Follow us

O τουρκικός στρατός και το AKP

Η αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική εξουσία.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
O τουρκικός στρατός και το AKP

Η αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική εξουσία της Τουρκίας ξεκίνησε την περίοδο 2002-2003, όταν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το κόμμα του ανέλαβαν την εξουσία. Στο όνομα της εναρμόνισης με την ευρωπαϊκή νομοθεσία ψηφίστηκαν νόμοι που αποδυνάμωσαν τις εξουσίες του στρατού. Το Συμβούλιο εθνικής ασφαλείας έχασε το δικαίωμα να επιβάλει πολιτικές αποφάσεις στην κυβέρνηση, η οποία μέχρι τότε ήταν υποχρεωμένη να τις εφαρμόζει.

Μπορεί κανείς να διακρίνει εδώ μια μορφή εκδίκησης από την πλευρά του Ερντογάν, ο οποίος δεν «χώνεψε» ποτέ την απόφαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας να κλείσει το 1997 το κόμμα Refah, του οποίου ήταν μέλος. Ο ίδιος άλλωστε είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 120 ημερών για τη δημόσια ανάγνωση ενός θρησκευτικού ποιήματος.

Οι αλλαγές ήταν σταδιακές μέχρι την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Δεκαπέντε ημέρες μετά το γεγονός αυτό, ένα νομοθετικό διάταγμα ανέτρεψε ριζικά την ανατομία του στρατού. Η παρουσία των στρατιωτικών στους κρατικούς θεσμούς μειώθηκε και οι στρατιωτικοί έχασαν το μονοπώλιο που κατείχαν στον οργανισμό ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις προαγωγές.

ΟΙ αλλαγές αυτές δικαιολογήθηκαν από την πολιτική εξουσία ως μια προσπάθεια ελέγχου και εκσυγχρονισμού του στρατού. Η πολιτική αυτή συνοδεύτηκε από μια ιδεολογική αλλαγή. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις απομακρύνθηκαν από ορισμένες κεμαλικές αξίες, όπως ο κοσμικός χαρακτήρα του κράτους, προς όφελος των συντηρητικών και θρησκευτικών αξιών του ΑΚΡ. Στις αλλαγές αυτές αντιτάχθηκαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, και ιδιαίτερα το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, που υπερασπίζονται τις αρχές του Κεμάλ.

Μετά το 2017, τα μέσα ενημέρωσης άρχισαν να δημοσιεύουν σκηνές από συλλογικές προσευχές των αξιωματικών με τους στρατιώτες. Τον Φεβρουάριο του 2017, για παράδειγμα, δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες του Χουλουζί Ακάρ, τότε αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, να προσεύχεται στη Μέκκα δίπλα στον πρόεδρο Ερντογάν.

Τον Φεβρουάριο του 2017 ήρθη η απαγόρευση που ίσχυε για τις γυναίκες στρατιωτικούς να φορούν το ισλαμικό φουλάρι. Στη συνέχεια άλλαξαν και ορισμένα τελετουργικά που αφορούν τα γεύματα και τις κηδείες. Τα γεύματα συνοδεύονταν πλέον από την προσευχή στο όνομα του Θεού, που στα τουρκικά λεγόταν τότε «Tanri», ένας όρος που δεν περιορίζεται στο σουνιτικό ισλάμ. Τον Νοέμβριο του 2017, ο όρος αυτός αντικαταστάθηκε από τον «Αλλάχ».

Ολες αυτές οι αλλαγές έγιναν με διατάγματα του Υπουργείου Εσωτερικών, προκειμένου να τεθεί ο στρατός υπό τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας.

Οι διώξεις άφησαν ένα κενό, που άνοιξαν τον δρόμο σε μια νέα πολιτική στρατολόγησης: με τον τρόπο αυτό προωθήθηκαν υποψήφιοι με ιδεολογικό προφίλ πλησιέστερο προς τις ιδέες της συντηρητικής Δεξιάς. Δεκαπέντε ημέρες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος έκλεισαν οι στρατιωτικές σχολές. Οι φοιτητές που ολοκλήρωναν τις σπουδές τους και ετοιμάζονταν να ενταχθούν στις ένοπλες δυνάμεις δεν κατάφεραν να το κάνουν και χρειάστηκε να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε άλλα πανεπιστήμια.

Με το διάταγμα της 30ής Ιουλίου 2016 έλαβε χώρα μια ακόμη σημαντική μεταρρύθμιση. Στο εξής, οι μαθητές που τελείωναν τα θρησκευτικά σχολεία (τα λεγόμενα imam hatip, όπου εκπαιδεύονται οι μελλοντικοί ιμάμηδες) μπορούσαν πλέον να λάβουν μέρος σε εξετάσεις για την ένταξή τους στον στρατό, κάτι που μέχρι τότε ήταν αδιανόητο.

Σε κάθε περίπτωση, ο στρατός δεν είναι ένας ομοιογενής θεσμός, υπάρχουν και εκεί τα ρεύματα σκέψης που συναντά κανείς στην κοινωνία. Το θρησκευτικό συντηρητικό ρεύμα θα κυριαρχήσει άραγε έναντι των άλλων; Θα είναι ενδιαφέρον να δει κανείς πώς θα αναπτυχθούν οι σχέσεις του με τους κεμαλικούς ή ευρωασιατικούς κύκλους, που επιθυμούν την προσέγγιση με τη Ρωσία.

(*) Η Σουμπούλ Καγιά είναι οικότροφος του γαλλικού Ινστιτούτου ανατολικών σπουδών στην Κωνσταντινούπολη

(Πηγή: συνέντευξη στη Monde/ AΠΕ)

--------------------

Στην ιστοσελίδα μας φιλοξενούνται όλες οι απόψεις που σέβονται τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον πολιτισμό και την αισθητική. Οι γνώμες των αρθρογράφων είναι ενυπόγραφες και προσωπικές και δεν ταυτίζονται απαραίτητα με την άποψη του TheToc.gr.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 06 Οκτ 2022 | 13:50

Ο Μηταράκης πόσταρε βίντεο με Τούρκους λιμενικούς να δέρνουν μετανάστες - Γιατί διαμαρτύρεται η Αυγή, "μπαγιάτικο το βίντεο"

"Η Ελλάδα δεν έχει μόνο απέναντί της την Τουρκία αλλά και την ευρωπαϊκή Αριστερά και Έλληνες δημοσιογράφους, οι οποίοι καταφέρονται κατά της χώρας τους", ανέφερε ο Νότης Μηταράκης.

«Η ΕΥΡΩΠΗ ΜΠΡΣΣΤΑ ΣΕ ΔΥΣΚΟΛΟ ΧΕΙΜΩΝΑ» 06 Οκτ 2022 | 12:48

Τσίπρας στους Ευρωσοσιαλιστές: Ζήτησε κυρώσεις στην Τουρκία, ευρωομόλογο και να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία

Ως απόλυτη αναγκαιότητα χαρακτήρισε το κοινό ευρωπαϊκό ομόλογο ο Αλέξης Τσίπρας, στην Προσύνοδο του PES στην Πράγα.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ "THE ELLINIKON EXPERIENCE CENTRE" 06 Οκτ 2022 | 12:17

Γερμανός πρέσβης: Το Βερολίνο στέκεται αλληλέγγυο στο πλευρό της Ελλάδας απέναντι στην τουρκική ρητορική

O κ. Ράιχελ έστειλε ένα ηχηρό κατά της Τουρκίας, απορρίπτοντας την ακραία ρητορική της Άγκυρας και την προσπάθεια παραβίασης της ελληνικής κυριαρχίας.

ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ 06 Οκτ 2022 | 10:50

Πλακιωτάκης: Η ανοχή της Τουρκίας στα κυκλώματα διακινητών κόστισε ανθρώπινες ζωές

"Για μια ακόμα φορά, η ανοχή της Τουρκιάς στα κυκλώματα των αδίστακτων διακινητών, κόστισε ανθρώπινες ζωές", σημειώνει μεταξύ άλλων ο Γιάννης Πλακιωτάκης.

ΜΕ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΑ SOCIAL MEDIA 06 Οκτ 2022 | 10:28

Μηταράκης: Επείγουσα έκκληση στην Τουρκία για την αποτροπή των παράτυπων αναχωρήσεων - "Χάνονται ζωές"

Η έκκληση του Νότη Μηταράκη στην Τουρκία για τις παράτυπες αναχωρήσεις.

ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΙΑΧΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΚΑΡ 06 Οκτ 2022 | 09:08

Τουρκικά drone θα "ακούν" τις κινήσεις των ελληνικών υποβρυχίων - Αποκαλύψεις της Hurriyet

Σύμφωνα με την Hurriyet, υποβρύχια μικρόφωνα "θα παρακολουθούν τις κινήσεις των ελληνικών υποβρυχίων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο".

ΜΕ ΧΙΤΖΑΜΠ, ΜΕ ΜΑΓΙΟ, ΝΑ ΤΡΩΕΙ ΚΕΜΠΑΜΠ 06 Οκτ 2022 | 08:56

Ο Ερντογάν τα έβαλε και με την Σουηδία επειδή τον... σατίρισαν σε τηλεοπτική εκπομπή - Διπλωματικό επεισόδιο

Μια σατιρική εκπομπή της σουηδικής τηλεόρασης κάνει έξαλλο τον Ερντογάν και οδηγεί σε διπλωματικό επεισόδιο, με την Τουρκία να καταθέτει επίσημη καταγγελία

ΣΤΑ 19.000 ΠΟΔΙΑ 06 Οκτ 2022 | 08:40

Νέα υπερπτήση τουρκικού UAV πάνω από την Κίναρο - Χωρίς τέλος οι τουρκικές προκλήσεις

Tουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος πραγματοποίησε υπερπτήση πάνω από την Κίναρο.

ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΛΕΤΑ 05 Οκτ 2022 | 21:05

Σακελλαροπούλου για Τουρκία: Ο αναθεωρητισμός και η προκλητική ρητορική θέτουν σε κίνδυνο την ειρήνη και τη σταθερότητα

Στη Μάλτα η Σακελλαροπούλου για την 17η Άτυπη Σύνοδο των Αρχηγών Κρατών της Ομάδας Arraiolos.

ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΣΟΒΙΑ 05 Οκτ 2022 | 20:48

Δένδιας: Έτοιμη η Ελλάδα να υπερασπιστεί τα κυριαχικά της δικαιώματα - Ικανοποίηση για τη διεθνή στήριξη στο θέμα της Λιβύης

Ο Δένδιας διαμήνυσε ότι τόσο το προηγούμενο όσο και το πρόσφατο "μνημόνιο κατανόησης" Λιβύης και Τουρκίας είναι όχι μόνο παράνομο, αλλά και άκυρο.

ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟΥ ΥΠΕΞ 05 Οκτ 2022 | 20:13

Μετά τη Γερμανία και η Βρετανία αδειάζει την Τουρκία: "Δεν αμφισβητείται η κυριαρχία των νησιών του Αιγαίου"

"Δεν θεωρούμε ότι τελεί υπό αμφισβήτηση η κυριαρχία των νησιών του Αιγαίου" σημειώνεται στη δήλωση του υπουργείου Εξωτερικών της Βρετανίας.

ΤΙ ΕΙΠΕ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ 05 Οκτ 2022 | 18:12

Δένδιας: Κάθε βράδυ ρίχνω μια ματιά στις τουρκικές υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά

Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας στο Φόρουμ Ασφαλείας της Βαρσοβίας

ΣΕ ΤΕΛΕΤΗ ΣΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 05 Οκτ 2022 | 17:52

Εκτός ελέγχου ο Ακάρ: Δεν κάνουμε πίσω ούτε χιλιοστό - Το Πολεμικό Ναυτικό και η Πολεμική Αεροπορία έχουν σαφείς οδηγίες

Εμπρηστικές δηλώσεις για ακόμη μία φορά από τον Τούρκο υπουργό Εθνικής Άμυνας, Χουλουσί Ακάρ - "Οι συμμαχίες είναι άχρηστες, θυμηθείτε τι έγινε το 1922, μην ξεχάσετε το κολύμπι..."