Follow us

Πολιτισμός στα όρια της φτώχιας

Τα όρια της φτώχειας δεν καθορίζονται μονάχα από το ύψος των καταθέσεών μας...

Πολιτισμός στα όρια της φτώχιας

Η αξία ενός καλλιτεχνικού προϊόντος αποδεικνύεται αντιστρόφως ανάλογη της υποδοχής που του επιφυλάσσουν οι φυσικοί αποδέκτες του. Πρόκειται, άραγε, για σύμπτωμα ή, μήπως, για αίτιο της κρίσης;

Τα δελτία ειδήσεων μεγάλων καναλιών φροντίζουν ανελλιπώς να μας τροφοδοτούν με υποπροϊόντα του κραταιού χολιγουντιανού μάρκετινγκ

«Η αιώνια επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά», η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Ελίνας Ψύκου που πρωτοπροβλήθηκε στο περσινό Forum του Φεστιβάλ Βερολίνου, για να διακριθεί αργότερα στο Κάρλοβι Βάρι και τη Θεσσαλονίκη, έκοψε μέσα σε μια εβδομάδα περίπου 700 εισιτήρια. Αν κάνουμε τις διαιρέσεις, εκατό πάνω κάτω θεατές έβλεπαν την ταινία κάθε μέρα. Περίπου είκοσι πέντε σε καθεμιά από τις τέσσερις αίθουσες προβολής της σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Αποφασίστε, τώρα, εσείς πόσοι θεατές αναλογούν σε κάθε προβολή…

Η αξία ενός καλλιτεχνικού προϊόντος αποδεικνύεται αντιστρόφως ανάλογη της υποδοχής που του επιφυλάσσουν οι φυσικοί αποδέκτες του. Η ταινία διαθέτει ένα λαμπρό concept. Ένας διάσημος τηλεπαρουσιαστής, απογοητευμένος από τα νούμερα τηλεθέασης, σκηνοθετεί την εξαφάνισή του με σκοπό να κουρντίσει την περιέργεια των τηλεθεατών ώστε να επιστρέψει κάποια στιγμή δριμύτερος. Απομονώνεται σε ένα έρημο ξενοδοχείο, απ’ όπου παρακολουθεί το σατανικό σχέδιό του να πηγαίνει κατά διαόλου. Κάποτε, αποκαρδιωμένος, αποφασίζει να αποδράσει από το κρησφύγετό του και να επιστρέψει ανάμεσα στους ανθρώπους, αλλά κανείς δεν τον αναγνωρίζει πια… Η αμείλικτη πραγματικότητα τον ωθεί πλέον στα άκρα.

Πέρα από το λεπτό, υποδόριο χιούμορ της, που στηρίζεται απ’ τη μια στη λιτή και απέριττη σκηνοθεσία της Ψύκου κι απ’ την άλλη στη συγκλονιστική ερμηνεία του Χρήστου Στέργιογλου, η ταινία διαθέτει σπάνιο αλληγορικό βάθος. Μιλάει για μια κοινωνία που νοσταλγεί όσο τίποτε την εποχή της κενόδοξης λάμψης και της φαρσικής αποχαύνωσης. Μια κοινωνία που βιώνει ένα άγριο στερητικό σύνδρομο καθώς διαπιστώνει πως οι μέρες της –πλαστής έστω– ευημερίας της έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Το εύρημα με τον τηλεπαρουσιαστή να αποτυγχάνει επανειλημμένα να εκτελέσει επιτυχώς μια συνταγή μοριακής γαστρονομίας, από εκείνες που παρουσίαζε άλλοτε στην εκπομπή του ο γάλλος σεφ, είναι ξεκαρδιστικό, ενώ, ταυτοχρόνως, αποτελεί ένα πικρό σχόλιο για την εποχή της ψευδεπίγραφης γκλαμουριάς.

Αν όσα ισχυρίζομαι είναι αληθή, αν, δηλαδή, πρόκειται όντως για μια εξαιρετική ταινία, όπως εξάλλου υπαινίσσονται και οι φεστιβαλικές επιδόσεις της εδώ αλλά και –κυρίως– στο εξωτερικό, τότε επείγει να απαντήσουμε στο ερώτημα γιατί οι θεατές της γύρισαν την πλάτη;

Πριν απαντήσουμε αξίζει να σημειώσουμε πως, τηρουμένων των αναλογιών, κάτι αντίστοιχο συνέβη και με άλλες, καλές έως εξαιρετικές, ελληνικές ταινίες φέτος. Λίγες μόλις χιλιάδες θεατές συγκινήθηκαν από την τρυφερή απόγνωση του βραβευμένου στο Κάρλοβι Βάρι «September» της Πέννυς Παναγιωτοπούλου, ενώ «Ο εχθρός μου» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου, που επιστρέφει από το Λούξορ με έναν Αργυρό Κίονα στις αποσκευές του και το “Miss Violence” του Αλέξανδρου Αβρανά, που θριάμβευσε στο Φεστιβάλ της Βενετίας, μόλις που ξεπέρασαν το κατώφλι του πενταψήφιου αριθμού εισιτηρίων.

Οι ταινίες αυτές διαθέτουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Μιλούν χωρίς περιστροφές για τη σημερινή, ζοφερή πραγματικότητα με τρόπο ευρηματικό, αποτελώντας αξιοσημείωτα καλλιτεχνικά επιτεύγματα. Κερδίζουν διεθνή βραβεία και αναγνώριση, αλλά όχι και την αποδοχή του εγχώριου κοινού.

Η γενικότερη πτώση του αριθμού των εισιτηρίων δεν επαρκεί ως εξήγηση. Ούτε και η πρακτική του πειρατικού downloading.

Φαίνεται πως οι θεατές στη χώρα μας αρνούνται να κοιταχτούν στον καθρέφτη

Φαίνεται πως οι θεατές στη χώρα μας αρνούνται να κοιταχτούν στον καθρέφτη. Σαν τη στρουθοκάμηλο που χώνει το κεφάλι της στην άμμο μπροστά στον επερχόμενο κίνδυνο, προτιμούν την παραμυθία εντυπωσιακών φανταστικών κόσμων («Φρανκενστάιν») ή το, ως συνήθως καλοσερβιρισμένο, χολιγουντιανό πακέτο με ιστορίες που διεκτραγωδούν το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου («Οδηγός διαπλοκής», «Ο λύκος της Wall street» κ.ά.).

Δεν είναι τυχαίο, ασφαλώς, πως, μετά τον ορυμαγδό ειδήσεων για μετανάστες πνιγμένους στη θάλασσα και ντόπιους επίσης πνιγμένους στα χρέη, τα δελτία ειδήσεων μεγάλων καναλιών φροντίζουν ανελλιπώς να μας τροφοδοτούν με υποπροϊόντα του κραταιού χολιγουντιανού μάρκετινγκ. Κι όλ’ αυτά τη στιγμή που σχεδόν σε κάθε τομέα της εγχώριας καλλιτεχνικής δραστηριότητας παρουσιάζεται μια δημιουργική έκρηξη χωρίς προηγούμενο.

Η ένδεια σε επίπεδο κουλτούρας και ιδεών μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνη και διαβρωτική

Τα όρια της φτώχειας δεν καθορίζονται μονάχα από το ύψος των τραπεζικών μας καταθέσεων. Η ένδεια σε επίπεδο κουλτούρας και ιδεών μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνη και διαβρωτική. Η πεισματική άρνηση μιας κοινωνίας να αντιμετωπίσει τα κουσούρια της καταπρόσωπο ίσως εξηγεί και την αδυναμία της να βρει λύσεις σε προβλήματα που χρονίζουν, να επουλώσει χαίνουσες πληγές που έχουν πάρει να κακοφορμίζουν.

Γι’ αυτό προτείνω στην ατέρμονη συζήτηση για το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να συνυπολογίσουμε και το έλλειμμα αυτοκριτικής και αυτογνωσίας.

  • Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος είναι συγγραφέας και σεναριογράφος

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

28 Νοε 2022 | 08:36

Θα έπρεπε, πιστεύετε, να αυτοκτονήσω;

Ποια είναι η κόκκινη γραμμή που τραβάει ο καθένας για τον εαυτό του;

26 Νοε 2022 | 13:39

Κλειδώνετε τις πόρτες καλύτερα

Η αλληλεγγύη των απλών ανθρώπων δεν φάνηκε αρκετή για να σώσει το σπίτι της Ιωάννας Κολοβού, ίσως γιατί από το μέτωπο αλληλεγγύης έλειπε ο Αλέξης Τσίπρας.

23 Νοε 2022 | 10:16

Ευτυχώς για τον Μητσοτάκη, δυστυχώς για την αλήθεια

Μήπως ο Κυριάκος Μητσοτάκης βγήκε από τις κάλπες νικητής λόγω predator ή άλλου κακόβουλου λογισμικού; Ετσι έχασε ο Μεϊμαράκης; Μήπως γενικά οι εκλογές και η νίκη Μητσοτάκη είναι αποτέλεσμα συνωμοσίας;

21 Νοε 2022 | 07:33

Πού θα φτάσει αυτό;

Είμαστε όλοι μάρτυρες ενός συνονθυλεύματος άγνοιας, φαντασιοπληξίας, θρασυδειλίας και γελοιότητας.

21 Νοε 2022 | 07:31

Η αυτοδυναμία εξαρτάται από την προσέγγιση ΚΙΝΑΛ-ΣΥΡΙΖΑ...

Η αυτοδυναμία εξαρτάται από την προσέγγιση ΚΙΝΑΛ-ΣΥΡΙΖΑ...

21 Νοε 2022 | 07:31

Θέλω να αθωωθεί ο Πατήρ Αντώνιος

Μέσα από την καρδιά μου εύχομαι οι καταγγελίες εναντίον της "Κιβωτού του Κόσμου" να αποδειχθούν ψευδείς....

19 Νοε 2022 | 09:06

Όταν φλυαρείς...

Το παθαίνουν όλοι όσοι φλυαρούν και αυτοθαυμάζονται στις συνεντεύξεις που δίνουν, θέλοντας να δείξουν στο κοινό τους (ή σε όσους τέλος πάντων είναι πρόθυμοι να τους δουν και να τους ακούσουν), πόσο πονηροί είναι.

ΤΟΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΑΙΟ 17 Νοε 2022 | 09:04
ΙΣΧΥΡΟ ΚΙΝΗΤΡΟ 16 Νοε 2022 | 08:53

Η επικείμενη έκρηξη...

Αυτή θα μπορούσε να είναι και η είδηση της χρονιάς.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 16 Νοε 2022 | 08:49

Επιτέλους ανταγωνισμός!

Η ύπαρξη ανταγωνισμού, εκτός από τη διατήρηση των τιμών σε προσιτά επίπεδα, θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικότατα και στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού.

TASK FORCE ΔΙΠΛΑ ΣΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ 16 Νοε 2022 | 08:43

Επιτελικό κράτος με ή χωρίς ΕΥΠ;

Το μοντέλο λοιδωρήθηκε από την αντιπολίτευση, αντιμετωπίστηκε με μεγάλη δυσπιστία από τα media -κυρίως για τη συμπερίληψη της ΕΥΠ στην ευθύνη του πρωθυπουργού.

14 Νοε 2022 | 07:33

Είτε Bidenόπουλος, είτε Harrisοπούλου

Ένα γεγονός που διευκολύνει (πολύ) μία δεύτερη συνεχόμενη επικράτηση των Δημοκρατικών, το 2024. Όμως, παρά τη σχετική ανακοίνωση Biden, κανείς δεν πρέπει να θεωρεί βέβαιο ότι της τότε καμπάνιας τους, θα ηγηθεί ο νυν Πρόεδρος.

14 Νοε 2022 | 06:51

Πάμε καλά, μπορούμε καλύτερα...

Η ενεργειακή κρίση για φέτος εκτονώνεται με τη Ρωσία να χάνει τον πόλεμο τόσο με την Ουκρανία όσο και με την Ευρώπη. Χαμένη αναμένεται να βγει και η Τουρκία που η διττή στάση της στη διαμάχη με τη Ρωσία προβλημάτισε περαιτέρω τους Δυτικούς συμμάχους...