O τουρκικός στρατός και το AKP

Η αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική εξουσία.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
O τουρκικός στρατός και το AKP

Η αλλαγή των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική εξουσία της Τουρκίας ξεκίνησε την περίοδο 2002-2003, όταν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το κόμμα του ανέλαβαν την εξουσία. Στο όνομα της εναρμόνισης με την ευρωπαϊκή νομοθεσία ψηφίστηκαν νόμοι που αποδυνάμωσαν τις εξουσίες του στρατού. Το Συμβούλιο εθνικής ασφαλείας έχασε το δικαίωμα να επιβάλει πολιτικές αποφάσεις στην κυβέρνηση, η οποία μέχρι τότε ήταν υποχρεωμένη να τις εφαρμόζει.

Μπορεί κανείς να διακρίνει εδώ μια μορφή εκδίκησης από την πλευρά του Ερντογάν, ο οποίος δεν «χώνεψε» ποτέ την απόφαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας να κλείσει το 1997 το κόμμα Refah, του οποίου ήταν μέλος. Ο ίδιος άλλωστε είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 120 ημερών για τη δημόσια ανάγνωση ενός θρησκευτικού ποιήματος.

Οι αλλαγές ήταν σταδιακές μέχρι την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Δεκαπέντε ημέρες μετά το γεγονός αυτό, ένα νομοθετικό διάταγμα ανέτρεψε ριζικά την ανατομία του στρατού. Η παρουσία των στρατιωτικών στους κρατικούς θεσμούς μειώθηκε και οι στρατιωτικοί έχασαν το μονοπώλιο που κατείχαν στον οργανισμό ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις προαγωγές.

ΟΙ αλλαγές αυτές δικαιολογήθηκαν από την πολιτική εξουσία ως μια προσπάθεια ελέγχου και εκσυγχρονισμού του στρατού. Η πολιτική αυτή συνοδεύτηκε από μια ιδεολογική αλλαγή. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις απομακρύνθηκαν από ορισμένες κεμαλικές αξίες, όπως ο κοσμικός χαρακτήρα του κράτους, προς όφελος των συντηρητικών και θρησκευτικών αξιών του ΑΚΡ. Στις αλλαγές αυτές αντιτάχθηκαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, και ιδιαίτερα το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, που υπερασπίζονται τις αρχές του Κεμάλ.

Μετά το 2017, τα μέσα ενημέρωσης άρχισαν να δημοσιεύουν σκηνές από συλλογικές προσευχές των αξιωματικών με τους στρατιώτες. Τον Φεβρουάριο του 2017, για παράδειγμα, δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες του Χουλουζί Ακάρ, τότε αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, να προσεύχεται στη Μέκκα δίπλα στον πρόεδρο Ερντογάν.

Τον Φεβρουάριο του 2017 ήρθη η απαγόρευση που ίσχυε για τις γυναίκες στρατιωτικούς να φορούν το ισλαμικό φουλάρι. Στη συνέχεια άλλαξαν και ορισμένα τελετουργικά που αφορούν τα γεύματα και τις κηδείες. Τα γεύματα συνοδεύονταν πλέον από την προσευχή στο όνομα του Θεού, που στα τουρκικά λεγόταν τότε «Tanri», ένας όρος που δεν περιορίζεται στο σουνιτικό ισλάμ. Τον Νοέμβριο του 2017, ο όρος αυτός αντικαταστάθηκε από τον «Αλλάχ».

Ολες αυτές οι αλλαγές έγιναν με διατάγματα του Υπουργείου Εσωτερικών, προκειμένου να τεθεί ο στρατός υπό τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας.

Οι διώξεις άφησαν ένα κενό, που άνοιξαν τον δρόμο σε μια νέα πολιτική στρατολόγησης: με τον τρόπο αυτό προωθήθηκαν υποψήφιοι με ιδεολογικό προφίλ πλησιέστερο προς τις ιδέες της συντηρητικής Δεξιάς. Δεκαπέντε ημέρες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος έκλεισαν οι στρατιωτικές σχολές. Οι φοιτητές που ολοκλήρωναν τις σπουδές τους και ετοιμάζονταν να ενταχθούν στις ένοπλες δυνάμεις δεν κατάφεραν να το κάνουν και χρειάστηκε να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε άλλα πανεπιστήμια.

Με το διάταγμα της 30ής Ιουλίου 2016 έλαβε χώρα μια ακόμη σημαντική μεταρρύθμιση. Στο εξής, οι μαθητές που τελείωναν τα θρησκευτικά σχολεία (τα λεγόμενα imam hatip, όπου εκπαιδεύονται οι μελλοντικοί ιμάμηδες) μπορούσαν πλέον να λάβουν μέρος σε εξετάσεις για την ένταξή τους στον στρατό, κάτι που μέχρι τότε ήταν αδιανόητο.

Σε κάθε περίπτωση, ο στρατός δεν είναι ένας ομοιογενής θεσμός, υπάρχουν και εκεί τα ρεύματα σκέψης που συναντά κανείς στην κοινωνία. Το θρησκευτικό συντηρητικό ρεύμα θα κυριαρχήσει άραγε έναντι των άλλων; Θα είναι ενδιαφέρον να δει κανείς πώς θα αναπτυχθούν οι σχέσεις του με τους κεμαλικούς ή ευρωασιατικούς κύκλους, που επιθυμούν την προσέγγιση με τη Ρωσία.

(*) Η Σουμπούλ Καγιά είναι οικότροφος του γαλλικού Ινστιτούτου ανατολικών σπουδών στην Κωνσταντινούπολη

(Πηγή: συνέντευξη στη Monde/ AΠΕ)

--------------------

Στην ιστοσελίδα μας φιλοξενούνται όλες οι απόψεις που σέβονται τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον πολιτισμό και την αισθητική. Οι γνώμες των αρθρογράφων είναι ενυπόγραφες και προσωπικές και δεν ταυτίζονται απαραίτητα με την άποψη του TheToc.gr.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ REUTERS 03 Μαρ 2021 | 16:02

"Άνοιγμα" Τουρκίας και στην Αίγυπτο: Για συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης μίλησε ο Τσαβούσογλου

Η Τουρκία και η Αίγυπτος θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν και να υπογράψουν μια συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης στην Αν. Μεσόγειο, δήλωσε ο Τσαβούσογλου.

ΕΞΕΦΡΑΣΕ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 03 Μαρ 2021 | 14:55

Σεισμός στην Ελασσόνα - Επικοινωνία Δένδια με Τσαβούσογλου: "Έτοιμη να βοηθήσει η Τουρκία"

Την ετοιμότητα της Τουρκίας να συνεισφέρει βοήθεια εφόσον προκύψει ανάγκη, εξέφρασε ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου στον Νίκος Δένδια για τον σεισμό στην Ελασσόνα.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΔΕΝΔΙΑ 03 Μαρ 2021 | 13:47

Σεισμός στην Ελασσόνα: Αισθητός και στις γειτονικές χώρες - Μηνύματα αλληλεγγύης από Ιταλία και Τουρκία

Ο σεισμός στην Ελασσόνα έγινε αισθητός στη Βουλγαρία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και άλλες γειτονικές χώρες.

ΣΤΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΧΩΡΩΝ MED7 03 Μαρ 2021 | 13:44

Δένδιας: Οι κυρώσεις προς την Τουρκία θα πρέπει να παραμείνουν στο τραπέζι

Οι κυρώσεις κατά της Τουρκίας να παραμείνουν στο τραπέζι ως εργαλείο αποτροπής ανέφερε ο Ν. Δένδιας στη διάσκεψη χωρών MED7.

03 Μαρ 2021 | 10:01

Ρωτήστε τον Δράμαλη...

Η ιστορία διδάσκει πως με βεβαιότητα χαμένοι είναι μόνο όσοι εγκαταλείπουν την προσπάθεια.

ΤΙ ΕΙΠΑΝ 02 Μαρ 2021 | 23:02

Επικοινωνία Μακρόν - Ερντογάν: Συνεργασία με "πολύ σοβαρή δυναμική"

Οι δύο νατοϊκοί σύμμαχοι Γαλλία και Τουρκία ανακοίνωσαν ότι συνεργάζονται επί ενός οδικού χάρτη για τον εξομάλυνση των διμερών τους σχέσεων

ΟΙ ΕΞΑΓΓΕΛΙΕΣ ΠΟΥ ΕΚΑΝΕ 02 Μαρ 2021 | 17:26

Ο Ερντογάν τάζει "δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις" στην ΕΕ λίγο πριν τη Σύνοδο Κορυφής

Λίγο πριν την ομιλία Ερντογάν, ο πολιτικός του σύμμαχος ζήτησε την διάλυση του φιλοκουρδικού κόμματος και ο Εισαγγελέας τη φυλάκιση του Ιμάμογλου!

ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΚΟΡΟΝΟΙΟΥ 02 Μαρ 2021 | 12:39

Χαλαρώνει το lockdown η Τουρκία: Ανοίγουν τα σχολεία και η εστίαση παρά τον μεγάλο αριθμό κρουσμάτων

Η χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων για τον κορονοϊό ανησυχεί τους γιατρούς στην Τουρκία.

ΧΑΜΟΣ ΣΤΑ SOCIAL MEDIA 01 Μαρ 2021 | 17:22

Τουρκία: Απίστευτος καυγάς επιστημόνων - "Τα στενά του Βοσπόρου θα παγώσουν σε δυο χρόνια - Θα περνάς με τα πόδια"

Έναν απίστευτο καυγά επιστημόνων παρακολουθούν οι Τούρκοι τις τελευταίες ημέρες που αφορά τα Στενά του Βοσπόρου.

ΗΧΗΡΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ 28 Φεβ 2021 | 13:35

Μήνυμα Δένδια σε Τουρκία: Οι "επιδείξεις δύναμης" δεν βοηθούν - Δεν θα τορπιλίσουμε εμείς τις διερευνητικές

Το μήνυμα ότι η χώρα δεν θα πέσει στην παγίδα της υπονόμευσης των συνομιλιών με την Τουρκία, έστειλε ο Νίκος Δένδιας.

ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΕΝΤΑΣΕΩΝ 28 Φεβ 2021 | 13:06

Εμπρηστικες δηλώσεις Ακάρ: Όσα μαχητικά και πολεμικά πλοία και να αγοράσει η Ελλάδα, δεν μπορεί να πετύχει κάτι

Ο Ακάρ εξέφρασε τις ενστάσεις του για το εξοπλιστικό πρόγραμμα της Ελλάδας.

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΜΙΛΙΑ 27 Φεβ 2021 | 13:49

Σάλος στην Τουρκία: Ο Ερντογάν κατεβαίνει σκάλες υποβασταζόμενος από την Εμινέ και σωματοφύλακα του [Βίντεο]

Προβληματισμό έχει προκαλέσει στην Τουρκία ένα βίντεο το οποίο δείχνει τον Ταγίπ Ερντογάν να περπατάει με δυσκολία.

ΝΕΟ ΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 27 Φεβ 2021 | 12:39

Der Spiegel: Ερντογάν και Τραμπ πίσω από το τραπεζικό σκάνδαλο της Halkbank στην Τουρκία

"Στην υπόθεση φαίνεται να έχουν εμπλακεί βαθιά ο πρόεδρος Ερντογάν και ο Ντόναλντ Τραμπ", γράφει το Der Spiegel.