα στην Αττική - Στο "επίκεντρο" και ο Πειραιάς - Ο χάρτης της διασποράς

Η Αττική κατέγραψε 137 κρούσματα κορονοϊού με τα περισσότερα να εντοπίζονται στον Κεντρικό Τομέα και στον Πειραιά. Μόλις 35 κρούσματα στη Θεσσαλονίκη.

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΟΔΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 18 Ιαν 2021 | 17:39

Κορονοϊός: 320 νέα κρούσματα σήμερα - 19 θάνατοι και 322 διασωληνωμένοι

Σήμερα Δευτέρα 18/01 τα νέα κρούσματα είναι 320, οι θάνατοι 19 και οι διασωληνωμένοι 322 - Η κατάσταση όπως φαίνεται αποσυμφορείται

ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 18 Ιαν 2021 | 17:01

Συγκίνηση: Αντί για στεφάνια κηδείας για τον φίλο τους, μάζεψαν χρήματα για αναπνευστήρες, στολές και μόνιτορ για τις ΜΕΘ

Αντί για στεφάνια κηδείας για τον φίλο του Γιάννη Σταματίου που πέθανε από κορονοϊό, μάζεψαν χρήματα για να ενισχύσουν τις ΜΕΘ

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ 18 Ιαν 2021 | 16:01

Κοντοζαμάνης: Θα γίνονται έξι αντί για πέντε εμβόλια για τον κορονοϊό ανά φιαλίδιο της Pfizer - Με τη χρήση ειδικής σύριγγας

Από κάθε φιαλίδιο της Pfizer θα γίνονται έξι εμβόλια και όχι πέντε που ίσχυε μέχρι σήμερα ανακοίνωσε ο Βασίλης Κοντοζαμάνης

ΘΑ ΑΠΟΦΑΣΙΣΟΥΝ ΟΙ ΛΟΙΜΩΞΙΟΛΟΓΟΙ 18 Ιαν 2021 | 15:39

Γυμνάσια και Λύκεια: Στόχος να ανοίξουν την 1η Φεβρουαρίου- Θα κριθεί τις επόμενες 10 ημέρες από τα κρούσματα

Το πώς θα κινηθούν τα κρούσματα τις επόμενες ημέρες θα κρίνει και το άνοιγμα των σχολείων την 1η Φεβρουαρίου

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ Ο ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ 18 Ιαν 2021 | 14:22

Καμπανάκι ΠΟΥ για τη διανομή των εμβολίων για τον κορονοϊό: Μοιράστε πιο δίκαια τις δόσεις

Είμαστε στο χείλος μιας "καταστροφικής ηθικής αποτυχίας" αναφέρει ο ΠΟΥ για το θέμα της διανομής των εμβολίων για τον κορονοϊό

ΔΕΝ ΠΗΓΑΝ ΜΟΝΟ 46 ΠΟΛΙΤΕΣ 18 Ιαν 2021 | 13:53

Κορονοϊός: Οι 85χρονοι αψήφησαν το χιόνι- Εμβολιάστηκε το 95% όσων είχαν κλείσει ραντεβού

Σύμφωνα με τα στοιχεία, 3.777 πολίτες είχαν επιβεβαιώσει το ραντεβού τους για το Σάββατο, εκ των οποίων προσήλθαν οι 3.585, ποσοστό που αγγίζει το 95%.

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ Ο ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ 18 Ιαν 2021 | 13:25

Κορονοϊός: Η Βρετανία εμβολιάζει 140 ανθρώπους το λεπτό- Πλησιάζουν τα 4 εκατομμύρια οι εμβολιασθέντες

Αγώνας δρόμου για τον εμβολιασμό των πολιτών για τον κορονοϊό στη Βρετανία

ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ 18 Ιαν 2021 | 13:08

Κορονοϊός- Επιτροπή εμβολιασμού: Όσοι νοσήσαν μπορούν να περιμένουν ως και 90 ημέρες για να εμβολιαστούν

Η επιτροπή εμβολιασμού ενημερώνει πως όσοι ασθένησαν με κορονοϊό μπορούν,. εάν θέλουν, να περιμένουν ως και 90 ημέρες πριν κάνουν το εμβόλιο.

ΤΙ ΛΕΕΙ ΕΛΛΗΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ 18 Ιαν 2021 | 13:03

Κορονοϊός: Περισσότεροι εξωνοσοκομειακοί θάνατοι σε μέρη που χτυπήθηκαν περισσότερο από την πανδημία

Η μελέτη αποκαλύπτει ότι οι εξωνοσοκομειακοί θάνατοι ακολουθούν τη γεωγραφική κατανομή των κρουσμάτων του κορονοϊού.

ΧΩΡΙΣ ΤΕΣΤ ΟΙ ΣΥΝΟΔΟΙ 18 Ιαν 2021 | 13:02

Πάτρα: Μεγάλη διασπορά κορονοϊού σε παθολογική του "Αγίου Ανδρέα" - Καταγγελίες της ΠΟΕΔΗΝ

Το γεγονός είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 44χρονης μητέρας η οποία εισήχθη στην κλινική με λευχαιμία και στη συνέχεια διαγνώστηκε με κορωνοϊό.