"Δεν επεδίωξα να σκοτώσω. Δεν είμαι ικανός να σκοτώσω άνθρωπο. Επεδίωξα να σκοτώσω έναν τύραννο". Η περίφημη φράση του Αλέκου Παναγούλη προς την Οριάνα Φαλάτσι, το καλοκαίρι του 1973, οριοθετεί το σκεπτικό κάθε επίδοξου ιδεαλιστή τυραννοκτόνου: η ιδιότητα του τυράννου αναστέλλει, εάν δεν καταργεί πλήρως την ιδιότητα του ανθρώπου· θα πρέπει να ντρέπονται οι κοινωνίες που επιτρέπουν στους τυράννους να πεθαίνουν γαλήνια στο κρεβάτι τους από βαθιά γεράματα. Δεν νομίζω ότι υπάρχει σήμερα καλόπιστος συμπατριώτης μας που να αμφισβητεί ότι ο Αλέκος Παναγούλης, ο παρ’ ολίγον δολοφόνος του δικτάτορα Γεώργιου Παπαδόπουλου, υπήρξε ό,τι πιο κοντινό στο αρχέτυπο του αυθεντικού ήρωα, καθώς και την ανιδιοτέλεια των κινήτρων του.
Εντούτοις, όπως πικρά πλέον γνωρίζουμε, ακόμη και οι πιο καλές προθέσεις μπορούν να στρώσουν τον δρόμο προς την Κόλαση ή, με άλλα λόγια, τα πιο ανιδιοτελή κίνητρα να "χρησιμεύσουν" για την επίτευξη κινήτρων πολύ λιγότερο ή και καθόλου ανιδιοτελών. Ο παλαίμαχος Κύπριος δημοσιογράφος και ιστορικός ερευνητής Μακάριος Δρουσιώτης, σε εκτενές και διεισδυτικό ρεπορτάζ του που δημοσιεύτηκε στην αλήστου μνήμης "Ελευθεροτυπία" τον Αύγουστο του 2008 (σαράντα χρόνια από τη δολοφονική απόπειρα του Παναγούλη κατά του Παπαδόπουλου), υποδεικνύει πώς ακριβώς τα ανιδιοτελή κίνητρα του Παναγούλη "κούμπωσαν" τη δεδομένη ιστορική στιγμή με τις επιδιώξεις πιο σκοτεινών δυνάμεων.
"Μετά τη σύλληψη του Αλέκου Παναγούλη", γράφει μεταξύ άλλων ο Δρουσιώτης, "αποκαλύφθηκε ότι έδρασε σε συνεργασία με τον τότε υπουργό Εσωτερικών της Κύπρου Πολύκαρπο Γιωρκάτζη, ο οποίος ήταν ο στρατιωτικός αρχηγός της οργάνωσης "Ελληνική Αντίσταση” που είχε ιδρύσει ο Παναγούλης. Η αυτοθυσία του Παναγούλη επισκίασε τον ρόλο του Πολύκαρπου Γιωρκάτζη, ο οποίος υπήρξε η πιο σκοτεινή και πιο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της νεότερης Ιστορίας της Κύπρου. Όλη η βιβλιογραφία που ασχολήθηκε με την υπόθεση Παναγούλη απέδωσε στον Γιωρκάτζη αντιδικτατορικά κίνητρα. Ωστόσο, τέσσερις δεκαετίες μετά την απόπειρα η έρευνα αποκαλύπτει μια άλλη, εντελώς διαφορετική διάσταση για τα κίνητρα του Γιωρκάτζη". Σύμφωνα με τον Δρουσιώτη πάντα, ο Γιωρκάτζης που τον Μάρτιο του 1970, ενάμιση χρόνο μετά την απόπειρα κατά του Παπαδόπουλου, θα εμπλακεί σε συνωμοσία για τη δολοφονία του αρχιεπισκόπου Μακαρίου και, μια βδομάδα αργότερα, θα δολοφονηθεί ο ίδιος, σε αντίθεση με τον Παναγούλη και ερήμην του Παναγούλη, δεν επιθυμούσε την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος αλλά τη διαδοχή της παπαδοπουλικής δικτατορίας με μια ιωαννιδική σκληρότερη (κάτι που επετεύχθη τον Νοέμβριο του 1973, κάτω από διαφορετικές συνθήκες και με πολύ πιο βαρύ τίμημα εντέλει για την ίδια την Κύπρο).
Όλα τα παραπάνω δεν τα παραθέτω προκειμένου να διαγνώσω ομοιότητες και αναλογίες ανάμεσα σε δύο τόσο διαφορετικές εκδοχές τυράννων όσο ο Γεώργιος Παπαδόπουλος και ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεϊ, που δολοφονήθηκε μόλις προχτές –ομοιότητες και αναλογίες τραβηγμένες από τα μαλλιά, καθότι η σχετικά βραχύχρονη τυραννία του πρώτου ευθύνεται για δεκάδες θανάτους, ενώ η μακρόχρονη (κοντά τέσσερις δεκαετίες) τυραννία του δεύτερου για δεκάδες χιλιάδες.
Επιθυμώ όμως να καταδείξω πως, τόσο στην περίπτωση του Παπαδόπουλου όσο και στην περίπτωση του Χαμενεϊ, η ανιδιοτέλεια των κινήτρων δεν αποτελεί απαραίτητα την ικανή και αναγκαία συνθήκη για την υπογραφή της θανατικής τους καταδίκης. Όπως θα έλεγε και ο Ντόναλντ Τραμπ παραφράζοντας μια παροιμιώδη κυνική φράση του Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ για τον δικτάτορα της Κούβας Φουλχένσιο Μπατίστα: "Ο Χαμενεϊ ήταν αιμοσταγές κάθαρμα, αλλά αυτό δεν ήταν το χειρότερό του χαρακτηριστικό. Είχε ακόμη ένα χειρότερο: δεν ήταν "δικό μας” κάθαρμα".