O τουρκικός στρατός και το AKP

Η αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική εξουσία.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM

Η αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική εξουσία της Τουρκίας ξεκίνησε την περίοδο 2002-2003, όταν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το κόμμα του ανέλαβαν την εξουσία. Στο όνομα της εναρμόνισης με την ευρωπαϊκή νομοθεσία ψηφίστηκαν νόμοι που αποδυνάμωσαν τις εξουσίες του στρατού. Το Συμβούλιο εθνικής ασφαλείας έχασε το δικαίωμα να επιβάλει πολιτικές αποφάσεις στην κυβέρνηση, η οποία μέχρι τότε ήταν υποχρεωμένη να τις εφαρμόζει.

Μπορεί κανείς να διακρίνει εδώ μια μορφή εκδίκησης από την πλευρά του Ερντογάν, ο οποίος δεν «χώνεψε» ποτέ την απόφαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας να κλείσει το 1997 το κόμμα Refah, του οποίου ήταν μέλος. Ο ίδιος άλλωστε είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 120 ημερών για τη δημόσια ανάγνωση ενός θρησκευτικού ποιήματος.

Οι αλλαγές ήταν σταδιακές μέχρι την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Δεκαπέντε ημέρες μετά το γεγονός αυτό, ένα νομοθετικό διάταγμα ανέτρεψε ριζικά την ανατομία του στρατού. Η παρουσία των στρατιωτικών στους κρατικούς θεσμούς μειώθηκε και οι στρατιωτικοί έχασαν το μονοπώλιο που κατείχαν στον οργανισμό ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις προαγωγές.

ΟΙ αλλαγές αυτές δικαιολογήθηκαν από την πολιτική εξουσία ως μια προσπάθεια ελέγχου και εκσυγχρονισμού του στρατού. Η πολιτική αυτή συνοδεύτηκε από μια ιδεολογική αλλαγή. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις απομακρύνθηκαν από ορισμένες κεμαλικές αξίες, όπως ο κοσμικός χαρακτήρα του κράτους, προς όφελος των συντηρητικών και θρησκευτικών αξιών του ΑΚΡ. Στις αλλαγές αυτές αντιτάχθηκαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, και ιδιαίτερα το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, που υπερασπίζονται τις αρχές του Κεμάλ.

Μετά το 2017, τα μέσα ενημέρωσης άρχισαν να δημοσιεύουν σκηνές από συλλογικές προσευχές των αξιωματικών με τους στρατιώτες. Τον Φεβρουάριο του 2017, για παράδειγμα, δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες του Χουλουζί Ακάρ, τότε αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, να προσεύχεται στη Μέκκα δίπλα στον πρόεδρο Ερντογάν.

Τον Φεβρουάριο του 2017 ήρθη η απαγόρευση που ίσχυε για τις γυναίκες στρατιωτικούς να φορούν το ισλαμικό φουλάρι. Στη συνέχεια άλλαξαν και ορισμένα τελετουργικά που αφορούν τα γεύματα και τις κηδείες. Τα γεύματα συνοδεύονταν πλέον από την προσευχή στο όνομα του Θεού, που στα τουρκικά λεγόταν τότε «Tanri», ένας όρος που δεν περιορίζεται στο σουνιτικό ισλάμ. Τον Νοέμβριο του 2017, ο όρος αυτός αντικαταστάθηκε από τον «Αλλάχ».

Ολες αυτές οι αλλαγές έγιναν με διατάγματα του Υπουργείου Εσωτερικών, προκειμένου να τεθεί ο στρατός υπό τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας.

Οι διώξεις άφησαν ένα κενό, που άνοιξαν τον δρόμο σε μια νέα πολιτική στρατολόγησης: με τον τρόπο αυτό προωθήθηκαν υποψήφιοι με ιδεολογικό προφίλ πλησιέστερο προς τις ιδέες της συντηρητικής Δεξιάς. Δεκαπέντε ημέρες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος έκλεισαν οι στρατιωτικές σχολές. Οι φοιτητές που ολοκλήρωναν τις σπουδές τους και ετοιμάζονταν να ενταχθούν στις ένοπλες δυνάμεις δεν κατάφεραν να το κάνουν και χρειάστηκε να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε άλλα πανεπιστήμια.

Με το διάταγμα της 30ής Ιουλίου 2016 έλαβε χώρα μια ακόμη σημαντική μεταρρύθμιση. Στο εξής, οι μαθητές που τελείωναν τα θρησκευτικά σχολεία (τα λεγόμενα imam hatip, όπου εκπαιδεύονται οι μελλοντικοί ιμάμηδες) μπορούσαν πλέον να λάβουν μέρος σε εξετάσεις για την ένταξή τους στον στρατό, κάτι που μέχρι τότε ήταν αδιανόητο.

Σε κάθε περίπτωση, ο στρατός δεν είναι ένας ομοιογενής θεσμός, υπάρχουν και εκεί τα ρεύματα σκέψης που συναντά κανείς στην κοινωνία. Το θρησκευτικό συντηρητικό ρεύμα θα κυριαρχήσει άραγε έναντι των άλλων; Θα είναι ενδιαφέρον να δει κανείς πώς θα αναπτυχθούν οι σχέσεις του με τους κεμαλικούς ή ευρωασιατικούς κύκλους, που επιθυμούν την προσέγγιση με τη Ρωσία.

(*) Η Σουμπούλ Καγιά είναι οικότροφος του γαλλικού Ινστιτούτου ανατολικών σπουδών στην Κωνσταντινούπολη

(Πηγή: συνέντευξη στη Monde/ AΠΕ)

--------------------

Στην ιστοσελίδα μας φιλοξενούνται όλες οι απόψεις που σέβονται τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον πολιτισμό και την αισθητική. Οι γνώμες των αρθρογράφων είναι ενυπόγραφες και προσωπικές και δεν ταυτίζονται απαραίτητα με την άποψη του TheToc.gr.

27.069 ΤΑ ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ 05 Απρ 2020 | 21:01

Κορονοϊός: Στους 574 οι θάνατοι στην Τουρκία - 73 νεκροί σε μια ημέρα

Τα νέα επιβεβαιωμένα κρούσματα αυξήθηκαν κατά 3.135 για να φθάσουν τα 27.069.

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ 05 Απρ 2020 | 17:50

Η Τουρκία εξαιρεί από την καραντίνα τους νεαρούς εργάτες κάτω των 20 ετών

Οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα όπως και οι εποχικοί εργάτες αγροτικών εργασιών κάτω των 20 ετών εξαιρούνται της απαγόρευσης.

ΑΛΜΑΤΩΔΗΣ ΑΥΞΗΣΗ 04 Απρ 2020 | 21:32

Κορονοϊός: 76 νέοι θάνατοι το τελευταίο 24ωρο- 23.934 τα συνολικά κρούσματα στη Τουρκία

Οι θάνατοι που σχετίζονται με τον Covid-19 αυξήθηκαν κατά 76 και πλέον οι νεκροί έφθασαν τους 501 στη χώρα.

ΕΙΧΑΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΕΙ ΟΙ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ ΤΗΣ 04 Απρ 2020 | 12:26

Τουρκία: Πέθανε η 28χρονη τραγουδίστρια Χελίν Μπολέκ έπειτα από 288 ημέρες απεργία πείνας

Η Μπολέκ ξεκίνησε απεργία πείνας ζητώντας την απελευθέρωση επτά μελών του συγκροτήματος που έχουν συλληφθεί.

ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ 03 Απρ 2020 | 21:50

Κορονοϊός: Σε καραντίνα από Ερντογάν οι μεγάλες πόλεις - Απαγόρευση κυκλοφορίας στους νέους κάτω των 20

Απαγορεύεται για 15 ημέρες σε πρώτη φάση, η έξοδος και η είσοδος σε 30 μητροπολιτικές πόλεις της Τουρκίας

ΘΥΜΑΤΑ ΣΕ 56 ΠΟΛΕΙΣ 03 Απρ 2020 | 20:26

Τουρκία: Πάνω από 20.000 τα κρούσματα - Στους 425 οι νεκροί

Στην Κωνσταντινούπολη τα κρούσματα είναι 12.231, στη Σμύρνη 1.015, στην Άγκυρα 860, στο Ικόνιο 601 και στο Κοτζάελι 500.

Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΙ 03 Απρ 2020 | 14:58

Αγγελος Συρίγος: Φοβάμαι μην στείλουν επίτηδες οι Τούρκοι, μετανάστες-φορείς του κορονοϊού στα νησιά

Πρέπει να προετοιμαζόμαστε για θερμό επεισόδιο εκτίμησε ο καθηγητής Αγγελος Συρίγος

«ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΕ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΣΗ» 02 Απρ 2020 | 21:53

Ο κορονοϊός σαρώνει στην Τουρκία και ο Ερντογάν θεωρεί μεγαλύτερη απειλή την απαισιοδοξία

Ο Ιμάμογλου μάλιστα έχει ζητήσει επίμονα να επιβληθεί απαγόρευση της κυκλοφορίας στην Κωνσταντινούπολη, που σύμφωνα με τα στοιχεία αποτελεί έως τώρα το επίκεντρο της επιδημίας με 8.852 κρούσματα και 117 θανάτους από τον κορονοϊό

ΣΤΑ 18.135 ΤΑ ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ 02 Απρ 2020 | 20:25
ΤΟΝ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ 02 Απρ 2020 | 17:41

Κορονοϊός: Γιατί ο Ερντογάν δεν επιβάλλει απαγόρευση κυκλοφορίας παρά τη ραγδαία εξάπλωση

Σε καμία άλλη χώρα του κόσμου ο SARS-CoV-2 δεν εξαπλώνεται με τόση ταχύτητα όσο στην Τουρκία

ΣΕΡΙ ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 02 Απρ 2020 | 17:03

Τουρκικά F-16 πέταξαν πάνω από Παναγιά και Οινούσσες

Ζεύγος τουρκικών F-16 -που εισήλθε στο FIR Αθηνών χωρίς να καταθέσει σχέδιο πτήσης

15.679 ΤΑ ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ 01 Απρ 2020 | 22:49

Κορονοϊός: 277 οι νεκροί στην Τουρκία - Η μεγαλύτερη ημερήσια αύξηση

Κατά 63 αυξήθηκαν οι θάνατοι στη γειτονική χώρα, σε σχέση με χθες - Τα περισσότερα κρούσματα στην Κωνσταντινούπολη

243 ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΕΙ 31 Μαρ 2020 | 22:00

Κορονοϊός: Τους 214 έφτασαν οι νεκροί στην Τουρκία - 13.531 τα κρούσματα

Ο αριθμός των ανθρώπων που πέθαναν έχοντας νοσήσει από τον νέο κορονοϊό αυξήθηκε μέσα σε μια μέρα κατά 46