Ένα διαφορετικό πορτρέτο για τον Ανδρέα Παπανδρέου από τη Μυρσίνη Ζορμπά

Το πολιτισμικό πορτρέτο του Ανδρέα Παπανδρέου - Προδημοσίευση από το ομότιλτο βιβλίο της υπουργού Πολιτισμού Μυρσίνης Ζορμπά.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Ένα διαφορετικό πορτρέτο για τον Ανδρέα Παπανδρέου από τη Μυρσίνη Ζορμπά

Αποσπάσματα από το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά «Ανδρέας Παπανδρέου – Πολιτισμικό πορτρέτο προδημοσιεύει σήμερα το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Στο βιβλίο ξετυλίγεται η πολιτισμική προσωπογραφία μιας σύνθετης και απρόβλεπτης προσωπικότητας που σημάδεψε τη νεότερη ελληνική ιστορία και διερευνώνται οι ζυμώσεις των ι&εών του Ανδρέα Παπανδρέου από τα πρώτα χρόνια της διαμόρφωσης ως την όψιμη περίοδο, σε συνδυασμό με τις πολιτισμικές στροφές, όπως και τις πολλαπλές εκφάνσεις της πολιτισμικής του ταυτότητας, Δίνονται επίσης απαντήσεις για το πώς ο ίδιος επηρέασε τον πολιτισμικό χάρτη μέσα από τις πολιτικές αποφάσεις του και για το αν οι κυβερνήσεις του είχαν σαφή πολιτική πολιτισμού. Όπως παρατηρεί η Μ. Ζορμπά, το βιβλίο δεν είχε ως αφετηρία το πολιτικό ενδιαφέρον για το πρόσωπο του Ανδρέα, από τον οποίο κρατούσε τις αποστάσεις της. Εκείνο που την απασχολούσε και την προβλημάτιζε ήταν το ευρύτερο πλαίσιο του ελληνικού πολιτισμικού πεδίου και της σχέσης του με τη δημόσια πολιτική, ο ρόλος των διανοουμένων, ιδιαίτερα εκείνων της Αριστεράς, η έννοια της ηγεμονίας του Γκράμσι και, πιο συγκεκριμένα, η επαλήθευση ή η διάψευση τής «περίφημης ηγεμονίας της αριστερής κουλτούρας».

Ακολουθεί η προδημοσίευση των αποσπασμάτων με πρώτη αναφορά στο πρόσωπο του Μίκη Θεοδωράκη: «Ένας από τους παρόντες εκείνη τη βραδιά στο κεντρικό τιμητικό τραπέζι ήταν ο Μίκης Θεοδωράκης, ο οποίος, σχολιάζοντας τη σχέση του Ανδρέα με την εξουσία και την τέχνη, θα πει σε συνέντευξή του δεκαπέντε περίπου χρόνια αργότερα, όταν ο Ανδρέας θα έχει πια πεθάνει: ‘’Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε κατά βάθος αυτή τη σκωπτική διάθεση για την εξουσία, αλλά στην πρακτική του ήταν ένας παίκτης στον οποίο η εξουσία έδινε ηδονή. Ήταν ο ίδιος η εξουσία. Κι αυτό ήταν που με απομάκρυνε απ’ αυτόν, ενώ με τον Μιτεράν είχαμε παραπλήσια ενδιαφέροντα. Ο Ανδρέας ήταν μοναδικός σκοπός. Επομένως, δεν είχε περιθώρια να μιλήσει για την τέχνη, που με ενδιέφερε εμένα, να μιλήσει για ‘μια άλλη αυταπάτη’ μιας αναγεννημένης Ελλάδας. Τον θαύμαζα σαν δεξιοτέχνη, σαν να έβλεπα κάποιον που έχει ένα φοβερό όργανο και αντί να βγάζει ήχους, έβγαζε υπουργούς’».

Ένα διαφορετικό πορτρέτο για τον Ανδρέα Παπανδρέου από τη Μυρσίνη Ζορμπά

Ο Μίκης φιλοτεχνεί εδώ ένα πορτρέτο στο οποίο υπογραμμίζει δύο στοιχεία: τη σχέση του Ανδρέα με την εξουσία και τη σχέση του με την τέχνη. Δεν θα σταθούμε στο πρώτο, μολονότι παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς υποδηλώνει, πέρα από την κρίση για το πρόσωπο, και μια γενικότερη αντίληψη της ελληνικής μετεμφυλιακής Αριστεράς για την πολιτική κυρίως ως ιδεολογία, σε διαρκή και αθεράπευτη αντιπαλότητα προς την εξουσία. Αξίζει, όμως, να σταθούμε στο δεύτερο, δηλαδή στο πώς αντιλαμβανόταν όχι μόνο ο ίδιος ο Θεοδωράκης, αλλά οι περισσότεροι πνευματικοί άνθρωποι στη χώρα μας, τον πολιτισμό. Ως ταύτιση του πολιτισμού με τις τέχνες, τα γράμματα, την πολιτισμική κληρονομιά και την παράδοση, και ελάχιστα ή δευτερευόντως με τις επιστήμες, τις στάσεις, τις αναπαραστάσεις ή τη δομή αίσθησης της κοινωνίας».

Για τον ίδιο τον Ανδρέα Παπανδρέου και τη σχέση του με τον πολιτισμό η υπουργός Πολιτισμού σημειώνει: «Δεν αντιμετωπίζει τον πολιτισμό με την παραδοσιακή προσέγγιση, δηλαδή μέσα από τις τέχνες, αλλά με κάποιου τύπου ανθρωπολογική προσέγγιση. Καταφέρνει με τον τρόπο αυτό να εκφράσει τη ρευστότητα της ελληνικής κοινωνίας στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, σε συνδυασμό με μια αίσθηση ελευθερίας από τον κοινωνικό ντετερμινισμό και από μια σειρά κοινωνικούς περιορισμούς. Προτείνει μια δική του επινόηση της παράδοσης, κάτι που έχει αρχίσει να το επεξεργάζεται συστηματικά στο βιβλίο του ‘’Η Δημοκρατία στο απόσπασμα’’. Τώρα, όμως, επεκτείνεται, πέρα από την πολιτική ιστορία, και σε άλλα πεδία που αφορούν την καθημερινή ζωή, με την επινόηση μιας εθνικής κουλτούρας και ταυτότητας που απενοχοποιεί, νομιμοποιεί και προβάλλει όσα εκείνος υποδέχεται ως λαϊκά στοιχεία, τα οποία οι επικριτές του χαρακτηρίζουν λαϊκιστικά.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό θα άξιζε να εξεταστούν οι μεγάλες μαζικές συγκεντρώσεις, τόσο οι προεκλογικές όσο και εκείνες που λειτούργησαν ως παραστάσεις συναίνεσης ή μνήμης, όπως π.χ. οι λαϊκές συνελεύσεις, το Κιλελέρ ή η Παναγία Σουμελά. Θα άξιζε επίσης να αναλυθούν τα πράσινα και γαλάζια καφενεία ως σκηνές καθημερινών πολιτικών παραστάσεων και ρόλων, καθώς και μια σειρά από άλλα φαινόμενα που θα εμφανιστούν και θα πάρουν, ορισμένα από αυτά, διαστάσεις επιδημίας, κυρίως στους κόλπους των ανερχόμενων μικρομεσαίων κοινωνικών στρωμάτων. Φαινόμενα όπως ο αντιδυτικισμός και ο αντιευρωπαϊσμός, ο τριτοκοσμισμός, οι ‘’πρασινοφρουροί’’, ο αυριανισμός, για να αναφέρουμε τα πιο χαρακτηριστικά».

Τι ακριβώς πίστευε για τον Ανδρέα Παπανδρέου ο Βασίλης Βασιλικός; Να τι λέει η Μ. Ζορμπά: «Εξίσου χαρακτηριστικός, από αυτή την άποψη, είναι ο τρόπος με τον οποίο περιγράφει ο Βασίλης Βασιλικός την ‘’αντιπνευματικότητα’’ του Ανδρέα, καταθέτοντας τη δική του εικόνα για κείνον: ‘’Tότε, σε κείνες τις μέρες, πριν από τις εκλογές του ’81, όταν βρισκόμασταν πιο συχνά, ένα μεσημέρι, χωρίς εγώ καθόλου να τον προκαλέσω, μου εξομολογήθηκε τα πάντα, για τη ζωή του, για τα παιδιά του, για τον ίδιο, καταλήγοντας πως αν ‘αν κερδίσουμε τις εκλογές, δεν θα σε ξαναδώ. Aν ζούσε ο πατέρας μου, εσύ, σαν συγγραφέας που είσαι, θα ήσουν εδώ κάθε βράδυ. Eγώ όμως δεν ενδιαφέρομαι για τη λογοτεχνία ούτε για την τέχνη γενικά. Aν είναι να διαβάσω ένα βιβλίο το βράδυ, θα προτιμήσω ένα οικονομικό εγχειρίδιο (...)’, H εξομολόγησή του αυτή μου βούλωσε το στόμα για δέκα ολόκληρα χρόνια. Tο αντιπνευματικό ΠAΣΟK, όπως διαμορφώθηκε κάτω από τον αστερισμό του, με προβλημάτισε».

Ως προς τη Μελίνα Μερκούρη, η ομόλογή της σήμερα υπουργός Πολιτισμού γράφει: «Ποιο ήταν το σημείο συνάντησης όλων αυτών των διαφορετικής προέλευσης και υφής υλικών, που αποτέλεσαν το πολιτισμικό κεφάλαιο του ΥΠΠΟ στα χρόνια του ’80; Δεδομένης της αδυναμίας των πολιτικών και ιδεολογικών κατευθύνσεων αλλά και των κρατικών και κομματικών δομών, όλα συναντήθηκαν σε ένα πρόσωπο. Το πρόσωπο αυτό ήταν η Μελίνα. ‘’Μα αφού είναι ο Ρήγκαν στην πολιτική, γιατί όχι εγώ, που είμαι και καλύτερη ηθοποιός;’’ θα αναρωτηθεί. Πράγματι, η Μελίνα κατάφερε με επιτυχία να συγκεράσει τις διαφορετικές προσδοκίες και αιτήματα μέσα στη δική της ευρύτητα ρόλων που ικανοποιούσαν τα περισσότερα γούστα. Οικεία στο πασοκικό σύστημα που πρόβαλλε διεκδικήσεις είτε σε προσωπικό επίπεδο είτε σε συλλογικό, ως εθνικοτοπικός σύλλογος, ως κλαδική οργάνωση, ως τοπική αυτοδιοίκηση. Δεκτική στους επαγγελματίες καλλιτέχνες και δημιουργούς και στα συντεχνιακά τους αιτήματα. Απροκατάληπτη απέναντι στους αριστερούς καλλιτέχνες. Ανοιχτή απέναντι στον λαό, στους πολίτες, στο απροσδιόριστο αλλά διψασμένο αίτημα για πολιτισμό των λαϊκών ανθρώπων στην πόλη και την επαρχία. Ανταποκρίθηκε εξαιρετικά σε όλα. Το μόνο που δεν μπορούσε να κάνει ήταν να διατυπώσει η ίδια, κάτω από αυτές τις συνθήκες, μια πολιτική για τον πολιτισμό. Άλλωστε, για να γίνει κάτι τέτοιο, θα χρειαζόταν αναγκαστικά τη συνδρομή ορισμένων διανοουμένων. Αλλά η απόσταση που είχε από τους διανοούμενους και τον πνευματικό κόσμο ήταν μεγάλη, όπως η ίδια εξομολογείται. ‘’Να σου πω τη μαύρη αλήθεια; Δεν τα πάω καλά με τους κουλτουριάρηδες. Δεν τα πήγαινα καλά μαζί τους από παιδί. Το πετσί μου δεν τους θέλει’’».

Επιστροφή στον Ανδρέα Παπανδρέου δίκην συμπεράσματος: «Ιδεολόγος, ακτιβιστής, μαρξιστής, τροτσκιστής, ανήσυχο πνεύμα, αστός ριζοσπάστης, γόνος της αστικής ελίτ, αριβίστας, εθνικιστής, λαϊκιστής, λαοπλάνος, ασυνεπής, ευρηματικός, ευφάνταστος, ιδιοφυής, διανοούμενος, μαχητικός, φιλόδοξος, πνευματικά καλλιεργημένος, αντιπνευματικός, φιλομαθής, φιλόπονος, κυνικός, δημαγωγός, ανασφαλής, πραγματιστής, γεμάτος υπεκφυγές, ψέματα, με διπλή γλώσσα, χαρισματικός, ανειλικρινής, εγωπαθής, αμοραλιστής, κρυψίνους, αυταρχικός, ρομαντικός, είναι μερικά μόνο από τα επίθετα που συναντά κανείς στο οδοιπορικό των χαρακτηρισμών του Ανδρέα. Δεν αγνοήθηκαν αλλά και δεν προτάχθηκαν, προκειμένου η έρευνα να μην παρεκκλίνει από τη γραμμή της σκιαγράφησης του πολιτιστικού πορτρέτου, που δεν είναι ούτε η εμβάθυνση στον χαρακτήρα ενός προσώπου, ούτε η ψυχαναλυτική δομή του, ούτε απλώς η ενασχόλησή του με τις τέχνες και τα γράμματα, αλλά αυτό που προκύπτει από την ιδιαίτερη πολιτισμική ανάλυση του προσώπου και του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο δρα».

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη γέννηση του Ανδρέα Παπανδρέου, στις 5 Φεβρουαρίου 1919, οι εκδόσεις «Πεδίο» παρουσιάζουν τη Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2019 και ώρα 19:00, στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5),το βιβλίο της υπουργού Πολιτισμού με ομιλητές τον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό, τον υπουργό Επικρατείας και επίκουρο καθηγητή ΑΠΘ Χριστόφορο Βερναρδάκη, τον ομότιμο καθηγητή ΕΚΠΑ Ηλία Νικολακόπουλο και την υπουργό Διοικητικής Ανασυγκρότησης Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου. Θα συντονίσει η δημοσιογράφος και κριτικός βιβλίου Μικέλα Χαρτουλάρη.

Ένα διαφορετικό πορτρέτο για τον Ανδρέα Παπανδρέου από τη Μυρσίνη Ζορμπά - εικόνα 2

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΣΤΙΣ 12 ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ 04 Δεκ 2020 | 20:46

Τηλεδιάσκεψη Μητσοτάκη το Σάββατο για τον κορονοϊό - Βασικό θέμα το σχέδιο εμβολιασμού και η καμπάνια ενημέρωσης

Πώς θα γίνει ο εμβολιασμός και η εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών - Το σχέδιο Μητσοτάκη.

ΣΤΟ POLITICO 04 Δεκ 2020 | 17:37

Ξεκάθαρος ο Μητσοτάκης: Δεν νοείται να μη βρεθεί η Τουρκία αντιμέτωπη με συνέπειες εάν συνεχίσει τις προκλήσεις

Αυτό διεμήνυσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη διάρκεια συζήτησης με δημοσιογράφο του Politico

Ο ΥΠΕΞ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ 04 Δεκ 2020 | 17:08

Νέα πρόκληση Τσαβούσογλου λίγες μέρες πριν τη Σύνοδο Κορυφής: Η Ελλάδα παραβίασε την τουρκική υφαλοκρηπίδα [Βίντεο]

Συνεχίζει τις προκλήσεις ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ 04 Δεκ 2020 | 16:35

Πέτσας σε ΣΥΡΙΖΑ: Το μόνο που "κατέρρευσε" είναι το αφήγημα του κ. Τσίπρα για δήθεν "ύφεση Μητσοτάκη"

Ο ΣΥΡΙΖΑ με τις ανακοινώσεις του φαίνεται να παρακαλάει μήπως και αντλήσει κάποια μικροπολιτικά οφέλη αναφέρει ο Στέλιος Πέτσας

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΜΕ ΔΙΠΛΟ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟ 04 Δεκ 2020 | 16:32

Διπλωματικές πηγές: Ο Ν. Δένδιας τονίζει το ζήτημα της αποσταθεροποίησης της Αν. Μεσογείου στον ΟΑΣΕ

Όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, η παρέμβαση του Νίκου Δένδια είχε το δικό της συμβολισμό για δύο σημαντικούς λόγους

ΣΕ ΣΥΣΚΕΨΗ ΜΕ ΛΟΙΜΩΞΙΟΛΟΓΟΥΣ 04 Δεκ 2020 | 15:41

Τηλεδιάσκεψη με λοιμωξιολόγους: Ο Αλέξης Τσίπρας ζήτησε πλήρη διαφάνεια επιδημιολογικών στοιχείων ανά περιφέρεια

Ο Αλέξης Τσίπρας σε τηλεδιάσκεψη που είχε με λοιμωξιολόγους ζήτησε πλήρη διαφάνεια στοιχείων ανά περιφέρεια. Οι προβληματισμοί που εξέφρασε.

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ Ο ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 04 Δεκ 2020 | 15:40

Το Βερολίνο αποφεύγει να μιλήσει για ενδεχόμενες κυρώσεις στην Τουρκία στη Σύνοδο Κορυφής

Το Βερολίνο απέφυγε να προκαταλάβει ενδεχόμενες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την Τουρκία ενόψει της Συνόδου Κορυφής

ΝΕΑ ΠΡΟΚΛΗΣΗ 04 Δεκ 2020 | 14:40

Ξέφυγε... ο Ερντογάν με Μακρόν: Η Γαλλία να τον ξεφορτωθεί το συντομότερο - Είναι βάρος

Ο Ταγίπ Ερντογάν ευχήθηκε η Γαλλία να ξεφορτωθεί το συντομότερο τον Μακρόν την ώρα που πλησιάζει η κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής

ΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ 04 Δεκ 2020 | 14:00

Δένδιας για Τουρκία: Προσπαθεί να αποφύγει τις κυρώσεις – Η ΕΕ να αναλάβει τις ευθύνες της

Σαφές μήνυμα Δένδια προς Ε.Ε. και Τουρκία. Ζήτησε να αναλάβει η Ευρώπη τις ευθύνες της απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΒΟΥΛΗ 04 Δεκ 2020 | 13:57

Γεννηματά: Μεγάλες οι ευθύνες της κυβέρνησης στην πανδημία - αποφεύγει τις απαντήσεις ο Μητσοτάκης

Δριμεία κριτική στη κυβέρνηση για τη διαχείριση της πανδημίας άσκησε η Φώφη Γεννηματά.

ΦΛΕΡΤΑΡΕΙ ΤΟΥΣ ΨΕΚΑΣΜΕΝΟΥΣ 04 Δεκ 2020 | 13:38

Το τερμάτισε στα fake news ο Βελόπουλος: Ανέβασε φωτογραφία του 2017 για να πει ότι δεν υπάρχει κορονοϊός

Διασπορά Fake News από τον Κυριάκο Βελόπουλο σχετικά με την πανδημία του κορονοϊού. Μετά το σάλο και το καρφί από τα Ελληνικά Hoaxes, την κατέβασε.

ΜΕΤΑΔΙΔΕΙ Η YENI SAFAK 04 Δεκ 2020 | 13:05

Νέα πρόκληση Ερντογάν: Πήγε να προσευχηθεί στην Αγιά Σοφιά [εικόνες - βίντεο]

Ο Ταγίπ Ερντογάν πήγε να προσευχηθεί στην Αγιά Σοφιά που έχει πλέον μετατραπεί σε τζαμί .

"ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΣΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΛΑΟΥ" 04 Δεκ 2020 | 13:01

Βολές Κουτσούμπα για την πανδημία: Οι εργασιακοί χώροι μοιάζουν με ναρκοπέδιο

Επίθεση την κυβέρνηση εξαπέλυσε ο Δ. Κουτσούμπας μέσω ερώτησης του ΚΚΕ στη Βουλή.