Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Μια συνάντηση ανάμεσα σε δυο φωτογράφους ένα Γερμανό και μια Αμερικανίδα ανοίγει ερωτήματα για τη φωτογραφία ως υλικό αντικείμενο

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Δυο καλλιτέχνες που τους χωρίζει τόσο ο χρόνος και διαφορετικές ιστορικές συνθήκες, όσο και διακριτές φωτογραφικές τεχνικές, παρουσιάζει το Radio Athènes σε επιμέλεια Έλενας Παπαδοπούλου, με τίτλο Always starts with an encounter: WOLS / EILEEN QUINLAN στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 17 Μαρτίου - 8 Μαίου 2016. Η συνάντησή τους λειτουργεί ως ένα πεδίο στο οποίο δημιουργούνται παραλληρισμοί (το παιχνίδι των μεταθέσεων), και ανοίγονται ερωτήματα (η φωτογραφία ως υλικό αντικείμενο).

Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Ξεδιπλώνοντας τις φωτογραφικές εικόνες του ιστορικού Γερμανού Alfred Otto Wolfgang Schulze (1913-1951) γνωστού ως Wols, και της σύγχρονης αμερικανίδας εικαστικού Eileen Quinlan (*1972) μια παρόμοια συνάντηση με οικεία αντικείμενα –τυρί, φασόλια, λάσπη, σάρκα, ύφασμα, ένα χέρι ή ένα πρόσωπο- παράγει ανεξίτηλες εγγραφές, αναπαραστάσεις χρονικών δράσεων και πρωτογενούς υλικότητας.

Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης - εικόνα 2

Ο Wols, ένας από τους πρωτοπόρους της art informel, και η Eileen Quinlan σίγουρα ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες και μάλλον καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα. ‘Ομως, η φωτογραφική φαντασία και των δύο φαίνεται να περιστρέφεται γύρω από τις αισθησιακές (υλικές) ιδιαιτερότητες του μέσου και συνακόλουθες φαντασιώσεις του πραγματικού/ βιωμένου.

Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης - εικόνα 3

Η έκθεση επιχειρεί να διερευνήσει τρόπους οπτικότητας και να δημιουργήσει αντιστοιχίες μεταξύ του έργου του Wols και της Quinlan που υπερβαίνουν τις καθιερωμένες (ιεραρχικές) συμβάσεις της ιστορίας της τέχνης, τόσο από την άποψη της χρονικής ιστορικής ταξινόμησης, όσο και σε σχέση με τον τρόπο που συζητείται το φωτογραφικό μέσο.

Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης - εικόνα 4

WOLS

Ο Wols (1913-19510, ένας από τους πρωτοπόρους της art informel, μαζί με τον Jean Fautrier και τον Jean Dubuffet, έγινε γνωστός μετά θάνατον για τις ακουαρέλες, τα σχέδια, τα γραπτά του και σε μεγάλο βαθμό για τα ζωγραφικά του έργα της δεκαετίας του 1940, με τις έντονα δουλεμένες και γδαρμένες επιφάνειες λαδομπογιάς. Το φωτογραφικό του έργο της δεκαετίας του 1930 παρέμεινε στο σκοτάδι μέχρι την στιγμή που ο ιστορικός φωτογραφίας Volker Kahmen και ο φωτογράφος Georg Heusch παρήγαν σύγχρονες εκτυπώσεις (modern prints) το 1976 από αρνητικά που τους παραχώρησε η αδελφή του Wols, Δρ Elfriede Schulze-Battmann. Ο Wols δημιούργησε δεκάδες πορτραίτα, πλάνα πεζοδρομίων και ερειπωμένων τείχων, εικόνες δίπλα στη θάλασσα. Το 1937 του ανατέθηκε η φωτογράφηση του «Pavillion de l Élégance» στην Παγκόσμια Έκθεση των Παρισίων. Συχνά δούλευε με δανεικές κάμερες και ακόμη συχνότερα δεν είχε την δυνατότητα να προμηθευτεί τα υλικά για να εκτυπώσει τα αρνητικά του. Ο Wols χρησιμοποιούσε την κουζίνα του ως αυτοσχέδιο στούντιο και σκοτεινό θάλαμο. Είναι εκεί (στην κουζίνα) που δημιούργησε μερικές από τις πιο σημαντικές εικόνες του: "Πήγαινε για ψώνια, για να μαγειρέψει ισπανικό ή κινέζικο...αλλά πρώτα, όλα φωτογραφιζόντουσαν [ωμά] -το κουνέλι, τα κρεμμύδια", γράφει η σύζυγός του Gréty, σε μια επιστολή του 1966.

Η προσέγγισή του μετατρέπει την γνώριμη ποιότητα των αντικειμένων σε κάτι αποξενωμένο, και έτσι οι νεκρές φύσεις του Wols συνδέονται άμεσα με τα γραπτά του Georges Bataille γύρω από την ιδέα του 'άμορφου' (informe). Τα έργα αυτά συμπίπτουν και με ένα διάχυτο αίσθημα ανασφάλειας που διαπερνούσε το Παρίσι την δεκαετία του 1930 κάτω απο την απειλή του πολέμου, μια ατμόσφαιρα που αντικατροπτίζεται, μπορεί να ισχυριστεί κανείς, στις σημερινές αβέβαιες εξελίξεις και τις επικείμενες αλλαγές στην Ευρώπη.

Γεννημένος στο Βερολίνο το 1913, ο Wols εγκατέλειψε τη Γερμανία το 1932 κάνοντας βάση του την Γαλλία, εκτός απο ένα διάστημα δύο ετών όπου έζησε στην Ισπανία. Μετά το ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, αιχμαλωτίστηκε γιά πάνω από ένα χρόνο σε διάφορα στρατόπεδα. Μετά το θάνατο του το 1951, ο Wols συμπεριλήφθη στις τρείς πρώτες εκθέσεις της Documenta (1955, 1959, 1964) και στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1958. Οι σημαντικότερες εκθέσεις του φωτογραφικού του έργου περιλαμβάνουν: Wols, der gerettete Blick, σε επιμέλεια Michael Hering, Kupferstich-Kabinett, Staatliche Kunstsammlungen, Δρλεσδη (2013) και Martin Gropius Bau του Βερολίνου (2014), Wols photographs, σε επιμέλεια Christina Mehring, Busch-Reisinger, Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου του Harvard, Cambridge, MA (1999) και Wols, Photographe, σε επιμέλεια του Laszlo Glozer, Centre Georges Pompidou, Παρίσι (1980).

Δυο καλλιτέχνες και οι μεταθέσεις τους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης - εικόνα 5

EILEEN QUINLAN

Γεννημένη στη Βοστώνη το 1972, η Eileen Quinlan ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη. Διευρευνά τα πολλά επίπεδα που αποτελούν το φωτογραφικό σύστημα, την υλικότητα τόσο της εικόνας όσο και του φιλμ, συχνά μετατρέποντας την διαδικασία της μεταμόρφωσης που λαμβάνει χώρα, στο ίδιο της το θέμα. Έχει δημιουργήσει 'νεκρές φύσεις', 'αφαιρετικές συνθέσεις' και 'πορτραίτα', ταλαντευόμενη ανάμεσα στην έγχρωμη και μαυρόασπρη φωτογραφία, προκειμένου να μην «θεωρηθεί κάποια χρωματική εγγραφή πιο αληθινή από την άλλη», όπως η ίδια σημειώνει. Συχνά φωτογραφίζει με φιλμ polaroid του οποίου η ημερομηνία λήξης έχει παρέλθει, ή προσθέτει τεκίλα στο νερό όπου το φιλμ μπορεί να μείνει βυθισμένο για εβδομάδες. Οι παραποιήσεις της Quinlan στις επιφάνειες των αρνητικών της περιλαμβάνουν εκδορές με ατσαλόσυρμα και στυλό, χρήση υγρών και τα ίδια της δακτυλικά αποτυπώματα. Οι ενεργητικές αυτές παρεμβάσεις δημιουργούν εκτυπώσεις με έντονη υφή. Η ύλη (το σώμα ή τα φωτογραφικά υλικά) και η μνήμη (σαν φωτογραφική ανάμνηση) είναι εγγεγραμμένες μέσα σε ένα μέσο το οποίο το αντιμετωπίζει «όχι ως ανεπιφύλακτη πρόσληψη του αντιληπτού κόσμου, αλλά ως μια θέση μέσα σε ένα σκοπικό καθεστώς που διαμεσολαβείται και χρωματίζεται μέσα από εμπόδια, οθόνες, κουρτίνες ».

Always starts with an encounter: WOLS / EILEEN QUINLAN

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Έως τις 8 Μαΐου

Μέγαρο Σταθάτου

Βασ. Σοφίας & Ηροδότου 1

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΟ ΔΙΑΣΗΜΟ ΚΑΣΤ 25 Οκτ 2021 | 11:13

"Expendables 4": Αέρας Χόλιγουντ στη Θεσσαλονίκη - Υποδέχεται Σταλόνε, Στέιθαμ, Γκαρσία και Μέγκαν Φοξ [εικόνες -βίντεο]

Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στην τελική ευθεία για την έναρξη των γυρισμάτων των "Expendables 4".

ΤΟ ΘΡΥΛΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΤΕΝΕΣΙ ΟΥΙΛΙΑΜΣ 24 Οκτ 2021 | 21:44

Εθνικό Θέατρο: Ο Αποστόλης Τότσικας είναι ο Στάνλεϊ στο "Λεωφορείον ο πόθος"

Το κορυφαίο έργο του βραβευμένου με Πούλιτζερ Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα, Τενεσί Ουίλιαμς, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Εθνικό Θέατρο.

"ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ TECHNICOLOR" 24 Οκτ 2021 | 18:15
ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗΝ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 24 Οκτ 2021 | 16:15

Χώρος Πολιτισμού το αρχοντικό των Τζαβελαίων στο Σούλι - Φιλοξενεί ιστορικά κειμήλια

Στον περίβολο του διώροφου πέτρινου αρχοντικού, που δεσπόζει στους πρόποδες της κορυφής Βούτση, έχουν στηθεί οι προτομές του Λάμπρου και της Μόσχως Τζαβέλα.

ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΙ ΤΗΝ "ΠΑΝΟΥΚΛΑ" 23 Οκτ 2021 | 16:30

Η σκηνοθέτης Σοφία Καραγιάννη στο TheTOC: Ο ιός της ανθρώπινης βλακείας και της λήθης μας χτύπησε πριν τον κορονοϊό

Η Σοφία Καραγιάννη φέτος σκηνοθετεί την παράσταση "Πανούκλα", βασισμένη στο ομώνυμο αφήγημα του Καμύ. - Πώς είναι να ασχολείται με ένα τέτοιο έργο εν μέσω πανδημίας;

ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΚΗΔΕΙΑ 22 Οκτ 2021 | 18:39

Πέθανε ο ζωγράφος και σκηνοθέτης Κυριάκος Κατζουράκης

Πέθανε σε ηλικία 77 ετών ο ζωγράφος και σκηνοθέτης Κυριάκος Κατζουράκης.

ΣΤΙΣ 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 22 Οκτ 2021 | 06:59

Ο πολυβραβευμένος αρχιτέκτονας Mario Botta στην Αθήνα - Στην έκθεση SYMBOLS & Iconic Ruins στο ΕΜΣΤ

Ο διεθνούς φήμης βραβευμένος Ελβετός αρχιτέκτονας Mario Botta θα επισκεφθεί την Αθήνα την Κυριακή 24 Οκτωβρίου για να ξεναγηθεί στην έκθεση SYMBOLS & Iconic Ruins.

ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ 21 Οκτ 2021 | 08:15

Τι θα δούμε στα σινεμά αυτή την εβδομάδα: Ενας αγνώριστος Τζόνι Ντεπ, σικελική νοσταλγία και Γκαγκάριν

Εννέα ταινίες κάνουν πρεμιέρα απόψε και ενώ συνεχίζουν να τραβούν κόσμο η τελευταία περιπέτεια του Τζέιμς Μποντ και τα δυο επικά μπλογκμπάστερ της προηγούμενης εβδομάδας.

ΑΠΟ 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 20 Οκτ 2021 | 13:21

"Ο Άνθρωπος με το Λουλούδι στο Στόμα", έρχεται στο Θέατρο Αλφα - Ληναίος-Φωτίου

"Ο Άνθρωπος με το Λουλούδι στο Στόμα" του Λουίτζι Πιραντέλλο, βασισμένο στη μετάφραση του Λ. Μυριβήλη, από το Νοέμβριο, στη σκηνή του θεάτρου Άλφα.

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΚΕΥΑ 19 Οκτ 2021 | 13:18

Ο Δημήτρης Καταλειφός στη σκηνή του Σύγχρονου Θεάτρου με το "Τέλος του παιχνιδιού"

Το Σύγχρονο Θέατρο εγκαινιάζει τη συνεργασία του με τον σπουδαίο ηθοποιό Δημήτρη Καταλειφό, με την παράσταση "Τέλος του Παιχνιδιού" του Σάμουελ Μπέκετ.

ΑΠΟ 4 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 19 Οκτ 2021 | 13:14

"Μακμπέθ" στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν

Ξεκινά στις 4 Νοεμβρίου ο Μακμπέθ στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης.

6 & 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 19 Οκτ 2021 | 12:29

"Football" του Θανάση Τριαρίδη στο Θέατρο Αβατον

Η παράσταση είναι αφιερωμένη σε όλους εμάς που κοιμόμασταν ενώ οι άλλοι υπέφεραν. Με την ευχή να πούμε όλην την αλήθεια στα παιδιά μας.

ΕΙΧΕ ΤΙΜΗΘΕ ΜΕ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΒΡΑΒΕΙΟ ΚΑΒΑΦΗ 17 Οκτ 2021 | 16:35

Πέθανε ο ποιητής Γιώργος Κακουλίδης

Εφυγε από τη ζωή ο ποιητής Γιώργος Κακουλίδης.