Έρευνα σοκ: Τραγικές οι συνθήκες διαβίωσης των εικαστικών

Το προφίλ των Ελλήνων εικαστικών έτσι όπως σκιαγραφείται βάσει των αποτελεσμάτων της πρώτης ποσοτικής έρευνας στην Ελλάδα.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Έρευνα σοκ: Τραγικές οι συνθήκες διαβίωσης των εικαστικών

Εργάζονται ανασφάλιστοι, έχουν χαμηλό εισόδημα (παρότι είναι υψηλής ειδίκευσης), βιοπορίζονται ασκώντας δεύτερο ή και τρίτο επάγγελμα και είναι θεσμικά ανοχύρωτοι απέναντι στις δυνάμεις της ιδιωτικής οικονομίας. Σε ποσοστό που κυμαίνεται από το 75% έως το 91% δυσκολεύονται να πληρώσουν τους πάγιους λογαριασμούς τους, να καλύψουν βασικές ανάγκες θέρμανσης ενώ πάνω από το 1/3 ζει σε συνθήκες υλικής στέρησης.

Αυτό είναι το προφίλ των Ελλήνων εικαστικών έτσι όπως σκιαγραφείται βάσει των αποτελεσμάτων της πρώτης ποσοτικής έρευνας στην Ελλάδα υπό τον γενικό τίτλο «Συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εικαστικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα», η οποία διεξήχθη τη διετία 2016-2018 από το τμήμα Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης- MOMus (ειδικότερα, από το πρώην Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης).

«Το ΜΟΜus αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να ανοίξει επιτέλους την τόσο επείγουσα πλέον αυτή συζήτηση για τη πραγματική κοινωνική συνθήκη των καλλιτεχνών στη χώρα μας σήμερα. Και το κάνει ακριβώς με το να θέσει υπόψη του κοινού της τέχνης, των φορέων πολιτισμού, των κρατικών οργάνων που είναι υπεύθυνα για τον πολιτισμό, αλλά και των ίδιων των καλλιτεχνών, τα πορίσματα της ενδελεχούς εμπειρικής έρευνας για την κοινωνική και επαγγελματική κατάσταση των καλλιτεχνών στη χώρα μας. Τα ευρήματα όμως της έρευνας αυτής, αποκαλυπτικά και συγκλονιστικά μαζί, δεν μπορεί παρά να μας γεμίζουν με έγνοια και αγωνία για την ποιότητα ζωής και τη μοίρα των ανθρώπων, το έργο των οποίων με εύκολη αυταρέσκεια απολαμβάνουμε ως κοινό στα μουσεία μας», επισημαίνει στον πρόλογο της παρουσίασης της έρευνας ο πρόεδρος του Δ.Σ. του MOMus και επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Ανδρέας Τάκης.

Κύριος στόχος της έρευνας ήταν να καταγράψει τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εικαστικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα.

Στην έρευνα έλαβαν μέρος 591 εικαστικοί καλλιτέχνες (38% άνδρες, 62% γυναίκες), η ηλικία των οποίων κυμαίνεται κυρίως από 32 έως 57 ετών. Η συντριπτική πλειονότητα προέρχεται από μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Από άποψη γεωγραφικής κατανομής, οι εικαστικοί που απάντησαν στο ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο είναι συγκεντρωμένοι στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Με αρκετά μικρότερα ποσοστά ακολουθούν το Ηράκλειο και τα Χανιά.

Από την ανάλυση των δεδομένων για το μορφωτικό επίπεδο, προκύπτει ότι πρόκειται για πληθυσμό με αρκετά υψηλή ειδίκευση, ο οποίος εκτός από τις καλλιτεχνικές, συνήθως έχει και άλλες πανεπιστημιακές σπουδές και είναι γλωσσομαθής.

Αναφορικά με την εμπειρία στους κλάδους των εικαστικών τεχνών, το δείγμα απαρτίζεται από νεοεισερχόμενους κατά 45% και κατά 55% από άτομα που έχουν εμπειρία πάνω από δέκα χρόνια. Οι συμμετέχοντες εργάζονται σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών ειδικοτήτων. Ωστόσο, η πλειονότητα ειδικεύεται στη ζωγραφική (66%) ενώ με μικρότερα ποσοστά ακολουθούν οι εγκαταστάσεις, οι εικαστικές κατασκευές, η γλυπτική και άλλες ειδικότητες.

Ως προς τις τιμές πώλησης των καλλιτεχνικών έργων (όταν και όποτε πουληθούν), προκύπτουν δύο μεγάλες κατηγορίες: τα έργα που διατίθενται σε τιμές έως 500 ευρώ (40%) και εκείνα που διατίθενται σε τιμές από 501€ μέχρι 2.500€ (44%). Το 84% των ερωτηθέντων απάντησε ότι οι γκαλερί τους ζητούν προμήθειες της τάξης του 35%-55%.

Από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων ως προς τον βιοπορισμό τους φαίνεται ότι δυσκολεύονται να βιοποριστούν αποκλειστικά και μόνο από το επάγγελμα του εικαστικού καλλιτέχνη. Πιο συγκεκριμένα, μόνο το ένα τέταρτο έχει ως κύρια πηγή βιοπορισμού την καλλιτεχνική του εργασία (24%). Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες εργάζονται και ως εκπαιδευτικοί εικαστικών μαθημάτων ή σε άλλα επαγγέλματα, με διάφορους τύπους εργασιακών σχέσεων (56%), ενώ ένας στους πέντε εργάζεται ταυτόχρονα και στην καλλιτεχνική εκπαίδευση, αλλά και σε άλλο επάγγελμα. Ένα ποσοστό 73% δηλώνει χαμηλά επίπεδα εργασιακής ικανοποίησης, ανεξάρτητα από τον κλάδο του άλλου επαγγέλματος που ασκεί.

Ως προς την ασφάλισή τους, κατά κανόνα εργάζονται ανασφάλιστοι, δεν έχουν επαρκή δημόσια υποστήριξη ενώ οι περισσότερες από τις συμφωνίες τους, συνάπτονται μόνο προφορικά.

Στο ερωτηματολόγιο συμπεριλαμβάνονται 17 πιθανά προβλήματα και δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εικαστικοί στην καλλιτεχνική τους εργασία. Ως σημαντικότερα μεταξύ αυτών, αναδείχθηκαν το φορολογικό καθεστώς, η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η αίσθηση ανασφάλειας στην καλλιτεχνική εργασία και η ελλιπής υποστήριξη από την πολιτεία.

Σε σύγκριση με την περίοδο πριν το 2012, το 75% των εικαστικών θεωρεί ότι οι συνθήκες και προϋποθέσεις της καλλιτεχνικής εργασίας χειροτέρευσαν, ενώ μόνο το 6% θεωρεί ότι βελτιώθηκαν.

Για να διερευνηθούν οι συνθήκες διαβίωσης των εικαστικών, μετρήθηκαν η οικονομική στενότητα και η υλική στέρηση, σύμφωνα με τους δείκτες της EUROSTAT. Σε αυτούς, προστέθηκε η δυνατότητα των ερωτώμενων να διατηρούν εργαστήριο. Από 75% μέχρι 91% των εικαστικών αντιμετωπίζει οικονομική στενότητα (δυσκολίες με την πληρωμή των πάγιων λογαριασμών, ικανοποιητική θέρμανση, κ.λπ.).

Συντελεστές της έρευνας ήταν οι : Αλέξανδρος Μπαλτζής, αναπληρωτής καθηγητής κοινωνιολογίας των τεχνών και μαζικής επικοινωνίας και Νικόλαος Τσιγγίλης, επίκουρος καθηγητής μεθοδολογίας και ψυχομετρίας κοινωνικών επιστημών και σύμβουλοι οι : Αρετή Λεοπούλου, Δρ. Ιστορικός τέχνης, Επιμελήτρια MΟΜus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Χρύσα Ζαρκαλή, υπεύθυνη Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων MOMus και Θοδωρής Μάρκογλου, Ιστορικός τέχνης, επιμελητής MΟΜus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.

Φωτογραφία: Pixabay

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ 22 Σεπ 2020 | 09:55

Κορονοϊός - Μεγάλη μελέτη του ΕΚΠΑ: Τι έδειξαν τα πρώτα αποτελέσματα για την ανοσία στον ιό

Ένας στους τρεις θετικούς στον ιό είναι πλήρως ασυμπτωματικοί. Τα αποτελέσματα δείχνουν εντυπωσιακά ευρήματα.

ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ 21 Σεπ 2020 | 09:40
EUROPEAN JOURNAL OF NEUROLOGY 21 Σεπ 2020 | 09:25

Κορονοϊός: Η πρώτη έρευνα για την όσφρηση - Ποιες αλλοιώσεις προκαλεί

Για τουλάχιστον 40 ημέρες οι ασθενείς δε μπορούν να μυρίσουν δείχνει νέα επιστημονική έρευνα.

ΙΤΑΛΙΑ 15 Σεπ 2020 | 09:41

Κορονοϊός - Νέα έρευνα: Οι ασυμπτωματικοί ενήλικοι είναι δέκα φορές περισσότεροι από τα παιδιά

Μόνο το 1,2% των παιδιών χωρίς καθόλου συμπτώματα λοίμωξης Covid-19 βρέθηκαν θετικοί στον ιό SARS-CoV-2.

ΠΟΤΕ ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ 14 Σεπ 2020 | 08:40

Κορονοϊός: Μέχρι πότε έχουμε αντισώματα - Το debate των επιστημόνων

Κοινός παρανομαστής σε όλες τις έρευνες της κινητικής των αντισωμάτων είναι η μείωσή τους με την πάροδο του χρόνου.

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ 11 Σεπ 2020 | 09:12

Κορονοϊός και εμβόλια: Αποδοχή αλλά και επιφυλάξεις από χώρα σε χώρα - Τι ισχύει στην Ελλάδα

Οι πιο δύσπιστοι απέναντι στα εμβόλια είναι άνδρες (περισσότερο από ό,τι γυναίκες) χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου.

ΤΙ ΒΡΗΚΑΝ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ 10 Σεπ 2020 | 10:47

"Αμέρικαν μπαρ" οι φυλακές Δομοκού: Μηχανές καφέ, ηλεκτρική ψησταριά και μαχαίρια

Σε εξέλιξη βρίσκεται και ο προβλεπόμενος πειθαρχικός έλεγχος.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 09 Σεπ 2020 | 12:50

Μόσιαλος για την εμπλοκή με το εμβόλιο της Astra Zeneca: Θα ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι τις επόμενες ημέρες

Οι διακοπές στις κλινικές δοκιμές δεν είναι ασυνήθιστες και δεν είναι σαφές για πόσο θα διαρκέσει αυτή.

ΝΕΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ 08 Σεπ 2020 | 12:31

Κορονοϊός: Τέλος η χλωροκίνη - Τα κορτικοειδή είναι τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα για τους βαριά νοσούντες

Από τον Ιούνιο, σειρά μελετών έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητα των κορτικοειδών στα σοβαρά περιστατικά της Covid-19.

ΜΑΖΙ ΤΟΥ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΣΥΝΕΡΓΟΣ 07 Σεπ 2020 | 19:23

Έρευνα για τον ειδικό φρουρό που εκβίασε επιχειρηματία - "Ή 40.000 ευρώ ή σου αφήνω ναρκωτικά στο σπίτι"

Οι Αρχές ξεκίνησαν έρευνα για τον ειδικό φρουρό που απέσπασε 40.000 ευρώ από επιχειρηματία τον οποίο εκβίασε

ΤΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ Η ΝΕΑ ΕΡΕΥΝΑ 04 Σεπ 2020 | 11:12

Κορονοϊός: Στομαχικές διαταραχές, διάρροια και εμετοί τα πιο συχνά συμπτώματα στα παιδιά

Τα συμπτώματα του κορονοϊού στα παιδιά, εκτός από τον πυρετό, το συνεχή βήχα και την απώλεια γεύσης ή όσφρησης.

ΚΑΙ ΝΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΟΥΝ ΣΕ ΜΕΘ 03 Σεπ 2020 | 15:50

Κορονοϊός - Ελληνική ανακάλυψη: Ποιοι κινδυνεύουν να αρρωστήσουν βαριά από τον φονικό ιό

Γενετική προδιάθεση να εμφανίσουν βαριά μορφή κορονοϊού έχουν άτομα στα οποία έχει παρατηρηθεί ένας συνδυασμός μεταλλάξεων.

Η ΕΓΓΥΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ 03 Σεπ 2020 | 12:18

Το σεξ την εποχή του κορονοϊού: Χωρίς φιλιά και με χρήση μάσκας κατά τη διάρκεια

Οι προτάσεις για το σεξ που κάνει ένας Καναδός γιατρός.