Μια συγκλονιστική περφόρμανς στο AS ONE της Αμπράμοβιτς

Μια νέα γυναίκα που πάσχει από μυϊκή δυστροφία με αναπηρία πάνω από 80% δείχνει ότι η μέρα είναι πολύ μικρή για αυτά που κάνει και η τέχνη δεν έχει όρια

Αργυρώ Μποζώνη
ΓΡΑΦΕΙ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια συγκλονιστική περφόρμανς στο AS ONE της Αμπράμοβιτς

Δε χρειάζεται πρόλογος. Αυτή ήταν η πιο συγκλονιστική περφόρμανς στο μουσείο Μπενάκη στο AS ONE, της Μαρίνας Αμπράμοβιτς. Η Εύα Λαμπάρα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Γραφίστρια, φοιτήτρια στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Αθήνας, ηθοποιός και περφόρμερ. Από τους πιο γενναίους ανθρώπους. Μια εξαιρετική καλλιτέχνης. Αυτή είναι η ιστορία που αφηγήθηκε:

Με λένε Εύα Λαμπάρα και θέλω πριν απ’όλα να σας μιλήσω γι αυτό που όλοι βλέπετε, συναντάτε στο δρόμο (καλά, όχι τόσο συχνά), αλλά ντρέπεστε να ρωτήσετε. Πάσχω από μυϊκή δυστροφία, τύπου τυνησιακή. Είναι μια μετάλλαξη της μυϊκής δυστροφίας τύπου Duchenne-Becker, που πήρε τ όνομά της από τη χώρα που διαγνώστηκε για πρώτη φορά περιστατικό αυτού του τύπου, την Τυνησία.

Η πάθηση παρουσιάζει τα πρώτα συμπτώματα κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Το γονίδιο που ευθύνεται για τη νόσο ονομάζεται δυστροφίνη, βρίσκεται στο φυλετικό χρωμόσωμα Χ και είναι ένα από τα μεγαλύτερα σε μέγεθος γονίδια του ανθρώπου. Σε μένα εμφανίστηκε σε ηλικία 7 ετών.

Μια συγκλονιστική περφόρμανς στο AS ONE της Αμπράμοβιτς
Αννίτα Καπουσίδη, Εύα Λαμπάρα

Καθώς η πάθηση εξελίσσεται, εμφανίζεται μυϊκή αδυναμία και περιοριστικού τύπου αναπνευστική ανεπάρκεια που οδηγεί σε λειτουργικές δυσκολίες και οι πάσχοντες χρειάζονται από ένα σημείο και μετά, αναπηρικό αμαξίδιο.

Για μένα, όλα σχετικά με την τέχνη ξεκίνησαν από την εικόνα. Σκεφτόμουν με εικόνες, φανταζόμουν με εικόνες, εκφραζόμουν με εικόνες. Γι αυτό και η ζωγραφική ήταν η πρώτη μου απόπειρα έκφρασης. Κάπως έτσι άρχισα να κάνω τις εικόνες του μυαλού μου ιστορίες. Και μετά, ήθελα αυτές τις ιστορίες να τις δω να ζωντανεύουν. Για μένα το θέατρο ανήκε στον κόσμο του ‘ονείρου’. Κάτι δηλ. Που ονειρευόμουν να μπορώ να κάνω. Η πρώτη μου επαφή έγινε με το θεατρικό εργαστήρι του MDA HELLAS. Το MDA HELLAS, είναι ο φορέας για ανθρώπους με νευρομυϊκές παθήσεις στην Ελλάδα.

Μέσα από το θέατρο, άρχισα να νιώθω πιο άνετα με την παρουσία μου σ έναν χώρο, είτε αυτός ήταν η σκηνή, είτε σε κοινωνικό επίπεδο. Άρχισα να παίρνω πρωτοβουλίες, εξέλιξα την κριτική μου σκέψη, έμαθα να είμαι κομμάτι ενός συνόλου. Τα λόγια και η αποστήθισή τους δεν ήταν ποτέ πρόβλημα για μένα. Είχα σταματήσει να νιώθω περιέργα με την παρουσία μου, όχι όμως και με το σώμα μου. Ακόμα ένιωθα ότι ‘φέρω’ κάτι μαζί μου, κάτι που δεν μου ανήκε, που μου ήταν ξένο.

Μια συγκλονιστική περφόρμανς στο AS ONE της Αμπράμοβιτς - εικόνα 2

Ένιωσα για πρώτη φορά κάτι τόσο έντονο που δύσκολα περιγράφεται. Για πρώτη φορά, ένιωσα την κίνηση. Φωτίστηκαν πράγματα που δεν είχα σκεφτεί και δεν είχα νιώσει πριν. Άλλαξε ο τρόπος σκέψης μου και το πως λειτουργώ εγώ μέσα σ ένα θεατρικό πλαίσιο.

Με το θεατρικό έργο, τον λόγο, ένιωσα πολλές φορές να περιορίζομαι. Με την περφόρμανς νιώθω ελεύθερη πνευματικά και σωματικα. Η διαδικασία της περφόρμανς μου ξεκλειδώνει μια εσωτερική πάλη ανάμεσα στην κίνηση και την ακινησία. Ένιωθα για πολλά χρόνια εγκλωβισμένη στο ίδιο μου το σώμα. Πλέον δε φοβάμαι να πειραματιστώ με το σώμα μου, νιώθω πως έτσι αρχίζω να το γνωρίζω επιτέλους. Και χαίρομαι πολύ γι αυτό, γιατί κάθε μέρα που περνάει μέσα από τη διαδικασία της αναζήτησης και των αυτοσχεδιασμών, που έχω τη δυνατότητα και την ελευθερία να δοκιμάζω πλέον πράγματα και ευτυχώς η Αννίτα σταμάτησε πλέον να φοβάται μη σπάσω, κάθε μέρα είναι μια έκπληξη για μένα. Και συνειδητοποιώ πόσο ξένη υπήρξα μέσα στο ίδιο μου το σώμα.

Μια συγκλονιστική περφόρμανς στο AS ONE της Αμπράμοβιτς - εικόνα 3

Ο τρόπος που δουλεύω ξεκινάει αρχικά με το ‘κάτι θέλω να πω’. Αυτό που μ ενδιαφέρει κυρίως είναι να σκεφτούμε ξανά αυτά που θεωρούμε δεδομένα, από τα πιο απλά, τις βιολογικές μας λειτουργίες, μέχρι τα πιο σύνθετα. Να σκεφτούμε έξω από κλειστά σχήματα. Μ αρέσει να προσπαθώ να βρω τρόπους να επικοινωνήσω, χωρίς τον λόγο. Με το σώμα μου. Το αγαπημένο, πια σώμα μου. Ένα σώμα αδύναμο και ακίνητο, μα ενεργειακά στο 100%. Ξεκινάω απομονώντας την ελάχιστη κίνηση και επικεντρώνομαι σ αυτή. Μ αρέσει να χρησιμοποιώ διάφορα υλικά ή τεχνικά μέσα. Επίσης, ‘βλέπω’ πλέον το σώμα μου και εκτός αμαξιδίου, σε θέσεις ‘άβολες’ εως και δύσκολες για τις δικές μου δυνατότητες. Εκεί, η πάθησή μου μ έχει διδάξει να λειτουργώ και ν αντιμετωπίζω τον πόνο με το μυαλό. Με υπομονή και αυτοσυγκέντρωση.

Εδώ είμαι. Αυτό ένιωσα ανακαλύπτοντας την περφόρμανς. Έναν καινούργιο για μένα μαγικό τόπο. Που μ έκανε να δω ποια αληθινά είμαι. Ένας καθρέφτης που όσο πιο πολύ κοιτάζω, τόσο καλύτερα γνωρίζω εμένα.

Δυστυχώς η χώρα μου δε με στηρίζει όσο τη στηρίζω εγώ. Στην Ελλάδα όπως ίσως ξέρετε, ισχύει ακομα ο νόμος περί αρτιμέλειας για να σπουδάσεις σε μια δραματική σχολή. Αυτό όμως δε μπορεί να με εμποδίσει. Σήμερα είμαι μέλος μίας νέας καλλιτεχνικής ομάδας (ARTimeleia) που δημιουργήθηκε από την αννιτα που είναι και ο άνθρωπος που μέσα από το θεατρικό εργαστήρι του mda hellas με ώθησε στο να αξιοποιήσω το σώμα μου.

Μια συγκλονιστική περφόρμανς στο AS ONE της Αμπράμοβιτς - εικόνα 4

Η σκηνοθέτης και συνεργάτης της Αννίτα Καπουζίδη λέει: Για μένα αυτός είναι και ο ρόλος του θεάτρου(πόσο μάλλον της περφόρμανς). Η μετακίνηση. Και τα όρια. Η αναμέτρηση. Όλοι έχουμε ανάγκη την αναμετρηση με τα όριά μας, άλλος λίγο, άλλος πιο πολύ. Μεγαλύτερα όρια δεν σημαίνει λιγότερες ευκαιρίες αναμέτρησης. Όταν πήγαινα στο MDA και δουλεύαμε με την ομάδα από ένα σημείο και μετά εγώ δεν έβλεπα ούτε τα αμαξίδια, ούτε τα χέρια που δεν μπορούν να κινηθούν, ούτε τα πόδια τίποτα. Έβλεπα ανθρώπους που κάνουν τα πάντα, γιατί μπορούν και τα σκέφτονται και τα οραματίζονται. Έτσι το μόνο που ένιωθα ότι μου απέμενε να κάνω ήταν να γίνω το μέσον τους. Αυτό.

Η δομή της παράστασης στηρίχτηκε στο γεγονός ότι φαντάστηκα τα μέλη του σώματος της Εύας να ανεξαρτητοποιούνται.. Τα πόδια της να τρέχουν, τα χέρια της να κινούνται, το πρόσωπό της να μιλάει. Αυτό και παραστήθηκε. Ένα επί της ουσίας διαμελισμένο σώμα επί σκηνής. Η ενέργεια του κάθε μέλους χωριστά, που δίνεται από το μυαλό και όχι από τις οργανικές συνδέσεις τους.

Φωτο: Ναταλί Τσουκαλά
Φωτο: Ναταλί Τσουκαλά

Η Εύα και οι ιδέες της αποτελούν έμπνευση για την Αννίτα και συλλαμβάνει την ιδέα της περφόρμανς που παρουσίασαν. Ένα μεταλλικό κουτί, το οποίο καλύπτεται ολόκληρο από σελοφάν. Για ακόμα μια φορά, η ηθοποιός Κόνυ Ζήκου, συμπληρώνει το εγχείρημά τους. Μέσα σε αυτό το κουτί είναι η Εύα, ‘εγκλωβισμένη’ από την πραγματικότητα που την εμπεριέχει. Όμως η Εύα δεν επαναπαύεται. Θέλει να βγει έξω, να ‘σπάσει’ αυτή τη μεμβράνη πραγματικότητας και να βιώσεις μαζί της την αλήθεια. Το κάνει με το μόνο μέσο που έχει και μπορεί να κουνήσει. Το στόμα της. Σε μια ακαταπόνητη προσπάθεια, η Εύα με τη γλώσσα και τα δόντια έρχεται σε επαφή με την μεμβράνη, απομακρύνεται , παίρνει ανάσα, το κορμί της πέφτει, η ηθοποιός την σηκώνει και ξανά από την αρχή. Μέχρι που η Εύα τα καταφέρνει. Κόβει την μεμβράνη με τα δόντια της και ξεπρολάβει το κεφάλι της από μέσα. Είναι εδώ. Και τα κατάφερε.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

Η EUROLIFE FFH ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 23 Οκτ 2020 | 15:34

Οι Μουσειοσκευές ταξιδεύουν με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και τη Eurolife FFH

Δύο εκπαιδευτικές μουσειοσκευές βρίσκονται ήδη στον πρώτο παιδικό σταθμό της Πάτμου και στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Ελευθερούπολης Καβάλας

23 Οκτ 2020 | 13:29

Marina Abramović: "Δεν μπορούμε να δούμε την πανδημία ως μια απελπιστική κατάσταση, πρέπει να διατηρήσουμε το χιούμορ μας"

Η καλλιτέχνης - ίσως στο πιο future forward έργο της - πουλάει μια εκδοχή επαυξημένης πραγματικότητας του εαυτού της.

Η ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ 23 Οκτ 2020 | 10:44

Βικτόρια Χίσλοπ: Μετά το "Νησί" έρχεται στην ΕΡΤ - Ετοιμάζει σειρά 12 αυτοτελών επεισοδίων

Τη συνεργασία της με την πολυβραβευμένη Βρετανίδα συγγραφέα, Βικτόρια Χίσλοπ, ανακοίνωσε η ΕΡΤ.

ΤΙ ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΠΟΥ ΕΡΕΥΝΗΘΗΚΑΝ 22 Οκτ 2020 | 20:00

Εντυπωσιακά ευρήματα αποκαλύφθηκαν στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς Αιγίου [Εικόνες]

Ένα πλήθος ταφικών κτερισμάτων και σκευής τάφων υψηλής ποιότητας, αποκαλύφθηκε στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς,

22 Οκτ 2020 | 15:58

Ο "Ελληνικός Κόσμος" επαναλειτουργεί από τις 30 Οκτωβρίου

Το Κέντρο Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος" υποδέχεται ξανά το κοινό από την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου

ΣΤΙΣ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 22 Οκτ 2020 | 12:58

Ξάνθη: 95 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, η γενέτειρά του τιμά τη μνήμη του

Με αφορμή την 95η επέτειο από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι, πλήθος εκδηλώσεων

«ΜΙΑ ΟΜΟΡΦΗ, ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ, ΧΑΜΗΛΟΤΟΝΗ ΒΡΑΔΙΑ» 21 Οκτ 2020 | 19:58

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στο βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": "Το θέατρο είναι ο τόπος της συγκινησιακής αμεσότητας"

"Δύναμη και έμπνευση, ώστε να συντηρήσουν το θαύμα" ευχήθηκε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στη φετινή νικήτρια του θεατρικού βραβείου "Μελίνα Μερκούρη".

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ 21 Οκτ 2020 | 12:20

"Ας κρατήσουν οι χοροί"- Με Σαββόπουλο το βιντεοκλίπ για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση- Η ηχογράφηση στο Παναθηναϊκό Στάδιο [βίντεο]

Το βίντεο παρουσιάζει την ιστορική πορεία της Ελλάδας, μέσα από την αλληγορία της γιορτής μιας παρέας σύγχρονων Ελλήνων.

ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ REX- ΣΚΗΝΗ ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ 20 Οκτ 2020 | 22:45

Βραβείο "Μελίνα Μερκούρη": Φετινή νικήτρια η Δήμητρα Βλαγκοπούλου

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας απένειμε το βραβείο "Μελίνα Μερκούρη" στη Δήμητρα Βλαγκοπούλου

ΕΠΑΣΧΕ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ 20 Οκτ 2020 | 14:10

Πέθανε ο Jose Padilla - Ο "νονός" της Chill out μουσικής

Ο Jose Padilla θεωρούνταν ο "νονός" της Chill Out μουσικής.

ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΜΕΣΩΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 20 Οκτ 2020 | 09:52

Με λέμφωμα διαγνώστηκε ο ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες- Το μήνυμα του "Μπιγκ Λεμπόφσκι"

Ο 70χρονος Αμερικανός ηθοποιός Τζεφ Μπρίτζες ανακοίνωσε χθες το βράδυ σε μήνυμά του στο Twitter ότι έχει λέμφωμα.

19 Οκτ 2020 | 14:27

Η Μελίνα Μερκούρη μιλά για... τη Μελίνα στο ERTFLIX

Η Μελίνα Μερκούρη μιλάει για γνωστές και άγνωστες πτυχές τόσο της προσωπικής της ζωής όσο και της καριέρας της ως ηθοποιού και πολιτικού.

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ 18 Οκτ 2020 | 20:56

Μελίνα Μερκούρη: Την τελευταία Ελληνίδα "θεά" τιμά η Αυστρία- Μεγάλη εκδήλωση αύριο στη Βιέννη

Την αυριανή εκδήλωση στο Μέγαρο της Αυστριακής Ραδιοτηλεόρασης, θα παρουσιάσει η Αραμπέλα Φενίβες, με την μονωδό και υψίφωνο Ελπινίκη Ζερβού να ερμηνεύει τραγούδια της Μελίνας.