Χενρι Κισινγκερ
Χενρι Κισινγκερ

Ποιο θα είναι το τέλος της κρίσης στην Ουκρανία

Το ζήτημα δεν είναι η απόλυτη ικανοποίηση, αλλά μια ισορροπημένη δυσαρέσκεια

SHARE THIS
0
SHARES

Η δημόσια συζήτηση για την Ουκρανία είναι μόνο για τη σύγκρουση. Ξέρουμε, όμως, πού πηγαίνουμε; Στη ζωή μου, έχω δει τέσσερις πολέμους να ξεκινούν με μεγάλο ενθουσιασμό και δημόσια στήριξη, για τους οποίους όμως δεν γνωρίζαμε πως θα τελειώσουν και από τους τρεις υποχωρήσαμε μονομερώς. Η πολιτική κρίνεται από το πως τελειώνει, όχι από το πως αρχίζει.

Πάρα πολύ συχνά η ουκρανική κρίση τίθεται ως μια αναμέτρηση: αν η Ουκρανία θα είναι μέρος της Ανατολής ή της Δύσης. Αλλά αν η Ουκρανία θα επιβιώσει και αναπτυχθεί, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «φυλάκιο» αλλά πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ τους.

Η Ρωσία πρέπει να αποδεχθεί ότι αν προσπαθήσει να αναγκάσει την Ουκρανία σε ένα καθεστώς δορυφόρου, με αποτέλεσμα τη μετακίνηση των συνόρων της και πάλι, θα οδηγούσε τη Μόσχα να επαναλάβει την ιστορία των αυτοεκπληρούμενων κύκλων των αμοιβαίων πιέσεων με την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αν η Ουκρανία θα επιβιώσει και αναπτυχθεί, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «φυλάκιο» αλλά πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα 

Η Δύση πρέπει να καταλάβει ότι για τη Ρωσία η Ουκρανία δεν είναι απλά μια ξένη χώρα. Η Ρωσική ιστορία ξεκίνησε σε αυτό που ονομάστηκε το Κράτος των Ρως. Η ρωσική θρησκεία εξαπλώθηκε από εκεί. Η Ουκρανία ήταν μέρος της Ρωσίας για αιώνες και οι ιστορίες τους διαπλέκονταν από πριν. Μερικές από τις πιο σημαντικές μάχες για την ελευθερία των Ρώσων, αρχής γενομένης από τη Μάχη του Πολτάβα το 1709, έγιναν στο έδαφος της Ουκρανίας. Ο Στόλος της Μαύρης Θάλασσας – με τον οποίο η Ρωσία προβάλλει τη δύναμή της στη Μεσόγειο – βασίζεται σε μακροχρόνια μίσθωση στη Σεβαστούπολη της Κριμαίας. Ακόμη και γνωστοί αντιφρονούντες όπως ο Αλεξάντερ Σολζένιτσιν και ο Γιόζεφ Μπρότσκι επέμειναν ότι η Ουκρανία ήταν αναπόσπαστο μέρος της ρωσικής ιστορίας και, μάλιστα, της Ρωσίας.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να αναγνωρίσει ότι η γραφειοκρατική αναβλητικότητα και η υποταγή της στρατηγικής στην εσωτερική πολιτική, σε σχέση με τη διαπραγμάτευση της σχέσης της Ουκρανίας με την Ευρώπη, συνέβαλε για να γίνει η διαπραγμάτευση, κρίση. Η εξωτερική πολιτική είναι η τέχνη του καθορισμού προτεραιοτήτων.

Οι Ουκρανοί είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Ζουν σε μια χώρα με μια περίπλοκη ιστορία και πολύγλωσση σύνθεση. Το δυτικό κομμάτι της προσαρτήθηκε στη Σοβιετική Ενωση το 1939, όταν ο Στάλιν και ο Χίτλερ διαχώρισαν τα ιμάτια. Η Κριμαία, όπου το 60% του πληθυσμού είναι Ρώσοι, έγινε μέρος της Ουκρανίας μόλις το 1954, όταν ο Νικίτα Χρουστσόφ, γεννημένος Ουκρανός, δώρισε την περιοχή ως μέρος των γιορτασμών για τα 300 χρόνια της ρωσικής συμφωνίας με τους Κοζάκους.

Το δυτικό μέρος είναι κατά κύριο λόγο καθολικό, το ανατολικό ορθόδοξο. Η δύση μιλά ουκρανικά, η ανατολή κυρίως ρωσικά. Οποιαδήποτε προσπάθεια της μίας πλευράς της Ουκρανίας να κυριαρχήσει επί της άλλης, όπως ήταν το σχέδιο, θα οδηγούσε σε εμφύλιο πόλεμο ή διάσπαση. Η αντιμετώπιση της Ουκρανίας σαν ζήτημα αντιπαράθεσης μεταξύ Ανατολής και Δύσης θα εξαφανίσει για δεκαετίες οποιαδήποτε προοπτική να οδηγηθούν η Ρωσία και η Δύση- ειδικά η Ρωσία και η Ευρώπη- σε ένα διεθνές σύστημα συνεργασίας.

Η αντιμετώπιση της Ουκρανίας σαν ζήτημα αντιπαράθεσης μεταξύ Ανατολής και Δύσης θα εξαφανίσει οποιαδήποτε προοπτική να οδηγηθούν η Ρωσία και η Δύση σε ένα διεθνές σύστημα συνεργασία

Η Ουκρανία είναι ανεξάρτητη μόλις 23 χρόνια. Πριν από αυτό ήταν κάτω από μια μορφή ξένης κυριαρχίας από τον 14ο αιώνα. Δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι οι ηγέτες της δεν έχουν μάθει την τέχνη του συμβιβασμού, ακόμα λιγότερο την ιστορική προοπτική. Η πολιτική στην ανεξάρτητη Ουκρανία δείχνει ξεκάθαρα ότι η ρίζα του προβλήματος είναι οι προσπάθειες των πολιτικών να επιβληθούν στα ανυπόταχτα τμήματα της χώρας, πρώτα από τη μία πλευρά, μετά από την άλλη. Αυτή είναι η ουσία της σύγκρουσης ανάμεσα στον Βίκτορ Γιανούκοβιτς και τη βασική του πολιτική αντίπαλο Γιούλια Τιμοσένκο. Αντιπροσωπεύουν τις δύο πλευρές της Ουκρανίας και δεν έχουν δείξει προθυμία να μοιραστούν την εξουσία. Μία σοφή αμερικανική πολιτική απέναντι στην Ουκρανία θα αναζητούσε τον τρόπο να συνεργαστούν μεταξύ τους αυτές οι δύο πλευρές της χώρας. Πρέπει να αναζητήσουμε τη συμφιλίωση και όχι την κυριαρχία της μίας πλευράς.

Η Ρωσία και η Δύση- και λιγότερο από όλους οι διαφορετικές πλευρές στην Ουκρανία- δεν έδρασαν στη βάση αυτής της αρχής. Ο καθένας έκανε την κατάσταση χειρότερη. Η Ρωσία δεν θα μπορούσε να επιβάλει στρατιωτική λύση χωρίς να απομονώσει τον εαυτό της, τη στιγμή που μεγάλο μέρος των συνόρων της είναι ήδη επισφαλές. Για τη Δύση, η δαιμονοποίηση του Βλαντιμίρ Πούτιν δεν είναι πολιτική. Είναι άλλοθι για την απουσία πολιτικής.

Ο Πούτιν θα πρέπει να συνειδητοποιήσει πως, όποια κι αν είναι τα παράπονά του, η πολιτική των στρατιωτικών επιβολών θα προκαλέσει ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο. Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ πρέπει να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν τη Ρωσία ως μία δύναμη που παρεκτράπηκε και η οποία πρέπει να διδαχθεί με υπομονή τους κανόνες συμπεριφοράς που έχει καταρτίσει η Ουάσιγκτον. Ο Πούτιν είναι κάποιος που ασκεί σοβαρή στρατηγική στο πλαίσιο της Ρωσικής ιστορίας. Η κατανόηση των αξιών και της ψυχολογίας των ΗΠΑ δεν είναι στα ισχυρά του χαρτιά. Ούτε η κατανόηση της ρωσικής ιστορίας και ψυχολογίας είναι τα δυνατά σημεία εκείνων που χαράζουν την πολιτική των ΗΠΑ.

Το ζήτημα δεν είναι η απόλυτη ικανοποίηση, αλλά μια ισορροπημένη δυσαρέσκεια

Οι ηγέτες όλων των πλευρών πρέπει να επιστρέψουν στην εξέταση των αποτελεσμάτων και όχι να ανταγωνίζονται για το θεαθήναι. Αυτή είναι η άποψη μου για μία λύση συμβατή με τις αξίες και τα συμφέροντα όλων των πλευρών:

1. Η Ουκρανία πρέπει να έχει το δικαίωμα να διαλέξει ελεύθερα τις πολιτικές και οικονομικές της συνεργασίες, συμπεριλαμβανομένης και της Ευρώπης.

2. Η Ουκρανία δεν πρέπει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, μία θέση που είχα εκφράσει πριν από επτά χρόνια όταν προέκυψε το ζήτημα τελευταία φορά.

3. Η Ουκρανία πρέπει να είναι ελεύθερη να σχηματίσει οποιαδήποτε κυβέρνηση συμβαδίζει με τις επιθυμίες του λαού της. Στη συνέχεια, σοφοί Ουκρανοί ηγέτες θα πρέπει να επιλέξουν την πολιτική της συμφιλίωσης ανάμεσα στα διαφορετικά τμήματα της χώρας τους. Διεθνώς, πρέπει να επιδιώξουν την υιοθέτηση μίας θέσης ανάλογης με εκείνη της Φινλανδίας. Αυτή η χώρα δεν αφήνει καμία αμφιβολία για την ανεξαρτησία της και συνεργάζεται με τη Δύση στους περισσότερους τομείς, αλλά αποφεύγει προσεκτικά να αναπτύξει εχθρότητα με τη Ρωσία.

4. Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία είναι ασύμβατη με τους κανόνες της υπάρχουσας παγκόσμιας τάξης. Αλλά είναι δυνατό να μπει η σχέση της Κριμαίας με την Ουκρανία σε μία λιγότερο συμπαγή βάση. Προς αυτή την κατεύθυνση η Ρωσία θα πρέπει να αναγνωρίσει την κυριαρχία της Ουκρανίας επί της Κριμαίας. Η Ουκρανία θα πρέπει να ενισχύσει την αυτονομία της περιοχής με εκλογές παρουσία διεθνών παρατηρητών. Η διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει και την αφαίρεση κάθε ασάφειας για το στάτους του στόλου της Μαύρης Θάλασσας στη Σεβαστούπολη.

Αυτές είναι αρχές, όχι συνταγές. Οι άνθρωποι που γνωρίζουν τα θέματα της περιοχής θα ξέρουν ότι δεν θα γίνουν εύκολα αποδεκτές από όλα τα μέρη. Το ζήτημα δεν είναι η απόλυτη ικανοποίηση, αλλά μια ισορροπημένη δυσαρέσκεια. Σε περίπτωση που δεν βρεθεί λύση βασισμένη σε αυτές, ή σε ανάλογες αρχές, τότε η κατάσταση θα οδηγηθεί στην αντιπαράθεση ταχύτερα. Η στιγμή για αυτό θα έρθει αρκετά σύντομα.

* Ο Χένρι Κίσσιγκερ είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών 

ΠΗΓΗ: Washington Post


 

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook