Follow us

Τραπεζική Ενωση: Δύο βήματα μπροστά, ένα πίσω

Φορολογούμενοι και καταθέτες θα κληθούν να πληρώσουν το μάρμαρο

Τραπεζική Ενωση: Δύο βήματα μπροστά, ένα πίσω

«Το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού», έλεγαν με τη σοφία τους οι πρόγονοί μας. Τη ρήση αυτή φαίνεται να αγνοούν οι σημερινοί ηγέτες της Ευρώπης, όταν από τα λάθη στην κατασκευή της Νομισματικής Ενωσης και του Ευρώ δεν διδάχθηκαν τίποτα. Πώς να εξηγήσει κανείς αλλιώς την προχειρότητα και την απροθυμία τους να οικοδομήσουν μια Τραπεζική Ενωση που να αντέχει στο χρόνο, αλλά και να πληροί και το βασικό σκοπό για τον οποίο δημιουργείται; Να παρέχει δηλαδή ασφάλεια και σταθερότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα, αλλά και στους καταθέτες που τους εμπιστεύονται τις οικονομίες τους.

Η ίδρυση της ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ενωσης αποτελεί τη σημαντικότερη ενωτική κίνηση στην Ευρώπη μετά από 15 χρόνια

Αρχικά οι τρεις πυλώνες, που θα στηριζόταν η τραπεζική ένωση ήσαν: (α) μια κοινή εποπτική αρχή, (β) ένας μηχανισμός εκκαθάρισης και (γ) ένα κοινό ταμείο εγγύησης των καταθέσεων. Στο δρόμο, μετά από τις αντιδράσεις των γερμανικών ταμιευτηρίων και των τοπικών τραπεζών, ο τρίτος πυλώνας, που αφορούσε στις καταθέσεις, ξεχάστηκε. Για να μείνουν όμως τρεις, ο δεύτερος πυλώνας έσπασε στα δύο. Στον μηχανισμό εκκαθάρισης (SRM) και το ταμείο στήριξης και εκκαθάρισης (SRF).

Η ίδρυση της ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ενωσης αποτελεί τη σημαντικότερη ενωτική κίνηση στην Ευρώπη μετά από 15 χρόνια, εξίσου σημαντική με τη Νομισματική Ενωση. Με τη Νομισματική Ενωση, τα κράτη-μέλη παραιτήθηκαν από την άσκηση αυτόνομης νομισματικής πολιτικής και την παραχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Τώρα τα κράτη μεταβιβάζουν την τραπεζική εποπτεία, που ασκούσαν σε εθνικό επίπεδο, στις παραπάνω ευρωπαϊκές αρχές που ιδρύονται.

Η ανάγκη για μια υπερεθνική εποπτεία προέκυψε με την πάροδο του χρόνου, από τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν στο χρηματοπιστωτικό τομέα. Σε όλον τον κόσμο, όπως και στην Ευρώπη, οι τράπεζες έχουν διογκωθεί υπέρμετρα σε βαθμό που ο ισολογισμός τους να είναι πολλαπλάσιος σε μέγεθος από τον προϋπολογισμού των κρατών που είναι εγκαταστημένες. Οι τριάντα μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο, μεταξύ των οποίων και πολλές ευρωπαϊκές, διαθέτουν κατά μέσο όρο 900 θυγατρικές, διάσπαρτες σε 44 διαφορετικές χώρες. Είναι προφανές, ότι η εποπτική αρχή της έδρας από μόνη της δεν μπορεί να είναι επαρκής. Η εμπειρία της τελευταίας κρίσης, με τις αλυσιδωτές επιδράσεις σχεδόν σε όλες τις χώρες, δείχνει ότι ο έλεγχος πρέπει να είναι υπερεθνικός για να προλαμβάνει καταστάσεις.

Η εμπειρία της τελευταίας κρίσης δείχνει ότι ο έλεγχος των τραπεζών πρέπει να είναι υπερεθνικός για να προλαμβάνει καταστάσεις

Αποτέλεσμα της τραπεζικής κρίσης ήταν η υπερχρέωση των χωρών και η μετακύλιση του κόστους της διάσωσης στις πλάτες των φορολογούμενων πολιτών. Αυτό θεωρήθηκε απαράδεκτο και γι’αυτό δεν θα έπρεπε να επαναληφθεί. Οι τραπεζίτες, που τις καλές μέρες απολάμβαναν τα κέρδη, μαζί με τους πιστωτές της τράπεζας, θα πρέπει από εδώ και στο εξής να αναλαμβάνουν το κόστος των όποιων ριψοκίνδυνων επιλογών τους. Σε περίπτωση χρεοκοπίας, θα πρέπει να συμβάλλουν με το 8% του ισολογισμού για την κάλυψη των ζημιών. Αν το ποσό αυτό δεν είναι αρκετό θα κληθεί το Ταμείο Εκκαθάρισης, όπως επίσης και οι καταθέτες άνω των 100.000 Ευρώ να συμμετάσχουν. Στο τέλος, αν η τρύπα δεν μπορεί να κλείσει, θα συνεισφέρει και ο προϋπολογισμός της χώρας προέλευσης. Αρα οι φορολογούμενοι συνεχίζουν να παραμένουν στο παιχνίδι της σωτηρίας των τραπεζών.

Ποια είναι λοιπόν τα αδύνατα σημεία της νέας Τραπεζικής Ένωσης;

Πρώτον, δημιουργήθηκε ένας περίπλοκος, αργός και προβληματικός μηχανισμός εκκαθάρισης, ο SRM, όπου για να ληφθεί μια απόφαση σωτηρίας ή εκκαθάρισης μιας τράπεζας θα πρέπει μέσα σε 24 ώρες να συντονισθούν εννέα επιτροπές με συνολικά 143 ψήφους (Financial Times). Στην περίπτωση της Dexia Bank για παράδειγμα, χρειάστηκαν εβδομάδες διαπραγματεύσεων μεταξύ Γαλλίας και Βελγίου για να καταλήξουν σε ένα κοινό σχέδιο σωτηρίας.

Η Τραπεζική Ένωση μπορεί να βελτιώνει κάπως την κατάσταση, δεν λύνει όμως το πρόβλημα στη βάση του

Δεύτερον, το Ταμείο Εκκαθάρισης (SRF) θα συγκεντρώσει μετά από 8 χρόνια μόλις 55 δισ. Ευρώ. Το ποσό αυτό μπορεί να επαρκεί για την περίπτωση χρεοκοπίας μιας μεσαίας τράπεζας, όχι όμως για να αντιμετωπίσει μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση, αφού στην τελευταία χρειάστηκαν ποσά που ανέρχονταν σε 1,6 τρισ. Ευρώ σε εγκρίσεις, από τα οποία εκταμιεύθηκαν 260 δισ. από τους προϋπολογισμούς για να μην καταρρεύσουν οι τράπεζες.

Τρίτον, παραπέμφθηκε στις καλένδες η κοινή εγγύηση καταθέσεων, που σημαίνει, ότι αν κάποιο κράτος παρά τη νομοθετική ρύθμιση δεν είναι σε θέση να προστατέψει τις καταθέσεις των πολιτών του, τότε αυτές θα τεθούν σε κίνδυνο. Αυτό θα έχει ως συνέπεια τη συντήρηση της ανασφάλειας, με αποτέλεσμα να συνεχισθεί η αιμορραγία κεφαλαίων από τις αδύναμες στις ισχυρές χώρες του Βορρά.

Συμπέρασμα; Η Τραπεζική Ένωση μπορεί να βελτιώνει κάπως την κατάσταση, δεν λύνει όμως το πρόβλημα στη βάση του, αφού και οι φορολογούμενοι αλλά και οι καταθέτες σε πολύ δύσκολες καταστάσεις, θα είναι εκείνοι που θα κληθούν να πληρώσουν το μάρμαρο.

* Ο Χαράλαμπος Γκότσης είναι Καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου Πειραιώς

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

Η ΠΡΟΓΝΩΣΗ 17 Μαϊ 2022 | 10:34

Αρναούτογλου: "Σοβαρό επεισόδιο" καύσωνα με 43άρια θα χτυπήσει την Ευρώπη - Θα επηρεαστεί η Ελλάδα;

Για ένα "πολύ σοβαρό επεισόδιο" καύσωνα προειδοποιεί ο μετεωρολόγος Σάκης Αρναούτογλου. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται να χτυπήσει και τη χώρα μας.

ΣΤΑ 40 ΔΙΣ. ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ 16 Μαϊ 2022 | 08:15

"Τρέχει" η Ευρώπη για την αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου πριν τον χειμώνα - Το 40% είναι από τη Ρωσία

Οι ευρωπαϊκές χώρες γεμίζουν αποθήκες φυσικού αερίου να προφυλαχθεί από τυχόν διακοπές στις ροές από τη Ρωσία και να ενισχύσει τον εφοδιασμό της ενόψει χειμώνα.

ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΡΝΤΟΓΑΝ 13 Μαϊ 2022 | 20:04

Ιμπραήμ Καλίν: Η Ρωσία θέλει να κάτσει στο τραπέζι των συνομιλιών με την Ουκρανία και με την Δύση

Η διεξαγωγή των συνομιλιών θα εξαρτηθεί από τις θέσεις των μερών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ 12 Μαϊ 2022 | 22:26

Βουλή: Πέρασε η Συμφωνία Συνεργασίας Ελλάδος και ΗΠΑ - 181 "ναι" από ΝΔ, ΚΙΝΑΛ, Μπογδάνο και Αδάμου

Κατά της Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας και ΗΠΑ 119 βουλευτές.

ΠΛΗΤΤΕΤΑΙ Η ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑ 12 Μαϊ 2022 | 14:01

Gazprom: Η μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη θα μειωθεί σήμερα κατά 30%

Μείωση κατά σχεδόν 1/3 στην μεταφορά του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη ανακοίνωσε η Gazprom.

Η ΡΩΣΙΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΕ ΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΚΑΤΑ 90% 11 Μαϊ 2022 | 12:56

Al Jazeera: Ο πόλεμος στην Ουκρανία μετατρέπει ακόμα ταχύτερα την Ελλάδα σε πύλη εισόδου ενέργειας

Σύμφωνα με το Al Jazeera, η Ελλάδα μετατρέπεται ακόμα πι ογρήγορα σε πύλη εισόδου ενέργειας, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ 09 Μαϊ 2022 | 12:52

Πορτογαλία: Τον Ιούλιο θα τεθεί σε λειτουργία το μεγαλύτερο πλωτό ηλιακό πάρκο της Ευρώπης

Τον Ιούλιο θα λειτουργήσει στην Πορτογαλία το μεγαλύτερο πλωτό ηλιακό πάρκο της Ευρώπης.

ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ FACEBOOK 06 Μαϊ 2022 | 10:55

Ελευθερία Τύπου: Η Ελλάδα είναι στον μέσο όρο της Ευρώπης, λέει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος - Έκθεση του Media Pluralism Monitor

Η έκθεση του Media Pluralism Monitor αποδεικνύει ότι η Ελλάδα βρίσκεται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην ελευθερία του Τύπου, αναφέρει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

ΕΚΠΕΝ / ECDC 28 Απρ 2022 | 20:41

Συναγερμός για την οξεία ηπατίτιδα σε παιδιά: 166 κρούσματα σε ΕΕ, ΕΟΧ και Ηνωμένο Βασίλειο

Προς το παρόν, η ακριβής αιτία της ηπατίτιδας στα παιδιά παραμένει άγνωστη

ΚΑΛΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ 22 Απρ 2022 | 12:43

Ολυμπος: Μεγάλη επιχείρηση διάσωσης περιπατήτριας από φαράγγι

Επιχείρηση ανάσυρσης μιας περιπατήτριας από δύσβατο σημείο, στο φαράγγι του Ενιπέα στην περιοχή Πόρτες Ολύμπου.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ 22 Απρ 2022 | 11:01

Όλυμπος: Διάσωση ορειβάτριας από δύσβατο σημείο στο φαράγγι του Ενιπέα

Με το πρώτο φως της μέρας οι 17 πυροσβέστες κατάφεραν να προσεγγίσουν και να ανασύρουν τη γυναίκα η οποία μεταφέρεται σε ασφαλές σημείο.

21 Απρ 2022 | 21:11

Προειδοποίηση Γέλεν: "Το ευρωπαϊκό εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο μπορεί να εκτινάξει τις τιμές"

Η απαγόρευση εισαγωγής ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων στην Ευρώπη μπορεί να εκτινάξει τις τιμές σε όλον τον κόσμο, προειδοποιεί η αμερικανή υπουργός Οικονομικών Τζάνετ Γέλεν

ΑΙΣΙΟ ΤΕΛΟΣ 20 Απρ 2022 | 13:50

Ρέθυμνο: Ολοκληρώθηκε η επιχείρηση διάσωσης Γερμανίδας στο φαράγγι των Μύλων - Μεταφέρθηκε τραυματισμένη στο νοσοκομείο

Η γυναίκα βρισκόταν στο φαράγγι ων Μύλων στο Ρέθυμνο με τον σύζυγό και τα δύο παιδιά τους