Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο

Ο σκηνοθέτης της παράστασης Πάρις Μέξης μιλά στο The TOC για την όπερα του Φίλιπ Γκλας που θα ανέβει στη Διπλάρειο

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο

Ο Γιώργος Πέτρου, καλλιτεχνικός διευθυντής της Καμεράτα, όταν "ανακάλυψε" την όπερα του Φίλιπ Γκλας «Στη Σωφρονιστική Αποικία», μίλησε για αυτή με το φίλο και συνεργάτη του, σκηνοθέτη και σκηνογράφο Πάρι Μέξη. Κανείς τους δεν φαντάστηκε ότι θα την ανέβαζαν μετά από τρία χρόνια.

Ο Πάρις Μέξης διάβασε εν τω μεταξύ το διήγημα του Κάφκα, που τον συνεπήρε σε τέτοιο βαθμό, ώστε σχεδόν αποφάσισε ότι τον ενδιαφέρει να εργαστεί για μια όπερα χωρίς να έχει ακούσει πριν έστω μια νότα.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο
Πάρις Μέξης

«Σκεφτόμουν», λέει ο σκηνοθέτης, «αν θα κατάφερνε, όχι ο Γκλας, ο οποιοσδήποτε, να αποδώσει το ύφος του χωρίς να σταθεί στην επιφάνεια, στη σκηνογραφία της διήγησης που είναι ομολογουμένως πολύ δυνατή. Πριν τελειώσει ο πρόλογος, είχα ενθουσιαστεί. Η περίφημη επαναληπτικότητα και η εναλλαγή ρυθμών του Γκλας, κλείδωναν στην «μηχανή του Κάφκα» με εξαιρετική αρτιότητα. Η μουσική εργαζόταν σε τρία επίπεδα ταυτόχρονα, διηγούνταν την εξέλιξη των γεγονότων, περιέγραφε την πίσω σκέψη των χαρακτήρων χωρίς να την κρίνει και επέτρεπε στον ακροατή να προβληματιστεί και για τα δύο, όπως και το διήγημα στον αναγνώστη».

Ο Πήτερ Μπρουκ λέει: «Ένας άνθρωπος εισέρχεται σε έναν άδειο χώρο, ένας άλλος τον παρατηρεί και αυτό είναι ό,τι χρειάζεται για να δημιουργηθεί θεατρική πράξη». Ο Κάφκα τοποθετεί την Σωφρονιστική Αποικία σε μία “no man’s land” μέσα στην οποία δημιουργούνται μια σειρά από θέατρα, σύμφωνα με την άποψη του Μπρουκ, τα οποία τελικά ο αναγνώστης/ακροατής/θεατής παρατηρεί. Σύμφωνα με αυτή τη λογική οι δυο συντελεστές αποφάσισαν να ανεβάσουν την όπερα σε έναν χώρο στον οποίο δεν έχει φιλοξενηθεί θεατρική πράξη και άρα οι θεατές δεν θα ήξεραν τι να περιμένουν από το πώς θα καθίσουν μέχρι το τι θα δουν. Έναν χώρο στον οποίο οι θεατές να γίνονται μέρος της παράστασης αλλά ταυτόχρονα να διατηρούν και την αποστασιοποίησή τους. Η Σωφρονιστική Αποικία έπρεπε να είναι μια site specific παράσταση. Η Στέγη μπαίνει στο παιχνίδι και τους προτείνει τη Διπλάρειο, το μοναδικό αυτό κτίριο στην καρδιά της Αθήνας, στην πλατεία Θεάτρου. Η όπερα του Φίλιπ Γκλας είχε βρει επιτέλους τη στέγη της.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 2

Στη «Σωφρονιστική Αποικία», ο Γκλας γοητευμένος από την ιστορία του Φρανζ Κάφκα αποφάσισε να δημιουργήσει με πολύ λιτά μέσα μια όπερα για δυο φωνές και κουιντέτο εγχόρδων, ίσως σε αντιστοιχία με τα περιορισμένα μέσα που είχαν οι έγκλειστοι μουσικοί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, αλλά ασφαλώς με τη πρόθεση να κατασκευάσει ένα έργο ευέλικτο που να μπορεί να ανέβει με σχετική ευκολία.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 3

«Ο Κάφκα», λέει ο Πάρις Μέξης, «έχει κατορθώσει μέσα σε ένα μικρό διήγημα, που αποτελεί και το βασικό θεμέλιο της «Δίκης» του, να παρουσιάσει μερικές πολύ ιδιαίτερες ανθρώπινες συμπεριφορές που η παραδοχή τους και μόνο σε πολλούς προκαλεί αμηχανία. Παρουσιάζει έναν φύλακα που έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και δεν έχει λόγο για τίποτα παρά μόνο ακολουθεί εντολές, ένα θύμα που δεν έχει καμία συναίσθηση αυτοσυντήρησης, έναν Αϊχμανικό αξιωματικό/δήμιο και τέλος έναν παρατηρητή που στο βωμό της διατήρησης της ουδετερότητας του είναι διατεθειμένος να θυσιάσει την ίδια του την ανθρωπιά. Ως πέμπτος χαρακτήρας ή ως αμάλγαμα των προηγουμένων, υπάρχει μια μηχανή θανάτου της οποίας το μέλλον θα κριθεί από την έκβαση του έργου. Η περιγραφή της μηχανής του θανάτου παρότι καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του διηγήματος και το αντίστοιχο του στο λιμπρέτο της όπερας, ενώ μας μεταφέρει με εξαιρετική ακρίβεια τη διαδικασία σωφρονισμού/βασανισμού, δεν επιβεβαιώνεται μηχανικά».

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 4

Είναι πολλοί αυτοί που επιχείρησαν να κατασκευάσουν την «μηχανή του Σωφρονιστικής Αποικίας» χρησιμοποιώντας για οδηγό την περιγραφή της. Από σπουδαστές λογοτεχνίας μέχρι καλλιτέχνες διεθνούς βεληνεκούς μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως κανένας δεν κατόρθωσε να την κατασκευάσει πιστά. Η Σωφρονιστική Μηχανή μπορεί απλώς να είναι ένα λογοτεχνικό σχήμα σκόπιμα ριζωμένο στις σελίδες του διηγήματος από τις οποίες κανείς δεν μπορεί και ενδεχομένως δεν χρειάζεται να βγάλει. Η μηχανή στο διήγημα είναι ο λόγος και στην όπερα, ο λόγος και η μουσική.

Η Σωφρονιστική αποικία του Κάφκα κάνει απόβαση στη Διπλάρειο - εικόνα 5

«Με αυτή τη σκέψη σαν αφετηρία», συνεχίζει η Πάρις Μέξης, «έπαψα να εργάζομαι σκεφτόμενος την υλική υπόσταση της μηχανής αλλά αντίθετα τρόπους με τους οποίους θα μπορούσα, μέσα στο θεατρικό χώρο και ως μέρος μια θεατρικής πράξης, να ανακατασκευάσω ή έστω να αναπαραστήσω την εμπειρία μιας ανάγνωσης και μιας ακρόασης που «σκοτώνουν».τη «μηχανή» σε ένα επίπεδο όπου να ερεθίζει αλλά και να απαιτεί τη φαντασία του θεατή για να υπάρξει αφήνοντας στον Γιώργο Πέτρου και στην Καμεράτα να φροντίσουν έτσι ώστε η μουσική του Φίλιπ Γκλας να επιβεβαιώσει την προσπάθειά μας».

Πληροφορίες:

Η ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΩΝ PHILIP GLASS ΚΑΙ FRANZ KAFKA στη Διπλάρειο

29 – 31 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2016 | ΔΙΠΛΑΡΕΙΟΣ ΣΧΟΛΗ | 20:30

Μουσική διεύθυνση: Γιώργος Πέτρου

Σκηνοθεσία: Πάρις Μέξης

Σκηνογραφία: Beetroot

Ερμηνεύουν:

Αξιωματικός: Τίμος Σιρλαντζής / Σωτήρης Τριάντης

Επισκέπτης: Γιάννης Φίλιας

Κατάδικος: Σωτήρης Τριάντης / Τίμος Σιρλαντζής

Φύλακας: Εύα Οικονόμου-Βαμβακά, Ζένια Αγκιστριώτη

Μουσικοί:

Εξάρχων: Sergiu Nastasa

Βιολιά 1: Νώντας Φίλιππας, Γιώργος Παναγιωτόπουλος, Άντζυ Κασδά

Βιολιά 2: Οtilia Alitei, Νάσος Μαρτζούκος, Αγγέλα Φαναριώτη, Louise Stahl

Βιόλες: Laurentiu Matasaru, Elisabeth Schaefer

Τσέλα: Chris Humphreys, Ιάσων Ιωάννου, Ηλίας Σακαλάκ

Κοντραμπάσο: Δημήτρης Τίγκας

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΘΛΙΨΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΣ 25 Νοε 2020 | 10:12

Μαρία Μοσχολιού: "Εφυγε" η επί χρόνια Πρωθιέρεια στην Αφή της Ολυμπιακής Φλόγας

Έφυγε από τη ζωή η Μαρία Μοσχολιού, επί χρόνια Πρωθιέρεια στην Αφή της Ολυμπιακής Φλόγας, σκορπίζοντας θλίψη στους ανθρώπους του αθλητισμού και του πολιτισμού.

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΜΕ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΕΣ 24 Νοε 2020 | 18:36

Απίστευτο: Κλοπή σημειωματαρίων του Δαρβίνου από το Κέμπριτζ δηλώθηκε 20 χρόνια αργότερα - Τι συνέβη

Ένα από τα σημειωματάρια του Δαρβίνου που εκλάπησαν περιέχει το διάσημο σκίτσο του Tree of Life που εξερευνά την εξελικτική σχέση μεταξύ των ειδών.

ΟΔΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 23 Νοε 2020 | 15:48

Η Αιόλου κρύβει έναν αρχαιολογικό θησαυρό κάτω από την άσφαλτο- Η κεφαλή του Ερμή και οι προηγούμενες ανακαλύψεις [Εικόνες]

Με αφορμή την ανακάλυψη της κεφαλής του Ερμή το ΥΠΠΟΑ συνθέτει ένα σύντομο ιστορικό των σημαντικών ευρημάτων που βρέθηκαν στην Αιόλου και στην ευρύτερη περιοχή.

ΤΙ ΕΙΠΕ ΣΕ ΓΝΩΣΤΗ ΕΚΠΟΜΠΗ 21 Νοε 2020 | 16:54

Ο Γιώργος Τσαλίκης ξεσπά κατά της Μενδώνη: Δεν τη βλέπω καν

Ο τραγουδιστής Γιώργος Τσαλίκης επιτέθηκε, μέσω εκπομπής, στην υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΠΟΑ 18 Νοε 2020 | 20:12

Αγία Σοφία: Η αντίδραση της Unesco για τη μετατροπή σε τζαμί - Τι απάντησε η Μενδώνη

Η Ελλάδα αναμένει τα τελικά αποτελέσματα της έκθεσης της Unesco για την αλλαγή του status της Αγίας Σοφίας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 72 ΕΤΩΝ 17 Νοε 2020 | 09:15

Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Ψαριανός, ο ερμηνευτής του Μεγάλου Ερωτικού

Έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης Ψαριανός, ερμηνευτής των τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι.

ΣΠΑΝΙΟ ΕΥΡΗΜΑ 15 Νοε 2020 | 13:50

Μοναδική αρχαία κεφαλή βρέθηκε στο κέντρο της Αθήνας - Απεικονίζει τον θεό Ερμή

Το υπουργείο Πολιτισμού αποκάλυψε πως το εύρημα απεικονίζει τον θεό Ερμή σε ώριμη ηλικία.

ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 15 Νοε 2020 | 12:16

Βικτόρια Χίσλοπ: Προσκεκλημένη της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης

Η ελληνική προεδρία του Συμβουλίου της Ευρώπης συνεχίζει τον κύκλο διαδικτυακών συζητήσεων με τίτλο "Συζητώντας με…" και προσκεκλημένη τη Βικτόρια Χίσλοπ.

ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΣΕΙΡΕΣ 12 Νοε 2020 | 14:59

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο: Έφυγε από τη ζωή ο ηθοποιός Χρήστος Αυλωνίτης

Πέθανε ηθοποιός Χρήστος Αυλωνίτης. Νοσηλεύονταν στο νοσοκομείο ύστερα από ατύχημα που είχε με το μηχανάκι του.

ΤΑ ΥΔΑΤΑ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΕΡΡΕΑΝ ΕΠΙ ΩΡΑ ΜΕ ΟΡΜΗ 11 Νοε 2020 | 19:38

Κακοκαιρία στην Κρήτη: Πλημμύρισε ο αρχαιολογικός χώρος στα Μάλια - Εικόνες θλίψης

Ο τεράστιος όγκος βροχής που έπεσε προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες στο ανάκτορο του αρχαιολογικού χώρου στα Μάλια της Κρήτης.

ΕΙΧΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙ 5 ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ 11 Νοε 2020 | 17:30

Πέθανε ο ποιητής Δημήτρης Ελευθεράκης - Ήταν μόλις 42 ετών

Η τελευταία συλλογή του ποιητή με τίτλο "Άσπρα μήλα" θα κυκλοφορήσει στις αρχές του νέου έτους.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 81 ΕΤΩΝ 11 Νοε 2020 | 15:48

Πέθανε ο ο αμερικανός θεατρικός συγγραφέας Ισραέλ Χόροβιτς

Φυσιογνωμία του "off Broadway", ο Χόροβιτς πέθανε από καρκίνο στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη.

ΤΟΥ 1687 11 Νοε 2020 | 09:23

Απίστευτη ανακάλυψη: Ντέτεκτιβ βιβλίων εντόπισαν εκατοντάδες αντίτυπα του επαναστατικού "Principia" του Νεύτωνα

Πρόκειται για την πρώτη έκδοση των Principia του Νεύτωνα, το 1687, στο οποίο εισήγαγε τους νόμους της κίνησης και την έννοια της καθολικής βαρύτητας.