Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών

Ο συγγραφέας προσπαθεί να φανταστεί τι θα συνέβαινε στην καθημερινότητα των Γάλλων, εάν η Λεπέν βρισκόταν στην εξουσία και υλοποιούσε το προεκλογικό της πρόγραμμα

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών

Ο τίτλος του βιβλίου Καρίμ Αμελάλ μας δίνει το πρώτο «κλειδί» για να κατανοήσουμε τη σύγχρονη δυστοπία που περιγράφει. Η οποία δεν αφορά μια φανταστική χώρα του

Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών

μέλλοντος, αλλά μια χώρα, τη Γαλλία, όπως κινδυνεύει να υπάρχει αύριο. «Μπλε -λευκό -μαύρο» (εκδόσεις Πόλις), ο τίτλος, που παραπέμπει στα χρώματα της γαλλικής σημαίας, με αλλαγμένο το τελευταίο. Το μαύρο στη θέση του κόκκινου αντιπροσωπεύει τις θέσεις της Μαρί Λεπέν και του Εθνικού Μετώπου, τη βία, τον εθνικισμό, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό. Ο συγγραφέας του βιβλίου επιθυμεί να δώσει μια απάντηση σε μυθιστορήματα όπως η Υποταγή του Ουελμπέκ και το 2084 του Σανσάλ, τα οποία αναφέρονται σε ένα απώτερο μέλλον με την Ευρώπη υπό τον έλεγχο του Ισλάμ. Για τον Αμελίλ ο κίνδυνος έρχεται από την Μαρίν Λεπέν και την ακροδεξιά, η οποία στο βιβλίο με το όνομα Μιρέιγ Λεφέκ έχει κερδίσει τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία με συντριπτική πλειοψηφία.

Μαρίν Λεπέν
Μαρίν Λεπέν

Στο μυθιστόρημα του Αμελίλ, -μια προειδοποίηση για την απειλή που αγκαλιάζει ασφυκτικά τη χώρα- οι Γάλλοι έχουν παραδώσει την εξουσία όχι μόνο για να τιμωρήσουν τα παραδοσιακά κόμματα αλλά και επειδή πιστεύουν ότι η ακροδεξιά κυβέρνηση θα διασφαλίσει την τάξη και την ασφάλεια που διαταράχθηκε από τις τρομοκρατικές επιθέσεις των τελευταίων ετών. Ο αφηγητής και ήρωας του βιβλίου του Αμελίλ, ένας γαλλοαλγερινός -όπως ο συγγραφέας-, που εργάζεται «εντός συστήματος», σε μια τράπεζα, έχει αφήσει πίσω του τη ζωή στα προάστια και ζει την παριζιάνικη «κανονικότητα», επιστρέφει για να γνωρίσει ξανά μαζί με τα θέματα της ταυτότητάς του, την οικογένειά του, τους φίλους του στα άθλια διαμερίσματα των προαστίων, αυτούς που θα εξεγερθούν, αλλά και όσους γύρω του είναι φοβισμένοι και αδρανείς, μπροστά στο πρόγραμμα της Λεφέκ που υλοποιεί προς χάριν της ασφάλειας που υποσχέθηκε προεκλογικά φυλετικές εκκαθαρίσεις, εκπατρισμούς μουσουλμάνων, αυστηρή αστυνόμευση.

Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών - εικόνα 3

Η ψήφος του γαλλικού λαού μετατρέπεται σε εφιάλτη με τη δημοκρατική παράδοση της χώρας να μοιάζει ένα δίχτυ ασφαλείας, σάπιο από καιρό, την ακροδεξιά να καταφέρει να φαντάζει ως η μόνη δύναμη που δίνει απαντήσεις και τη διάχυση των ιδεών της να γίνεται όλο και βαθύτερη. Πέρα από τη λογοτεχνία ο Αμελάλ χρησιμοποιεί τη μυθοπλασία με ένα πολύ συγκεκριμένο στόχο. Καθηγητής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού, μας εφιστά την προσοχή στη βαθιά εισβολή των ακροδεξιών ιδεών ανάμεσα στους Γάλλους που ασυνείδητα έχουν αρχίσει να τις αποδέχονται ανεξάρτητα από τα πολιτικά τους πιστεύω.

Ο Αμελάλ ξεκίνησε να γράφει το βιβλίο μετά από τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015, την ημέρα που ο Φρανσουά Ολάντ ανακοίνωσε ότι είχε πρόθεση να αναθεωρήσει το Σύνταγμα και να ενεργοποιήσει τη διάταξη περί «έκπτωσης από την υπηκοότητα» (όσοι είναι ύποπτοι για τρομοκρατικές ενέργειες και έχουν διπλή υπηκοότητα τους αφαιρείται η Γαλλική Υπηκοότητα).

«Η έκπτωση από την υπηκοότητα ήταν μια παλιά ιδέα της ακροδεξιάς και με ταρακούνησε το γεγονός ότι άρχισε να την υιοθετεί και ο Ολάντ και να προσχωρεί σε αυτό το στρατόπεδο» λέει ο Αμελίλ. « Από εκείνη τη στιγμή επιχείρησα να ερευνήσω τον τρόπο με τον οποίο οι ιδέες του Εθνικού μετώπου άρχισαν να εισχωρούν να διαδίδονται σε όλο και μεγαλύτερα στρώματα της γαλλικής κοινωνίας, σε θεματικές όπως η ασφάλεια, τα σύνορα, η ευρωπαϊκή ένωση και κάποιες άλλες όπως το ζήτημα των προαστίων και της ανασφάλειας, θεματικές που δίνουν τον τόνο της πολιτικής συζήτησης στη Γαλλία εδώ και αρκετά χρόνια. Η μετατόπιση της αριστεράς και όλων των πολιτικών δυνάμεων προς τον λόγο και τις ιδέες της Μαρίν Λεπέν ανταποκρίνεται σε αυτό που είχε πει παλιότερα ο πατέρας της, Ζαν Μαρί Λεπέν, στη δεκαετία του 80 όταν μιλούσε για «λεπενοποίηση των πνευμάτων». «Θα δείτε», έλεγε, «θα πάρει λίγο χρόνο, αλλά είναι ήδη σε κίνηση».

Καρίμ Αμελάλ
Καρίμ Αμελάλ

Με πρώτη εκδοχή για τίτλο του βιβλίου του «Η δεκαετία του 30», ο Αμελίλ προσπάθησε να ανιχνεύσει αναλογίες και ομοιότητες με κρίσεις ανάλογες, σε εποχές διαφορετικές, κρίσεις ηθικές, κοινωνικές, πολιτικές, και τον τρόπο με τον οποίο όλες αυτές τρέφουν και τροφοδοτούν την Λεπέν, καθώς και σε τι θα μπορούσε όλο αυτό να καταλήξει.

«Τόσο η ρεπουμπλικανική δεξιά όσο και ένα μέρος της Αριστεράς δεν έδωσαν τη δέουσα προσοχή που θα έπρεπε στο Εθνικό Μέτωπο» λέει ο Αμελίλ. Οι ιδέες, συγκαλυμμένες ακόμα και στο λόγο του ίδιου του Εθνικού Μετώπου έχουν αρχίσει να διαδίδονται. Αυτό περιγράφω στο πιο σημαντικό κατά τη γνώμη μου μέρος του βιβλίου, στο πρώτο του μέρος. Και αυτό είναι ιδιαίτερα έκδηλο μέσα από τα ερωτήματα που θέτει και ο ίδιος ο κεντρικός ήρωας για το ποιος είναι, ποια είναι η ταυτότητά του και πως θα εξελιχθεί. Προσπάθησα να δείξω πόσο κοινότοπες μπορεί να γίνουν σήμερα οι ιδέες αυτές και που μπορεί να μας οδηγήσουν. Ενίοτε βέβαια υπερβάλω επίτηδες γιατί είναι μια δυστοπία και θέλω να δείξω το χειρότερο με το οποίο θα μπορούσαμε να βρεθούμε αντιμέτωποι».

Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών - εικόνα 5

Θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κάποιος το «Μπλέ-Άσπρο-Μαύρο» μυθιστόρημα-σήμα κινδύνου γιαυτό που θα μπορούσε να συμβεί στη Γαλλία αλλά και στις άλλες χώρες της Ευρώπης, στις οποίες η αλληλουχία των γεγονότων είναι σχεδόν η ίδια.

«Πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε μια μείζονα καμπή στην Ευρώπη σε ότι αφορά το ιδεολογικό επίπεδο. Οι λόγοι έχουν να κάνουν αφενός με κάποια μειονεκτήματα και αδυναμίες της αριστεράς: αμφισβητεί μεν την κυρίαρχη σε διάφορες εκδοχές της σε ολόκληρο τον κόσμο φιλελεύθερη ιδεολογία, αλλά η διατύπωση μιας εναλλακτικής πρότασης σε αυτή τη φιλελεύθερη ιδεολογία είναι ανύπαρκτη. Έτσι στο κενό που δημιουργείται ανάμεσα στα δυο φαινόμενα, βρίσκει έδαφος και εισχωρεί μια νέα ιδεολογία σε όλη την Ευρώπη, από τη Δανία μέχρι και την Ελλάδα με τις επιμέρους διαφορές της. Μια ιδεολογία που θα την αποκαλούσα εθνικολαϊκιστική και πρόκειται για μια συγκαλυμμένη εκδοχή διάφορων ακροδεξιών ρευμάτων που υπάρχουν στην Ευρώπη εδώ και καιρό, η οποία βρίσκει πρόσφορο έδαφος και τροφοδοτείται από τις ανισότητες από τα προβλήματα που δημιουργεί και η χρεωκοπία της φιλελεύθερης ιδεολογίας» λέει ο Αμελάλ. «Όταν πάμε πέντε ή δέκα χρόνια πίσω δε θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι η μόνη βεβαιότητα της τωρινής προεδρικής εκλογής θα ήταν η παρουσία της υποψήφιας της ακροδεξιάς στο δεύτερο γύρο και μάλιστα με ένα ποσοστό 30%, ούτε την παρουσία της ακροδεξιάς σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες με τέτοια επιτάχυνση».

Το συναρπαστικό μυθιστόρημα του Αμελάλ δεν είναι ένα βιβλίο για το Ισλάμ. Ο αφηγητής και κεντρικός ήρωας καλείται να επανεξετάσει ότι οι γονείς του ήταν ξένης καταγωγής, μετανάστες. Ο Αμελάλ πιστεύει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Γάλλων που κατάγονται από μετανάστες σκέφτονται όπως ο αφηγητής. Θέλουν να έχουν δουλειά, διαμέρισμα, να πετύχουν, να έχουν μια φίλη ή ένα φίλο. Θέτουν την ερώτηση του τι είναι και ποιοί μέσα στη χώρα τους σαν αντίδραση σε αυτό που παράγει σήμερα ο πολιτικός λόγος. Πιστεύει ότι το ζήτημα του ισλάμ όπως και το ζήτημα των ανισοτήτων, όπως και το ζήτημα της οικονομίας, της μετανάστευσης εργαλειοποιούνται από την πολιτική και είναι αυτή η εργαλειοποίηση που προκαλεί αντιδράσεις από τους απέναντι, ριζοσπαστικές ή και σκληρές, καθώς πολλοί πιστεύουν σήμερα ότι η δημοκρατία δεν πρέπει να ανταποκρίνεται στις αρχές της ισότητας, της αδερφότητας, της ελευθερίας.

Από την παρουσίαση του βιβλίου
Από την παρουσίαση του βιβλίου

Κανείς δε μπορεί να γνωρίζει σήμερα τη μαθηματική πιθανότητα να κερδίσει η Μαρίν Λεπέν τις εκλογές. Το βέβαιο είναι ότι θα είναι παρούσα στο δεύτερο γύρο με ένα ποσοστό περίπου στο 30%, περίπου το διπλάσιο από αυτό που θα έχει το σοσιαλιστικό κόμμα, τη στιγμή που η Γαλλία έχει σοσιαλιστή πρόεδρο, με την ίδια να σημειώνει άνοδο σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού. Με την αδυναμία της Δεξιάς και την κατάρρευση της αριστεράς όλοι διατυπώνουν αμφιβολία αν τα δημοκρατικά ανακλαστικά θα μπορέσουν να παίξουν τόσο ισχυρό ρόλο όσο και στις εκλογές του 2002. Γιαυτό, σύμφωνα με τον Αμελάλ, η πιθανότητα να κερδίσει είναι πολύ σοβαρή.

«Η Πέμπτη Γαλλική Δημοκρατία», υποστηρίζει ο Αμελάλ, «είναι μια δημοκρατική μοναρχία. Πρακτικά, σήμερα, στην πέμπτη γαλλική δημοκρατία δεν υπάρχει κανένα αντίβαρο εξουσίας, δεν υπάρχει κανένας πρακτικός τρόπος να αντιταχθεί κανένας στον πρόεδρο. Είναι εξαιρετικό και αποτελεσματικό όταν έχουμε ανθρώπους που είναι σοβαροί, με δημοκρατικές αρχές που κερδίζουν και γίνονται πρόεδροι, αλλά θα μπορούσε είναι μια απόλυτη καταστροφή αν εκλέξουμε με καθολική άμεση ψηφοφορία κάποιον που δεν είναι δημοκράτης. Είναι τεράστιο λάθος και είναι φοβερό το ότι υπάρχουν άνθρωποι που λένε ότι υπάρχουν θεσμοί που θα την περιορίσουν. Στην πράξη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει την απόλυτη, την πλήρη εξουσία. Και όπως φαίνεται, η βάση που ψηφίζει Λεπέν είναι πολύ ισχυρή, δεν πρόκειται για μια ψήφο διαμαρτυρίας, αλλά για μια συνειδητή ψήφο. Το 60 με 70% των ανθρώπων που θα ψηφίσουν σήμερα Λεπέν λένε ότι είναι απόλυτα βέβαιοι για την επιλογή τους».

Ο Καρίμ Αμελάλ, βρέθηκε στην Αθήνα για στην παρουσίαση του βιβλίου του, στο βιβλιοπωλείο Επί λέξει.

Το βιβλίο του Καρίμ Αμελάλ «Μπλε-Άσπρο-Μαύρο», σε μετάφραση Μιχάλη Μητσού, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΕΥΡΗΜΑ 22 Ιαν 2021 | 12:55

Στο φως ο ταφικός τύμβος Μεσιάς στη χώρα της αρχαίας Ευρωπού

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς είχε διαπιστώσει πολλαπλές αρχαιοκαπηλικές απόπειρες σε διάφορα σημεία του τύμβου.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 79 ΕΤΩΝ 22 Ιαν 2021 | 07:19

Πέθανε η ηθοποιός Ναταλί Ντελόν, η μοναδική σύζυγος του Αλέν Ντελόν

Η Γαλλίδα ηθοποιός Ναταλί Ντελόν, η οποία έπαιξε στην ταινία "Ο Σαμουράι" του Ζαν-Πιερ Μελβίλ με τον τότε σύζυγό της Αλέν Ντελόν, πέθανε χθες στο Παρίσι σε ηλικία 79 ετών.

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟ ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΑΠΑΣΧΑΛΙΔΟΥ 21 Ιαν 2021 | 16:08

Εντυπωσιάζουν τα σπουδαία ευρήματα από τις ανασκαφές στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο [Εικόνες]

Υστεροαρχαϊκός ναός εντοπίστηκε σε κεντρικό σημείο του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος

21 Ιαν 2021 | 14:11

Ορκωμοσία Joe Biden: Οι φωτογραφίες

Ο Joe Biden είναι και επίσημα πια ο 46ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

ΟΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 20 Ιαν 2021 | 18:40

Νέα εποχή για το Τατόι: Moυσείο, ξενοδοχεία πολυτελείας και ειδικές διαδρομές - Η μελέτη βιωσιμότητας [Εικόνες]

Παρουσιάστηκε η Μελέτη Βιωσιμότητας του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

ΤΙΣ ΑΝΑΖΗΤΟΥΣΕ ΚΑΙ Η ΙΝΤΕΡΠΟΛ 20 Ιαν 2021 | 09:17

Επαναπατρισμός δύο πολύτιμων κλεμμένων εικόνων του 18ου αιώνα - Φυλάσσονται στην ελληνική πρεσβεία του Λιβάνου

Δύο δεσποτικές εικόνες του Χριστού Παντοκράτορα και της Παναγίας Οδηγήτριας που είχαν κλαπεί από την Καρδίτσα παραδόθηκαν στην Πρεσβεία της Ελλάδας στη Βηρυτό.

ΘΛΙΨΗ ΣΤΟΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΚΟΣΜΟ 19 Ιαν 2021 | 22:24

Ηλίας Μαρινάκης: Το τελευταίο αντίο στον μπασίστα των Πελόμα Μποκιού - Αποτεφρώθηκε στη Ριτσώνα [εικόνες-βίντεο]

Ο Ηλίας Μαρινάκης είναι το τρίτο μέλος του συγκροτήματος που "έφυγε" από ανάμεσά μας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΘΑ ΔΟΘΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ 19 Ιαν 2021 | 19:04

Έρχεται το φθινόπωρο ο νέος Αστερίξ: Παγκόσμια κυκλοφορία στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου 5 εκατ. αντίτυπα

Το νέο κόμικ θα κυκλοφορήσει παγκοσμίως στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου πέντε εκατομμύρια αντίτυπα

"Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ", ΤΟ ΝΕΟ ΣΗΡΙΑΛ ΤOΥ ΜEGA 19 Ιαν 2021 | 16:31

Δυναμικό comeback της Άντζελας Γκερέκου στην υποκριτική και την τηλεόραση - Μαζί της και η Λυδία Κονιόρδου

Η μεγάλη επιστροφή στα τηλεοπτικά πλατό μετά από πολλά χρόνια για την Άντζελα Γκερέκου

ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ 19 Ιαν 2021 | 16:24

Πέθανε η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου - Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου έδινε μάχη με τον καρκίνο.

ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ 18 Ιαν 2021 | 21:13

Θλίψη: Έφυγε από τη ζωή η ηθοποιός Πόπη Κόντου

Πέθανε στην ηλικία των 94 η ηθοποιός Πόπη Κόντου

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ 18 Ιαν 2021 | 16:14

Μία ανυπότακτη ιστορία στα χρόνια της πανδημίας

Η Μαρία Αποστόλου κυκλοφορεί το πρώτο της βιβλίο και γράφει για την ανυπότακτη ιστορία. Πως η ποίηση δίνει μία άλλη εικόνα της εποχής της πανδημίας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 82 ΕΤΩΝ 17 Ιαν 2021 | 12:52

Πέθανε ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης

Έφυγε από τη ζωή ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης, σκορπώντας θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο.