Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα

"Από τη μία έχουμε απόσταση και από την άλλη, οι ηθοποιοί ενσαρκώνουν την απόλυτη αλήθεια, κουβαλώντας το νεορεαλισμό και το μελόδραμα της ταινίας".

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα

«Το τελευταίο ψέμα», ένα από τα πιο δημοφιλή έργα του Μιχάλη Κακογιάννη που προβλήθηκε στις αίθουσες το 1958 με πρωταγωνίστρια την Έλλη Λαμπέτη και με μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, παρουσιάζεται για πρώτη φορά επί σκηνής, στο -2 του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης .Ο Μιχάλης Κακογιάννης συνθέτει με το «Τελευταίο Ψέμα» ένα ρέκβιεμ για τη σήψη και την παρακμή της κυνικής και επιπόλαιης εύπορης τάξης που προήλθε από τα ερείπια της Κατοχής και του Εμφυλίου.

Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα

Ο σκηνοθέτης Ένκε Φεζολάρι μεταφερει στη σκηνή το αριστούργημα του κακογιάννη και μας μιλά για το εγχείρημά του

Το να ανεβάσετε στο θέατρο ένα έργο με το σενάριο μιας εμβληματικής ταινίας πόσο ρίσκο είναι;

Μεγάλο αλλά ανθρώπινο. Το Τελευταίο Ψέμα είναι η δεύτερη σκηνοθεσία μου που αφορά ταινία. Η πρώτη ήταν με τις ''Σκηνές απο ενα γάμο'' του Μπέργκμαν πριν τρία χρόνια στο Θέατρο Πόλις. Φέτος, τα πράγματα λειτούργησαν πολύ διαφορετικά: θεωρώ ότι αυτό εμπεριέχει μια πρόκληση για έναν σκηνοθέτη δηλαδή το πώς μεταφέρεις ενα κινηματογραφικό έργο στο θέατρο, ποια εργαλεία χρησιμοποιείς ,η φόρμα, πώς θα διοχετευσεις το υλικό και πώς κατορθώνεις να το αναπαραστήσεις. Στο Τελευταίο Ψέμα, ο ίδιος ο πυρήνας της ιστορίας με ιντρίγκαρε και φυσικά οι ήρωες,τα πρόσωπα του δράματος με συγκίνησαν. Με τη δραματολόγο μου Ναταλί Μηνιώτη και με τη Μαρία Σκαφτούρα, δουλέψαμε πάνω στο σενάριο του Κακογιάννη χωρίς να παρέμβουμε στους διαλόγους. Και καθώς δουλεύαμε τη δραματουργία, ένιωσα την ανάγκη να πάρω μία απόσταση από την ταινία: Έτσι,στην παράστασή μας υπάρχει ένας Αφηγητής-Τροβαδούρος με τον οποίο πραγματοποιείται και ένα μετα-Μπρεχτικό ανέβασμα του έργου ενώ υπάρχει η αίσθηση της ταινίας και των σκηνοθετικών οδηγιών κατά τη διάρκεια ενός γυρίσματος. Από τη μία έχουμε απόσταση και από την άλλη, οι ηθοποιοί ενσαρκώνουν την απόλυτη αλήθεια, κουβαλώντας το νεορεαλισμό και το μελόδραμα της ταινίας. Μπορεί να ακουστεί λίγο περίεργο, αλλά η αγάπη μου για τον Κακογιάννη και ο σεβασμός στο κείμενό του με κάνουν να μη φοβάμαι είτε τη σύγκριση είτε την οποιαδήποτε ένσταση του θεατή. Είναι σα να έχω βρει εκεί ένα καταφύγιο αυτή την περίοδο. Κι έτσι το ρίσκο μοιάζει πιο όμορφο, πιο ανθρώπινο, πιο δημιουργικό.

Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα - εικόνα 2

Πώς το ανεβάζετε; μεταφέρετε κάτι στο σήμερα ή διατηρείτε όλη την ατμόσφαιρα της εποχής;

Διατηρώ την ατμόσφαιρα του ‘50 ως μια εσανς, ο χωροχρόνος όμως πατά και στο σήμερα. Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που παραπέμπουν στην ταινία αλλα για μας δεν είχε νόημα η αναπαράσταση, με ενδιέφερε η δική μας ματιά. Η αίσθηση παραπέμπει στις ταινίες του Καουρισμάκι ή του Λίντς αλλά το όχημά μας είναι ο ίδιος ο Κακογιάννης, ένα Hommage στο έργο του κι ένας ''Ποιητικός'' ρεαλισμός. Η ατμόσφαιρα και η κοινωνία μας, άλλωστε, δεν διαφέρει και πολύ απο αυτή της ταινίας.

Ένκε Φεζολάρι
Ένκε Φεζολάρι

Τι μας λέει σήμερα αυτό το έργο και γιατί μας αφορά;

Το έργο έχει στο επίκεντρο μια Οικογένεια και την κατάρρευσή της: οικονομική και ηθική. Προβάλλονται όλα τα αξιέδοξα και τα στοιχεία εκείνα που διέπουν όχι μόνο την προσωπική τους ιστορία αλλά και την ευρύτερη κοινωνική εξέλιξη: αδιέξοδα, έρωτες και εγκατάλειψη, φτώχεια αλλά και χλιδή,''πρέπει'' και μάσκες, δάκρυα και γέλια, ψέματα αλλά αξιοπρέπεια όπως διαφορετικά ορίζεται από τον καθένα, θάνατο αλλά και ένα θαύμα. Κι όλα αυτά σε μία Ελλάδα ρημαγμένη. Ο καθένας θα βρει και κάτι διαφορετικό στην ιστορία: κάτι που θα τον συγκινήσει, θα τον θυμώσει αλλά και θα τον αφυπνίσει. Είναι αυτή η μαγική στιγμή που ο θεατής θα συναντήσει τον εαυτό του αλλά και τον διπλανό του και αυτόν που στέκεται απέναντί του.

Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα - εικόνα 4

Σήμερα ζούμε μια εποχή που είναι πάλι το τέλος των ψευδαισθήσεων, μια διάψευση που συνοδεύεται και από μια μακρόχρονη κρίση. Μπορείτε να μου πείτε τα ηθικά και ψυχικά της αποτυπώματα;

Στην αρχή της κρίσης λέγαμε ότι θα μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Θα είχαμε αλληλεγγύη, καλύτερη οργάνωση,θα ξανακοιτάγαμε ο ένας στα μάτια τον άλλον και μπλα μπλα... Δεχτήκαμε απανωτά χτυπήματα ως κοινωνία και ως άνθρωποι, είναι αλήθεια. Από την άλλη όμως δεν τα διαχειριστήκαμε. Τα κρύψαμε και κρυφτήκαμε πίσω από αυτά. Και τώρα είναι ελάχιστα αυτά που μας δένουν. Αποκτηνωθήκαμε. Εργαζόμαστε για τα ελάχιστα και ξεχνάμε κάθε δικαίωμα. Σκοτώνουν τον διπλανό μας και το συνηθίζουμε. Βλέπουμε τους πρόσφυγες και το θεωρούμε φαινόμενο φυσιολογικό. Ο φασισμός αυξάνεται και το παρακολουθούμε σαν ταινία. Ο ελέφαντας δεν είναι πια στο δωμάτιο, χορεύει κιόλας. Κι εμείς στεκόμαστε μουδιασμένοι.

Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα - εικόνα 5

Και παράλληλα, υπάρχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου εκφράζεται όλο αυτό το μούδιασμα και ο θυμός, αλλά στη χυδαία του μορφή. Είναι σαν να ίπταται ένας εμφύλιος, μία συνεχή, απέλπιδα διαμάχη και αγώνα για το ζωτικό χώρο. Στρες, άγχος και ζάναξ, μεταφορικά και κυριολεκτικά,κλειστηκαμε στο καβούκι μας. Ακόμα δεν προλαβαίνουμε να αφομιώσουμε κάτι, να το αισθανθούμε και ήδη πάμε στην επόμενη είδηση,στο τι εικόνα θα φτιάξουμε, στα πόσα Like και στα views θα παγιδευτούμε. Ώρες ώρες σκεφτόμουν, αν η οικογένεια Πέλλα ζούσε σήμερα, σίγουρα θα είχε τα καλύτερα και πιο χλιδάτα post στο facebook.Από την άλλη όμως, μέσα στην γενικότερη απαισιοδοξία και απελπισία, υπάρχουν κινήσεις ανθρωπιάς και ζεστασιάς. Είναι σαν ενα ποιήμα της Γώγου που μπλέκεται στους στίχους του Σεφέρη με μουσική Κουρτ Βαιλ..τραγουδισμένο απο μια γιαγιά στη Νότια Κρήτη. Και προσπαθείς να εστιάσεις εκεί που νιώθεις ότι η αξιοπρέπειά σου είναι σε καλά χέρια.

Ένκε Φεζολάρι στο TOC: σκηνοθετώντας το Τελευταίο Ψέμμα - εικόνα 6

Το έργο μιλά για τα νέα ψέμματα. ποια είναι κατά τη γνώμη σας τα νέα ψέμματα της εποχής μας;

Το χρέος, τα μνημόνια, η Ευρώπη φρούριο των δύο ταχυτήτων, το Όχι του δημοψηφίσματος που έγινε Ναι, οι καρεκλοκένταυροι, το «Ωχ Αδερφέ, δε βαριέσαι», η Δικαιοσύνη που σε απογυμνώνει, τα Talent/Reality Shows. Οι selfie που κρυβόμαστε. Το κιτς και τα νέον φώτα που μας περιβάλλουν. Ο Θυμός που δεν ξεσπά.

Εσείς ως σκηνοθέτης που επικεντρώνετε και τι είναι αυτό που θέλετε να προβάλλετε περισσότερο από κάθε άλλο;

Θέλω η παράσταση αυτή να αγγίξει τον θεατή,να νιώσει,να ταξιδέψει,να εισπράξει αυτό που νιώθουμε εμείς ότι αυτό το έργο είναι ‘ένας καθρέφτης του είναι μας’. Ενα δικό μας Ρέκβιεμ για την χαμένη μας αθωότητα και την αντίσταση σε ολο αυτο τον μαρασμό.Γιατί όπως λέει και ο Άμλετ στη Γερτρούδη κάποια στιγμή : Πέτα το αλλο σου κομμάτι της ψυχής και κράτα το καλό....

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

25 Οκτ 2020 | 20:27

Δήμος Αχαρνών: Θεματικός Διαγωνισμός Ερασιτεχνικής Φωτογραφίας για τις "γωνιές της πόλης"

Δικαίωμα συμμετοχής να έχει οποιοσδήποτε ασχολείται με τη φωτογραφία ως χόμπι, ενώ… αποκλείονται οι επαγγελματίες φωτογράφοι.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 69 ΕΤΩΝ 25 Οκτ 2020 | 14:10

Νίκος Μπελογιάννης: Πέθανε ο γιος του "ανθρώπου με το γαρύφαλλο"

Μετά από τα 10 ημέρες νοσηλείας, ο γιος του Νίκου Μπελογιάννη και της Έλλης Παππά άφησε την τελευταία του πνοή.

Η EUROLIFE FFH ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 23 Οκτ 2020 | 15:34

Οι Μουσειοσκευές ταξιδεύουν με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και τη Eurolife FFH

Δύο εκπαιδευτικές μουσειοσκευές βρίσκονται ήδη στον πρώτο παιδικό σταθμό της Πάτμου και στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Ελευθερούπολης Καβάλας

23 Οκτ 2020 | 13:29

Marina Abramović: "Δεν μπορούμε να δούμε την πανδημία ως μια απελπιστική κατάσταση, πρέπει να διατηρήσουμε το χιούμορ μας"

Η καλλιτέχνης - ίσως στο πιο future forward έργο της - πουλάει μια εκδοχή επαυξημένης πραγματικότητας του εαυτού της.

Η ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 23 Οκτ 2020 | 10:44

Βικτόρια Χίσλοπ: Μετά το "Νησί" έρχεται στην ΕΡΤ - Ετοιμάζει σειρά 12 αυτοτελών επεισοδίων

Τη συνεργασία της με την πολυβραβευμένη Βρετανίδα συγγραφέα, Βικτόρια Χίσλοπ, ανακοίνωσε η ΕΡΤ.

ΤΙ ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΠΟΥ ΕΡΕΥΝΗΘΗΚΑΝ 22 Οκτ 2020 | 20:00

Εντυπωσιακά ευρήματα αποκαλύφθηκαν στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς Αιγίου [Εικόνες]

Ένα πλήθος ταφικών κτερισμάτων και σκευής τάφων υψηλής ποιότητας, αποκαλύφθηκε στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς,

22 Οκτ 2020 | 15:58

Ο "Ελληνικός Κόσμος" επαναλειτουργεί από τις 30 Οκτωβρίου

Το Κέντρο Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος" υποδέχεται ξανά το κοινό από την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου

ΣΤΙΣ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 22 Οκτ 2020 | 12:58

Ξάνθη: 95 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, η γενέτειρά του τιμά τη μνήμη του

Με αφορμή την 95η επέτειο από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, πλήθος εκδηλώσεων

«ΜΙΑ ΟΜΟΡΦΗ, ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ, ΧΑΜΗΛΟΤΟΝΗ ΒΡΑΔΙΑ» 21 Οκτ 2020 | 19:58

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στο βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": "Το θέατρο είναι ο τόπος της συγκινησιακής αμεσότητας"

"Δύναμη και έμπνευση, ώστε να συντηρήσουν το θαύμα" ευχήθηκε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στη φετινή νικήτρια του θεατρικού βραβείου "Μελίνα Μερκούρη".

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ 21 Οκτ 2020 | 12:20

"Ας κρατήσουν οι χοροί"- Με Σαββόπουλο το βιντεοκλίπ για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση- Η ηχογράφηση στο Παναθηναϊκό Στάδιο [βίντεο]

Το βίντεο παρουσιάζει την ιστορική πορεία της Ελλάδας, μέσα από την αλληγορία της γιορτής μιας παρέας σύγχρονων Ελλήνων.

ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ REX- ΣΚΗΝΗ ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ 20 Οκτ 2020 | 22:45

Βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": Φετινή νικήτρια η Δήμητρα Βλαγκοπούλου

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας απένειμε το βραβείο "Μελίνα Μερκούρη" στη Δήμητρα Βλαγκοπούλου

ΕΠΑΣΧΕ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ 20 Οκτ 2020 | 14:10

Πέθανε ο Jose Padilla - Ο "νονός" της Chill out μουσικής

Ο Jose Padilla θεωρούνταν ο "νονός" της Chill Out μουσικής.

ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΜΕΣΩΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 20 Οκτ 2020 | 09:52

Με λέμφωμα διαγνώστηκε ο ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες- Το μήνυμα του "Μπιγκ Λεμπόφσκι"

Ο 70χρονος Αμερικανός ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες ανακοίνωσε χθες το βράδυ σε μήνυμά του στο Twitter ότι έχει λέμφωμα.