Γκούσταβ και Αλμα Μάλερ: Η ιστορία της ζωής δύο ανθρώπων γεμάτων πάθος

Με αφορμή τη συναυλία με την Εβδομη Συμφωνία του ιδιοφυούς συνθέτη από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών την Παρασκευή 2 Νοεμβρίου

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Γκούσταβ και Αλμα Μάλερ: Η ιστορία της ζωής δύο ανθρώπων γεμάτων πάθος
Υπέροχα δαιδαλώδης, απαιτητική, πειραματική αλλά και πρωτοποριακή... Ο κατάλογος των επιθέτων που θα περιέγραφαν την Έβδομη Συμφωνία του Μάλερ είναι εξαιρετικά μακρύς και ενίοτε αμφίσημος όπως συμβαίνει συχνά με τα αριστουργήματα που προηγούνται της εποχής τους, σπάνε τα συμφωνικά κλισέ, φλερτάρουν με τις αντιθέσεις, προκαλούν -ίσως και συνειδητά- αντιφάσεις και εκρήξεις. Το βέβαιο είναι ότι η Έβδομη με την οποία η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών θα αναμετρηθεί στο πλαίσιο του Κύκλου Μάλερ την Παρασκευή 2 Νοεμβρίου (ώρα 20.30) στην αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, κινείται με άνεση μεταξύ φωτός και σκότους, επηρεασμένη ίσως από τα γεγονότα της ζωής του σπουδαίου συνθέτη.
Γκούσταβ και Αλμα Μάλερ: Η ιστορία της ζωής δύο ανθρώπων γεμάτων πάθος
Γκούσταβ Μάλερ

Ενας από τους πιο ιδιοφυείς συνθέτες όλων των εποχών

Λέγεται ότι μια μέρα ένας επισκέπτης στο εξοχικό του κοίταζε τη θέα. Ο Μάλερ του απάντησε το εξής αποστομωτικό: "Μην κοιτάς τη θέα. Την έχω ήδη συνθέσει"...

Λίγοι γνωρίζουν ότι αυτός ο ιδιοφυής σκηνοθέτης ταλανιζόταν από διάφορα προβλήματα. Ξεκινώντας από τη δύσκολη, γεμάτη στερήσεις, παιδική ηλικία, τότε που ο μικρός Γκούσταβ βίωσε τον ρατσισμό ως Εβραίος και μέλος της αυστριακής μειονότητας στη σημερινή Τσεχία, την κακοποίηση της μητέρας από τον βίαιο πατέρα του ως και τα 13 αδέλφια του που υπέφεραν από ασθένειες και έφευγαν από τη ζωή το ένα μετά το άλλο.

Όλα αυτά δεν θα μπορούσαν παρά να διαμορφώσουν έναν χαρακτήρα ασταθή,θυελλώδη, βαθιά αντιφατικό. Στοιχεία που αναγνώρισε και ο πατέρας της ψυχανάλυσης, Ζίγκμουντ Φρόιντ, όταν ο Μάλερ τον επισκέφθηκε στις 26 Αυγούστου του 1901. Την περίοδο εκείνη ήταν απελπισμένος και αναζητούσε έναν τρόπο να αντιμετωπίσει την κρίση στο γάμο του με την – κατά 22 χρόνια νεότερή του - Μαρία Άλμα Σίντλερ, με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Οι δυο άνδρες συναντήθηκαν στη Βιέννη, και μετά από έναν τετράωρο περίπατο, ο Φρόιντ κατέληξε ότι ο "ασθενής" έπασχε από το "οιδιπόδειο σύμπλεγμα", μεταξύ άλλων γιατί και η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία. Ο ίδιος βέβαια δεν συμμερίστηκε την άποψη του γιατρού ενώ σχολίασε καυστικά την προσοχή του στη λεπτομέρεια λέγοντας "Αυτός την τρίχα την κάνει τριχιά!" Η συνεδρία δεν επαναλήφθηκε αλλά ο Μάλερ κατάφερε να κρατήσει κοντά του την – ήδη από τότε ερωτευμένη με τον Βάλτερ Γκρόπιους- Άλμα μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1911.

Ο Γκούσταβ Μάλερ μπορεί κατά τη διάρκεια της ζωής του να έγινε γνωστός κυρίως ως μαέστρος, αλλά η σχέση του με τη σύνθεση άρχισε από πολύ νωρίς. Σε ηλικία τεσσάρων ετών, συνεπαρμένος από το πιάνο και το ακορντεόν ξεκίνησε να γράφει μουσική, ενώ έξι χρόνια αργότερα έδωσε και την πρώτη του συναυλία ως πιανίστας. Αντλούσε έμπνευση από τη φύση όπου περνούσε μεγάλο μέρος της ημέρας, περπατώντας, κολυμπώντας ή κάνοντας ποδήλατο, αφού συνέθετε νωρίς το πρωί.

Ωστόσο, ο εκκεντρικός και σίγουρα ενδιαφέρων χαρακτήρας του δεν αναδεικνυόταν μόνο στην προσωπική του ζωή. Χαρακτηριστικό του σχεδόν τυφλού μουσικού του πάθους είναι το γεγονός ότι, το 1889 σε συναυλία που διηύθυνε στη Βουδαπέστη, το υποβολείο άρπαξε φωτιά, όμως εκείνος συνέχισε ενώ οι φλόγες τύλιγαν τη σκηνή κι ο καπνός γέμιζε την οροφή. Η ορχήστρα διέκοψε μόνο όταν έφτασε η πυροσβεστική, και έπειτα συνέχισε από το σημείο όπου είχε διακόψει. Αλλά και η συμπεριφορά του απέναντι στις ορχήστρες με τις οποίες συνεργαζόταν έχει αφήσει ιστορία. Ο Μάλερ επιθυμούσε να ακούει ακριβώς αυτό που είχε στο μυαλό του, χωρίς το παραμικρό λάθος μέσα σε κλίμα στρατιωτικής πειθαρχίας. Οι μουσικοί λέγεται ότι τον μισούσαν, αλλά και τον φοβόντουσαν, οπότε δεν είχαν άλλη επιλογή απ’ το να αποδίδουν όσο καλύτερα μπορούσαν.

Το έργο του, όπως το έχει θέσει και μια από τις εμβληματικές φυσιογνωμίες της μεταπολεμικής μουσικής σκηνής, ο συνθέτης Πιερ Μπουλέζ "φέρνει τα πάνω κάτω στο χώρο της συμφωνίας, ‘καταστρέφοντας’ αυτό το οργανωμένο πεδίο με το να εισάγει τα φαντάσματά του μες στο ιερό της λογικής". "… Είναι ένα μη ομοιογενές σύμπαν –αν δικαιούται να μιλήσει κανείς για κάτι τέτοιο- που ριψοκινδυνεύει την ασυναρτησία, νομιμοποιώντας μεθόδους όπως την παραπομπή ή την παρωδία. Ο κόσμος του Μάλερ μας καθοδηγεί εκ νέου να ακούμε με μεγαλύτερη ποικιλία, αμφισημία και πλούτο".

Αλμα Μάλερ
Αλμα Μάλερ

Το ζήτημα ΄Αλμα

Η Άλμα Μάλερ ή όπως είναι πιο γνωστή, η χήρα των τριών τεχνών όπως είναι γνωστή η μούσα και μοιραία σύζυγός του, ήταν μία καλοανατεθραμμένη καλλονή με έφεση στις τέχνες. Μάλιστα όταν ήταν νέα είχε συνθέσει κάποια Λήντερ, τα οποία ωστόσο ο Μάλερ την απέτρεψε από το να τα δημοσιοποιήσει, πράξη για την οποία θα μετάνιωνε πικρά. Υπήρξε με διαδοχική σειρά σύζυγος του συνθέτη Γκούσταβ Μάλερ, του ζωγράφου Όσκαρ Κοκόσκα, του αρχιτέκτονα Βάλτερ Γκρόπιους και του μυθιστοριογράφου Φραντς Βέρφελ. Το σαλόνι της συγκέντρωνε την αφρόκρεμα των καλλιτεχνών της Βιέννης πρακτική που συνέχισε όταν μετά το θάνατο του Μάλερ, πήγε να ζήσει στο Λος Αντζελες.

Η Άλμα έζησε πενήντα επιπλέον χρόνια ύστερα από τον θάνατο του Μάλερ, κι ανέλαβε ενεργό δράση, εκδίδοντας υλικό που αφορούσε τη ζωή και το έργο του αποθανόντος συζύγου της. Παρ' όλα αυτά, η προσέγγισή της στην προσωπικότητα του μεγάλου συνθέτη έχει κατηγορηθεί από κάποιους ως αναξιόπιστη και παραπλανητική, κάτι που έχει αποτελέσει το επονομαζόμενο «Ζήτημα της Άλμα». Έχει κατηγορηθεί για παράδειγμα ότι πλαστογράφησε την αλληλογραφία της με τον σύζυγό της, παρουσιάζοντάς τον έτσι περισσότερο αρνητικά απ' ό,τι θα άρεσε σε κάποιους ιστορικούς.

Η Αλμα Μάλερ κρατώντας πορτρέτο του Γκούσταβ Μάλερ
Η Αλμα Μάλερ κρατώντας πορτρέτο του Γκούσταβ Μάλερ

Το τραγικό τελος

Ο Γκούσταβ Μάλερ είχε βασανιστεί από ασθένειες, όπως ο στρεπτόκοκκος αλλά και η οξεία καρδιοπάθεια, που τελικά κόστισε τη ζωή του. Η χήρα του Μάλερ ανέφερε ότι η τελευταία φράση του ήταν: "Μότσαρτλ!" (Βιενέζικο υποκοριστικό: "μικρούλη μου Μότσαρτ", "dear little Mozart!"). Θάφτηκε ύστερα από επιθυμία του δίπλα στην κόρη του Μαρία Άννα, η οποία πέθανε σε ηλικία τεσσάρων ετών από διφθερίτιδα, στο Κοιμητήριο Γκρίντσινχ της Βιέννης. Η ταφόπλακα έγραφε όπως ο ίδιος ζήτησε, μόνο το όνομά του. Ο στενός του φίλος Μπρούνο Βάλτερ, περιέγραψε την κηδεία του ως εξής: "Στις 18 Μαΐου 1911, πέθανε. Το επόμενο απόγευμα, όταν μεταφέραμε το φέρετρο στο Κοιμητήριο Γκρίντσινχ, ξέσπασε τόσο δυνατή καταιγίδα που ήταν αδύνατον να προχωρήσουμε. Το πλήθος αν και πολυάριθμο, ακολουθούσε την πομπή σε νεκρική σιγή. Την στιγμή που τελικά το φέρετρο αποτέθηκε, ο ήλιος φάνηκε πίσω από τα σύννεφα".

Κρατική Ορχήστρα Αθηνών
Κρατική Ορχήστρα Αθηνών

Info:

Κύκλος Μάλερ VII

2/11/2018 (20:30)

Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

www.megaron.gr


Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΟΔΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 23 Νοε 2020 | 15:48

Η Αιόλου κρύβει έναν αρχαιολογικό θησαυρό κάτω από την άσφαλτο- Η κεφαλή του Ερμή και οι προηγούμενες ανακαλύψεις [Εικόνες]

Με αφορμή την ανακάλυψη της κεφαλής του Ερμή το ΥΠΠΟΑ συνθέτει ένα σύντομο ιστορικό των σημαντικών ευρημάτων που βρέθηκαν στην Αιόλου και στην ευρύτερη περιοχή.

ΤΙ ΕΙΠΕ ΣΕ ΓΝΩΣΤΗ ΕΚΠΟΜΠΗ 21 Νοε 2020 | 16:54

Ο Γιώργος Τσαλίκης ξεσπά κατά της Μενδώνη: Δεν τη βλέπω καν

Ο τραγουδιστής Γιώργος Τσαλίκης επιτέθηκε, μέσω εκπομπής, στην υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΠΟΑ 18 Νοε 2020 | 20:12

Αγία Σοφία: Η αντίδραση της Unesco για τη μετατροπή σε τζαμί - Τι απάντησε η Μενδώνη

Η Ελλάδα αναμένει τα τελικά αποτελέσματα της έκθεσης της Unesco για την αλλαγή του status της Αγίας Σοφίας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 72 ΕΤΩΝ 17 Νοε 2020 | 09:15

Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Ψαριανός, ο ερμηνευτής του Μεγάλου Ερωτικού

Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Ψαριανός, ερμηνευτής των τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι.

ΣΠΑΝΙΟ ΕΥΡΗΜΑ 15 Νοε 2020 | 13:50

Μοναδική αρχαία κεφαλή βρέθηκε στο κέντρο της Αθήνας - Απεικονίζει τον θεό Ερμή

Το υπουργείο Πολιτισμού αποκάλυψε πως το εύρημα απεικονίζει τον θεό Ερμή σε ώριμη ηλικία.

ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 15 Νοε 2020 | 12:16

Βικτόρια Χίσλοπ: Προσκεκλημένη της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης

Η ελληνική προεδρία του Συμβουλίου της Ευρώπης συνεχίζει τον κύκλο διαδικτυακών συζητήσεων με τίτλο "Συζητώντας με…" και προσκεκλημένη τη Βικτόρια Χίσλοπ.

ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΣΕΙΡΕΣ 12 Νοε 2020 | 14:59

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο: Έφυγε από τη ζωή ο ηθοποιός Χρήστος Αυλωνίτης

Πέθανε ηθοποιός Χρήστος Αυλωνίτης. Νοσηλεύονταν στο νοσοκομείο ύστερα από ατύχημα που είχε με το μηχανάκι του.

ΤΑ ΥΔΑΤΑ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΕΡΡΕΑΝ ΕΠΙ ΩΡΑ ΜΕ ΟΡΜΗ 11 Νοε 2020 | 19:38

Κακοκαιρία στην Κρήτη: Πλημμύρισε ο αρχαιολογικός χώρος στα Μάλια - Εικόνες θλίψης

Ο τεράστιος όγκος βροχής που έπεσε προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες στο ανάκτορο του αρχαιολογικού χώρου στα Μάλια της Κρήτης.

ΕΙΧΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙ 5 ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ 11 Νοε 2020 | 17:30

Πέθανε ο ποιητής Δημήτρης Ελευθεράκης - Ήταν μόλις 42 ετών

Η τελευταία συλλογή του ποιητή με τίτλο "Άσπρα μήλα" θα κυκλοφορήσει στις αρχές του νέου έτους.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 81 ΕΤΩΝ 11 Νοε 2020 | 15:48

Πέθανε ο ο αμερικανός θεατρικός συγγραφέας Ισραέλ Χόροβιτς

Φυσιογνωμία του "off Broadway", ο Χόροβιτς πέθανε από καρκίνο στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη.

ΤΟΥ 1687 11 Νοε 2020 | 09:23

Απίστευτη ανακάλυψη: Ντέτεκτιβ βιβλίων εντόπισαν εκατοντάδες αντίτυπα του επαναστατικού "Principia" του Νεύτωνα

Πρόκειται για την πρώτη έκδοση των Principia του Νεύτωνα, το 1687, στο οποίο εισήγαγε τους νόμους της κίνησης και την έννοια της καθολικής βαρύτητας.

Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ FACEBOOK 10 Νοε 2020 | 19:25

Πένθος στον καλλιτεχνικό κόσμο: Πέθανε ο ηθοποιός Χρήστος Ζορμπάς

Έφυγε από τη ζωή στα 82 του χρόνια ο ηθοποιός Χρήστος Ζορμπάς

ΤΟ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ «ΑΝΤΙΟ» 10 Νοε 2020 | 18:22