Οι ξενιτεμένοι της κεντροαριστεράς

Μήπως πριν γυρίσουν οι ξενιτεμένοι να δοκιμαστούν και όσοι υπόσχονται κάτι άλλο;

Ένα από τα αποτελέσματα της κρίσης ήταν να τεθεί εκποδών μία κατάκτηση του ελληνικού πολιτικού συστήματος αρθρωμένη γύρω από δύο παρατάξεις: την κεντροδεξιά, έργο του Κωνσταντίνου Καραμανλή – του ύστερου - και την κεντροαριστερά του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ο πρώτος τη συνέδεσε με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και τη σταθεροποίηση των θεσμών, δίνοντας συγχρόνως το στίγμα μιας μετριοπάθειας αρθρωμένης γύρω από το Κράτος και την θεσμική κατάργηση των πολιτικών αποκλεισμών (π.χ. με τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ). Ο δεύτερος έφτιαξε κόμμα και δημιούργησε σταδιακά παράταξη βασισμένη στην κοινωνική κατάργηση των αποκλεισμών και μία κοινωνική αναδιανομή. Ο πρώτος είχε στο επίκεντρο τη σταθερότητα και τους νοικοκυραίους, ο δεύτερος την αλλαγή και την εθνική αυτονομία.

Και τα δύο αυτά κόμματα υπερέβησαν το συνήθη ρόλο των κομμάτων και αναβιβάστηκαν σε παρατάξεις

Και τα δύο αυτά κόμματα υπερέβησαν το συνήθη ρόλο των κομμάτων και αναβιβάστηκαν σε παρατάξεις, δημιουργώντας μεταπολιτευτικά μία αξιοσημείωτη συνθήκη πολιτικής σταθερότητας - παρά τα λάθη διακυβέρνησης - με ομαλές πολιτικές εναλλαγές. Το πολιτικό σύστημα με την παραταξιακή εμπέδωση του δικομματισμού είχε αποκτήσει ιστορικά μία αξιοσημείωτη σταθερότητα. Οι εκλογές κρινόντουσαν από την ψήφο των μετακινούμενων κεντρώων ψηφοφόρων, ενώ τα άκρα είχαν τα χαρακτηριστικά είτε της δογματικής σοβαρής σταθερότητας του ΚΚΕ είτε περιθωριακό χαρακτήρα, τις περισσότερες φορές, ευκαιριακό. Η γνωστή φράση του Ε. Αβέρωφ περί του «μαντριού» απέδωσε ανάγλυφα αυτή την παραταξιακή σταθερότητα. Η διαχείριση της κρίσης τα άλλαξε όλα.

Το πρώτο αποτέλεσμα της κρίσης είναι η σημερινή αποσάθρωση του πολιτικού συστήματος της μεταπολίτευσης.

Οι δύο παρατάξεις που ανέλαβαν διαδοχικά τη διαχείριση της κρίσης - για την οποία είχαν εν μέρει και την ευθύνη, όχι ισοβαρώς αλλά αυτό είναι άλλο θέμα - πλήρωσαν βαρύτατο τίμημα και κυρίως το ΠΑΣΟΚ. Το πρώτο αποτέλεσμα της κρίσης είναι η σημερινή αποσάθρωση του πολιτικού συστήματος της μεταπολίτευσης. Η καθίζηση του κέντρου επέφερε ενδυνάμωση των άκρων. Και ειδικότερα οι ψηφοφόροι της Αλλαγής, που είναι μία μάζα υπαρκτή και εν δυνάμει πλειοψηφική στη κοινωνία μας, ξενιτεύτηκαν κυρίως προς την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, είτε θα ακολουθήσουν ευκαιριακά την (ακόμη;) ασκιαγράφητη κοίτη του Ποταμιού. Γεγονός είναι ότι με την κρίση αποσαθρώθηκε η αστική τάξηη μεσαία τάξη- αλλοιώθηκαν τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της και βέβαια άλλαξαν οι πολιτικές προτεραιότητες από την ευδαιμονία στην επιβίωση.

Αυτή η μεγάλη κατάκτηση της ισορροπίας του πολιτικού συστήματος οφείλει πολλά στο ΠΑΣΟΚ (ανατρεπτικό στην αρχή, συνθετικό παραταξιακό στη συνέχεια, ώριμο στο τέλος). Σήμερα λοιπόν σωστά είναι η ανασύνταξή του κύριο ζητούμενο. Το ζήτημα είναι αν, πότε και πώς αυτή μπορεί να γίνει.

Η πρώτη διαφαινόμενη περίπτωση είναι η υποκατάσταση του από τον ΣΥΡΙΖΑ, ένα μόρφωμα ημι-επαναστατικής διαμαρτυρίας

Η πρώτη διαφαινόμενη περίπτωση είναι η υποκατάσταση του από τον ΣΥΡΙΖΑ, ένα μόρφωμα ημι-επαναστατικής διαμαρτυρίας στο οποίο ασφαλώς έδωσε ένα επιτυχημένο πρόσωπο η εκλογή του κ.Τσίπρα στην ηγεσία του. Χωρίς όμως να αυτό να φτάνει. Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει καταδικασμένος να μην μπορέσει να αναβιβαστεί σε παράταξη. Και αυτό γιατί δεν έχει κάνει – και δεν μπορεί εγγενώς από το πώς γεννήθηκε- σύνθεση (και μετά διεύρυνση) αλλά παραμένει ετερογενές άθροισμα. Δεν εγκολπώνεται τις διαφορές. Στηρίζεται σε αυτές. Δεύτερον, δεν έχει χρόνο ούτε τρόπο να μεταλλαγεί σε κόμμα εξουσίας από κόμμα διαμαρτυρίας. Η ψυχή του είναι στη διαμαρτυρία και όχι στην εξουσία. Τρίτον, ο δρόμος προς την εξουσία είναι πλέον σύντομος και η εμφανής απορία του έκδηλη. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν απηχεί κοινωνικά ευρεία μάζα. Είναι κόμμα του 5-8 τοις εκατό, εμπλουτισμένο περιστασιακά με ψηφοφόρους κυρίως του ΠΑΣΟΚ. Είναι γέννημα θρέμμα του μνημονίου (με την αμέριστη, άκριτη βοήθεια του κ. Σαμαρά) και θα πεθάνει με αυτό. Δεν θα μπορέσει να προβιβασθεί σε παράταξη. Υπόσχεται το ανέφικτο και θα πεθαίνει από το εφικτό. 

Η δεύτερη είναι η συζήτηση γύρω από το ΠΑΣΟΚ και τη Δημοκρατική Παράταξη, μία ιδέα που μάλλον διαιρεί παρά ενώνει. Και θέλει προσοχή γιατί, όπως διδάσκει η ιστορία, είναι η κεντροαριστερά που έχει μεγάλες δυσκολίες ανασυγκρότησής της σε παράταξη. Και αυτό το εγχείρημα μοιάζει προβληματικό. Γιατί το παλαιό έχει ασφαλώς συρρικνωθεί και το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί. Εξάλλου οι ονομασίες δεν λύνουν το πρόβλημα της ανυπαρξίας πολιτικής πρότασης. Γιατί το παιχνίδι είναι η πολιτική και στην πολιτική πρώτα κυριαρχεί ο πολιτικός λόγος. Τα πρόσωπα και η συζήτηση γύρω από αυτά μάλλον υποδηλώνει ένδεια και παρακμή παρά δυναμισμό αναγέννησης. Μπορεί αλήθεια ο κ. Βενιζέλος να συμβολίσει το νέο, να προσελκύσει, να ανανεώσει απλώς χρησιμοποιώντας ένα όνομα: Δημοκρατική Παράταξη; θέτοντας στο περιθώριο το ΠΑΣΟΚ; Από που ορμάται να πιστεύει ότι θα έχει περισσότερους ψηφοφόρους από ότι το ίδιο το (συρρικνωμένο παπανδρεϊκό) ΠΑΣΟΚ; Θα μπορούσε να ήταν λόγω της προσωπικής του λαοφιλίας. Αλλά δεν είναι αυτή η περίπτωση. Θα μπορούσε να είναι λόγω της στάσης του και της πρότασής του πάνω στα κυρίαρχα ζητήματα της κρίσης. Αλλά δεν είναι ούτε αυτό. Μετέχει ως μικρότερος εταίρος στη διαχείρισή της. Και το τίμημα της «εξουσιαστικής» συμμετοχής του είναι ότι είναι ο πιο χαμένος από το συνεταιρισμό. Και με προσωπικά αντιπαθή επιπλέον χαρακτηριστικά στο πανελλήνιο.

Το κύριο πολιτικό πρόβλημα είναι ότι το ΠΑΣΟΚ ταυτίστηκε με την κρίση, άδικα ή μη

Το κύριο πολιτικό πρόβλημα είναι ότι το ΠΑΣΟΚ ταυτίστηκε με την κρίση, άδικα ή μη, και πάντως ανέλαβε συνειδητά το τεράστιο βάρος της κρίσης, η οποία πάντως παρά την ευγένεια των προθέσεων το καταπλάκωσε. Αυτό αλλοίωσε τη φυσιογνωμία του και τις αρχές του. Αυτό θέλει πολιτική «επιδιόρθωση» και κανείς δεν μιλάει για αυτό οργανωμένα.  

Η προσπάθεια ανασυγκρότησης του ΠΑΣΟΚ (της Κεντροαριστερής παράταξης) θα πρέπει να επικεντρωθεί σε τέσσερα κομβικά ερωτήματα (ανεξάρτητα με τις ετικέτες χωρίς εντούτοις να απομειώνεται ο σοβαρός συμβολισμός και να εκμηδενίζεται η ιστορία). Τι, πώς, πότε και ποιος.

Τι πρώτα. Είναι σαφές ότι το κλειδί είναι η σύνθεση αξιών, ελπίδας και πειστικής ρεαλιστικής πρότασης εξόδου από την κρίση. Μόνο αυτό ίσως, τονίζω ίσως, επαναφέρει τη χαμένη εμπιστοσύνη του παραταξιακού ξενιτεμένου κόσμου της. Όποιος πείσει για την ικανότητα πραγματοποίησης της εξόδου από την κρίση, με δικαιοσύνη και προσπάθεια, μιλώντας αληθινά, αυτός θα κυριαρχήσει στο «μετά την κρίση» πολιτικό πεδίο και θα εγκαινιάσει μία νέα εποχή στην οποία θα κυριαρχήσει πιθανότατα πολιτικά. Πρέπει όμως να στέρξει να καταλάβει την απελπισία ενός μεγάλου τμήματος, να δείξει ότι έχει λύσεις για τους αδικημένους της κρίσης, ότι έχει λύση για το μέλλον. Με έργα. Γιατί αυτή η απαλλαγή (η απελευθέρωση) μας από αποικία χρέους θα γίνει σταδιακά και θέλει χρόνο. Ενώ μεγάλο κομμάτι των κεντροαριστερών ψηφοφόρων έχουν ανάγκη αλλαγής πολιτικής εδώ και τώρα. Γι’ αυτό το εγχείρημα πολιτικά μοιάζει δύσκολο και είναι δύσκολο. Τουλάχιστον ας λεχθεί η αλήθεια και ας καταρτιστεί ένας οδικός εθνικός χάρτης εξόδου από την κρίση, που είναι τόσο κοντά όσο και μακρυά.

Πώς μετά. Η επιλογή «από τα πάνω» του κ. Βενιζέλου με συγκόλληση «προσωπικοτήτων» μοιάζει καταδικασμένη. Τους ξέρει ο κόσμος, τους έχει δοκιμάσει κι ακόμη και αν αυτό είναι άδικο δεν πιστεύω ότι τους θέλει πίσω ξανά, ότι μπορεί να τους ξαναπιστέψει. Ακόμη κι εάν υπάρχουν άξιοι και αξιόλογοι ανάμεσά τους. Είναι επίσης και η προσωπικότητα του κ. Βενιζέλου, που απωθεί και μοιάζει να είναι όλα αυτά ένα προσωπικό «κόλπο».

Η πρόταση του κ. Παπανδρέου –«από τα κάτω»- μοιάζει καλύτερη. Ίσως εγγυάται μεγαλύτερη ανανέωση. Αλλά προϋποθέτει καλή οργάνωση, πολιτικό πρόταγμα και συμμετοχή. Πρόταγμα – πρόταση δεν έχει κατατεθεί. Και δεν είμαι βέβαιος καθόλου ότι ο κόσμος θα έχει τη διάθεση – χωρίς αυτό- για τέτοιες διαδικασίες. Ίσως όμως και να πέφτω έξω. Και ερχόμαστε στο πότε που είναι κυρίαρχο.

Πότε; Μήπως είναι λίγο νωρίς; Ή ίσως και πολύ αργά; Μήπως θα πρέπει πρώτα για να γυρίσουν οι ξενιτεμένοι να κάνουν τον πλήρη κύκλο τους στην εξουσία όσοι – όπως ο εναπομείνας ΣΥΡΙΖΑ- έχουν υποσχεθεί κάτι άλλο έστω και αν μοιάζει φενάκη; Μήπως πρέπει πρώτα να δοκιμασθεί και αυτό; Αλλιώς πάντα θα υπάρχει μία ρωγμή, ένα «αν» που θα δηλητηριάζει την επιστροφή των ξενιτεμένων. Η πολιτική, όπως και η ζωή, έχει μια φυσική ροή, μία λογική συνέχεια που μόνο μεγάλες προσωπικότητες είναι ικανές να διαταράξουν.

Το ποιος, που όλοι συνήθως προτάσσουν, είναι το πιο απλό. Αν από αυτή την κρίση δεν αναδειχθούν (ή δεν υποδειχθούν, δυστυχώς) νέοι ηγέτες τότε αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχουν όμως και οι διαδικασίες τέτοιας επαναστατικής ανανέωσης. Και επομένως η επιστροφή σε παλαιά κραταιά ονόματα θα παραμείνει και αυτή ανοικτή ως ενδεχόμενο. Όπως ενδεχόμενο είναι οι ξενιτεμένοι να μην επιστρέψουν πια και το πολιτικό σύστημα να προσλάβει άλλα χαρακτηριστικά βασισμένα σε μικρά κόμματα στο χώρο της κεντροαριστεράς, πράγμα επίσης αρκετά πιθανό αν σκεφτεί κανένας ότι αυτή ήταν η εικόνα της κεντροαριστεράς, πρόσφατα σχετικά, επί Γεωργίου Παπανδρέου, την οποία κατόρθωσε και συνέθεσε σε παράταξη ο Ανδρέας Παπανδρέου.

ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ ΕΝΤΑΣΗΣ 25 Φεβ 2020 | 07:15

"Σφαγή" και στη Νεολαία για την διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ - Δεν θέλουν τους ΠΑΣΠίτες

Στη συνύπαρξή τους το Σάββατο στην αρένα του ταε κβο ντο για την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, όπου δεν συνέπιπταν ούτε στα..συνθήματα.

ΣΚΛΗΡΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ 24 Φεβ 2020 | 20:13

Τσίπρας: Σχέδιο της κυβέρνησης η πλήρης ιδιωτικοποίηση δικτύων και ενεργειακών φορέων

Υπογράμμισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει να ανοίξει μία συζήτηση συνολικά αλλά και για τα επιμέρους θέματα της κλιματικής αλλαγής

24 Φεβ 2020 | 16:09

O σωσίας του... Σπηλιωτόπουλου πήγε στην ομιλία Τσίπρα

Απάντηση στα δημοσιεύματα  που τον ήθελαν να δίνει το παρών στην ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στο Tae Kwon Do, το απόγευμα του Σαββάτου, απάντησε ο πρώην υπουργός της ΝΔ, Άρης Σπηλιωτόπουλος, με ανάρτησή του στο facebook.

"ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ" ΜΕ ΑΡΩΜΑ ...ΑΝΕΛ 24 Φεβ 2020 | 06:59

Η "δεξιά συνιστώσα" του ΣΥΡΙΖΑ βγάζει στα κάγκελα τους διαφωνούντες

Στην τελική ευθεία βρίσκονται τα "αποκαλυπτήρια" της "δεξιάς" συνιστώσας που ψήνεται εδώ και μήνες.

ΑΙΡΕΤΑ ΜΕΛΗ 23 Φεβ 2020 | 17:04

ΝΔ: Ποιοι εξελέγησαν στη νέα Εκτελεστική Γραμματεία

Οκτώ νέα αιρετά μέλη εξελέγησαν στην Εκτελεστική Γραμματεία της ΝΔ.

ΚΙΝΗΜΑ ΑΛΛΑΓΗΣ 23 Φεβ 2020 | 14:18

Γεννηματά: Στημένος ο καυγάς Μητσοτάκη - Τσίπρα, αδιόρθωτοι και προβλέψιμοι

"Αδιόρθωτοι, πρόθυμοι και προβλέψιμοι" σχολίασε η Φώφη Γεννηματά, για την αντιπαράθεση των κ.κ. Μητσοτάκη και Τσίπρα.

ΣΦΟΔΡΗ ΕΠΙΘΕΣΗ 23 Φεβ 2020 | 11:14

Μητσοτάκης για Τσίπρα: "Επικαλείται την Αριστερά αλλά είναι η ντροπή της Αριστεράς"

Σκληρή επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ εξαπέλυσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην Πολιτική Επιτροπή της ΝΔ.

Ο ΦΟΒΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΩΡΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ 23 Φεβ 2020 | 09:27

Ο Τσίπρας προκαλεί τον Μητσοτάκη: Αν τολμάς, στείλε με Ειδικό Δικαστήριο

Ο Αλέξης Τσίπρας "σάλπισε" αντεπίθεση υπό τον φόβο των πρόωρων εκλογών.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΖΕΙ ΤΟ ΠΡΩΙ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 23 Φεβ 2020 | 08:38

Ηχηρά μηνύματα Μητσοτάκη στην Πολιτική Επιτροπή της ΝΔ

Συνεδριάζει η Πολιτική Επιτροπή της ΝΔ. Απολογισμός Μητσοτάκη για τους πρώτους 7 μήνες και το μεταναστευτικό.

ΣΕ ΕΞΕΛΙΞΗ 22 Φεβ 2020 | 20:52

Με σύνθημα "Η απάτη των αρίστων αποκαλύπτεται" η εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ στο Τάε Κβο Ντο

Η εκδήλωση ξεκίνησε με την μετάδοση βίντεο που πρόβαλε την αθέτηση των υποσχέσεων της κυβέρνησης σε επτά θεματικές ενότητες.

ΥΠΟΘΕΣΗ NOVARTIS 22 Φεβ 2020 | 17:45

ΣΥΡΙΖΑ: "Ο κ. Μητσοτάκης συνεχίζει να κρύβεται - Η αλήθεια θα λάμψει"

"Οι προστατευόμενοι μάρτυρες θα εξεταστούν την Δευτέρα, όπως ορίζει ο νόμος, χωρίς να τρομοκρατούνται ή να εκφοβίζονται" επισημαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ.