Τις προκλήσεις που συνοδεύουν την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, τις ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό, αλλά και τις μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στον χώρο της εκπαίδευσης παρουσίασε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σε συνέντευξή της στο ΕΡΤnews.
Η Σοφία Ζαχαράκη αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στον σχεδιασμό για την κάλυψη των κενών μέσω αναπληρωτών και μόνιμων διορισμών, στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί με τη στέγαση σε περιοχές με υψηλό τουριστικό κόστος, αλλά και στην πορεία εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Οι προσλήψεις εκπαιδευτικών
Αναφερόμενη στην έναρξη των μαθημάτων, η υπουργός παρέθεσε τα βασικά μεγέθη του εκπαιδευτικού συστήματος, σημειώνοντας ότι η χώρα διαθέτει περίπου 13.850 σχολικές μονάδες, περισσότερους από 1,3 εκατομμύρια μαθητές και περίπου 145.000 μόνιμους εκπαιδευτικούς.
Όπως είπε, μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου είχαν τοποθετηθεί περίπου 30.000 αναπληρωτές, ενώ χαρακτήρισε το 2026 χρονιά κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη πρώτη φάση προσλήψεων αναπληρωτών της τελευταίας δεκαετίας. Στόχος, όπως εξήγησε, ήταν να περιοριστούν όσο γίνεται τα κενά με την έναρξη της σχολικής περιόδου.
Παρά τις προσλήψεις, εξακολουθούν να υπάρχουν ανάγκες σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων η γενική εκπαίδευση, η παράλληλη στήριξη και η ειδική αγωγή. Για την επόμενη φάση, όπως ανέφερε, προβλέπεται η πρόσληψη περίπου 6.500 ακόμη αναπληρωτών.
Ο σχεδιασμός για το επόμενο σχολικό έτος, σύμφωνα με την υπουργό, ξεκινά ήδη από τον Οκτώβριο. Τότε καταγράφονται οι αναμενόμενες αφυπηρετήσεις και εξετάζονται οι μεταβολές που ενδέχεται να προκύψουν στη λειτουργία των σχολείων. Αν και μεγάλο μέρος των αναγκών μπορεί να προβλεφθεί, το εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει μεταβαλλόμενο, καθώς μπορεί να προκύψουν απρόβλεπτες καταστάσεις, όπως η αδυναμία κάποιου εκπαιδευτικού να αναλάβει τελικά υπηρεσία.
Η υπουργός υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί αισθητά η κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών. Από το 2019, όπως ανέφερε, έχουν πραγματοποιηθεί 53.000 μόνιμοι διορισμοί. Η κατεύθυνση που θέτει το υπουργείο είναι να ενισχυθεί περαιτέρω το μόνιμο προσωπικό και να περιοριστεί σταδιακά η εξάρτηση από τους αναπληρωτές.
Το πρόβλημα της στέγασης
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της στέγασης των εκπαιδευτικών, κυρίως σε περιοχές όπου οι υψηλές τιμές των ενοικίων δημιουργούν σοβαρές δυσκολίες. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε την Κέρκυρα, τη Ρόδο και τα Χανιά, όπου ένας εκπαιδευτικός που υπηρετεί μακριά από τον τόπο κατοικίας του μπορεί να αντιμετωπίσει σημαντικό οικονομικό βάρος.
Στο πλαίσιο των μέτρων στήριξης, αναφέρθηκε στη διπλή επιστροφή ενοικίου για αναπληρωτές και μόνιμους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν εκτός του τόπου κατοικίας τους στην Περιφέρεια. Παράλληλα, προβλέπεται χρηματοδότηση προς τους δήμους, προκειμένου να μπορούν να αξιοποιούν ή να ανακατασκευάζουν δημοτικά κτήρια και σχολικές εγκαταστάσεις για τη φιλοξενία εκπαιδευτικών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δυνατότητα παροχής επιδόματος σίτισης και στέγασης από τους δήμους. Επιπλέον, όπως ανέφερε, στα νέα διαμερίσματα που κατασκευάζονται σε χώρους στρατοπέδων έχει προβλεφθεί ποσοστό 15% για εκπαιδευτικούς και γιατρούς.
Η υπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη ουσιαστικής στήριξης του εκπαιδευτικού προσωπικού, υπογραμμίζοντας ότι "ο δρόμος είναι η φροντίδα και η ενίσχυση των εκπαιδευτικών".
Τα μη κρατικά πανεπιστήμια
Σχετικά με τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η Σοφία Ζαχαράκη υποστήριξε ότι η εφαρμογή του σχετικού νόμου έχει ήδη δημιουργήσει ένα νέο τοπίο στην ανώτατη εκπαίδευση, καθώς, όπως ανέφερε, εκατοντάδες οικογένειες και φοιτητές επέλεξαν να εμπιστευθούν το νέο πλαίσιο.
Όπως σημείωσε, τα προγράμματα είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε διαδικασίες πιστοποίησης, ενώ ξεκαθάρισε ότι η μεταρρύθμιση δεν πρόκειται να ανατραπεί. Παράλληλα, τόνισε ότι το υπουργείο σέβεται πλήρως τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Αναφέρθηκε ακόμη στις ενέργειες του ΕΟΠΠΕΠ, μετά τις οποίες, όπως είπε, επανακτήθηκαν άδειες, ενώ παράλληλα επικαιροποιήθηκε το κανονιστικό πλαίσιο που αφορά τα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια για την πιστοποίηση των προγραμμάτων.
Το επόμενο βήμα θα είναι, σύμφωνα με την υπουργό, η επαναπιστοποίηση των προγραμμάτων που συνδέονται με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Κατά την ίδια, πλέον υπάρχει σαφέστερη κατεύθυνση ως προς τη διαδικασία πιστοποίησης.
Η παραίτηση του Οδυσσέα Ζώρα
Σε ερώτηση για την παραίτηση του Οδυσσέα Ζώρα από τη θέση του πρύτανη, η υπουργός δήλωσε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει αν ο λόγος που έχει αναφερθεί δημοσίως σχετίζεται πράγματι με την απόφαση, καθώς δεν είχε επικοινωνήσει μαζί του.
Παράλληλα, στάθηκε στην ανακοίνωση του ίδιου του πανεπιστημίου, σύμφωνα με την οποία οι συγκεκριμένες απόψεις δεν εκφράζουν τη θέση του ιδρύματος.
Υπενθύμισε επίσης ότι ο Οδυσσέας Ζώρας είχε διατελέσει Γενικός Γραμματέας του υπουργείου την περίοδο κατά την οποία καταρτιζόταν ο συγκεκριμένος νόμος. Όπως ανέφερε, κατά τη διάρκεια της θητείας του ως πρύτανη δεν είχε μεταφέρει στο υπουργείο κάποιο παράπονο σχετικά με την εφαρμογή του.
Οι επιδόσεις στην PISA
Ιδιαίτερα προβληματισμένη εμφανίστηκε για τα αποτελέσματα της PISA, τα οποία χαρακτήρισε "πολύ προβληματικά και ανησυχητικά".
Όπως ανέφερε, για πρώτη φορά στην ελληνική περίπτωση καταγράφηκε πολύ μεγάλη συμμετοχή μαθητών, ενώ στα σχολεία που έλαβαν μέρος είχε προηγηθεί η παροχή του απαραίτητου εξοπλισμού.
Η υπουργός σημείωσε ότι η υποχώρηση των επιδόσεων δεν περιορίστηκε στην Ελλάδα, αλλά παρατηρήθηκε και σε χώρες που παραδοσιακά καταγράφουν υψηλές επιδόσεις. Ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία της προκαλεί, όπως είπε, ο τομέας της κατανόησης κειμένου, ενώ αναφέρθηκε και στις επιδόσεις των μαθητών στις φυσικές επιστήμες.
Παρά τη σημασία της PISA για την εξαγωγή συμπερασμάτων, η υπουργός υποστήριξε ότι τα αποτελέσματά της δεν μπορούν να αποτελούν το μοναδικό κριτήριο για την αποτίμηση ενός εκπαιδευτικού συστήματος. Όπως εξήγησε, τα διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα ακολουθούν διαφορετικές μεθόδους εξέτασης και αξιολόγησης.
Σύμφωνα με την ίδια, τα νέα προγράμματα σπουδών και τα νέα σχολικά βιβλία έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που προσεγγίζει περισσότερο τη λογική της PISA, καθώς αξιοποιούν πολλαπλές πηγές, απαιτούν σύνθεση πληροφοριών και ενθαρρύνουν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της γνώσης.
Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών
Για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών στα δημόσια σχολεία, η υπουργός έκανε λόγο για μια σημαντική μεταρρύθμιση, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν θεωρεί το σημερινό μοντέλο ιδανικό. Όπως είπε, χρειάζεται επανασχεδιασμός για την επόμενη ημέρα.
Υποστήριξε ότι ο αριθμός των εκπαιδευτικών που "κόβονται" είναι εξαιρετικά περιορισμένος και διευκρίνισε πως η διαδικασία δεν οδηγεί στην απομάκρυνσή τους από την τάξη. Αντίθετα, προβλέπεται επιμόρφωση, όπως ορίζει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στον ρόλο του συμβούλου, ο οποίος αξιολογεί τον εκπαιδευτικό μέσα στην τάξη, αλλά και στις επιμορφωτικές δράσεις. Παράλληλα, ανέφερε ότι θα επιθυμούσε στο μέλλον η αξιολόγηση από τους ίδιους τους μαθητές να μπορεί να αποτυπώνει και το κατά πόσο έχει υπάρξει βελτίωση στον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί προσεγγίζουν τα παιδιά.
Το Εθνικό Απολυτήριο και οι Πανελλαδικές
Όσον αφορά το Εθνικό Απολυτήριο, η υπουργός διευκρίνισε ότι η αλλαγή δεν θα αφορά τους μαθητές που σήμερα βρίσκονται στη Β΄ Γυμνασίου. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις θα συνεχίσουν να διεξάγονται κανονικά.
Η ίδια έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια σχετικά με την κατεύθυνση που θεωρεί ότι πρέπει να ακολουθήσει το εκπαιδευτικό σύστημα, ωστόσο αναμένει πρώτα το πόρισμα της ανεξάρτητης Εθνικής Επιτροπής Διαλόγου.
Η εκτίμησή της είναι ότι το πόρισμα θα έχει ολοκληρωθεί μεταξύ τέλους Νοεμβρίου και αρχών Δεκεμβρίου. Μετά τη δημοσιοποίησή του, όπως ανέφερε, θα ακολουθήσει νέος κύκλος συζήτησης για τις αλλαγές που θα πρέπει να προχωρήσουν.