Η κοιμωμένη του Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη, η ιστορία μιας κόρης 18 ετών

Ο Έλληνας Ροντέν και η Κοιμωμένη του, ο τραγικός θάνατος από φυματίωση και το φανταστικό ειδύλλιο που ενέπνευσε τη λαϊκή φιλολογία

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η κοιμωμένη του Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη, η ιστορία μιας κόρης 18 ετών

Ακόμα και ο πιο ανίδεος παρατηρητής των γλυπτών που υπάρχουν στο Πρώτο Νεκροταφείο της Αθήνας, δε μπορεί παρά να σταθεί και να παρατηρήσει την εκφραστικότητα ενός, ίσως του πιο διάσημου γλυπτού του Γιαννούλη Χαλεπά, της Κοιμωμένης του. Ο Χαλεπάς στέκεται ισάξιος ενός Ροντέν, όχι μόνο για την εκφραστικότητα των προσώπων και των σωμάτων στα έργα του αλλά και γιατί έπειξε ένα σπουδαίο και καθοριστικό ρόλο στην Ελληνική Τέχνη.

Ο Χαλεπάς το 1876 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου άνοιξε δικό του εργαστήριο. Το 1877, λίγο καιρό πριν υποστεί νευρικό κλονισμό, ολοκλήρωσε στο μάρμαρο τον Σάτυρο που παίζει με τον Έρωτα, και τον ίδιο χρόνο άρχισε να δουλεύει το πιο διάσημο γλυπτό του, την Κοιμωμένη για τον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Την Κοιμωμένη του από το πήλινο πρόπλασμα την μετέφεραν αργότερα με το γλύφανό τους στο μάρμαρο οι μαρμαρογλύπτες Χαμηλός και Αλεξάκης.

Η κοιμωμένη του Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη, η ιστορία μιας κόρης 18 ετών

Η Κοιμωμένη του, η 18χρονη κόρη της οικογένειας Αφεντάκη, η Σοφία ή Σοφή όπως την αποκαλούσαν οι οικείοι της, πέθανε από φυματίωση. Η νεότητα, η αγνότητα και η γαλήνη της αποτυπώθηκαν από τη σμίλη του Χαλεπά. Η κόρη των Αφεντάκη της μεγάλης και πλούσιας οικογένειας από την Κίμωλο γεννήθηκε το 1855 και πέθανε το 1873. Στέκει εκεί, στο πρώτο νεκροταφείο και οι φθορές που έχει υποστεί εκτεθειμένο στη φθορά του φυσικού περιβάλλοντος και αφημένο στη δικαιοδοσία των επισκεπτών του Α΄ Νεκροταφείου είναι μεγάλες.

Συντήρηση από βανδαλισμό
Συντήρηση από βανδαλισμό

Η τραγική ιστορία του θανάτου ενός νέου κοριτσιού ενέπνευσε μια σειρά άρθρων του Σπύρου Σ. Δενδρινού, με τίτλο «η Κοιμωμένη – Το τρυφερό ρομάντζο της Σοφίας Αφεντάκη», που πρωτοδημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Προοδευτικός Φιλελεύθερος στις αρχές της δεκαετίας του ’50 σε συνέχειες σαν “λαϊκό ανάγνωσμα” και επανεκτυπώθηκαν σε βιβλίο από τις εκδόσεις Φιλιππότη με εισαγωγή της Μάρως Βαμβουνάκη. Όπως περιγράφεται στην παρουσίαση της ιστορίας “Ασχολείται με τη σύντομη αλλά αστραφτερή ζωή της Κοιμωμένης πριν κοιμηθεί. Με το περιβάλλον και το θανάσιμο ειδύλλιό της με Ιταλό τενόρο που συνάντησε μοιραία στην Οπερα της Νάπολης, πριν καλέσουν τον αλλόκοτο Τήνιο γλύπτη να τη μελετήσει στο φέρετρο και να γνωρίσει το ωραίο της πρόσωπο σε νεκρικό πια προσωπείο. […] Το έργο γράφτηκε σε χρόνια δύσκολα για τις αστικές ελληνικές κοινωνίες, που μελετούσαν ρομάντζα και άκουγαν λυγμικά τανγκό στο ραδιόφωνο, αναζητώντας σύντομα παραμύθια στη δύσκολη πεζή βιοτή”.

Η κοιμωμένη του Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη, η ιστορία μιας κόρης 18 ετών - εικόνα 3

Η ιστορία ήταν εντελώς ανυπόστατη, μιλάμε για ένα ειδύλλιο ανάμεσα στη 18χρονη Σοφία και τον Ιταλό τενόρο Τζιοβάνι Ματέο Μάριο, ο οποίος ήταν τότε 68 ετών και φυσικά δεν αυτοκτόνησε αλλά πέθανε από στηθάγχη στις 11 Δεκεμβρίου του 1883. Παρόλη την ανυπόστατη ιστορία, η μυθοπλασία φέρνει σε πρώτο πλάνο τον χαμό της δεκαοκτάχρονης.

Η «ζωή» της κόρης μετά θάνατον, έχει απειληθεί σοβαρά, ουκ ολίγες φορές. Βανδαλισμοί, κακοί καθαρισμοί, έκανα επί σειρά ετών αναγκαία την μεταφορά του γλυπτού σε ένα μέρος προστατευμένο και ασφαλές. Το μεγάλης μνημειακής αξίας γλυπτό έφτασε να βρει φιλόξενη και ασφαλή στέγη 140 χρόνια από την σμίλευσή του.

Η κοιμωμένη του Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη, η ιστορία μιας κόρης 18 ετών - εικόνα 4

Όπως ανήγγειλε η Υπουργός Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου, προετοιμάζεται η οριστική μεταφορά στην Γλυπτοθήκη της Πινακοθήκης , του αγάλματος της «Κοιμωμένης» του Γιαννούλη Χαλεπά (σύμφωνα και με την επιθυμία των κληρονόμων του καλλιτέχνη)το οποίο χρειάζεται άμεση συντήρηση. Στη θέση του στο Α’ Νεκροταφείο θα τοποθετηθεί ένα αντίγραφο υψηλών προδιαγραφών.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 08 Αυγ 2020 | 12:36

Αισχύλεια 2020: Ξεκινά το ιστορικό και ενδιαφέρον φεστιβάλ της Ελευσίνας

Το Φεστιβάλ, από τα επιδραστικότερα και μακροβιότερα στην ελληνική επικράτεια, καταξιώνεται ολοένα και περισσότερο στη συνείδηση των πολιτών.

ΟΛΟ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ 07 Αυγ 2020 | 11:55

Το Εθνικό Θέατρο συνεχίζει τις παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους

Οι εκδηλώσεις προσφέρονται δωρεάν. Το μόνο αντίτιμο είναι το εισιτήριο για την είσοδο σε κάθε χώρο.

ΕΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΣΚΗΝΙΚΟ 07 Αυγ 2020 | 10:44

Αποκάλυψη: Μετά από 50 χρόνια ο Πολ Μακάρτνεϊ αποκαλύπτει γιατί μήνυσε τους Beatles

Μίλησε σχετικά με τη διαβόητη διάλυση των Beatles το 1970 και την μυστηριώδη μήνυση που είχε καταθέσει.

ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΥΚΟΝΟΥ 05 Αυγ 2020 | 12:34

"Από τον κόσμο του Ομήρου. Τήνος και Κυκλάδες στη Μυκηναϊκή εποχή" - Μοναδική ματιά στον σπουδαίο πολιτισμό

150 αντικείμενα συγκεντρώνονται για πρώτη φορά και αποκαλύπτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του Μυκηναϊκού πολιτισμού στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων.

ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ & ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ 2020 04 Αυγ 2020 | 20:18

Επίδαυρος: Οι "Όρνιθες" πετούν στο Αρχαίο Θέατρο το τριήμερο 7-8-9 Αυγούστου

Το ΚΘΒΕ παρουσιάζει τη διαχρονική κωμωδία του Αριστοφάνη στην Επίδαυρο

ΕΝΤΟΠΙΣΤΗΚΕ ΣΕ ΓΚΑΛΕΡΙ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ 04 Αυγ 2020 | 12:23

Επαναπατρίστηκε κλεμμένη εικόνα από την Ήπειρο, έργο του 19ου αιώνα

Η εικόνα είχε κλαπεί τον Σεπτέμβριο 2005 μαζί με άλλες έντεκα εικόνες.

ΣΕ ΝΕΟ ΧΩΡΟ ΦΥΛΑΞΗΣ ΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΕΩΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 03 Αυγ 2020 | 19:00

Εκθαμβωτικά τα βασιλικά αυτοκίνητα στο Τατόι: Η συντήρηση, αποκατάσταση και μεταμόρφωσή τους [Εικόνες-Βίντεο]

Εντυπωσιάζουν τα αυτοκίνητα της τέως Βασιλικής οικογένειας με ηλικία από 55 έως 82 έτη

ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΙΣ ΚΑΝΝΕΣ 03 Αυγ 2020 | 08:25

Motorway 65: Η ελληνική ταινία που διεκδικεί τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών

Η ταινία της Εύης Καλογηροπούλου στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Καννών 2020

02 Αυγ 2020 | 20:29

Μάγεψε στη συναυλία στους Φιλίππους ο Σταύρος Ξαρχάκος - Τηρήθηκαν τα μέτρα από τους 1.000 θεατές [εικόνες,βίντεο]

Όλοι οι θεατές φορούσαν μάσκα, ενώ τηρήθηκαν και οι αποστάσεις των δύο μέτρων.

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 02 Αυγ 2020 | 11:57

"Στο Φως του Φεγγαριού": Αρβανιτάκη, Πασπαλά, Δάρρα τραγουδούν για την αυγουστιάτικη πανσέληνο

Μια μαγική βραδιά, κάτω από την αυγουστιάτικη πανσέληνο, θα χαρίσουν σε αρχαιολογικούς χώρους ανά την χώρα η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Φωτεινή Δάρρα και η Έλλη Πασπαλά - Όλο το πρόγραμμα

ΣΤΙΣ 4 ΚΑΙ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 01 Αυγ 2020 | 20:46

Με την όπερα "Η επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα" επανέρχεται η Καμεράτα στο Φεστιβάλ Αθηνών

Η παράσταση θα παρουσιαστεί στα ιταλικά, με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού την Τρίτη 4 και την Τετάρτη 5 Αυγούστου.

ΟΙ ΦΕΤΙΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 01 Αυγ 2020 | 16:58

Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας: Συναυλίες δημοφιλών καλλιτεχνών και θεατρικές παραστάσεις - Όλο το πρόγραμμα

Αύριο Κυριακή 2 Αυγούστου το ενδιαφέρον στρέφεται στο έργο "Ριχάρδος Β’ - Το Ρέκβιεμ ενός Βασιλιά" του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ 01 Αυγ 2020 | 13:05

Επίδαυρος: Όλο το ελληνικό θέατρο χειροκρότησε την Βίκυ Σταυροπούλου στην "Λυσιστράτη" [εικόνες]

Στην παράσταση, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιώπουλου, συμμετέχουν πρωταγωνιστές του θεάτρου όπως η Βίκυ Βολιώτη, η Στεφανία Γουλιώτη, ο Νίκος Ψαρράς κ.α.