Να αποκρούσουμε τη συντηρητική επανάσταση

Το παράδοξο της σημερινής πολιτικής κατάστασης

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Να αποκρούσουμε τη συντηρητική επανάσταση

Ευτυχώς ο Μάιος πέρασε, και μαζί του η ψευδαίσθηση αναπαράστασης του Μάη του ’68 με κοστούμια εποχής. Γιατί στο μεταξύ η επανάσταση έχει αλλάξει κατεύθυνση: αυτό που ενέπνεε πριν από πενήντα χρόνια τους φοιτητές και τους εργάτες ωθώντας τους προς το μέλλον εμπνέει σήμερα όσους επιδιώκουν να επιστρέψουν στο εθνικό κράτος και την εθνική συνείδηση. Το κλίμα είναι επαναστατικό, αλλά η επανάσταση αυτή είναι συντηρητική και δεν σέβεται κανένα όριο.

Αν θέλαμε να περιγράψουμε με ένα σχήμα τη σημερινή κατάσταση, θα λέγαμε ότι από τη μια μεριά είναι λαοί οργισμένοι επειδή έχουν στερηθεί το έδαφός τους και από την άλλη είναι ένα έδαφος στερημένο από λαούς.

Οι δημοσιογράφοι και οι πολιτικοί αναλυτές μιλούν για «λαϊκισμό» προκειμένου να περιγράψουν αυτή την απελπισμένη επιστροφή στην προστασία του εθνικού κράτους που παρατηρούμε σε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις στην Ιταλία, στη Γερμανία, στη Γαλλία, και φυσικά στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οσο περισσότερο μια χώρα επωφελείται από την παγκοσμιοποίηση, τόσο βιαιότερα την εγκαταλείπει – με την Αγγλία και την Αμερική να ηγούνται αυτής της ιστορικής οπισθοχώρησης.

Στη λέξη «λαϊκισμός», όμως, υπάρχει η λέξη «λαός». Οσο παράδοξο λοιπόν κι αν φαίνεται σε αυτούς που εξακολουθούν να θέλουν να γιορτάσουν το «πνεύμα του Μάη», το πρόβλημα σήμερα είναι η συμφιλίωση με αυτούς τους δύο τοξικούς όρους, που συχνά συνδέουμε με την αντιδραστική σκέψη: τη λέξη «λαός» και τη λέξη «έδαφος».

Οι προοδευτικοί κατηγορούν τους λαϊκιστές ότι θέλουν να επιστρέψουν σε ένα έδαφος ταυτόσημο με μια ταυτότητα η οποία προστατεύει και καθησυχάζει. Το μεγάλο παράδοξο όμως είναι ότι οι προοδευτικοί δεν έχουν κάτω από τα πόδια τους περισσότερο έδαφος από τους λαϊκιστές. Και το χειρότερο είναι ότι αορίστως το γνωρίζουν, κάτι που τους κάνει ακόμη πιο έξαλλους.

Οι προοδευτικοί διαισθάνονται ότι ο ακαθόριστος ορίζοντας της παγκοσμιοποίησης προσκρούει πλέον σε αυτό που αποκαλείται «όρια του πλανήτη». Η πρόοδος δεν έχει λοιπόν πουθενά να ακουμπήσει. Οσο για τους λαϊκιστές, πως είναι δυνατόν να πιστεύουν πάνω από ένα λεπτό στη βιωσιμότητα των εθνικών κρατών, υπολειμμάτων μιας αρχαίας ιστορίας που έχει εξαφανιστεί δια παντός; Βρετανική αυτοκρατορία; Παδανία; Γαλλία της δεκαετίας του ’50; Αμερική “great again”; Αυστροουγγρική αυτοκρατορία; Ας σοβαρευτούμε, γνωρίζουν καλά ότι αυτά τα καταφύγια από τη θύελλα δεν θα τους χρησιμεύσουν για να επιβιώσουν.

Όπως λοιπόν και οι προοδευτικοί, έτσι και οι λαϊκιστές ανησυχούν επειδή τα σχέδιά τους δεν έχουν θεμέλια. Οι λαοί έχουν βρεθεί χωρίς έδαφος. Και αυτό εξηγεί τον βίαιο χαρακτήρα που έχει προσλάβει η δημόσια ζωή και τη διολίσθηση προς αυτό που αποκαλείται «μετα-αλήθεια». Χωρίς υλικό κόσμο κάτω από τα πόδια σου, πώς να διατυπώσεις οποιοδήποτε πρόγραμμα και να του δώσεις μια εμπειρική βάση; Ο καθένας λοιπόν αναπτύσσει το δικό του όραμα. Άλλος ονειρεύεται μια ανεξάρτητη Ιταλία, άλλος μια Γαλλία που θα κατοικείται μόνο από τον εγχώριο πληθυσμό, άλλος θέλει να κατακτήσει τον Αρη ή να κατασκευάσει ρομπότ που θα του επιτρέψουν επιτέλους να γίνει υπεράνθρωπος.

Το παράδοξο της σημερινής πολιτικής κατάστασης είναι ότι ο καθένας έχει επίγνωση πως το ζητούμενο είναι να βρεθεί ένα έδαφος για να κατοικήσει μαζί με άλλους μετανάστες που έχουν έρθει από παντού. Λες και δίπλα στους λαούς χωρίς γη υπάρχει μια γη που περιμένει λαούς να την κατοικήσουν και να τη φροντίσουν. Αισθάνεται κανείς ότι δικαίως οι λαϊκιστές ζητούν προστασία, αδίκως όμως την αναζητούν στην εθνική ταυτότητα. Δικαίως οι προοδευτικοί θέλουν την πρόσβαση στον κόσμο, συγχέουν όμως τον κόσμο με την παγκοσμιοποίηση. Είναι σαν να υπάρχει μια νέα οικουμενικότητα: παντού άνθρωποι σε κίνηση αναζητούν ένα κατοικήσιμο έδαφος.

Η επιστροφή των ζητημάτων της γης, του εδάφους, των ζωνών προς υπεράσπιση, των λαών, αλλά και των εντελώς υλικών ζητημάτων της τροφής, της μεταφοράς, της ενέργειας, μαζί με τη νέα ματιά στους αγώνες των «αυτοχθόνων» λαών και τη βροχή βιβλίων για τα δέντρα, τα φυτά, τα μανιτάρια, τα μικρόβια ή τους λύκους, δείχνει ότι στην κοινή συνείδηση υπάρχει κάτι γήινο.

Το γήινο αυτό όμως δεν είναι τόσο ελκυστικό όσο το εθνικό κράτος προς το οποίο στρέφονται απεγνωσμένα όσοι φοβούνται την παγκοσμιοποίηση. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να αναστήσουμε τον Μάη του ΄68 και τα αμφιλεγόμενα ιδεώδη του, αλλά να αναπτύξουμε την ίδια ενέργεια για να εμποδίσουμε τη συντηρητική επανάσταση να μας οδηγήσει στην τραγωδία που ετοιμάζει.

(*) O Mπρουνό Λατούρ είναι γάλλος φιλόσοφος, ανθρωπολόγος και κοινωνιολόγος

Πηγή: Le Monde/AΠΕ-ΜΠΕ

------

Στην ιστοσελίδα μας φιλοξενούνται όλες οι απόψεις που σέβονται τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον πολιτισμό και την αισθητική. Οι γνώμες των αρθρογράφων είναι ενυπόγραφες και προσωπικές και δεν ταυτίζονται απαραίτητα με την άποψη του TheToc.gr.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

26 Ιουλ 2021 | 08:50

Ο τελευταίος τροχός

"Πώς τα βλέπετε τα πράγματα;" με ρωτάει. "Εσείς πώς τα βλέπετε; - που είστε στην πρώτη γραμμή..." τού αντιγυρίζω.

26 Ιουλ 2021 | 07:10

Ο μακρύς δρόμος της επιστροφής...

Το 95% όσων νοσούν και το 99% όσων νοσηλεύονται σε ΜΕΘ είναι ανεμβολίαστοι με βάση τα στοιχεία

22 Ιουλ 2021 | 09:01

Τώρα όλοι θέλουν λίγο Γιάννη…

Πανηγύρισαν τη νίκη του Greek Freak και οι πολιτικοί και τα κόμματα που καταψήφιζαν συνεχώς όλους τους νόμους για την απόδοση ιθαγένειας σε παιδιά μεταναστών.

22 Ιουλ 2021 | 08:34

Η απελπισία είναι κακός σύμβουλος...

Στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης μόλις τώρα άρχισαν να αντιλαμβάνονται την απελπισία που εκπέμπουν τα μηνύματα των δημοσκοπήσεων ήδη από το 2016 για τον ΣΥΡΙΖΑ και τον κ. Τσίπρα.

21 Ιουλ 2021 | 06:53

Οι Ηρώδεις που σφαγιάζουν τους υποψηφίους

Ας ξεκινήσουμε με τα βασικά. Στα πανεπιστήμια εισάγονται οι υποψήφιοι με εξετάσεις. Πρώτον γιατί οι θέσεις είναι περιορισμένες (και κοστίζουν ακριβά στους φορολογούμενους) και δεύτερον γιατί πρέπει να μπαίνουν στο πανεπιστήμιο οι καλύτεροι.

21 Ιουλ 2021 | 06:43

Ένα μήνυμα για τον Ταγίπ...

Η Τουρκία του 2020 όμως δεν είναι η Κεμαλική Τουρκία του 1950. Έχει πληθυσμό πάνω από 80 εκατ. έχει αποκτήσει βιομηχανική υποδομή και κυρίως δεν ελέγχεται από τους φιλοδυτικούς Κεμαλιστές.

20 Ιουλ 2021 | 06:50

Τα κόμματα της "Ψέκας"...

Στις αρχές του 2020, κατά τους πρώτους μήνες της επιδημίας "Covid-19" δημιουργήθηκε μια αρκετά πολυπληθής κατηγορία πολιτών οι οποίοι αρνούνταν την ύπαρξη των ιού. Μιλούσαν για "κοροϊδοϊό" και απέδιδαν τα περί πανδημίας και τα μέτρα ανάσχεσης που ελάμβαναν οι κυβερνήσεις, σε ύποπτες προθέσεις ελέγχου από σκοτεινούς κύκλους της παγκόσμιας ελίτ η οποία χειραγωγεί τις κυβερνήσεις.

19 Ιουλ 2021 | 18:50

Το memo του Περισσού και η... Μύκονος

Κάποιος στον Περισσό, δεν πήρε το memo και δεν έχει διαβάσει εφημερίδες, εδώ και μήνες

19 Ιουλ 2021 | 07:28

Το τείχος της ανοησίας κι ο "ρετσινόλαδος"...

Με βάση τις εκτιμήσεις πως προκειμένου να επιτευχθεί ένα "τείχος ανοσίας" ικανό να ανακόψει και να εκμηδενίσει σταδιακά την επιδημία χρειάζεται περί το 70-80% του πληθυσμού να έχει αντισώματα στον ιό, ο στόχος είναι επιτεύξιμος το Φθινόπωρο.

19 Ιουλ 2021 | 07:00

Κι αν δεν μπορείς να την ευνουχίσεις, τη σκοτώνεις…

Στην παιδική τους ηλικία τα πιο πολλά κορίτσια έχουν κούκλες. Τις χτενίζουν, τις στολίζουν, τις νανουρίζουν, άμα εκνευριστούν μπορεί και να ξεσπάσουν επάνω τους, να τις ξεμαλλιάσουν, να τις εξαρθρώσουν...

17 Ιουλ 2021 | 15:06

Ο Νίκος Παππάς, το βουνό και τα ποντίκια

Δεν ξέρω σε ποιους δεν έκανε χάρες και δωράκια ο ΣΥΡΙΖΑ- αν το έκανε, έστω κι αν εμείς δεν το πήραμε χαμπάρι, μπράβο του- ξέρω όμως ορισμένους στον χώρο των media, που έκαναν μετά βεβαιότητας "χάρες" - και μεγάλες- στον ΣΥΡΙΖΑ.