Η Αθήνα πριν από 100 χρόνια με το βλέμμα της «Στρατιάς της Ανατολής»

Στιγμές καθημερινότητας στο κέντρο της πόλης με κάρα, βοσκούς και αγελάδες στον Ναό του Ηφαίστου, πωλητές στην Πανδρόσου, πλανόδιοi πωλητές σταφυλιών....

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Η Αθήνα πριν από 100 χρόνια με το βλέμμα της «Στρατιάς της Ανατολής»

Δεν πρόκειται για ταξιδιωτικές αποτυπώσεις Γάλλων περιηγητών, ούτε για τεκμήρια από τη μεγάλη γαλλική αρχαιολογική ανασκαφή στους Δελφούς, στα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι ένα σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό του 1917 που εκτίθεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και προέρχεται από τα γαλλικά στρατιωτικά αρχεία, με λήψεις που τράβηξαν δύο Γάλλοι στρατιώτες - φωτογράφοι ενός εκστρατευτικού σώματος 5000 Γάλλων της συμμαχικής «Στρατιάς της Ανατολής» στην Αθήνα, προκειμένου να στηρίξει την επάνοδο του Ελευθέριου Βενιζέλου και την επίσημη είσοδο του συνόλου της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλευρό της Αντάντ.

Ο λόγος για την έκθεση «Αθήνα 1917. Με το βλέμμα της Στρατιάς της Ανατολής» που εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς, στις 14 Σεπτεμβρίου και φέρνει στο φως λησμονημένες εικόνες της πόλης, σκηνές του δρόμου με την καθημερινότητα των ανθρώπων της, αποκαλύπτει συνοικίες που εξαφανίστηκαν λόγω πολεοδομικών αλλαγών ή και αρχαιολογικών ανασκαφών. Φέρνει, επίσης, τον απόηχο της γαλλικής παρουσίας στην Αθήνα στις αρχές του 20ου αιώνα αλλά και την ισχυρή, ήδη από τότε, πολιτιστική παρουσία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, η οποία διοργανώνει την έκθεση.

Το «βλέμμα της Στρατιάς της Ανατολής» που στρατοπέδευε στη Θεσσαλονίκη από το 1915 δρώντας στα Βαλκάνια στη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου, αντίκρισε κατεβαίνοντας το 1917 στην Αθήνα την όξυνση του Εθνικού Διχασμού μεταξύ φιλοβασιλικών και φιλοβενιζελικών. Είχε κορυφωθεί το 1916 με τον ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν οι Σύμμαχοι στην «Παλαιά Ελλάδα», προκειμένου να υποχωρήσει ο Κωνσταντίνος και με τα « Νοεμβριανά», την πρώτη ένοπλη σύγκρουση στο κέντρο της Αθήνας.

Η πρωτεύουσα πριν από εκατό χρόνια βρισκόταν στο μεταίχμιο της κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής της, λίγο πριν και από την πληθυσμιακή αλλαγή της με την έλευση των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Επαρχιώτικη Αθήνα

Στιγμές καθημερινότητας στο κέντρο της πόλης με κάρα, βοσκούς και αγελάδες στον Ναό του Ηφαίστου, πωλητές στην Πανδρόσου, πλανόδιοi πωλητές σταφυλιών, το Πάσχα του 1917, δρόμοι στα Αναφιώτικα, κομψές Αθηναίες, εμφανίζονται στην πρώτη ενότητα της έκθεσης. «Βλέπουμε κάποια πορτρέτα Αθηναίων της εποχής στα οποία παρατηρούμε ότι υπάρχει ένα είδος, θα έλεγα, επαρχιακής αυθεντικότητας. Η Αθήνα είναι πρωτεύουσα ενός κράτους με μεγάλα μνημεία κλπ. κι από την άλλη εξακολουθεί και είναι μία πόλη με έναν επαρχιώτικο ρυθμό ζωής. Να βλέπουμε ζώα στην Ακαδημίας και Πανεπιστημίου μάς φαίνεται κάπως με τη σημερινή ματιά» σχολιάζει ο Τάσος Αναστασιάδης, υπεύθυνος των Σύγχρονων Σπουδών της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, δίνοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ κάποια «κλειδιά» της έκθεσης που διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες.

Προπαγανδιστικό υλικό

Στη δεύτερη ενότητα βλέπουμε «Ημέρες πολέμου», μέσα από φωτογραφίες που τραβήχτηκαν για προπαγανδιστικούς λόγους. Φυσικά και δεν πρόκειται για τουρίστες που τραβούν φωτογραφίες σε μια ταραγμένη και φορτισμένη ιστορική εποχή. Το πολυβόλο των Γάλλων συμμάχων είναι στημένο πάνω στην Ακρόπολη, σκοπιές περιπολούν πάνω και γύρω από τον Ιερό Βράχο, αξιωματικοί επιθεωρούν, ο Γάλλος στρατηγός ξεναγείται στην Ακρόπολη, στρατιωτικές σκηνές είναι στημένες στο ιερό του Διονύσου. Ένας φαντάρος μπαλώνει τη στολή του καθισμένος πάνω σε αρχαίο βωμό.

Κλασικισμός, νεοκλασικισμός, σύγχρονη πρωτεύουσα

Η έκθεση ολοκληρώνεται με την ενότητα «Κλασσική Αθήνα, σύγχρονη πρωτεύουσα, ξεχασμένες όψεις».

«Αυτοί οι δύο Γάλλοι φωτογράφοι- στρατιώτες βρίσκονταν πριν στην Θεσσαλονίκη κι είχαν συνηθίσει σε μια "ανατολίτικη" πόλη, αρκετά πολυπολιτισμική» επισημαίνει ο κ. Αναστασιάδης. «Φτάνουν στην "κλασική" Αθήνα και την ανακαλύπτουν. Είναι οι τελευταίες στιγμές που βλέπουμε αυτή την κλασική Αθήνα του 19ου αιώνα. Γιατί το 1917 είναι η πρώτη χρονιά που αρχίζει να κτίζεται πολυκατοικία με μπετόν στην Ελλάδα. Βρισκόμαστε πέντε χρόνια πριν αρχίσουν να καταφτάνουν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες κι αλλάξει πολεοδομικά τελείως η πόλη. Οπότε είναι, ίσως, το τελευταίο μεγάλο corpus των φωτογραφιών της Αθήνας πριν μετασχηματιστεί σε πρωτεύουσα του 20ου αιώνα».

Ένα ποδήλατο ακουμπισμένο στον ναό της Απτέρου Νίκης διακρίνεται στην φωτογραφία πίσω από τους στρατιώτες. Μάλιστα στην έκθεση, «υπάρχει το γράμμα ενός εκ των δύο φωτογράφων προς την υπηρεσία του, από την οποία ζητά να του αγοράσει ένα ποδήλατο για να γυρίζει την Αθήνα και να φωτογραφίζει. Πολύ "γενναιόδωρα" η υπηρεσία τού απαντά ότι έδωσε τα χρήματα να το αγοράσει κι έτσι βρέθηκε μ' ένα μεταχειρισμένο ποδήλατο για τη δουλειά του».

Οι 110 φωτογραφίες της έκθεσης και τα δύο κινηματογραφικά φιλμ, παρουσιάζονται στο πλαίσιο ενός πενταετούς ερευνητικού προγράμματος, για τους εορτασμούς της εκατονταετηρίδας του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου. Το υλικό προέρχεται από δύο πηγές: την Etablissement de Communication et de Production Audiovisuelle de la Defense, και την Mediatheque de l'Architecture et duPatrimoine.

Η έκθεση που διοργανώνει η Γαλλική Σχολή Αθηνών στο Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς θα διαρκέσει έως τις 12 Νοεμβρίου.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 79 ΕΤΩΝ 22 Ιαν 2021 | 07:19

Πέθανε η ηθοποιός Ναταλί Ντελόν, η μοναδική σύζυγος του Αλέν Ντελόν

Η Γαλλίδα ηθοποιός Ναταλί Ντελόν, η οποία έπαιξε στην ταινία "Ο Σαμουράι" του Ζαν-Πιερ Μελβίλ με τον τότε σύζυγό της Αλέν Ντελόν, πέθανε χθες στο Παρίσι σε ηλικία 79 ετών.

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟ ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΑΠΑΣΧΑΛΙΔΟΥ 21 Ιαν 2021 | 16:08

Εντυπωσιάζουν τα σπουδαία ευρήματα από τις ανασκαφές στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο [Εικόνες]

Υστεροαρχαϊκός ναός εντοπίστηκε σε κεντρικό σημείο του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος

21 Ιαν 2021 | 14:11

Ορκωμοσία Joe Biden: Οι φωτογραφίες

Ο Joe Biden είναι και επίσημα πια ο 46ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

ΟΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 20 Ιαν 2021 | 18:40

Νέα εποχή για το Τατόι: Moυσείο, ξενοδοχεία πολυτελείας και ειδικές διαδρομές - Η μελέτη βιωσιμότητας [Εικόνες]

Παρουσιάστηκε η Μελέτη Βιωσιμότητας του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

ΤΙΣ ΑΝΑΖΗΤΟΥΣΕ ΚΑΙ Η ΙΝΤΕΡΠΟΛ 20 Ιαν 2021 | 09:17

Επαναπατρισμός δύο πολύτιμων κλεμμένων εικόνων του 18ου αιώνα - Φυλάσσονται στην ελληνική πρεσβεία του Λιβάνου

Δύο δεσποτικές εικόνες του Χριστού Παντοκράτορα και της Παναγίας Οδηγήτριας που είχαν κλαπεί από την Καρδίτσα παραδόθηκαν στην Πρεσβεία της Ελλάδας στη Βηρυτό.

ΘΛΙΨΗ ΣΤΟΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΚΟΣΜΟ 19 Ιαν 2021 | 22:24

Ηλίας Μαρινάκης: Το τελευταίο αντίο στον μπασίστα των Πελόμα Μποκιού - Αποτεφρώθηκε στη Ριτσώνα [εικόνες-βίντεο]

Ο Ηλίας Μαρινάκης είναι το τρίτο μέλος του συγκροτήματος που "έφυγε" από ανάμεσά μας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΘΑ ΔΟΘΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ 19 Ιαν 2021 | 19:04

Έρχεται το φθινόπωρο ο νέος Αστερίξ: Παγκόσμια κυκλοφορία στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου 5 εκατ. αντίτυπα

Το νέο κόμικ θα κυκλοφορήσει παγκοσμίως στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου πέντε εκατομμύρια αντίτυπα

"Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ", ΤΟ ΝΕΟ ΣΗΡΙΑΛ ΤOΥ ΜEGA 19 Ιαν 2021 | 16:31

Δυναμικό comeback της Άντζελας Γκερέκου στην υποκριτική και την τηλεόραση - Μαζί της και η Λυδία Κονιόρδου

Η μεγάλη επιστροφή στα τηλεοπτικά πλατό μετά από πολλά χρόνια για την Άντζελα Γκερέκου

ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ 19 Ιαν 2021 | 16:24

Πέθανε η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου - Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου έδινε μάχη με τον καρκίνο.

ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ 18 Ιαν 2021 | 21:13

Θλίψη: Έφυγε από τη ζωή η ηθοποιός Πόπη Κόντου

Πέθανε στην ηλικία των 94 η ηθοποιός Πόπη Κόντου

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ 18 Ιαν 2021 | 16:14

Μία ανυπότακτη ιστορία στα χρόνια της πανδημίας

Η Μαρία Αποστόλου κυκλοφορεί το πρώτο της βιβλίο και γράφει για την ανυπότακτη ιστορία. Πως η ποίηση δίνει μία άλλη εικόνα της εποχής της πανδημίας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 82 ΕΤΩΝ 17 Ιαν 2021 | 12:52

Πέθανε ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης

Έφυγε από τη ζωή ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης, σκορπώντας θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 16 Ιαν 2021 | 10:46

Βασίλης Αλεξάκης: Ο σπουδαίος συγγραφέας που έζησε ανάμεσα σε δύο γλώσσες - Τι έλεγε ο ίδιος

"Αναγκάστηκα σε όλη τη συγγραφική μου πορεία να χρησιμοποιήσω δύο γλώσσες με την επίγνωση ότι κάθε αντικείμενο είχε για μένα δύο ονόματα" τόνισε σε συνέντευξή του.