«Καστοριάδης: Μια ζωή», η πρώτη βιογραφία του μεγάλου στοχαστή

Πρώτη βιογραφία του Κ. Καστοριάδη που παραμένει πάντα επίκαιρος, για τη διεισδυτική κριτική του στην υπάρχουσα τάξη πραγμάτων και για το πρόταγμα της αυτονομίας

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
«Καστοριάδης: Μια ζωή», η πρώτη βιογραφία του μεγάλου στοχαστή

Αυτός ο κοσμοπολίτης Έλληνας, που δεν έπαψε ποτέ να μελετά την αρχαιοελληνική φιλοσοφία και να εμπνέεται από την αθηναϊκή δημοκρατία του 5ου π.Χ. αιώνα, παραμένει πάντα επίκαιρος, τόσο για τη διεισδυτική κριτική του στην υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, όσο και για το πρόταγμα της αυτονομίας, το οποίο ποτέ δεν έπαψε να προβάλλει ως προϋπόθεση για την εμβάθυνση της δημοκρατίας και τη χειραφέτηση της κοινωνίας.

Αυτή είναι η οπρώτη βιογραφία του γραμμένη από τον Φρανσουά Ντος. Βασίζεται σε ενδελεχή έρευνα αρκετών ετών, μέρος της οποίας ήταν και οι συζητήσεις του με περίπου πενήντα άτομα που γνώριζαν τον Καστοριάδη και συνεργάστηκαν κατά καιρούς μαζί του. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις σε μετάφραση Ανδρέα Παππά.

Με αφετηρία τη νεανική πολιτική δράση του Καστοριάδη στην κατεχόμενη Αθήνα, ο François Dosse αναφέρεται αρχικά στην άφιξή του στο Παρίσι –ήταν κι αυτός ένας από τους υπότροφους που ταξίδεψαν με το θρυλικό «Ματαρόα»–, τη συμμετοχή του στο γαλλικό τροτσκιστικό κίνημα, την ίδρυση του περιοδικού Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα, στο οποίο θα βάλει τη σφραγίδα του.

«Καστοριάδης: Μια ζωή», η πρώτη βιογραφία του μεγάλου στοχαστή

Αν και για κάποιο παράξενο λόγο δε διδάσκεται στο πανεπιστήμιο, το έργο του φιλοσόφου Κορνήλιου Καστοριάδη συνεχίζει μέχρι σήμερα με υπόγειο τρόπο την πορεία του. Στην βιογραφία του, την οποία υπογράφει ο ιστορικός François Dosse, αποκαλύπτεται η διαύγεια της πολιτικής σκέψης του Καστοριάδη, η οποία ανιχνεύεται πίσω από πολλούς αριστερούς διανοούμενους σήμερα και αναφέρεται στα ζητήματα της αυτονομίας, τη φαντασία ή την χειραφέτηση. Στο πνευματικό τοπίο της Γαλλίας των τελευταίων χρόνων ο Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997), αποτελεί ειδική περίπτωση.

Το παραγωγικό του έργο συνεχίζεται να διαβάζεται και να ξαναδιαβάζεται παρόλο που ο εικονοκλαστικός αυτός φιλόσοφος δεν απολαμβάνει το κύρος των μεγάλων μορφών της γενιάς του όπως ο Ντελέζ, ο Φουκώ, ο Ντεριντά, ο Μπουρντιέ. Ο Francois Dosse, απεικονίζει το προσωπικό και πνευματικό του πλαίσιο του ως μαντείου, ενός σοφού του παρόντος χρόνου που αφιέρωσε τη ζωή του στην ατομική και συλλογική χειραφέτηση, για να "αφυπνίσει τους συγχρόνους του από τον πολιτικό τους ύπνο." Όμως ο Καστοριάδης ήταν το κεντρικό πρόσωπο στη γαλλική πνευματική ζωή στη δεκαετία του '50. Αυτό υποστηρίζει η πρώτη βιογραφία του, γραμμένη από το François Dosse.

Ο Καστοριάδης βρέθηκε μακριά από το βήμα στο οποίο επικρατούσε η φιλελεύθερη σκέψη, καθώς η δική του ήταν μια τοποθετημένη πολιτική σκέψη που δίνει μεγάλη σημασία στο ιστορικό και ανθρωπολογικό πλαίσιο. Ήταν ένας από τους διανοούμενους που αντιστάθηκε στην καταδίκη της επαναστατικής προοπτικής σύμφωνα με τον Dosse. Η σκέψη του Καστοριάδη προτείνει ένα δρόμο που στηρίζεται στην αξία των κοινωνικών δεσμών και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους. Ο Καστοριάδης ήταν πρωτοπόρος της σοβαρής κριτικής του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού. Η ομάδα και το περιοδικό που ιδρύει «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα» ιδεολογικά και πολιτικά ασκεί δριμύτατη κριτική στο σοβιετικό μαρξιστικό μοντέλο, το οποίο χαρακτηρίζει «γραφειοκρατικό καπιταλισμό». Ο Καστοριάδης υπερασπίζεται μια επανάσταση χωρίς εμφύλιο πόλεμο ή αιματοχυσία, με τροποποίηση των κεντρικών θεσμών της κοινωνίας, μέσα από τις δραστηριότητες της κοινωνίας.

«Καστοριάδης: Μια ζωή», η πρώτη βιογραφία του μεγάλου στοχαστή - εικόνα 2

Όλες οι εργασίες του, δαιδαλώδεις, αταξινόμητες, αναπτύσσουν έναν προβληματισμό σχετικά με τη δυνατότητα δημιουργίας της κοινωνικής και πολιτικής αυτονομίας. Από τη δεκαετία του '50 για να καθορίσει την κοινωνία του αύριο και τον σοσιαλιστικό ορίζοντα, ο Καστοριάδης θεωρητικολογεί με αυτή την έννοια, ως το υπομόχλιο της φιλοσοφίας του: η αυτονομία, η οποία προϋποθέτει την ικανότητα των κοινωνικών φορέων για την αυτο-διαχείριση. Εξ ου και το ενδιαφέρον του στράφηκε στο θέμα της αυτο-οργάνωσης, ιδίως μέσω ενός γόνιμου διαλόγου με το βιολόγο Francisco Varela. Στα μέσα της δεκαετίας του στρέφεται προς την ψυχανάλυση και αυτή τον οδηγεί σε μια καινούργια φιλοσοφική κατανόηση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του ανθρώπου, η οποία αποτυπώνεται στο κλασικό, πλέον, έργο του «Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας» (1975). Ο Dosse σημειώνει την επιρροή του Καστοριάδη όχι μόνο στο Μάη του 68, αλλά και σε όλα τα φοιτητικά κινήματα της δεκαετίας του 60.

Ο Καστοριάδης παρέμεινε πάντα πιστός στο ιδανικό της χειραφέτησης και το σχήμα της πνευματικής κριτικής. Ο François Dosse, απεικονίζει το προσωπικό και πνευματικό του πλαίσιο του ως μαντείου, ενός σοφού του παρόντος χρόνου που αφιέρωσε τη ζωή του στην ατομική και συλλογική χειραφέτηση, για να "αφυπνίσει τους συγχρόνους του από τον πολιτικό τους ύπνο."

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 79 ΕΤΩΝ 22 Ιαν 2021 | 07:19

Πέθανε η ηθοποιός Ναταλί Ντελόν, η μοναδική σύζυγος του Αλέν Ντελόν

Η Γαλλίδα ηθοποιός Ναταλί Ντελόν, η οποία έπαιξε στην ταινία "Ο Σαμουράι" του Ζαν-Πιερ Μελβίλ με τον τότε σύζυγό της Αλέν Ντελόν, πέθανε χθες στο Παρίσι σε ηλικία 79 ετών.

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟ ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΑΠΑΣΧΑΛΙΔΟΥ 21 Ιαν 2021 | 16:08

Εντυπωσιάζουν τα σπουδαία ευρήματα από τις ανασκαφές στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο [Εικόνες]

Υστεροαρχαϊκός ναός εντοπίστηκε σε κεντρικό σημείο του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος

21 Ιαν 2021 | 14:11

Ορκωμοσία Joe Biden: Οι φωτογραφίες

Ο Joe Biden είναι και επίσημα πια ο 46ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

ΟΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 20 Ιαν 2021 | 18:40

Νέα εποχή για το Τατόι: Moυσείο, ξενοδοχεία πολυτελείας και ειδικές διαδρομές - Η μελέτη βιωσιμότητας [Εικόνες]

Παρουσιάστηκε η Μελέτη Βιωσιμότητας του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

ΤΙΣ ΑΝΑΖΗΤΟΥΣΕ ΚΑΙ Η ΙΝΤΕΡΠΟΛ 20 Ιαν 2021 | 09:17

Επαναπατρισμός δύο πολύτιμων κλεμμένων εικόνων του 18ου αιώνα - Φυλάσσονται στην ελληνική πρεσβεία του Λιβάνου

Δύο δεσποτικές εικόνες του Χριστού Παντοκράτορα και της Παναγίας Οδηγήτριας που είχαν κλαπεί από την Καρδίτσα παραδόθηκαν στην Πρεσβεία της Ελλάδας στη Βηρυτό.

ΘΛΙΨΗ ΣΤΟΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΚΟΣΜΟ 19 Ιαν 2021 | 22:24

Ηλίας Μαρινάκης: Το τελευταίο αντίο στον μπασίστα των Πελόμα Μποκιού - Αποτεφρώθηκε στη Ριτσώνα [εικόνες-βίντεο]

Ο Ηλίας Μαρινάκης είναι το τρίτο μέλος του συγκροτήματος που "έφυγε" από ανάμεσά μας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΘΑ ΔΟΘΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ 19 Ιαν 2021 | 19:04

Έρχεται το φθινόπωρο ο νέος Αστερίξ: Παγκόσμια κυκλοφορία στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου 5 εκατ. αντίτυπα

Το νέο κόμικ θα κυκλοφορήσει παγκοσμίως στις 21 Οκτωβρίου σε περίπου πέντε εκατομμύρια αντίτυπα

"Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ", ΤΟ ΝΕΟ ΣΗΡΙΑΛ ΤOΥ ΜEGA 19 Ιαν 2021 | 16:31

Δυναμικό comeback της Άντζελας Γκερέκου στην υποκριτική και την τηλεόραση - Μαζί της και η Λυδία Κονιόρδου

Η μεγάλη επιστροφή στα τηλεοπτικά πλατό μετά από πολλά χρόνια για την Άντζελα Γκερέκου

ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ 19 Ιαν 2021 | 16:24

Πέθανε η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου - Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ηθοποιός Πένυ Σταυροπούλου έδινε μάχη με τον καρκίνο.

ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ 18 Ιαν 2021 | 21:13

Θλίψη: Έφυγε από τη ζωή η ηθοποιός Πόπη Κόντου

Πέθανε στην ηλικία των 94 η ηθοποιός Πόπη Κόντου

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ 18 Ιαν 2021 | 16:14

Μία ανυπότακτη ιστορία στα χρόνια της πανδημίας

Η Μαρία Αποστόλου κυκλοφορεί το πρώτο της βιβλίο και γράφει για την ανυπότακτη ιστορία. Πως η ποίηση δίνει μία άλλη εικόνα της εποχής της πανδημίας.

ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 82 ΕΤΩΝ 17 Ιαν 2021 | 12:52

Πέθανε ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης

Έφυγε από τη ζωή ο ηθοποιός Γιάννης Ροζάκης, σκορπώντας θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 16 Ιαν 2021 | 10:46

Βασίλης Αλεξάκης: Ο σπουδαίος συγγραφέας που έζησε ανάμεσα σε δύο γλώσσες - Τι έλεγε ο ίδιος

"Αναγκάστηκα σε όλη τη συγγραφική μου πορεία να χρησιμοποιήσω δύο γλώσσες με την επίγνωση ότι κάθε αντικείμενο είχε για μένα δύο ονόματα" τόνισε σε συνέντευξή του.