Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών

Ο συγγραφέας προσπαθεί να φανταστεί τι θα συνέβαινε στην καθημερινότητα των Γάλλων, εάν η Λεπέν βρισκόταν στην εξουσία και υλοποιούσε το προεκλογικό της πρόγραμμα

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών

Ο τίτλος του βιβλίου Καρίμ Αμελάλ μας δίνει το πρώτο «κλειδί» για να κατανοήσουμε τη σύγχρονη δυστοπία που περιγράφει. Η οποία δεν αφορά μια φανταστική χώρα του

Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών

μέλλοντος, αλλά μια χώρα, τη Γαλλία, όπως κινδυνεύει να υπάρχει αύριο. «Μπλε -λευκό -μαύρο» (εκδόσεις Πόλις), ο τίτλος, που παραπέμπει στα χρώματα της γαλλικής σημαίας, με αλλαγμένο το τελευταίο. Το μαύρο στη θέση του κόκκινου αντιπροσωπεύει τις θέσεις της Μαρί Λεπέν και του Εθνικού Μετώπου, τη βία, τον εθνικισμό, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό. Ο συγγραφέας του βιβλίου επιθυμεί να δώσει μια απάντηση σε μυθιστορήματα όπως η Υποταγή του Ουελμπέκ και το 2084 του Σανσάλ, τα οποία αναφέρονται σε ένα απώτερο μέλλον με την Ευρώπη υπό τον έλεγχο του Ισλάμ. Για τον Αμελίλ ο κίνδυνος έρχεται από την Μαρίν Λεπέν και την ακροδεξιά, η οποία στο βιβλίο με το όνομα Μιρέιγ Λεφέκ έχει κερδίσει τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία με συντριπτική πλειοψηφία.

Μαρίν Λεπέν
Μαρίν Λεπέν

Στο μυθιστόρημα του Αμελίλ, -μια προειδοποίηση για την απειλή που αγκαλιάζει ασφυκτικά τη χώρα- οι Γάλλοι έχουν παραδώσει την εξουσία όχι μόνο για να τιμωρήσουν τα παραδοσιακά κόμματα αλλά και επειδή πιστεύουν ότι η ακροδεξιά κυβέρνηση θα διασφαλίσει την τάξη και την ασφάλεια που διαταράχθηκε από τις τρομοκρατικές επιθέσεις των τελευταίων ετών. Ο αφηγητής και ήρωας του βιβλίου του Αμελίλ, ένας γαλλοαλγερινός -όπως ο συγγραφέας-, που εργάζεται «εντός συστήματος», σε μια τράπεζα, έχει αφήσει πίσω του τη ζωή στα προάστια και ζει την παριζιάνικη «κανονικότητα», επιστρέφει για να γνωρίσει ξανά μαζί με τα θέματα της ταυτότητάς του, την οικογένειά του, τους φίλους του στα άθλια διαμερίσματα των προαστίων, αυτούς που θα εξεγερθούν, αλλά και όσους γύρω του είναι φοβισμένοι και αδρανείς, μπροστά στο πρόγραμμα της Λεφέκ που υλοποιεί προς χάριν της ασφάλειας που υποσχέθηκε προεκλογικά φυλετικές εκκαθαρίσεις, εκπατρισμούς μουσουλμάνων, αυστηρή αστυνόμευση.

Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών - εικόνα 3

Η ψήφος του γαλλικού λαού μετατρέπεται σε εφιάλτη με τη δημοκρατική παράδοση της χώρας να μοιάζει ένα δίχτυ ασφαλείας, σάπιο από καιρό, την ακροδεξιά να καταφέρει να φαντάζει ως η μόνη δύναμη που δίνει απαντήσεις και τη διάχυση των ιδεών της να γίνεται όλο και βαθύτερη. Πέρα από τη λογοτεχνία ο Αμελάλ χρησιμοποιεί τη μυθοπλασία με ένα πολύ συγκεκριμένο στόχο. Καθηγητής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού, μας εφιστά την προσοχή στη βαθιά εισβολή των ακροδεξιών ιδεών ανάμεσα στους Γάλλους που ασυνείδητα έχουν αρχίσει να τις αποδέχονται ανεξάρτητα από τα πολιτικά τους πιστεύω.

Ο Αμελάλ ξεκίνησε να γράφει το βιβλίο μετά από τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015, την ημέρα που ο Φρανσουά Ολάντ ανακοίνωσε ότι είχε πρόθεση να αναθεωρήσει το Σύνταγμα και να ενεργοποιήσει τη διάταξη περί «έκπτωσης από την υπηκοότητα» (όσοι είναι ύποπτοι για τρομοκρατικές ενέργειες και έχουν διπλή υπηκοότητα τους αφαιρείται η Γαλλική Υπηκοότητα).

«Η έκπτωση από την υπηκοότητα ήταν μια παλιά ιδέα της ακροδεξιάς και με ταρακούνησε το γεγονός ότι άρχισε να την υιοθετεί και ο Ολάντ και να προσχωρεί σε αυτό το στρατόπεδο» λέει ο Αμελίλ. « Από εκείνη τη στιγμή επιχείρησα να ερευνήσω τον τρόπο με τον οποίο οι ιδέες του Εθνικού μετώπου άρχισαν να εισχωρούν να διαδίδονται σε όλο και μεγαλύτερα στρώματα της γαλλικής κοινωνίας, σε θεματικές όπως η ασφάλεια, τα σύνορα, η ευρωπαϊκή ένωση και κάποιες άλλες όπως το ζήτημα των προαστίων και της ανασφάλειας, θεματικές που δίνουν τον τόνο της πολιτικής συζήτησης στη Γαλλία εδώ και αρκετά χρόνια. Η μετατόπιση της αριστεράς και όλων των πολιτικών δυνάμεων προς τον λόγο και τις ιδέες της Μαρίν Λεπέν ανταποκρίνεται σε αυτό που είχε πει παλιότερα ο πατέρας της, Ζαν Μαρί Λεπέν, στη δεκαετία του 80 όταν μιλούσε για «λεπενοποίηση των πνευμάτων». «Θα δείτε», έλεγε, «θα πάρει λίγο χρόνο, αλλά είναι ήδη σε κίνηση».

Καρίμ Αμελάλ
Καρίμ Αμελάλ

Με πρώτη εκδοχή για τίτλο του βιβλίου του «Η δεκαετία του 30», ο Αμελίλ προσπάθησε να ανιχνεύσει αναλογίες και ομοιότητες με κρίσεις ανάλογες, σε εποχές διαφορετικές, κρίσεις ηθικές, κοινωνικές, πολιτικές, και τον τρόπο με τον οποίο όλες αυτές τρέφουν και τροφοδοτούν την Λεπέν, καθώς και σε τι θα μπορούσε όλο αυτό να καταλήξει.

«Τόσο η ρεπουμπλικανική δεξιά όσο και ένα μέρος της Αριστεράς δεν έδωσαν τη δέουσα προσοχή που θα έπρεπε στο Εθνικό Μέτωπο» λέει ο Αμελίλ. Οι ιδέες, συγκαλυμμένες ακόμα και στο λόγο του ίδιου του Εθνικού Μετώπου έχουν αρχίσει να διαδίδονται. Αυτό περιγράφω στο πιο σημαντικό κατά τη γνώμη μου μέρος του βιβλίου, στο πρώτο του μέρος. Και αυτό είναι ιδιαίτερα έκδηλο μέσα από τα ερωτήματα που θέτει και ο ίδιος ο κεντρικός ήρωας για το ποιος είναι, ποια είναι η ταυτότητά του και πως θα εξελιχθεί. Προσπάθησα να δείξω πόσο κοινότοπες μπορεί να γίνουν σήμερα οι ιδέες αυτές και που μπορεί να μας οδηγήσουν. Ενίοτε βέβαια υπερβάλω επίτηδες γιατί είναι μια δυστοπία και θέλω να δείξω το χειρότερο με το οποίο θα μπορούσαμε να βρεθούμε αντιμέτωποι».

Ένα μυθιστόρημα προμήνυμα-κινδύνου για τη λεπενοποίηση των ιδεών - εικόνα 5

Θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κάποιος το «Μπλέ-Άσπρο-Μαύρο» μυθιστόρημα-σήμα κινδύνου γιαυτό που θα μπορούσε να συμβεί στη Γαλλία αλλά και στις άλλες χώρες της Ευρώπης, στις οποίες η αλληλουχία των γεγονότων είναι σχεδόν η ίδια.

«Πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε μια μείζονα καμπή στην Ευρώπη σε ότι αφορά το ιδεολογικό επίπεδο. Οι λόγοι έχουν να κάνουν αφενός με κάποια μειονεκτήματα και αδυναμίες της αριστεράς: αμφισβητεί μεν την κυρίαρχη σε διάφορες εκδοχές της σε ολόκληρο τον κόσμο φιλελεύθερη ιδεολογία, αλλά η διατύπωση μιας εναλλακτικής πρότασης σε αυτή τη φιλελεύθερη ιδεολογία είναι ανύπαρκτη. Έτσι στο κενό που δημιουργείται ανάμεσα στα δυο φαινόμενα, βρίσκει έδαφος και εισχωρεί μια νέα ιδεολογία σε όλη την Ευρώπη, από τη Δανία μέχρι και την Ελλάδα με τις επιμέρους διαφορές της. Μια ιδεολογία που θα την αποκαλούσα εθνικολαϊκιστική και πρόκειται για μια συγκαλυμμένη εκδοχή διάφορων ακροδεξιών ρευμάτων που υπάρχουν στην Ευρώπη εδώ και καιρό, η οποία βρίσκει πρόσφορο έδαφος και τροφοδοτείται από τις ανισότητες από τα προβλήματα που δημιουργεί και η χρεωκοπία της φιλελεύθερης ιδεολογίας» λέει ο Αμελάλ. «Όταν πάμε πέντε ή δέκα χρόνια πίσω δε θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι η μόνη βεβαιότητα της τωρινής προεδρικής εκλογής θα ήταν η παρουσία της υποψήφιας της ακροδεξιάς στο δεύτερο γύρο και μάλιστα με ένα ποσοστό 30%, ούτε την παρουσία της ακροδεξιάς σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες με τέτοια επιτάχυνση».

Το συναρπαστικό μυθιστόρημα του Αμελάλ δεν είναι ένα βιβλίο για το Ισλάμ. Ο αφηγητής και κεντρικός ήρωας καλείται να επανεξετάσει ότι οι γονείς του ήταν ξένης καταγωγής, μετανάστες. Ο Αμελάλ πιστεύει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Γάλλων που κατάγονται από μετανάστες σκέφτονται όπως ο αφηγητής. Θέλουν να έχουν δουλειά, διαμέρισμα, να πετύχουν, να έχουν μια φίλη ή ένα φίλο. Θέτουν την ερώτηση του τι είναι και ποιοί μέσα στη χώρα τους σαν αντίδραση σε αυτό που παράγει σήμερα ο πολιτικός λόγος. Πιστεύει ότι το ζήτημα του ισλάμ όπως και το ζήτημα των ανισοτήτων, όπως και το ζήτημα της οικονομίας, της μετανάστευσης εργαλειοποιούνται από την πολιτική και είναι αυτή η εργαλειοποίηση που προκαλεί αντιδράσεις από τους απέναντι, ριζοσπαστικές ή και σκληρές, καθώς πολλοί πιστεύουν σήμερα ότι η δημοκρατία δεν πρέπει να ανταποκρίνεται στις αρχές της ισότητας, της αδερφότητας, της ελευθερίας.

Από την παρουσίαση του βιβλίου
Από την παρουσίαση του βιβλίου

Κανείς δε μπορεί να γνωρίζει σήμερα τη μαθηματική πιθανότητα να κερδίσει η Μαρίν Λεπέν τις εκλογές. Το βέβαιο είναι ότι θα είναι παρούσα στο δεύτερο γύρο με ένα ποσοστό περίπου στο 30%, περίπου το διπλάσιο από αυτό που θα έχει το σοσιαλιστικό κόμμα, τη στιγμή που η Γαλλία έχει σοσιαλιστή πρόεδρο, με την ίδια να σημειώνει άνοδο σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού. Με την αδυναμία της Δεξιάς και την κατάρρευση της αριστεράς όλοι διατυπώνουν αμφιβολία αν τα δημοκρατικά ανακλαστικά θα μπορέσουν να παίξουν τόσο ισχυρό ρόλο όσο και στις εκλογές του 2002. Γιαυτό, σύμφωνα με τον Αμελάλ, η πιθανότητα να κερδίσει είναι πολύ σοβαρή.

«Η Πέμπτη Γαλλική Δημοκρατία», υποστηρίζει ο Αμελάλ, «είναι μια δημοκρατική μοναρχία. Πρακτικά, σήμερα, στην πέμπτη γαλλική δημοκρατία δεν υπάρχει κανένα αντίβαρο εξουσίας, δεν υπάρχει κανένας πρακτικός τρόπος να αντιταχθεί κανένας στον πρόεδρο. Είναι εξαιρετικό και αποτελεσματικό όταν έχουμε ανθρώπους που είναι σοβαροί, με δημοκρατικές αρχές που κερδίζουν και γίνονται πρόεδροι, αλλά θα μπορούσε είναι μια απόλυτη καταστροφή αν εκλέξουμε με καθολική άμεση ψηφοφορία κάποιον που δεν είναι δημοκράτης. Είναι τεράστιο λάθος και είναι φοβερό το ότι υπάρχουν άνθρωποι που λένε ότι υπάρχουν θεσμοί που θα την περιορίσουν. Στην πράξη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει την απόλυτη, την πλήρη εξουσία. Και όπως φαίνεται, η βάση που ψηφίζει Λεπέν είναι πολύ ισχυρή, δεν πρόκειται για μια ψήφο διαμαρτυρίας, αλλά για μια συνειδητή ψήφο. Το 60 με 70% των ανθρώπων που θα ψηφίσουν σήμερα Λεπέν λένε ότι είναι απόλυτα βέβαιοι για την επιλογή τους».

Ο Καρίμ Αμελάλ, βρέθηκε στην Αθήνα για στην παρουσίαση του βιβλίου του, στο βιβλιοπωλείο Επί λέξει.

Το βιβλίο του Καρίμ Αμελάλ «Μπλε-Άσπρο-Μαύρο», σε μετάφραση Μιχάλη Μητσού, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 08 Αυγ 2020 | 12:36

Αισχύλεια 2020: Ξεκινά το ιστορικό και ενδιαφέρον φεστιβάλ της Ελευσίνας

Το Φεστιβάλ, από τα επιδραστικότερα και μακροβιότερα στην ελληνική επικράτεια, καταξιώνεται ολοένα και περισσότερο στη συνείδηση των πολιτών.

ΟΛΟ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ 07 Αυγ 2020 | 11:55

Το Εθνικό Θέατρο συνεχίζει τις παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους

Οι εκδηλώσεις προσφέρονται δωρεάν. Το μόνο αντίτιμο είναι το εισιτήριο για την είσοδο σε κάθε χώρο.

ΕΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΣΚΗΝΙΚΟ 07 Αυγ 2020 | 10:44

Αποκάλυψη: Μετά από 50 χρόνια ο Πολ Μακάρτνεϊ αποκαλύπτει γιατί μήνυσε τους Beatles

Μίλησε σχετικά με τη διαβόητη διάλυση των Beatles το 1970 και την μυστηριώδη μήνυση που είχε καταθέσει.

ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΥΚΟΝΟΥ 05 Αυγ 2020 | 12:34

"Από τον κόσμο του Ομήρου. Τήνος και Κυκλάδες στη Μυκηναϊκή εποχή" - Μοναδική ματιά στον σπουδαίο πολιτισμό

150 αντικείμενα συγκεντρώνονται για πρώτη φορά και αποκαλύπτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του Μυκηναϊκού πολιτισμού στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων.

ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ & ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ 2020 04 Αυγ 2020 | 20:18

Επίδαυρος: Οι "Όρνιθες" πετούν στο Αρχαίο Θέατρο το τριήμερο 7-8-9 Αυγούστου

Το ΚΘΒΕ παρουσιάζει τη διαχρονική κωμωδία του Αριστοφάνη στην Επίδαυρο

ΕΝΤΟΠΙΣΤΗΚΕ ΣΕ ΓΚΑΛΕΡΙ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ 04 Αυγ 2020 | 12:23

Επαναπατρίστηκε κλεμμένη εικόνα από την Ήπειρο, έργο του 19ου αιώνα

Η εικόνα είχε κλαπεί τον Σεπτέμβριο 2005 μαζί με άλλες έντεκα εικόνες.

ΣΕ ΝΕΟ ΧΩΡΟ ΦΥΛΑΞΗΣ ΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΕΩΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 03 Αυγ 2020 | 19:00

Εκθαμβωτικά τα βασιλικά αυτοκίνητα στο Τατόι: Η συντήρηση, αποκατάσταση και μεταμόρφωσή τους [Εικόνες-Βίντεο]

Εντυπωσιάζουν τα αυτοκίνητα της τέως Βασιλικής οικογένειας με ηλικία από 55 έως 82 έτη

ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΙΣ ΚΑΝΝΕΣ 03 Αυγ 2020 | 08:25

Motorway 65: Η ελληνική ταινία που διεκδικεί τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών

Η ταινία της Εύης Καλογηροπούλου στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Καννών 2020

02 Αυγ 2020 | 20:29

Μάγεψε στη συναυλία στους Φιλίππους ο Σταύρος Ξαρχάκος - Τηρήθηκαν τα μέτρα από τους 1.000 θεατές [εικόνες,βίντεο]

Όλοι οι θεατές φορούσαν μάσκα, ενώ τηρήθηκαν και οι αποστάσεις των δύο μέτρων.

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 02 Αυγ 2020 | 11:57

"Στο Φως του Φεγγαριού": Αρβανιτάκη, Πασπαλά, Δάρρα τραγουδούν για την αυγουστιάτικη πανσέληνο

Μια μαγική βραδιά, κάτω από την αυγουστιάτικη πανσέληνο, θα χαρίσουν σε αρχαιολογικούς χώρους ανά την χώρα η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Φωτεινή Δάρρα και η Έλλη Πασπαλά - Όλο το πρόγραμμα

ΣΤΙΣ 4 ΚΑΙ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 01 Αυγ 2020 | 20:46

Με την όπερα "Η επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα" επανέρχεται η Καμεράτα στο Φεστιβάλ Αθηνών

Η παράσταση θα παρουσιαστεί στα ιταλικά, με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού την Τρίτη 4 και την Τετάρτη 5 Αυγούστου.

ΟΙ ΦΕΤΙΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 01 Αυγ 2020 | 16:58

Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας: Συναυλίες δημοφιλών καλλιτεχνών και θεατρικές παραστάσεις - Όλο το πρόγραμμα

Αύριο Κυριακή 2 Αυγούστου το ενδιαφέρον στρέφεται στο έργο "Ριχάρδος Β’ - Το Ρέκβιεμ ενός Βασιλιά" του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ 01 Αυγ 2020 | 13:05

Επίδαυρος: Όλο το ελληνικό θέατρο χειροκρότησε την Βίκυ Σταυροπούλου στην "Λυσιστράτη" [εικόνες]

Στην παράσταση, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιώπουλου, συμμετέχουν πρωταγωνιστές του θεάτρου όπως η Βίκυ Βολιώτη, η Στεφανία Γουλιώτη, ο Νίκος Ψαρράς κ.α.