Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο

Ο σκηνοθέτης της παράστασης Πάρις Μέξης μιλά στο The TOC για την όπερα του Φίλιπ Γκλας που θα ανέβει στη Διπλάρειο

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο

Ο Γιώργος Πέτρου, καλλιτεχνικός διευθυντής της Καμεράτα, όταν "ανακάλυψε" την όπερα του Φίλιπ Γκλας «Στη Σωφρονιστική Αποικία», μίλησε για αυτή με το φίλο και συνεργάτη του, σκηνοθέτη και σκηνογράφο Πάρι Μέξη. Κανείς τους δεν φαντάστηκε ότι θα την ανέβαζαν μετά από τρία χρόνια.

Ο Πάρις Μέξης διάβασε εν τω μεταξύ το διήγημα του Κάφκα, που τον συνεπήρε σε τέτοιο βαθμό, ώστε σχεδόν αποφάσισε ότι τον ενδιαφέρει να εργαστεί για μια όπερα χωρίς να έχει ακούσει πριν έστω μια νότα.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο
Πάρις Μέξης

«Σκεφτόμουν», λέει ο σκηνοθέτης, «αν θα κατάφερνε, όχι ο Γκλας, ο οποιοσδήποτε, να αποδώσει το ύφος του χωρίς να σταθεί στην επιφάνεια, στη σκηνογραφία της διήγησης που είναι ομολογουμένως πολύ δυνατή. Πριν τελειώσει ο πρόλογος, είχα ενθουσιαστεί. Η περίφημη επαναληπτικότητα και η εναλλαγή ρυθμών του Γκλας, κλείδωναν στην «μηχανή του Κάφκα» με εξαιρετική αρτιότητα. Η μουσική εργαζόταν σε τρία επίπεδα ταυτόχρονα, διηγούνταν την εξέλιξη των γεγονότων, περιέγραφε την πίσω σκέψη των χαρακτήρων χωρίς να την κρίνει και επέτρεπε στον ακροατή να προβληματιστεί και για τα δύο, όπως και το διήγημα στον αναγνώστη».

Ο Πήτερ Μπρουκ λέει: «Ένας άνθρωπος εισέρχεται σε έναν άδειο χώρο, ένας άλλος τον παρατηρεί και αυτό είναι ό,τι χρειάζεται για να δημιουργηθεί θεατρική πράξη». Ο Κάφκα τοποθετεί την Σωφρονιστική Αποικία σε μία “no man’s land” μέσα στην οποία δημιουργούνται μια σειρά από θέατρα, σύμφωνα με την άποψη του Μπρουκ, τα οποία τελικά ο αναγνώστης/ακροατής/θεατής παρατηρεί. Σύμφωνα με αυτή τη λογική οι δυο συντελεστές αποφάσισαν να ανεβάσουν την όπερα σε έναν χώρο στον οποίο δεν έχει φιλοξενηθεί θεατρική πράξη και άρα οι θεατές δεν θα ήξεραν τι να περιμένουν από το πώς θα καθίσουν μέχρι το τι θα δουν. Έναν χώρο στον οποίο οι θεατές να γίνονται μέρος της παράστασης αλλά ταυτόχρονα να διατηρούν και την αποστασιοποίησή τους. Η Σωφρονιστική Αποικία έπρεπε να είναι μια site specific παράσταση. Η Στέγη μπαίνει στο παιχνίδι και τους προτείνει τη Διπλάρειο, το μοναδικό αυτό κτίριο στην καρδιά της Αθήνας, στην πλατεία Θεάτρου. Η όπερα του Φίλιπ Γκλας είχε βρει επιτέλους τη στέγη της.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 2

Στη «Σωφρονιστική Αποικία», ο Γκλας γοητευμένος από την ιστορία του Φρανζ Κάφκα αποφάσισε να δημιουργήσει με πολύ λιτά μέσα μια όπερα για δυο φωνές και κουιντέτο εγχόρδων, ίσως σε αντιστοιχία με τα περιορισμένα μέσα που είχαν οι έγκλειστοι μουσικοί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, αλλά ασφαλώς με τη πρόθεση να κατασκευάσει ένα έργο ευέλικτο που να μπορεί να ανέβει με σχετική ευκολία.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 3

«Ο Κάφκα», λέει ο Πάρις Μέξης, «έχει κατορθώσει μέσα σε ένα μικρό διήγημα, που αποτελεί και το βασικό θεμέλιο της «Δίκης» του, να παρουσιάσει μερικές πολύ ιδιαίτερες ανθρώπινες συμπεριφορές που η παραδοχή τους και μόνο σε πολλούς προκαλεί αμηχανία. Παρουσιάζει έναν φύλακα που έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και δεν έχει λόγο για τίποτα παρά μόνο ακολουθεί εντολές, ένα θύμα που δεν έχει καμία συναίσθηση αυτοσυντήρησης, έναν Αϊχμανικό αξιωματικό/δήμιο και τέλος έναν παρατηρητή που στο βωμό της διατήρησης της ουδετερότητας του είναι διατεθειμένος να θυσιάσει την ίδια του την ανθρωπιά. Ως πέμπτος χαρακτήρας ή ως αμάλγαμα των προηγουμένων, υπάρχει μια μηχανή θανάτου της οποίας το μέλλον θα κριθεί από την έκβαση του έργου. Η περιγραφή της μηχανής του θανάτου παρότι καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του διηγήματος και το αντίστοιχο του στο λιμπρέτο της όπερας, ενώ μας μεταφέρει με εξαιρετική ακρίβεια τη διαδικασία σωφρονισμού/βασανισμού, δεν επιβεβαιώνεται μηχανικά».

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 4

Είναι πολλοί αυτοί που επιχείρησαν να κατασκευάσουν την «μηχανή του Σωφρονιστικής Αποικίας» χρησιμοποιώντας για οδηγό την περιγραφή της. Από σπουδαστές λογοτεχνίας μέχρι καλλιτέχνες διεθνούς βεληνεκούς μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως κανένας δεν κατόρθωσε να την κατασκευάσει πιστά. Η Σωφρονιστική Μηχανή μπορεί απλώς να είναι ένα λογοτεχνικό σχήμα σκόπιμα ριζωμένο στις σελίδες του διηγήματος από τις οποίες κανείς δεν μπορεί και ενδεχομένως δεν χρειάζεται να βγάλει. Η μηχανή στο διήγημα είναι ο λόγος και στην όπερα, ο λόγος και η μουσική.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 5

«Με αυτή τη σκέψη σαν αφετηρία», συνεχίζει η Πάρις Μέξης, «έπαψα να εργάζομαι σκεφτόμενος την υλική υπόσταση της μηχανής αλλά αντίθετα τρόπους με τους οποίους θα μπορούσα, μέσα στο θεατρικό χώρο και ως μέρος μια θεατρικής πράξης, να ανακατασκευάσω ή έστω να αναπαραστήσω την εμπειρία μιας ανάγνωσης και μιας ακρόασης που «σκοτώνουν».τη «μηχανή» σε ένα επίπεδο όπου να ερεθίζει αλλά και να απαιτεί τη φαντασία του θεατή για να υπάρξει αφήνοντας στον Γιώργο Πέτρου και στην Καμεράτα να φροντίσουν έτσι ώστε η μουσική του Φίλιπ Γκλας να επιβεβαιώσει την προσπάθειά μας».

Πληροφορίες:

Η ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΩΝ PHILIP GLASS ΚΑΙ FRANZ KAFKA στη Διπλάρειο

29 – 31 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2016 | ΔΙΠΛΑΡΕΙΟΣ ΣΧΟΛΗ | 20:30

Μουσική διεύθυνση: Γιώργος Πέτρου

Σκηνοθεσία: Πάρις Μέξης

Σκηνογραφία: Beetroot

Ερμηνεύουν:

Αξιωματικός: Τίμος Σιρλαντζής / Σωτήρης Τριάντης

Επισκέπτης: Γιάννης Φίλιας

Κατάδικος: Σωτήρης Τριάντης / Τίμος Σιρλαντζής

Φύλακας: Εύα Οικονόμου-Βαμβακά, Ζένια Αγκιστριώτη

Μουσικοί:

Εξάρχων: Sergiu Nastasa

Βιολιά 1: Νώντας Φίλιππας, Γιώργος Παναγιωτόπουλος, Άντζυ Κασδά

Βιολιά 2: Οtilia Alitei, Νάσος Μαρτζούκος, Αγγέλα Φαναριώτη, Louise Stahl

Βιόλες: Laurentiu Matasaru, Elisabeth Schaefer

Τσέλα: Chris Humphreys, Ιάσων Ιωάννου, Ηλίας Σακαλάκ

Κοντραμπάσο: Δημήτρης Τίγκας

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 07 Δεκ 2021 | 12:59

Χριστούγεννα στην Αθήνα: Εκδηλώσεις σε γειτονιές, θεατρικές παραστάσεις, παγοδρόμιο και πολλές εκπλήξεις [πρόγραμμα]

Τα φετινά Χριστούγεννα ο Δήμος Αθηναίων καλεί τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πρωτεύουσας να πάρουν μέρος στις λαμπερές εορταστικές εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν από 7 Δεκεμβρίου έως 13 Ιανουαρίου.

ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ 03 Δεκ 2021 | 16:06

Πέθανε ο Νίκος Σταθούλης - Εκτιμητής έργων τέχνης και βιογράφος του Ιόλα

Έχασε τη μάχη για τη ζωή ο σύμβουλος τέχνης και προσωπικός βιογράφος του Αλέξανδρου Ιόλα, Νίκος Σταθούλης.

ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΤΟ 1876 02 Δεκ 2021 | 18:41

Ελβετία: Σπάνιο ελληνικό νόμισμα πουλήθηκε στην τιμή ρεκόρ των 162.000 ευρώ

Ένα σπάνιο ελληνικό νόμισμα των 50 δραχμών έφτασε στην τιμή ρεκόρ των 162.000 ευρώ σε δημοπρασία που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ελβετία.

ΑΠΟ ΤΙΣ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 14:18

"Μικροί πυροβολισμοί μέσα στη νύχτα": Το νέο έργο του Γιάννη Καλαβριανού στο Θέατρο Τέχνης

Έμπνευση για το έργο αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της γερμανικής λογοτεχνίας, η νουβέλα "Μίχαελ Κόλχαας" του Χάινριχ Φον Κλάιστ, η οποία βασίστηκε στην αληθινή ιστορία ενός εμπόρου αλόγων, που έζησε στη Σαξονία τον 16ο αιώνα.

ΠΡΕΜΙΕΡΑ 17 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:59

"H Βίλα (Ο δρόμος που δεν πήραν)" στο Μικρό Θέατρο Κεραμεικού

Τρεις γυναίκες που τις λένε "Αλεχάνδρα" συναντιούνται σε ένα δωμάτιο, επιφορτισμένες με το καθήκον να αποφασίσουν το μέλλον της Βίλας Γκριμάλντι, ενός υπαρκτού χώρου βασανιστηρίων και δολοφονιών της Χιλής κατά την δικτατορία του Πινοσέτ.

ΑΠΟ 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:54

"Μαθήματα κωμωδίας": Η νέα παράσταση του Θοδωρή Αθερίδη στο Μικρό Παλλάς - Με εξαιρετικό καστ

Τα "Μαθήματα κωμωδίας" είναι το νέο έργο του Θοδωρή Αθερίδη που παρουσιάζεται σε δική του σκηνοθεσία, στο θέατρο Μικρό Παλλάς από την Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου.

ΑΠΟ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:21

"Χριστουγεννιάτικοι Μπελάδες" στο Θέατρο Πρόβα - Μία διαδραστική παράσταση για τα παιδιά

Το έργο έχει ανέβει με τη διαδραστική μέθοδο και στηρίζεται στη συμμετοχή των μικρών θεατών που από τη θέση τους βοηθούν ενεργά στην εξέλιξή της παράστασης.

ΑΠΟ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:15

Το παραμύθι επιστρέφει: Τα "Χριστούγεννα του Σκρουτζ" στον Πολυχώρο Πολιτισμού IDEAL

Οι μικροί μας φίλοι θα ταξιδέψουν στη μαγεία των Χριστουγέννων μέσα από τις περιπέτειες των αγαπημένων θρυλικών ηρώων του Ντίκενς, του Άντερσεν και των Γκρίμ.

6-28 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 02 Δεκ 2021 | 13:08

"Κι όμΩς κινείται": Οχτώ τελευταίες παραστάσεις για την παράσταση "9.25", στο Θέατρο Ροές

Η παράσταση "9.25" από την ομάδα χορού και ακροβασίας "Κι όμΩς κινείται" επιστρέφει την περίοδο των γιορτών στο θέατρο Ροές και μόνο για 8 τελευταίες παραστάσεις

ΤΑΙΝΙΕΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ 02 Δεκ 2021 | 08:59

Τι θα δούμε αυτή την εβδομάδα στα σινεμά: Νοσταλγία, παραμύθι και το σύμπαν του Γουές Άντερσον

Μια ενδιαφέρουσα κινηματογραφική εβδομάδα υπόσχονται στους σινεφίλ οι ταινίες που κάνουν πρεμιέρα απόψε.

ΑΠΟ 1Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 01 Δεκ 2021 | 12:14

"Πολύ Mακριά", της Caryl Churchill στο Θέατρο 104 - Ενα επίκαιρο έργο για τη βία

Το "Πολύ Mακριά" είναι μια κραυγή αγωνίας για την αυξανόμενη -και συχνά αποδεκτή- βία και απανθρωπιά σε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο διχασμένος.

«ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ» 01 Δεκ 2021 | 08:31

Χριστούγεννα στο "Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος" με παραστάσεις για όλη την οικογένεια στον Φάρο - Σε ένα ονειρικό τοπίο [πρόγραμμα]

Οι "Χριστουγεννιάτικες Ιστορίες" του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) ζωντανεύουν στον Φάρο μέσα σε ένα φωτεινό, ονειρικό τοπίο.

ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΓΙΝΑΝ ΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 Νοε 2021 | 13:20

Εκθεση φωτογραφίας στο Ναύπλιο: "Εύζωνες / Οι φύλακες των αφανών" [εικόνες]

Την ξενάγηση έκανε η φωτογράφος, ενώ παρευρέθηκαν Εύζωνες με καταγωγή από την περιοχή που μετέφεραν τις εμπειρίες τους από την θητεία τους στην Προεδρική Φρουρά.